flying swiftly.
Սո՛ւր ի թռիչս. որ սրանայ ի թռչելն. արագաթռիչ. սրաթեւ. սրընթաց.
small hall;
small curtain, hanging, tapestry, arras;
— հարսանց, curtained bed.
Մանաւանդ՝ ἑπίσπαστρον, βήλον velum, tegumentum παραπέτασμα tapes αὑλαία aulaeum. Որմնակալ սրահից. վարագոյր. դրան առագաստ. սրսկապան. օթոց.
Փակեալ զերկինս իբրեւ սրահակաւ իմն յինքն վարագուրեալ։ Զվրանս եւ զհովանոցս եւ զսրահակս եւ զգահոյս եւ զանկողինս։ Փոշոտեցան եւ ծխոտեցան սրահակք եւ որմակալք նորեկ հարսանց։ Փակեցան անթիւ սրահակք անթիւ առագաստացդ յաւիտենից ի վերայ իմ. (Ագաթ.։ Բուզ. ՟Դ. 20։ Եղիշ. ՟Ը։ Բենիկ.։)
curtain-shaped.
Ի ձեւ սրահակի՝ այսինքն վարագուրի, առագաստի.
moving quickly, rapid, swift, impetuous, violent.
Սո՛ւր վարեալ յընթացս. սրընթաց. արշաւասոյր. սրաշարժ. օդապարիկ. արագ. եւ Հարեւանցի.
hagiographer;
—ք, hagiographic books.
Ի գիրս հաւաքէին զճառս եւ զմեկնութիւնս սրբագրաց։ Այլ եւս գիրս շարագրեաց վարդապետականս, եւ մեկնութիւնս սրբագրաց. (Սոկր. ՟Բ. 3. 4։)
to sanctify, to consecrate;
to purify;
to clean, to wipe off, to wipe dry, to spunge up;
to expiate;
to offer, to dedicate;
to observe, to keep religiously;
to absterge, to cleanse, to deterge;
— զմօրուս, to shave the beard;
— զեղնգունս, to pare the nails;
— զուռս, to prune, to lop;
հրով —, to refine by fire;
— զցորեան, to winnow.
Օրհնեաց աստուած զօրն եօթներորդ, եւ սրբեաց զնա։ Յիշեսջի՛ր զօր շաբաթուն սրբել զնա։ Սրբեսցես զղեւտացիսն։ Քահանայքն՝ որ մերձենան առ աստուած, սրբեսցին։ Սրբել զտուն։ Բարապան տանն սրբէր ցորեան։ Սրբէր զենջակաւն։ Սրբէ զնա (զուռն), զի առաւել եւս պտղաբեր լիցի։ Ո՞վ իցէ՝ որ ձգիցէ զձեռն իւր յօծեալ տեառն, եւ սրբիցի։ Զի որ սրբէն՝ եւ որ սրբին, ի միոջէ էին ամենեքին։ Սրբեցէ՛ք զձեռս մեղաւորք։ Որով կամօք եւ մեք սրբեցաք։ Միով պատարագաւ կատարեաց զսրբեալսն ի մշտնջենաւորս.եւ այլն։
to grind, to sharpen, to whet, to point, to set, to give an edge, to acuminate;
to spur, goad or urge on, to stimulate, to rouse up, to excite, to stir.
Սրելն (եղջերաց) աստ՝ տկարագոյնսն առնելն է. քանզի որ ինչ սրի, անօսրանայ. (Նախ. զքր.։)
Զանասնոցն զբնական արագութիւնն գրգռեալ սրեսցեն խնամովք դարմանոյ։ Իբր սրեալք առ ի զօրութիւն. (Փիլ. լիւս.։)
running or flowing violently, impetuous, rapid;
— գետ, rapid river;
—իւք գալ, to hasten, to run with the utmost haste.
Եւ է ասել զնա նման ընձու՝ սրընթաց եւ արագահաս. (Պտմ. վր.։)
rapid course, impetuosity.
Սրընթացն գոլ. արագընթացութիւն. արագ ընթացք.
sharpness, acuteness, keenness, point;
subtilty;
rapidity, velocity, speed, celerity;
— մտաց, acumen;
— ձայնի, shrillness.
Թեւաւորութիւնն (հրեշտակաց) ցուցանէ զվերամբարձականն սրութիւն։ Զտապարսն՝ զընտրողականացն զօրութեանց զսրութիւն։ Հողմունս զնոսա անուանելն՝ զսրութիւն նոցա ցուցանէ։ Զարծուին՝ զարագաթռչութիւնն, եւ առ զօրացուցիչսն կերակուրս սրութիւնն. (Դիոն.։)
the girding, or clothing with.
