Definitions containing the research ամ : 10000 Results

Դա, դորա

See full entry →

pron.

that, this.

NBHL (3)

ԴԱ գրի եւ ԴԱՅ. cf. Դոյն. Դերանուն ցուցական՝ որ յայտ առնէ զմիջինն եւ զառաջիկայն ի յոլովից երրորդ դիմաց, զորոց բանն է. ատ, ատի, տըվի, տվինակ չու. որոյ նմանն չիք ի յն. եւ լտ. այլ անխտիր է առ նոսա ասել, սա, կամ դա, յայլեւայլ սեռս. οὔτος, αὔτη, τοῦτο hic, haec, hoc;
is, iste եւ այլն.

Դոքօք զստամբակսն ածես ի հաւանութիւն։ Գոհ իցեն զդմանէ։ Զի՞նչ պատմեն զդմանէ. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Ե։)

Դա՛ աւադիկ քո՛ է գազանդ, եւ չկամիս տիրել։ Իսկ դա՛ աւադիկ, ուստի եւ կամիցիմ զքեզ ճանաչել, ամենայն ուրեք ի նորուն հակառակաց գտանեմ զքեզ երեւեալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)


Դաբիր, այ

See full entry →

s.

sanctuary;
altar of the oracle.

NBHL (1)

δαβείρ dabir, adytum Բառ եբր. դապիր կամ տեվիր. իբր Տեղի պատգամաց կամ աստուածային դպրութեան. խօսարան, պատասխանարան. այն էր վայր աստուածխօսութեան ի քաւութենէ ի միջոյ քրովբէից.


Դաբիրայօրէն

See full entry →

adj.

that resembles the sanctuary.

NBHL (2)

Ըստ օրինի կամ զօրէն դաբիրայ.

Դաբիրայօրէն յօրինմամբ ի ստորնայնոցս աստի մեկուսեաց. (Նար. խչ.։)


Դաբնի, նեաց

See full entry →

s.

laurel.

NBHL (3)

ԴԱԲՆԻ լաւ եւս ԴԱՓՆԻ. գրի եւ ԴԱՓՆԷ, ԴԱՓՆԻԴ, կամ ԴԱԲՆԻԴ, Բառ յն. տա՛ֆնի. δάφνη laurus յորմէ ռմկ. տէֆնի, դէֆնէ. ըստ հյ. Սարդ կամ սարդի, եւ Կասլայ. ծառ մշտադալար՝ անուշահոտ, յորմէ պսակ կապէին ի գլուխ յաղթականաց. կոչեցեալ δαφνίς laurea

Պսակեալ դափնեաւ (կամ դաբնեաւ)։ ՃՃ.։

Առեալ մահակ սարդենի, որ է դափնի։ Է՞ր աղագաւ զդափնին առնուն. յաղագս անթառամութեանն եւ կանաչութեան եւ հոտոյն. (Մագ. քեր.։)


Դադարեմ, եցի

See full entry →

vn.

to cease, to stop, to interrupt;
to become calm, to give over;
to desist, to rest one's self, to remain;
to drain.

NBHL (2)

Դադարել ի շինելոյ, յըմպելոյ, յօրհնելոյ, ի սրտմտութենէ, ի խօսելոյ։ Դադարեաց սուր յիսրայելէ։ Դադարել ի ժողովս հսկայից, ի ծոց անզգամաց։ Դադարեաց երկիրն, քաղաքն, յակոբ.եւ այլն։

Ոչ դադարէ յիւրմէ խորամանգութենէ. (Յճխ. ՟Թ։)


Դադարեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cease, to stop, to calm, to interrupt;
to extinguish, to stanch, to quench;
to drain.

NBHL (1)

Դադարեցուցանել զտապանակն (ի կայս իւր)։ Դադարեցուցանել զմարախ ի վերայ ամենայն սահմանացն եգիպտացւոց։ Դադարեցուցանել ի մարդկանէ զյիշատակս նորա։ Դադարեցուցանել զթագաւորութի տանն իսրայելի. (՟Ա. Մնաց. ՟Զ. 31։ Եւ. ՟Ժ. 14։ Օր. ՟Լ՟Բ. 26։ Ովս. ՟Ա. 4։)


Դադարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Դադարեմ.

NBHL (1)

Ես ոչ դադարեցայց, կամ ոչ դադարեցից օրհնել զքեզ. (եւ այլն. Ժմ.։)


Դաժանաբարոյ, ից

See full entry →

adj.

wild, fierce, savage;
rude, cruel.

