Definitions containing the research ամ : 10000 Results

Ընչաւէտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

riches, abundance of wealth.

NBHL (1)

ԸՆՉԱՒԷՏՈՒԹԻՒՆ կամ ԸՆՉԱՒԵՏՈՒԹԻՒՆ. πορισμός, εὑπορία acquisitio, opulentia Փարթամութիւն. ճոխութիւն. մեծութիւն. բազմաշահութիւն։ (Իմաստ. ՟Ժ՟Գ. 19։ Մանդ. ՟Զ։ Յհ. իմ. ատ.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 5։ ՟Բ. 23։ Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։ Գանձ.։)


Ընչեղագոյն

See full entry →

adj.

richer.

NBHL (1)

Ճոխագոյն. փարթամագոյն.


Ընչեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Ընչաւէտութիւն.

NBHL (3)

Զպատրանս ընչեղութեան, որ կոչի անուամբ փշոց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 23։)

Հարստացեալք բազում ընչեղութեամբ. (Լաստ. ՟Ժ՟Ե։)

Բազմամարդութեամբ եւ ընչեղութեամբ. (Ասող. ՟Գ. 3։)


Ընչիկ, չկան

See full entry →

s.

trifles, gewgaws, small matters, toys.

NBHL (2)

Ինչ մի. դուզնաքեայ ինչք. ունեցած քիչ մը բանը, պզտի կամ ոչինչ բան մը.

Աղքատք էին, եւ ի սակաւ ընչկանէն (յն. ի սակաւուց) պտուղ հանէին յօժարութեամբ. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Ե։)


Ընչու՞

See full entry →

adv.

why ?

NBHL (1)

Դու անմտութեամբ զսպառնալիսն օրէնք ընչո՞ւ ընկալար. (Լմբ. պտրգ.։)


Ընջուղ, ջղոյ

See full entry →

s.

heifer, bullock, calf of a year old.

NBHL (1)

Երեսուն ամսոյ ընջուղ մի։ Ընջուղն գէր։ Յընջուղէն։ Ընջուղունք. (Վստկ. ՟Յ՟Ա։)


Ընտանակցիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to have affinity, to approach

NBHL (1)

Ցրտութեամբն (ջուր) ընտանակցի ընդ երկրի (այսինքն հողոյ). (Նիւս. բն.։)


Ընտանասուն

See full entry →

cf. Ընտասուն.

NBHL (1)

Ընդասուն. ընտանի սննդեամբ. ընդել սնեալ. յն. ընդելագոյն.


Ընտանեբար

See full entry →

adv.

familiarly, domestically, confidently.

NBHL (6)

οἱκείως familiariter γνήσιως genuine Իբրեւ ընտանի. ընտանութեամբ. մերձաւորաբար. ընտանի օրինակաւ. յարմարապէս. ըստ պատշաճի. հարազատաբար.

Կամէր ընտանեբար միտ մտանել անօրինին. (Եղիշ. ՟Դ։)

Զամենեցունց Աստուածն մեզ ընտանեբար կոչել. (Խոսր.։)

Ընտանեբար խօսէր ընդ նմա (Աստուած ընդ Աբրահամու). (Սարգ. յկ. ՟Է։)

Ոչ զոք ունիմ համաշունչ, եթէ ընտանեբար հոգայցէ վասն ձեր. յն. հարազատաբար. (Փիլիպ. ՟Բ. 20։)

Ըստ ընդանեբար իւրեանց կազմութեան. իմա՛, համաբնական կամ պատկանաւոր։


Ընտանեգոյն

See full entry →

adj.

very familiar;
proper.

NBHL (5)

ԸՆՏԱՆԵԳՈՅՆ կամ ԸՆԴԱՆԵԳՈՅՆ. οἱκειότερος, -τατος magis familiaris, conjunctior, aptior, convenientior, proprius γνήσιος genuinus Առաւել կամ կարի ընտանի. մերձաւորագոյն. եւ Ընտելագոյն. եւ Դիպողագոյն. եւ Սեպհական.

