Definitions containing the research ամ : 10000 Results

Գորովալից

See full entry →

cf. Գորովագին.

NBHL (2)

Գորովալիր գութ, կամ ողբ. (Ճ. ՟Թ.։ Պիտ.։)

Նորագոյնս առնէ զձայն իւր գորովալիր նազանօք, եւ աղերսական զօրութեամբ շուրջ փարելով. (Համամ առակ.։)


Գորովական, ի, աց

See full entry →

cf. Գորովագին.

NBHL (1)

Գորովական բանք առ տղայս, կամ առ սիրելիս եւ առ եղբարս, երբեմն ի կենդանութեան, եւ երբեմն ի մահու նոցա. (Երզն. քեր.։)


Գորովեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to be affected, tonched with compassion;
to affect, to flatter, to caress.

NBHL (2)

Սիրական ձայնիւ գորովեն, բարբառ արգելուն (կամ գելուն). (Եփր. զղջ.։)

Գուցէ գորովեալ առ միմեանս ազդացն ըստ օրինի եղբարց (հաւատակցաց), ապստամբեսցին ի մէնջ. (Փարպ.։)


Գորովումն, ման

See full entry →

s.

affection, compassion, fondness, sympathy.

NBHL (1)

Հայկական գորովմամբ խրատեալ. (Վրք. հց. ձ։)


Գուժատու

See full entry →

cf. Գուժկան.

NBHL (2)

Տուօղ զգոյժ, որպէս գուժաբեր, եւ որպէս գուշակօղ կամ սպառնացօղ չարեաց.

Սոյն այս գուժատու արարիչ նորա՝ գրութեամբ խնամոց եկն. (Տօնակ.։)


Գուժեմ, եցի

See full entry →

vn.

to bring or give sad news;
to lament, to deplore, to cry, to scream;
to sound.

NBHL (2)

ԳՈՒԺԵՄ κράζω, κραυγάζω, βοάω, ἁλαλάζω clamo, exclamo, vociferor, ululo, ejulo որ եւ ԳՈՒԺԱԼ. Կոծիլ. ճչել վասն աղետից կամ գուժից. կական բառնալ. լալագին գոչել. աշխարել. բողոքել.

Ձայն գուժեաց ի հռամայ. այսինքն մինչեւ ի հռամա. (Մտթ. ՟Բ. 18։)


Գուժկան, աց

See full entry →

adj. s.

that carries or gives sad news;
bearer of unhappy news;
weeping, in tears;
sad news.

NBHL (1)

ἅγγελος, ἁγγέλλων, ἁνάγγελλων nuncius (tristis), annuncians, denuncians Պատգամաւոր. որ բերէ զլուր չար գուժի. գուժաբեր, բօթաբեր. գուժաւոր. սեւ կամ չար խապար բերօղ.


Գուձ

See full entry →

s.

handful.

NBHL (1)

Իբր Ափ, կամ ափկից. բունռ, կամ բռամբ չափ հող. Տե՛ս ԳՈՒՂՁ.


Գուղձ

See full entry →

s.

glebe, clod.

NBHL (1)

ԳՈՒՂՁ ԳՈՒՂՁՆ. βῶλος bolus, gleba, massa Զանգուած կամ կոշտ ինչ հողոյ. սակաւ մի հող՝ ձեռնաչափ, ոտնաչափ.


Գումարեմ, եցի

See full entry →

va.

to assemble;
to convoke;
to gather together, to add, to sum.

NBHL (4)

Ի գումարել ինձ զամպս ի վերայ երկրի։ Ի գումարել երկնաւորին զթագաւորս ի վերայ նրա։ Գումարեաց սիսարտ զամենայն կառս իւր։ Գումարեցան ի ձորն աղի.եւ այլն։

ԳՈՒՄԱՐԵԼ. Հաշուել զամս եւ զժամանակս եւ զթիւս.