NBHL (1)

ԴԱԺԱՆԱԲԱՐՈՅ կամ ԴԱժԱՆԱԲԱՐՈՒ. Դաժան բարուք. ժանտ. անզգամ.


Դաժանագոյն

See full entry →

adj.

harder or very hard;
very harsh;
haughty, cruel.

NBHL (4)

Դառն մահ մանկտւոյն, որ քան զամենայն մահ դաժանագոյն էր։ Անկանել ի փառացն քրիստոսի քան զամենայն թշուառութիւնս դաժանագոյն է։ Եւ որ քան զամենայն դաժանագոյն է. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9. 23։ եւ Ես.։)

Նոյն սովորութիւն է եւ առ հայաստանեացս ե՛ւս դաժանագոյն (կամ դարժանագոյն). (Լմբ. առ ոսկան.։)

Հողմ դաժանագոյն (կամ դժնդակագոյն). (Սիսիան.։)

Դաժանագունից տեսութեանցն ոչ կամիմ կաճառակից լինել. (Անյաղթ պորփ.։)


Դաժանական

See full entry →

cf. Դաժան.

NBHL (1)

Քան զոր ի՞նչ այլ ամբարշտութիւն վնասօղ եւ դաժանական. (Լմբ. հանգ.։)


Դաժանահոտ

See full entry →

adj.

that has a bad smell, stinking.

NBHL (1)

Ոգեսպառ պղտորարբութեամբ, դաժանահոտ մահաբեր երկամբք. (Նար. ՟Ծ՟Դ։)


Դաժանատեսակ

See full entry →

adj.

deformed, ugly, horrible.

NBHL (1)

ժանտ եւ դժնդակ տեսլեամբ. դժոխատեսիլ.


Դաժանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be angry, mad, to sour, to turn sour, to get worse.

NBHL (1)

δυσχεραίνομαι aegre fero Դժկամակիլ. դժուարիլ. դառնանալ. դժարը գալ, երեսը թթուեցնել.


Դաժանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

atrocity, haughtiness, austerity, harshness;
sharpness, asperity.

NBHL (2)

որ եւ ԴԱՐԺԱՆՈՒԹԻՒՆ. Դաժանն գոլ. անհամութիւն. տտպութիւն. դառնութիւն. դժնդակութիւն. խստութիւն.

Մշակք վարձու յուսով տանին զդաժանութիւն աւուրն. այսինքն զտարժանութիւն կամ զխստութիւն. (Լծ. սահմ.։)


Դալակիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to endeavour, to study, to labour.

NBHL (1)

Նայեսցիս ընդ ծիծառն անջատ եւ միանձն, տեսանե՞ս զիա՛րդ դալակիցի, տկար զօրութեամբն առնիցէ դադար անձին. (Վեցօր. ՟Ը։)


Դալարաբեր

See full entry →

adj.

that produces verdure, grass.

NBHL (3)

χροηφόρος viridia gramina ferens Բերօղ յիւրմէ կամ յինքեան զդալարի եւ զդալարութիւն. կանանչեղեն բուսցընօղ, կամ կանանչութիւն ունեցօղ.

Միւսանգամ երկիր դալարաբեր լինէր (յետ ջրհեղեղի). (Եղիշ. մատն. տն.։)

(Գաւազանն ահարոնի) որ իբրու ցամաք գոլով՝ նոյն ժամայն իսկ դալարաբերեաց. (Անյաղթ բարձր.։)


Դալարաբերեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to produce verdure;
to become green, to become green again.

NBHL (1)

(Գաւազանն ահարոնի) որ իբրու ցամաք գոլով՝ նոյն ժամայն իսկ դալարաբերեաց. (Անյաղթ բարձր.։)


Դալարագեղ

See full entry →

adj.

green, covered with verdure, verdant, fresh.

NBHL (1)

Գեղեցիկ դալարութեամբ. կանաչագեղ.


Դալարահեր

See full entry →

adj.

furnished with new hair.

NBHL (1)

Որոյ հերքն միշտ են դալար կամ նորաբոյս. որպիսի է գերծեալն.


Դալարավայր

See full entry →

s. adj.

meadow, pasture-field;
verdant.

NBHL (1)

Սոյնպէս բուսոց՝ դալարավայր, կանաչ անկեալ (կամ կանաչացեալ). (ծաղկաւէտ. Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Դալարացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make green;
to renew, to restore.

NBHL (3)

Դալարացուցանեմ (կամ դալարեցուցանեմ) զփայտ գօսացեալ. (Եզեկ. ՟Ժ՟Է. 24։)

Դալարացուցանել զվայրս քո աստուածգիտութեամբ. (Խոր. հռիփս.։)

Փութա՛ եւ դու արտասուօք դալարեցուցանել ի գիշերի զտապացեալ ոգի տուընջեամբ. (Ոսկ. գծ.։)


Դալարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Դալարանամ.


Դալարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

green, verdure.

NBHL (3)

Վասն բազում դալարութեան իւրոյ՝ ի բազում ամիսս ցամաքի (թզենին). (Եփր. համաբ.։)

Դալարութիւն գաւազանի, կամ բուսոց. (Լմբ. իմ.։ Վրդն. օրին.։)

Դալարութեամբ ծաղկեցար գեղեցկապէս. (Շ. բարձր.։)


Դահեկանահատ

See full entry →

adj.

forger, counterfeiter.

NBHL (2)

Այն՝ որ դահեկան հատանէ ապախտ, կամ հատանէ մասն ինչ յարքունի դահեկանէ. սուտ ստակ տպօղ, կամ ստակ կտրօղ. գալպազան.

Իսկ դահեկանահատիցն, եւ դրամակոփիցն զձեռսն հատանել. (Մխ. դտ.։)


Դահճապետ, աց

See full entry →

s.

chief of hangmen;
officer.

NBHL (1)

ἁρχιδεσμώτης princeps captivorum, ἁρχιμάγειρος princeps coquorum Պետ եւ գլուխ դահճաց, կամ պաշտօնէից ատենի. ... եբր. սարթապախիմ. ըստ յն. նաեւ աղճը պաղը, եւ խասապ պաղը Տե՛ս (Ծն. ՟Լ՟Է. 36։ ՟Լ՟Թ. 1։ ՟Խ. 4։ ՟Խ՟Ա. 10. 12։ ՟Դ. Թագ. ՟Ի՟Ե. 8։ Դան. ՟Բ. 14. եւ այլն։)


Դաղձ, ի

See full entry →

s.

wild mint;
calamint;
origan.

NBHL (2)

ԴԱՂՁՆ կամ ԴԱՂՁ. ὁρείγανον, -ος origanum, -us;
mentha, pulegium, calina Անանուխ վայրի. ըստ ոմանց ազգ զոպայի, իբրեւ Զուիրակ. ... (Գաղիան.։ Բժշկարան.։ Վստկ.։)

ի բառս Գաղիանոսի Դաղձն դնի նաեւ որպէս խոտ կոչեցեալ ըստ յն. գալամենտի։


Դէմականջ

See full entry →

cf. Դամարճակ.


Դայեկապէս

See full entry →

adv.

cf. Դայեկաբար.

NBHL (1)

Դայեկաբար սնուցանել. (՟Գ. Մակ. ՟Գ. 9։ Փիլ. յովն.։ Կորիւն.։ Մամբր.։ Պիտ.։)


Դայեկատոհմ

See full entry →

cf. Դայեկասնունդ.

NBHL (1)

Տոհմակից համարեալ միջնորդութեամբ նոյն դայեկի. դայեկասնունդ.


Դայեկեմ, եցի

See full entry →

va.

to nourish, to bring up, to educate.

NBHL (2)

Երախայքն տակաւին հայրականօքն բանիւք դայեկեալք։ Սրբազանիցն ամենիմաստն հանճար նախ դայեկէ զնոսա ներգործականաւ կերակրով։ Երգ եւ ընթերցմունք զանկատարսն դայեկեն առ կենդանարար որդեգրութիւն. (Դիոն. եկեղ.։)

Հայրաբար մտերմութեամբ զվարկն հատուցանելով դայեկեն. (Պիտ.)


Դայեկորդի

See full entry →

s.

foster-brother.

NBHL (1)

ԴԱՅԵԿՈՐԴԻ կամ ԴԱՅԵԱԿՈՐԴԻ. σύντροφος collactaneus, una educatus Որդի համարեալն դայեկի իւրոյ, կամ իբր հարազատ զոյգ ընդ այլում. դայեկասնունդ. միասնունդ. սննդակից. կաթնեղբար. Տե՛ս (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 7։ ՟Բ. Մակ. ՟Թ. 29։ Գծ. ՟Ժ՟Գ. 1։)


Դայեկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

nurse's office;
bringing up, education.

NBHL (1)

Ակամայ դայեկութեամբ սնուցանէր զնա. (Եղիշ. ՟Ե։)


Դայլայլիկք

See full entry →

s.

trill, modulation, quaver, warbling.