Առաքինութեան քան զամենայն ինչ ընտանեգոյն է բարեփառութիւն։ Խնդալ՝ միայն Աստուծոյ ընտանեգոյն է։ Իմաստութեամբն կեանք՝ բանականին ընդանեգոյն է. (Փիլ.։)

Չարութիւն, որ զընտանեգոյնն բնութեամբ կենդանի զմարդ՝ անձեռնընդել եւ վայրենի գործ է. (Փիլ.։)

Ընտանեգոյն Աստուծոյ յորդւոցն Ադամայ (Աբէլ)։ Որպէս թէ ի վայր եւ ընդանեգոյն եւ զերծ տեղի մատուցեալ. (Խոր. ՟Ա. 39։ ՟Գ. 67։)

Կամ մ. Կարի ընտանեբար. դիւրընտել օրինակաւ.


Ընտանեկան

See full entry →

adj.

familiar;
— կեանք, domestic life.

NBHL (2)

ԸՆՏԱՆԵԿԱՆ կամ ԸՆԴԱՆԵԿԱՆ. Ընտանի, եւ ընդել, հեզիկ.

Ընդդէմ պատահեն համբուրական եւ ընդանեկան գեղեցիկ տեսլեան պահոցն. (Ոսկ. ապաշխ.։)


Ընտանեսէր

See full entry →

adj.

loving ones family.

NBHL (1)

Ընտանեսէր եւ բարեսէր բնութեամբ է մարդ. (Երզն. մտթ.։)


Ընտանեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render familiar, to tame, to civilize, to humanize;
to accustom.

NBHL (4)

ԸՆՏԱՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ կամ ԸՆԴԱՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. οἱκειόω , ἠμερόω familarem reddo, concilio, adscisco, mansuefacio որ եւ ԸՆՏԱՆԱՑՈՒՑԱՆԵԼ կամ ԸՆԴԱՆԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. Տալ ընտանենալ կամ ընդելնուլ. ընտանի եւ մերձաւոր կացուցանել. յանկուցանել. ընդելացուցանել. հեզացուցանել. հանդարտել. մօտիկցնել. եւ վարժեցնել.

Զամենայնսն՝ ի՛ւր ընտանեցոյց զմերսն բնականս, որովք իւրումն զմեզ ընտանեցուցանէր բնականաց. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Լաւ համարեալ զերկմտութիւնն ընտանեցուցանել ճշմարտութեամբ քան ստութեամբ. այսինքն հանդարտել. (Փիլ. լին.։)

Ո՞չ զմի ամօթ աղքատանալն ընտանեցուցանէ. (Բրս. վաշխ.։)


Ընտանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

familiarity, confidence, communication, frequeutation;
habit;
intimacy;
friendship;
— ընդ կնոջ, carnal intercourse with a woman;
յ— կոչել, to domesticate, to tame.

NBHL (5)

ԸՆՏԱՆՈՒԹԻՒՆ կամ ԸՆԴԱՆՈՒԹԻՒՆ. οἱκειότης, τὸ οἱκεῖον familiaritas, privata necessitudo Ընտանի գոլն՝ ըստ ամենայն առման. մերձաւորութիւն. ազգականութիւն. ծանօթութիւն. հարազատութիւն. նմանութիւն. եւ Ընտելութիւն.

Սատակելի է իբրեւ թշնամի, սակաւ ինչ փոյթ արարեալք ընտանութեան. (Փիլ. բագն.։)

Անհամեմատ բարի՝ ընտանութիւնն Աստուծոյ է. (Մխ. երեմ.։)

Ընտանութիւն առ հայրն։ Առ քեզ ընտանութեան։ Յընտանութենէ իմաստնոց։ Մերձաւոր ընտանութեամբ։ Յընտանութիւն արեանն Յիսուսի ներկեալ զարդարես. (եւ այլն. Նար.։)

Եւ իբր Ընդելութիւն. կամ հեղութիւն. ἠμερότης mansuetudo


Ընտանուհի

See full entry →

s.

female neighbour, intimate friend;
house-maid, servant.

NBHL (2)

ԸՆՏԱՆԻԱ եւ ԸՆՏԱՆՈՒՀԻ. (յունական ոճով յարմարեալ. ) Հին մամն ազգատոհմին, կամ քոյր նախապապուն.