Գումարեն իմն թիւ ամաց։ Գումարէ ամս շհդ։ Զթիւ ամացն գումարէն մինչեւ ցկայսր։ Չորք եւ վեց գումարին ի տասն. (Փիլ.։ Եւս. քր.։ Խոր. ՟Ա. 3։ Յհ. իմ. ատ.։)

Զերիս աւուրսն գումարեաց ստուգութիւն զսուրն (զմահն) ի ժողովուրդ անդ. (Եփր. մն.) իմա՛, ի վերայ էած, կամ բովանդակեաց։


Գումարիմ, եցայ

See full entry →

vp.

to assemble together, to gather together;
to be astonished, amazed, surprised, confused.

NBHL (1)

պէսպէս ոճով. որպէս Պատրաստիլ ի մարտ, ոգորիլ. բախիլ. ընդդէմ կալ. եւ Խռովիլ յանձին, կամ ընդ անձին ոգորիլ ամօթով.


Գումարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

assembly;
mob;
sitting;
addition.

NBHL (3)

ԳՈՒՄԱՐՈՒԹԻՒՆ ԳՈՒՄԱՐՈՒՄՆ. Գումարելն եւ իլն՝ ըստ ամենայն առման, եւ գումար.

Ըստ եօթանասնիցն գումարութեան. այսինքն հաշուի կամ հաշուելոյ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Կամ ժողովոցըն գումարումն յաւուր տօնիցըն տէրունի. (Շ. եդես.։)


Գումարումն, ման

See full entry →

s.

cf. Գումարութիւն.

NBHL (3)

ԳՈՒՄԱՐՈՒԹԻՒՆ ԳՈՒՄԱՐՈՒՄՆ. Գումարելն եւ իլն՝ ըստ ամենայն առման, եւ գումար.

Ըստ եօթանասնիցն գումարութեան. այսինքն հաշուի կամ հաշուելոյ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Կամ ժողովոցըն գումարումն յաւուր տօնիցըն տէրունի. (Շ. եդես.։)


Գումարտական, ի, աց

See full entry →

adj.

of an assembly.

NBHL (1)

Իբր Գումարտակական. համախումբ.


Գունագեղ

See full entry →

adj.

adorned with fine colours.

NBHL (1)

Գունագեղ տերեւով ապագայից տալով զփրկական պտուղն ի ժամու. (Մխ. ապար.։)


Գունակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

colouring;
dye;
variety.

NBHL (2)

Գունաւորութիւն. որակութիւն. նմանութիւն. եւ Պէսպիսութիւն, կամ գեղեցկութիւն.

Անորակիդ գունակութեան։ Գունակութեամբ տենչալի լուսոյ. (Նար. ՟Կ՟Գ. եւ Նար. առաք.։)


Գունատ

See full entry →

adj.

tarnished;
pale, pallid, wan.

NBHL (1)

Տեսանեմ զքեզ ամենեւին նուազ եւ գունատ. (ՃՃ.։)


Գունատեմ, եցի

See full entry →

va.

to tarnish;
to discolour, to tan;
to fade.

NBHL (2)

Եւ ոչ զերեսնն անգամ գունատեալ այլայլեաց. (ՃՃ.։)

Գունատեալք եւ ամօթնլիցք։ Իբրթ զդիակունս գունատեալս. (Յհ. կթ.։)


Գունաւոր, աց

See full entry →

adj.

coloured;
dyed;
having several colours;
quick, diligent, violent.

NBHL (1)

Ցանկութեամբ աստուածանալոյն առաւել գունաւորեալ գունաւոր թուաց. (Վրդն. ծն.։)


Գունաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to dye, to colour.

NBHL (3)

ԳՈՒՆԱՒՈՐԵՄ ԳՈՒՆԱՒՈՐԻՄ. Գունագեղել. ներկել. ... մանաւանդ կր. Գոյն առնուլ կամ զգենուլ. տարրանալ. տպաւորիլ. ձեւանալ.

Պետութեան քահանայից անուամբ եւեթ գունաւորեալ. (Սարկ. քհ.։)

Ապականիչ ժանկն ի վերայ գունաւորի։ Մի՛ գունաւորեսցի ախտն ամբարհաւաճութեան ի վերայ զուտ եւ մաքուր արծաթոյ. (Սկեւռ. աղ.։)


Գունաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

colour, dye, tint.