NBHL (2)

Ներդաշնակապէս, այսինքն զդայլայլիկսն նման սմին թեթեւս ընթացուցանել։ Ըստ նմին խորհրդոց եւ ստեղծանին ամենայն դայլայլիկքն հագներգութեամբ. (Մագ. քեր.։)

Իսկ երաժշտականին՝ այլ իսկ առ դալալիկսն, եւ նմանականսն։ Որ պարերգողսն են, եւ դալալիկսն, մի (գլխաւոր), ոչ նուազ, քան եթէ երեսուն ամաց լինելով. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Դանգ, աց

See full entry →

s.

mite, penny, obole.

NBHL (7)

ԴԱՆԳ կամ ԴԱՆԿ. Իբրու չափ կշռոյ է Քառորդն տրամոյ, եւ վեցերորդ մասն ամենայն իրաց. պ. տանէ, (այսինքն հատիկ) տանգ, տէնկ

ԴԱՆԳ. ὁβολός obolus, nummus minutus Իբրեւ չափ դրամոյ՝ յետինն եւ փոքրագոյնն յիւրում կարգի, ոսկի կամ արծաթի եւ այլն. որ եւ ասի ՓՈՂ. դէնկէ որ եւ դրամ. փուլ, ֆուլ որ է փող.

Քսան դանգ է երկդրամեանն. (Ել. ՟Լ. 13։ Ղեւտ. ՟Ի՟Ե. 25։)

Կամ ἁσσάριον as, assis;
assarium որ է Չորիր մասն ունկւոյ։ (Մտթ. ՟Ժ. 29։ Ղկ. ՟Ժ՟Բ. 6։)

Դանկս երկուս առնում յաւուր մի ի ձեռագործէ, եւ ծախեմ ի պէտս իմ երկու փողս։ Երիս դանկս ոսկի։ Վաստակէր դրամս դանկոյ միոյ (ոսկւոյ). (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Դ։)

ԴԱՆԿԻ ՄԻՈՅ, կամ Երկուց, կամ Երից. իբր Դուզնաքեայ. սուղ ինչ. չնչին. թեթեւ. մեկ երկու ստըկնոց.

Գանձդ ամենայն բարութեան շնորհեա՛ ինձ դանկի մի չափ ի քո սերմանէդ. (Եփր. աղ.։)


Դանդաղանք

See full entry →

s.

cf. Դանդաղութիւն.

NBHL (1)

Զամենայն դանդաղանս հոգւոյ ի քուն թանձրութեան յանձնէ ի բա՛ց ընկեցէք. (Սարգ. ՟Ա. 7. ՟Թ։)


Դանդաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to loiter, to trifle, to slumber, to dally, to waver.

NBHL (3)

ὁκνέω, κατοκνέω, ἁποκνέω cunctor, gravor, piget me, defugio ԴԱՆԴԱՂԻՄ գտանի եւ ԴԱՆԴԱՂԵՄ, եցի. չ. Ծանր եւ յամր շարժիլ. յապաղել յուլանալ. պղերգանալ. յետնիլ. տնտընալ, ուշ շարժիլ.

Մի՛ դանդաղիցիս, կամ մի՛ դանդաղեսցի գալ. (Թուոց. ՟Ի՟Բ. 16։ Յուդթ. ՟Ժ՟Բ. 12։ Գծ. ՟Թ. 38։)

Ի հրամայելն սարկաւագին, զտէր աղաչեսցուք, ո՞վ է որ դանդաղի ի յաղաչելոյն. (Լմբ. պտրգ.։)


Դանդաղկոտ, աց

See full entry →

cf. Դանդաղ.

NBHL (3)

Դանդաղկոտ է յաղօթս. (կամ ի պատուիրանս տեառն. Նեղոս.։ եւ Բրս. հց.։)

Ո՛չ բարի, յորժամ իցէ դանդաղկոտ առ տուրս ընչից. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)

Խօթամիտ եւ դանդաղկոտ։ Հեղգ եւ դանդաղկոտ. (Ոսկ. յհ.։ Սարկ. քհ.։)


Դանդաղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

slowness, tardiness, delay, frivolity, idleness, indolence.

NBHL (4)

ὅκνος, ὁκνία, ὁκνηρία, νωθρία trdiras, segnities, cunctatio Յամրաշարժութիւն. հեղգութիւն. յուլութիւն. թուլութիւն. ձանձրութիւն. ծանրութիւն. տնտնալն, կամկարուաթիւն.

Կորուսին դանդաղութեամբ իւրեանց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։)

Շարժեաց զմեր դանդաղութիւն ձեր գոհութեան նամամակդ։ Յաղթեալ լինի ի յօժարութենէդ ձերմէ դանդաղութիւն մտացս. (ՃՃ.։)

Դանդաղութիւն ծուլութեան, կամ ծանրաբեռն կրից. (Նար.։)


Դանդաղումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դանդաղութիւն.