Մեծ ընտանին, եւ մեծ ընտանիայն՝ նախահօրն եւ նախամօրն. այսինքն որ ի պապէն եւ ի մամէն եղբայր եւ քոյր։ Ընտանի մեծագոյն եւ ընտանուհի, նախահայր եւ նախամայր, եւ որք ըստ նոցին, որք յապոպապէն եւ որք յապոմամէն եղբայր եւ քոյր. (Մխ. դտ. հին ձ։ եւ Կանոն.։)


Ընտասուն

See full entry →

adj.

familiar, brought up in the house;
cf. Ընդասուն.

NBHL (3)

ԸՆՏԱՍՈՒՆ կամ ԸՆԴԱՍՈՒՆ ԸՆՏԱՍՆՈՒՆԴ կամ ԸՆԴԱՍՆՈՒՆԴ. οἱκῶν οἱκίαν domi sedens Ի տան սնեալ. ընտանասուն. ո՛չ վայրագ. ըստ յն. տնաբնակ. որ նստի ի տան եւ ի մէջ ընտանեաց.

Յակոբ այր միամիտ եւ ընդանեսուն (կամ ընդասուն)։

Ոչ ընդ անձեռնընտելսն հաւասարէ (աղաւնին), եւ ո՛չ ընդ ընդասնունդսն դեգերեալ՝ ծխոյ աղտեղութեամբ ներկանի. (Պիտ.։)


Ընտեղակաց

See full entry →

adj.

immovable, firm in one place.

NBHL (1)

Կորուսանեն զբնական ունակութիւնս արագութեան վասն ընտեղակաց խամութեանն շղթայից. (Պիտ.։)


Ընտիր, տրոց

See full entry →

adj.

chosen, worthy;
fine, good;
civil, of good family, elegant, excellent, exquisite, nice, genteel, pretty, noble, polished, precious, pure, singular, sovereign, superb;
the best, the most excellent, the choice, the select, the flower, the cream;
զընտիր զարդուցն եդին ի հպարատութիւն, precious ornaments served to beget pride;
զ—ս Գաղղիոյ սատակեաց, he beat down the choice troops, the flower of France;
գումարել զ— նահատակս, զօրս, to reunite the bravest warriors, the picked soldiers;
— անասունք, very fast animals;
— յոյժ, best, first quality;
cf. Ընտրելագոյն;
— մատենագիր, classic author;
ընդ —ս հանել, to select, to make choice of, to elect;
յ— առնել, to give the choice, to permit the selection;
— առնել, to choose, to make choice of, to appreciate;
ընտրոյ տէր, he who has the choice, arbiter;
զնոսա թողացոյց ընտրոյ տեարս լինել, he left them the choice.

NBHL (6)

ἑκλεκτός, ἑπίλεκτος electus δόκιμος , δεδοκιμάσμενος probatus ἁγαθός, βέλτιστος bonus, optimus որ եւ գրի Ընդիր. Լաւ եւ պատուական՝ համեմատութեամբ իրի ընդ իրի. զատեալ եւ որոշեալ իբրեւ ազնիւ, հաճոյական, եւ խնդրելի. ըռինտ, պինտ աղէկը.

Ընտիր շիրիմք, կամ կառք, երիվարք, ոսկի, արծաթ, վէմ։ Ազգ ընտիր։ Երիտասարդք ընտիրք, եւ այլն։ Զամենայն ընտիրս պատարագաց ձերոց (ըստ յն. չէզոքաբար). (Օր. ՟Ժ՟Բ. 11։)

Եկեալ հասեալ ընտրիւք եւ վառելովք ոմամբք. (Խոր. ՟Ա. 10։)

ՅԸՆՏԻՐ ԱՌՆԵԼ ՈՒՄԵՔ. Առաջի դնել առ ընտրելոյ զոր կամի.

Զի թէ յընտիր ոք առնէր, կա՛մ զակն մի միայն հանել, եւ կամ ամենեւին իսկ զամենայն կորուսանել։ Քեզ եթէ յընտիր ոք առնէր՝ մեռեալս յարուցանել յանուն նորա, կամ թէ վասն նորա անուանն մեռանել, զո՞ր լաւ համարէիր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։ ՟Բ. 21։)

ԸՆՏՐՈՅ ՏԷՐ, տեարք. Տէր եւ իշխան ընտրութեան. դատաւոր որոշիչ ըստ կամս իւր.