NBHL (4)

εὕχροια bonus color Ունելն զգոյն գեղեցիկ կամ զանազան. գոյն ընտիր, կամ լաւ.

Զմարտիկն բազմամսութիւն եւ գունաւորութիւն ձեւացուցանէ. (Բրս. հց.։)

Զանազան եւ փայլօղ ծաղկացն գունաւորութեամբ։ Գեղեցիկ գունաւորութիւն (ի կենդանիս)։ Փայլօղ երփն գունաւրութեամբն. (Պիտ.։)

(ծաղիկ խոտոյ) երփն երփն գունաւորութեամբն զաչս ամենեցունցն զօշոտեալ յինքն դարձուցանէ. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Գունափոխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

transfiguration.

NBHL (2)

Գունափոխութեամբ տեառն ի թաբոր։ Յաւուրն գունափոխութեան ի լեառն թաբոր. (Վրդն. սղ. եւ Վրդն. քրզ.։ Տօնակ.։)

Յաւուր մեծի գունափոխութեան տեառն, յորժամ եցոյց տէրն զպատկերն հօր՝ գլխաւորաց առաքելոց եւ մարգարէիցն. (Պտմ. վր.։)


Գունդագունդ

See full entry →

adv. adj.

in several regiments;
in a crowd, like a crowd;
large, much.

NBHL (2)

Դաս դաս եղեալ. յոքնախումբ. հեծութեամբ. յորդութեամբ.

Եւ այլեւս կանայք մեծամեծք տեղեացն գային գունդագունդք գովել զնա. յն. համագունդ գային, կամ զուգընթանային. (Յուդթ. ՟Ժ՟Ե. 15։)


Գունեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Գունաւորեմ.

NBHL (3)

Զարեգակնային ճառագայթսն ի վերայ այտիցի գունեալ. (Փիլ. սամփս.։)

ԳՈՒՆԵԼ. նմանութեամբ՝ Ձեւացուցանել, ձեւանալ առ երեսս. պատրուակել առ ի պատրել.

Ստութեամբն գունեալ զբանն խաբեաց։ Զչարն բարեաւն գունէ։ Յայսպիսի գունեալ արդարութեանցս տեսակէ խորշել է արժան։ Որոշել զչարն գունեալ ի ստոյգ բարւոյն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժող. եւ Լմբ. առակ.։)


Գունչ

See full entry →

cf. Գոնջ;
cf. Գնչու.

NBHL (1)

Կա՛մ է Գնչու, եւ կամ Գոնջ. զորս տեսցես.


Գուշակաւոր, աց

See full entry →

adj.

already predicted;
very evident.

NBHL (1)

Խելամուտ լինել այլակերպութեան իւրաքանչիւր գուշակաւոր պատմութեանց. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Գուշակեմ, եցի

See full entry →

va.

to predict, to prophesy;
to foresee, to presage, to conjecture, to guess, to augur, to cast one's nativity, to prognosticate;
to denounce.

NBHL (2)

Զոր մարգարէն կանխաւ գուշակեաց։ Վաղազեկոյց ազդմամբ գուշակեցար՝ ի գրոյն նկարեալ։ Զմթերիցն գանձ մեծին գուշակեցի (յայտնեցի, ցուցի)։ Զմկրտութեանս շնորհ գուշակէ։ Վտանգ սատակման մահու գուշակեն. (Նար.։)

Նա ամենատես է բնութեամբ, եւ ոչ կարօտի՝ եթէ գուշակեսցէ ոք. (Իգն.։)


Գուշակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prophecy;
presage, omen, prognostic;
augury, auspice, divination, denunciation.

NBHL (2)

Եւ ոչ արար պատասխանի նմա տէր երազովք, եւ գուշակութեամբք (յն. յայտնութեամբք), եւ մարգարէիւք. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Ը. 6։)

Որ զնախադրեալսն յառաջագոյն գուշակութեամբ մարգարէիցն՝ կատարեցեր. (Շար.։)


Գուշակումն, ման

See full entry →

s.

cf. Գուշակութիւն.