Պատարագ զարտասուսն մատուցանէր, եւ զսիրտն փղձկեալ, եւ սփածումն խորգոյ այրն թագաւոր. (Ոսկ. ես.։)
sooner;
prior, before;
քան զբանն — եղեւ գործն, no sooner said than done.
arriving early, quick, prompt;
early, precocious, premature, untimely.
Որ վաղ հասանէ. արագահաս. կանխաժաման. որ եւ ՎԱՂԱՀԱՍԻԿ.
early, precocious;
blooming early;
inconstant, fickleminded, unsteady, versatile.
Ողկոյզ վաղահասուկ։ Վաղահասուկ տնկոյն պտուղ։ Վաղահասուկ եւ արագախամուր ծաղկանցն. (Եփր. ի յհ. մկ.։ Գանձ.։ Վեցօր. ՟Ե։)
provident.
Նախահոգակ. կանխատես. արագամիտ.
premature death.
Հուպ ընդ հուպ. արագ արագ. երագազրաւ.
cf. Վաղամահուկ.
ՎԱՂԱՄԱՀ ὡκύμορος q.d. ocys moriens subita morte sublatus, immaturo fato abreptus, brevis vitae. որ եւ ՎԱՂԱՄԱՀՈՒԿ. Վաղամեռ. վաղամեռիկ. արագավախճան. արագամահ. յանկարծամահ. շուտ մեռնօղ, քիչ ապրօղ.
cf. Վաղամեռուկ.
Տարաժամ սգով թախծեալ հայր՝ վաղամեռիկ լինելոյ որդւոյ իւրոյ արար պատկեր. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 15. յն. արագ ի բաց բարձելոյ։)
cf. Վաղամեռուկ.
Տարաժամ սգով թախծեալ հայր՝ վաղամեռիկ լինելոյ որդւոյ իւրոյ արար պատկեր. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 15. յն. արագ ի բաց բարձելոյ։)
to be unstable, fickle, changeable.
Առաջի աչաց է այսպիսեացն վաղափոխուկն լինել։ Արագ արագ կործանի այնպսին, եւ վաղափոխուկ լինի։ Թագաւորք վաղափոխուկք են եւ եղծանելիք. (Բրս. հց. Ոսկ. եփես.։ Խոսր.։)
quickly rotting, corruptible.
(Որթն) միջագար եւ վաղափուտ եւ յոյժ տկարագոյն. (Պիտ.։)
ancient, old;
ի — or ի հետէ, anciently, formerly, long since;
ի — ժամանակաց, of yore, time out of mind, from time immemorial.
Զրուցաւ վաղնջուց, եւ պառաւեալ առասպելեօք։ Ոչ ըստ վաղնջուց ազգականութեան, այլ ըստ արդեանս։ Զվաղնջուց գտեալ (կամ գրեալ) շարագիրս տառից. (Խոր. ՟Բ. 23։ ՟Գ. 48. 53։)
steel.
կարծրագոյն ... հիկէն՝ իբրու յականս՝ կայծին դժուարագիծ, եւ իբրու ի պողովատսն՝ տիմին, եմանն, եւ բասրային. (Մագ. լ։)
cf. Պոռնկանոց.
Պոռնկոցս զերանելի բարութիւնս երկնից կարծելով՝ ընդ ամենանդրեայ եւ ընդ այլ չարագլուխս. (Միսայէլ խչ.։)
cf. Պտղաբերութիւն.
Զծառս Մի սաղարթագեղ պտղածնութիւն շարժել։ Պտղածնութիւնս ծառոց։ Եւ ոչ արագահասութեամբ շառաւեղաց ի պտղածնութիւն. (Պիտ.։)
fruit;
fruits;
fruit, produce, effect, result;
tip of finger;
— աչաց, pupil, eye-ball, apple of the eye;
չորս — խունք, four grains of incense;
դալար, կանաչ, վաղահաս, հասուն, չոր, փտեալ —, fresh, green or unripe, premature, ripe, dried, rotten fruit;
կեղեւ պտղոց, peel, paring;
կեղեւել զ—ս, to pare, to peel;
to decorticate, to strip;
— տալ, բերել, to bear, to yield, to produce fruits;
— քաղել, to gather, to pluck, to pick fruit;
to reap the fruit of, to derive benefit from.