Ընտուստ

See full entry →

adv.

by one's self, or itself;
of one's self, naturally;
of one's own head;
of the house, from one's home;
of the family possessions, of one's own wealth.

NBHL (3)

ԸՆՏՈՒՍՏ կամ ԸՆԴՈՒՍՏ, որ եւ ՅԸՆՏԱՆՈՒՍՏ. οἵκοθεν, οἵκοι domo, domi, ex se, suapte ingenio, sua sponte, de suis Ի տանէ եւ ի տան. ի ներքուստ. յինքենէ. յանձնէ. յիւրոցն. իւրովք կամօք. (cf. ՅԱՆՏՈՒՍՏ, եւ cf. ԸՆ, cf. ԸՆՏՈՒՄ..

Մանկանց ոչինչ է առանձինն՝ որ ոչ ծնողացն է. կա՛մ ընտուստ տալով, եւ կամ պատճառս ընդունելութեան մատուցանելով։ Զարժանաւորսն ասացից, ոչինչ ընտուստ (այսինքն յանձնէս) առ ի զարդարել եւ լաւ երեւեցուցանել յաւելեալ. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. տեսական.։)

Առաքեալքն ոչինչ գործէին յընտանուստ, այլ այսպէս Աստուծոյ ասէին զամենայն. (ՃՃ.։)


Ընտրական, ի, աց

See full entry →

adj.

elective, eligible, electoral;
better, singular, exquisite.

NBHL (1)

Ընտրական նիւթ, կամ սերմանք, կրօնք, բարք, շրթունք, քննութիւն, կամք։ Ընտրական բառիւք։ Ընտրականացն բարեմասնութեան՝ Աստուծոյ հաճելեացն. (Նար.։)


Ընտրան

See full entry →

s. adj. adv.

choicest, flower;
—աւ, select, choice, picked;
by choice, by selection;
մանկունք —աւ, the flower of the youth;
կաչառք —աւ, rich or precious gifts.

NBHL (1)

Միւս եւս գիրք՝ մաքառումն ընտրանաւ. ((յն. պէսպէս կամ ընտիր). Եւս. պտմ. ՟Ե. 26։)


Ընտրելագոյն

See full entry →

adj.

better, excellent, very good, preferable.

NBHL (1)

Մերձաւորագոյնք իցեն Աստուծոյ ... կամ ընտրելագոյնք որպէս մարտիրոսսն. (Նար. հ։)


Ընտրելաշնորհ

See full entry →

adj.

elect and graceful.

NBHL (1)

Ընտրելաշնորհ սուրբ քո անուամբդ. (Անան. եկեղ։)


Ընտրելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

eligible;
most select, best;
— է քեզ զմի յայսցանէ, you must choose one of these alternatives.

NBHL (1)

Եւ ի բարի սուրբ ամանին՝ ժողովեսցես ընդ ընտրելին. (Յս. որդի.։)


Ընտրիչ

See full entry →

adj. s.

choosing, electing;
elector.

NBHL (1)

Կամօք ընտրիչ լինել որոց ախորժենն. (Իգն.։)


Ընտրողական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

able to discern, having judgment, rational;
of ones free will;
wise, discreet;
judgment, criterion, free will or choice.

NBHL (4)

διακριτικός discretivus Կարօղ ընտրել. դատմամբ ընտրօղ. որոշիչ.

Ընտրողական միտք, կամ հանճար, զօրութիւն, շնորհք, իմաստք, կամք, լեզու. (Յճխ.։ Դիոն.։ Շ.։ Նար.։)

Իմաստուն ընտրողական արար զքեզ Աստուած. մի՛ նմաներ դու անասնոց անմտից անընտրողութեամբ քով. (Ճ. ՟Ժ.)

Պահողքն պարտին լինել ընտրողական գիտութեամբ (պահելով եւ զխորհուրդս եւ զբանս) եւ այլն. (Մանդ. ՟Գ։)


Ընտրուկք

See full entry →

s. pl.

rebuff, refuse, trash, offal, scum, cheat.

NBHL (2)

Հաւաքեալք իրք՝ անխտիր ընտրութեամբ. ժողվածու բաներ.