NBHL (3)

Եզեկիէլ աստուածատես գուշակմամբն բարբառէր. (Վրթ. քերթ.։)

Ըստ օրինի անտուստ գուշակմամբ ի խորանին։ Իբր ի գուշակումն անուան խոստացեալն շնորհիս։ Ի ճառս ազդման այսմ հովուի գուշակման։ Ի գուշակումն նշանակութեան քումդ խորհրդոյ. (Նար.։)

Հրամանատար գործոցն յիսուսի, եւ անօրինականաց մեծին գուշակումն, իմա՛ գուշակիչ, տուօղ գուշակել. (անդ։)


Գուպարեմ, եցի

See full entry →

vn.

to make war, to fight;
to dispute.

NBHL (1)

ԳՈՒՊԱՐԵՄ կամ ԳՈՒՊԱՐԻՄ. Մրցիլ. ոգորիլ. մաքառիլ.


Գուպարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Գուպարեմ.

NBHL (1)

ԳՈՒՊԱՐԵՄ կամ ԳՈՒՊԱՐԻՄ. Մրցիլ. ոգորիլ. մաքառիլ.


Գուպարումն, ման

See full entry →

s.

war, combat;
conflict.

NBHL (1)

Եւ ոչ գազանական գուպարմամբ կռուոյ. (Պիտ.։)


Գուսանական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

musical;
theatric;
song, ballad.

NBHL (1)

Գուսանական գործիք, կամ երգք, կամ դայլայլիկք. (Եւս. քր. ՟Բ։ Բրսղ. մրկ.։ Երզն. քեր.։)


Գուսանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

music, drama, comedy, ballad.

NBHL (2)

Երաժշտութիւն. մանաւանդ Արհեստ գուսանական, իբր աշխարհական երգոց եւ խաղուց ի թատրոնս՝ խեղկատակութեամբ հանդերձ.

Ուստի՞ իցնե, որ ամուսնութեանց նենգութիւնս գործիցեն. ո՞չ ապաքէն յայնմ գուսանութենէ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 12։)


Գուցէ

See full entry →

adv.

perhaps;
for fear of, lest.

NBHL (1)

Գուցէ ուեք անուանեալ շարքն ո՛չ զառ ի մէնջ կարծեալ ամս նշանակիցեն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Գռեհիկ, հկաց

See full entry →

adj. s.

plebeian, clownish, rude, coarse;
peasant, clown.

NBHL (4)

ἁγοραῖος, ἁγοραῖος plebejus, forensis Ռամիկ՝ որ ի գռեհս շրջի. սոսկական. շինական. աշխարհիկ. տխմար.

Վասն չուանամանաց ... եւ վասն այլոց գռեհիկ մարդկան գործես զգործն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20։)

Մերթ իբր Գռեհկական, ռամկական.

Է գռեհիկ իմն (մարագրէութիւն), որպէս՝ յետ երից ամսոց ձմեռն լինի. (Մխ. երեմ.։)


Գռոհ

See full entry →

s.

crew, band, crowd;
assault, attack;
— տալ, to assault, to attack.

NBHL (1)

ԳՌՈՀ ՏԱԼ, կամ ԳՌՈՀԵԼ. cf. ԳՐՈՀ ՏԱԼ։


Գռոյթ

See full entry →

cf. Գռոհ.

NBHL (1)

ԳՌՈՅԹ կամ ԳՌՈԹ կամ ԳՌՈՒԹ. cf. ԳՌՈԹ, եւ ԳՐՈՀ.


Գտակ, աց

See full entry →

s. adv.

cap, bonnet;
calix, flower-cup;
inventor, author;
— լինել, to invent;
—աւ, exactly, surely, precisely.

NBHL (10)

ԳՏԱԿ կամ ԳԴԱԿ. Գլխարկ. գլխանոց. գիշտ. (գիր եւ Քդակ. լծ. ընդ քսակ. գտակ, կտակ).