NBHL (2)

Դանդաղումն վեհերոտութեան. (Եփր. համաբ.։)

Թէ տնկցի ի ձանձրանալ ի քուն, կամ ի դանդաղումն. (Կլիմաք.։)


Դանդաչանք, նաց

See full entry →

s.

cf. Դանդաչումն.

NBHL (1)

Դանդանաչանաց բանից չէր պարտ ամենեւին բնաւ առնել պատասխանի։ Տարապարտ են դանդաչանքն. (Եզնիկ.։)


Դանդաչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to waver, to hesitate;
to grope;
to talk idly, to dream.

NBHL (3)

παραφέρομαι, περιφέρομαι vacillo, σείομαι moveor, πλάνομαι erro, ἑνυπνιάζω insomnio, φαντάζω imaginor Աստանդիլ, շարժլիլ, տատանիլ. տարաբերիլ՝ մարմնով կամ մտօք կամ բանիւ. ցնորիլ. յերազել. բանդագուշել. բաջաղել. բարբաջել.

Քանզի ի բազում ժամս ի քուն յամեն, յարուցեալ դանդաչեն զխելագարս. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Ցնդեցուցանեմ զմիտս աղօթականին, եւ կամ քնով դանդաչեմ. (Ճ. ՟Ա.։)


Դանդաչեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to waver or tinkle, to resound.

NBHL (1)

Ցնդեցուցանեմ զմիտս աղօթականին, եւ կամ քնով դանդաչեմ. (Ճ. ՟Ա.։)


Դաշնադիր, դրաց

See full entry →

s. adj.

contractor, that contracts;
— լինել, to contract, to make an agreement, to negotiate.

NBHL (1)

Զի էր դաշնադիր երդմամբ. (Ասող. ՟Գ. 24։)


Դաշնակաւոր, աց

See full entry →

adj.

harmonious.

NBHL (1)

Զդաշնակաւորն եւ զքաջամատն ո՛չ ձայնիւ առաւել քան մտօք ցուցանել։ Վասն ի շարժմանն եղելոյ ձայնիցն դաշնակաւորաց. (Փիլ. ել.։)


Դաշնաւոր, աց

See full entry →

adj.

confederate, allied;
stipulated, conventional.

NBHL (3)

συνωμότης conjuratus, confoederatus Դաշնակից. ուխտակից, դաշնադիր. միախոհ. համախոհ.

Որ էին դաշնաւորք աբրահամու. (Ծն. ՟Ժ՟Դ. 13։)

Զիւրոց դաշնաւորացն գուշակել. այսինքն մատնել զհամախոհս. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Դաշնաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to agree;
to confederate, to ally;
to conspire, to plot.

NBHL (2)

ԴԱՇՆԱՒՈՐԵՄ ԴԱՇՆԱՒՈՐԻՄ. συντίθημι, συμφωνέω , ὀμολογέω, σπένδω paciscor, foedus ineo, confoederor Դաշամբք հաստատել. ուխտել. դաշինս կռել. դաշնաւոր լինել. հաշտիլ. միաբանիլ. խօսք դնել կամ տալ.

Ընդ աղախնացելոցն որ ի մեզ՝ դաշնաւորեցաւ հեշտութեամբ՝ ճաշակելեաց եւ հոտոտելեաց. (Յհ. իմ. ատ.։)


Դաշնաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

convention;
conleague.

NBHL (4)

Դաշնաւորիլն. դաշն. ուխտ. միաբանութիւն պայմանաւ կամ ուխտիւ. եւ Ձայնակցութիւն.

Իսկ ուխտն (յայտ առնէ) զդաշնաւորութիւն, որ սուրբ մարմնով եւ արեամբն լինին ի նա հաւատացեալքն. (Կիւրղ. ղկ.։)

Հարցն դաշնաւորութեամբ. (Լմբ. իմ.։)

Զօտարամահն իւր լինել ի դաշնաւորութիւն նմա բերեալ. (Յհ. կթ.։)


Դաշտաբերան

See full entry →

s.

opening or entrance to a plain or field.

NBHL (1)

Բերան դաշտի, այսինքն մուտք կամ ելք նորա.


Դաշտակողմն

See full entry →

s.

part or side of the country.

NBHL (1)

Տիրեաց ամենայն դաշտակողմանն. (Յիշատ.։)


Դաշտաձեւ

See full entry →

adj.

plain, in form of a plain.

NBHL (1)

Բըլուրք լերամբք հալեսցին, եւ դաշտաձեւ աշխարհ լինին. (Յս. որդի.։)