Երբեր կային ի պտղոյ երկրի պատարագ աստծոյ. (Ծն. ՟Դ։)
to illuminate, to enlighten, to render luminous.
Որ զջահաւորեալ եւ զանտրատ զլոյս ի քեզ պարագրեցեր։ Ջահաւորեալ նշան խաչին։ Երեւեցաւ ջահաւորեալ վարդապետութեամբ եւ լուսակրօն վարուք. (Ճ. ՟Գ. Շար.։ Ժող. հռոմկլ.։)
flambeau carrying;
acolyte.
Զարեգակն ունիս արագագոյն ընթացիւք զամենայն օրն ջահընկալ քեզ ճառագայթիւք. (Բրս. պհ.։)
fever;
heat;
— եթող զիս եւ կալաւ զնա, the fever left me & has seized him;
կերստին կալաւ զիս —, my fever has returned.
Բորբոքիմք եւ վատթարագոյնք լինիմք քան ջերմակալսն ... իբր գիրս Մխիթարոյ բժշկի ազգս ազգս ջերմանաց. որպէս եւ ռմկ. հայի ի տենդ եւ յամենայն խօթութիւնս տապացուցիչս.
grub, caterpillar.
Զջորեակդ, զխարագուլ, զմարախ։ Զմնացորդս թրթրոյ եկեր մարախ, եւ զմնացորդս մարախոյ եկեր ջորեակ, եւ զմնացորդս ջորեկի եկեր երեւիլ. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 22։ Յովէլ. ՟Ա. 4։ ՟Բ. 25։ Ամովս. ՟Է. 1։ Նաւում. ՟Գ. 15. 16։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ղ. 28։)
pair.
Ջուխտակն տատրակաց, որ վասն նորա պատարագ մատուցանէր. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ.) (որ ի նոր տիպ ըստ միում ձ. ջամբթակն)։ 30
surviving;
inheriting;
—ք, posterity, descendants, successors.
Յետամնացքն չտան աղքատաց։ Որդիքն եւ յետամնացքն առնեն ողորմութիւն եւ պատարագ վասն նորա. (Ոսկիփոր.։)
to be in arrears, behindhand;
to stop, to tarry, to stay or lag behind;
to want, to deprive oneself of;
to be in a state of privation, to be destitute.
Մի՛ յետնեսցուք ի մատուցանելոյ պատարագ Տեառն ի ժամանակի իւրում։ Գուցէ ոք յետնել գտանիցի ի շնորհացն Աստուծոյ։ Յետնեցան կառք նորա ի գալոյ.եւ այլն։
protean, of many forms or shapes, divers, varied, multiple.
Բժիշկք յամենայն դեղոց զօգտակարագոյնս՝ յոքնատեսակ խառնուածովք պատրաստեն. (Մագ. ՟Ա.։)
more;
much more, in greater number;
often, very frequently, generally.
πλείων, -ον, πλεῖστος, πολύς, ἰκανός plus, plures, plurimus, satis δαψιλέστερος largior. Բազմագոյն. շատ եւս. առաւելագոյն. երկարագոյն.
Տգէտ գոլով ուղղապէս ասացելոցն առ ի յեսիոդոսէ, թէ կէսն բազում անգամ քան զբոլորն յոլովագոյն լինիցի։ Յորժամ իցէ զբոլորն իսկ առնուլն տուրժական, եւ զկէսն՝ չափաւոր, յայնժամ չափաւորն քան զանչափն յոլովագոյն վարկանի, եւ վեհագոյն գոլ, եւ միւսն վատթարագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Գ.)
hoopoo, pewet, lapwing, plover.
Յոպոպ արդարախոհութեամբ զծերացեալ հայր կերակրէ. (Մխ. առակ. (որ ըստ այլոց է յատկութիւն ճայի կամ արագլի)։)
cf. Յորդաբուղխ.
ՅՈՐԴԱՀՈՍ եւ ՅՈՐԴԱՀՈՍԱԿ ՅՈՐԴԱՀՈՍԱՆ. Առատահոս. յորդաբուղխ. յորդախաղաց. որ յորդագոյն հոսէ կամ հոսանս ունի. արագ վազօղ. կիւռ, հուռ հուռ.
cf. Յորդաբուղխ;
—հոսանք or —հոսք, flood or overflow of waters, torrent.