Զկնկուղն ի բաց պարտ է ձգել, եւ զգտակն. (Լմբ. պտրգ.։) Նմանութեամբ ասի եւ զայլոց իրաց։

Գտակ բանից իմաստակաց. կամ ցանկութեան. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ժ. բան.։)

Ընդ չարին գործասիրութեան՝ նոցին նմանեցին, որ անիծից եւ դառն մահու են գտակք։ Որ ոչ առնէ զինքն այսորիկ գտակ, յանդուգն նա է. (Համամ առակ.։)

Առակեցաւ նա ի գանձ եւ ի մարգարիտ, եւ մեք գտակք նորա ըստ կամաց արարչին մերոյ զուարճանամք ի նա. (Եփր. համաբ.։)

ԳՏԱԿԱՒ. Ստգոյգ գիւտիւ. ճշդիւ. հաւաստեաւ. անվրէպ. քաջ կշռութեամբ. յար եւ նման.

Ճշդիւ գտակաւ հասանել համարոյ ժամանակացն։ Զնոյնս գտակաւ զբերոսսայն առընթեր կարգեցից։ Զոյդ կշիռ գտակաւ գտանես. (Եւս. քր. Ա։)

Եղջերուաց գտակաւ զժամանակ խառնիցն իմանալոյ. (Եզնիկ.։)

Ամենայն ճշմարտութեամս գտակաւ պատմել։ Կշիռ գտակաւ գործել։ Զնոյն բանս գտակաւ խօսի. (Ոսկ. մ. ՁԵ։ եւ Ոսկ. եբր. Է. եւ Ը։)

Տեսաք գրեալ սորին ձեռօք ստոյգ գտակաւ. (Սամ. երէց.։) (վրիպակ է գրելն երբեմն, գիտակաւ)։


Գտանեմ, տի

See full entry →

va.

to find, to invent, to discover, to find out;
to gain, to have;
to meet;
— շնարհս առաջի ուրուք, to gain or acquire the heart, friendship, goodwill of some one;
to regain the favour of some one.

NBHL (5)

εὐρίσκω invenio, reprio, compeio, assequor Ի ձեռս բերել զխնդրելին գիւտ. ստանալ զկորուսեալն կամ զպակասեալն. հնարել. հանդիպել, հասանել իմիք. գտնել, գտնալ.

Գտին դաշտ մի՝ յերկիրն սէնաար։ Եգիտ զնա հրեշտակն յաղբիւր ջուրց յանապատի անդ։ Որ հայցէ, գտանէ։ Գտի զդրամն իմ զոր կորուսի։ Գտան հանգիստ, զիմաստութիւն, շնորհս առաջի տեառն (այսինքն հաճոյ լինել)։ Որչափ ինչ եգիտ ձեռն նորա։ Եթէ աղքատ իցէ, եւ չգտանիցէ ձեռն իւր (այսինքն ձեռնահաս լինել)։ Իմաստութիւն ուստի՞ գտաւ։ Ադամայ ոչ գտաւ օգնական ( ի կենդանիս) նման նմա.եւ այլն։

ԳՏԱՆԻԼ. իբր Գտանել. կամ հասարակ բայ.

Գտայց փրկութիւն, կամ թողութիւն։ Զի եւ ես ողորմութիւն գտայց. (Մագ. ՟Լ՟Ա։ Գանձ.։ Սարգ. յիշատ.։ Երզն. լուս.։)

Ի վերայ բարեգործաց, եւ բարի գտելոց (ամենայն գտողաց). (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Գտիչ

See full entry →

s.

finder, inventor.

NBHL (1)

Գտիչ կորուսելոց, կամ ամենայնի։ Ո՛չ ես կորուսիչ, այլ գտիչ։ Խայտառակիչ կախարդաց, գտիչ աղանդից (այսինքն ի վեր հանօղ զխաբէութիւն նոցա). (Նար.։)


Գրագէտ, գիտաց

See full entry →

adj.

book-learned, literate, lettered.

NBHL (1)

Այս ամենայն բարիք եղեն ասէ առանց իմաստնոց հնարից, եւ գրագիտաց. (Ոսկ. ես.։)


Գրագիր, գրաց

See full entry →

s.

copier, transcriber;
author, writer;
secretary.

NBHL (1)

Զպորփիւրոս սնուցեալ էր սուրբն պանփիլոս, եւ ուսուցեալ գրագիր, այսինքն լինել, կամ գրագրութիւն. (Հ=Յ. փետր. ՟Ժ՟Զ. (կամ հայի ի յաջորդ նշ)։)


Գրակ, աց

See full entry →

s.

small writing.

NBHL (2)

στοιχεῖον elementum եւ versiculum Գիր փոքրիկ կամ սակաւ. տարր գրոց. նշանագիր. հարֆ. եւ Ստիքս. տող. սաթըր.

Սակաւ գրակօք զամենայն հրամանսն հաւատոց ի ներքս առաք. (Կոչ. ՟Ե։)


Գրական, ի, աց

See full entry →

cf. Գրագէտ.

NBHL (1)

Այս ինձ ճառ՝ յաղագս գրականաց, համանգամայն եւ գրոց։ Յետ գրականին փանդեռնահարն մեզ ասելի է. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Գրականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

literature;
grammar

NBHL (1)

Գրականութեամբն հաստատեցին զքերականութիւն։ Եւ այսպէս գտեալ եղեւ գրականութիւն. (Երզն. քեր.։)


Գրակարդաց

See full entry →

s.

reader.

NBHL (1)

Լսել ի ժամ ճաշոյն՝ գրակարդացին ( ի սեղանի). (Բրս. հց.։)


Գրակէս

See full entry →

cf. Գրախեց.

NBHL (2)

Իբր Կէս գրոյ. նշանախեց. գրախեց. որպիսի է առ եբր. եօտ, կամ յովտ, փոքրագոյն նշանագիր՝ կոտորակ այլոց տառից կարծեցեալ իբր չակերտ. եւ ի մեզ սիւնն (), կամ պատիւն (ւ).

Խերեւէշ մի, որ է գրակէս մի, ոչ կորիցէ յամենայն օրինակաց եւ ի մարգարէից. (Եփր. յղ. գող.։)


Գրակոնտիկոն, ի

See full entry →

s.

enamel.

NBHL (4)

ԳՐԱԿՈՆՏԻԿՈՆ կամ ԴՐԱԿՈՆՏԻԿՈՆ. Բառ անյայտ ըստ ձայնին, յայտնի ըստ իրին. Նիշ գունոյ գծագրեալ եւ դրոշմեալ հաստատութեամբ ի վերայ իրիք ի բնէ կամ արուեստիւ որպէս երակ ինչ.

Որպէս գրակոնտիկոն շարամանաբար մակ ոսկւոյ մածեալ մատիտմամբն. (Մագ. ՟Լ։)

Իսկ ի Պղատ. տիմ. նոյն բառ գրի ԴՐՈԿՈՆՌԻԿՈՆ ի տեղի յն. ἕγκαυμα inustio այսինքն խարումն (կամ այրեցմամբ որոշումն),

Բազում անգամ վերստին հարցանելովն՝ իբրու նշանակք ինչ դրոկոնռիկոնով անջինջ գրոյ յարատեւականք եղեն առ իս բանքն։


Գրանոց, աց

See full entry →

s.

library.

NBHL (2)

βιβλιοθήκη bibliotheca Տեղի գրոց. գրատուն. մատենադարան. որ եւ ԴԻՒԱՆ կամ ԱՐԿՂ ԳՐՈՑ ասի. գրքատուն, գրքարան.

Պտղոմէոս՝ որ կոչեցաւ եղբայրասէր, գրանոց կազմեալ՝ ժողովել զամենայն գիրս։ Եհարց թագաւորն, քանի՞ գիրք ժողովեալ են ի գրանոցին. (ՃՃ.։)