ՅՈՐԴԱՀՈՍ եւ ՅՈՐԴԱՀՈՍԱԿ ՅՈՐԴԱՀՈՍԱՆ. Առատահոս. յորդաբուղխ. յորդախաղաց. որ յորդագոյն հոսէ կամ հոսանս ունի. արագ վազօղ. կիւռ, հուռ հուռ.
cf. Որձ.
Յորձիւք եւ պատարագօք երթիցեն խնդրել զՏէր. (Ովս. ՟Ե. 6։)
cf. Յուղարկումն.
Արքայն երկնաւոր ամենայն զօրագլխօք եւ զօրօք իւրովք ժամանէր արագապէս ի յուղարկութիւն մօրն իւրոյ անարատի. (Ճ. ՟Ժ.։)
cf. Յուղարկաւորութիւն;
sending, expedition.
Արքայն երկնաւոր ամենայն զօրագլխօք եւ զօրօք իւրովք ժամանէր արագապէս ի յուղարկութիւն մօրն իւրոյ անարատի. (Ճ. ՟Ժ.։)
inspiring hope, inspiriting, reviving hope or courage, encouraging, animating;
consoling.
Անյարմարագիր՝ անձին յուսադիր։ Քաջաժիր մշակք՝ յուսադիրք մեղուցելոց. (Նար. ՟Ծ՟Գ։ Ճ. ՟Ա.։)
despair, hopelessness;
despondency, faint-heartedness;
առ յուսահատութեան, through despair;
յուսահատութեամբ, desperately, past recovery, without hope;
ի — մատնել, to deprive of all hope, to deliver or abandon to despair.
Յուսահատութեամբն վատթարագոյնք լեալք. (Ածաբ. մկրտ.։)
articulate, surrounded with articulations, corporeal;
well, tersely, elegantly composed or written.
ՅՕԴԱՊԱՏ. Շաղկապեալ բարեյարմար բառիւք. կարգաւոր շարագրեալ. սեթեւեթեալ. եւ Յօդաւոր ձայնիւ բարբառեալ.
connexion, conformity, accordance, harmony.
Որ ինչ առ յօդաւորութիւնն են, եւ ամենայն երաժշտականին յեղանակաց, նմանութիւնք են լաւագունից եւ վատթարագունից մարդկան. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
cf. Յօժարագոյն.
voluntary, well disposed, ready to, eager, ardent.
ՅՕԺԱՐԱՄԻՏ ԿԱՄՕՔ. իբր մ. Յօժարագոյնս. ամենայն յօժարութեամբ մտաց եւ կամաց.
to fashion, to adapt, to fit to, to adjust;
to arrange, to dispose, to organize;
to get ready, to prepare, to provide with, to furnish, to order;
to form, to trim, to adorn, to embellish;
to compose, to write;
to make, to construct, to build;
— պարս, to dance;
— երգս, նուագս, to sing, to modulate, to tune;
թատրոնական քերթուածս —, to write a dramatic composition.
ἀρμόζω, εὑαρμόζω concinno κατεργάζω conficio, elaboro κατορθόω erigo, dirigo ἑπιτίθημι, συντίθημι appono, compono οἱκονομέω dispenso διαγράφω describo διατάσσω, κατατάσσω dispono, ordino եւ այլն. Օրինօք՝ ըստ օրինի՝ բարւոք օրինակաւ կազմել, առնել. յարդարել. յերիւրել. յարմարել. յօդել. կարգաւորել. ուղղել. տնօրինել. կարգել. յարադրել. յեղանակել. շարագրել. շարադրել. օրինած կերպով շինել, շտկել, շտկտել, բանիլ.
first;
firstly, in the first place, at first;
— քան, before, ere;
— քան զամենայն, first of all.
Ոմմինքն նախ բնակեալ էին ի նմա։ Տարցի նախ զվասն մեղացն, եւ զերկրորդն արասցէ յողջակէզ։ Նախ վասն իւրեանց մեղացն պատարագս մատուցանել, եւ ապա վասն ժողովրդեան։ Կամէի նախ առ ձեզ գալ։ Ե՛րթ նախ հաշտեա՛ց։ Հա՛ն նախ զգերանդ։ Նախ հրէի, եւ ապա հեթանոսի։ Նախ զռաաքեալս, երկրորդ զմարգարէս.եւ այլն։
traced, delineated before;
delineation, sketch, outline, firstdraught, minute;
acrostic.
Նկարագրութիւն իմն եւ նախագիծ աներեւութիցն եցոյց զերեւելիսս. (Ածաբ. պասք. ՟Բ։)