Լաւ պատարագս մատուցանէր Հաբէլ քան զԿային, որ եբեր նա զարհամարհ ընտրուկս ... ուստի՛ եւ կորզեաց հասկս յոռիս արհամարհանօք. (Եփր. եբր.։)


Ընտրումն, ման

See full entry →

s.

cf. Ընտրանք.

NBHL (1)

Ճանաչել ընտրմամբ. (Պիտ.։)


Ըռազիան

See full entry →

s. bot.

fennel.

NBHL (1)

ԸՌԱԶԻԱՆ ԸՌԶԻԱՆ. Բառ ռմկ. ռազէնէ. որ է Սամիթ, եւ որ ինչ նման է նմա։ (Բժշկարան. եւ Վստկ.։)


Ըստանձնեմ, եցի

See full entry →

va.

to assume, to take, to put on, to put on one's back, to embrace, to undertake.

NBHL (2)

Եթէ ոչ ունէի զբեռն աշխատութեան մահացու գործոց ըստանձնեալ։ Բարձեր որպէս համբերօղ՝ ըստանձնեալ իբր զպարտական՝ զփայտն վշտաց. (Նար. ՟Ծ՟Է. ՟Հ՟Է։)

(Կամքն ի վերայ մարմնոյ) թեթեւութեամբ ըստանձնէ զլուծ ապաշխարութեան. (Լմբ. տնտես.։)


Ըստանձնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the wearing, the clothing.

NBHL (1)

Բառնալն կամ կրելն ի վերայ ուսոց եւ թիկանց. զոր օրինակ զմաշկեակ կամ զմուշտակ.


Ըստգիւտ, ի, ից

See full entry →

s. adj. adv.

accusation, blame, reprimand, censure, reprehension, reproach, stain, imputation, criticism;
defect, fault, wrong;
blamable, reprehensible;
— լինել, to be blamed, or scolded;
to accuse, to charge with, to blame, to scold, to censure, to condemn;
to know, to be informed of, to understand;
— լինել ինիք, to obtain, to succeed in, to enjoy, or realize one's wishes;
— յանձն առնուլ, to be blameworthy, to be in the wrong;
reprehensibly;
culpably;
with shame, or remorse.

NBHL (8)

κατάγνωσις reprehensio, improbatio, damnatio ἕγκλημα crimen, culpa, accusatio որ եւ գրի նովին հնչմամբ ՍՏԳԻՒՏ. իբր Ըստգտանք. արատ գտեալ. եւ Արատ գտանելն, պախարակումն. յանդիմանութիւն. մեղադրութիւն. եւ Յանցանք. վնաս. (ըստ յն. ասի, ըստգիտութիւն, ըստճանաչումն). մեղադրանք, յանցանք.

ԸՍՏԳԻՒՏ ա. μεμπτρός incusandus, reprehensione dignus որպէս Ըստգտանելի. պախարակելի. մեղադրութեան կամ յանդիմանութեան արժանի.

Ո՞վ ոք երբէք ըստգիւտ զանձն համարեցաւ՝ չարակնեալ. (ոչ ոք երբէք. Ոսկ. մ. ՟Բ. 15։)

Զի՞նչ անդամ իցէ, որ ըստգիւտն համարիցի ի սքանչելի արարածս մարմնոյս այսորիկ։ Զի՞նչ ըստգիւտ է ի մարմնի քում ստեղծեալ. (Կոչ. ՟Դ. եւ ՟Թ։)

Չեւ եւս արդար է ըստգիւտ լինել նմա. (Փիլ. սամփս.։)

Այլ երբեմն ըստ հոմաձայնութեան յունին, որպէս Գիտել, ճանաչել. եւ Գամագիւտ լինել, գտանել, հասանել.

ԸՍՏԳԻՒՏ. մ. Ստգտանելի օրինակաւ. ըստգտանօք. իբրեւ ըստգտեալ. որպէս յանցաւոր. ամօթով. խղճիւ.

Ըստգիւտ շրջել առանց համարձակութեան իբրեւ զպատժապարտ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ե։)


Ըստգտանեմ, գտի

See full entry →

va.

to accuse, to blame, to reprove, to censure, to condemn, to reproach, to rebuke, to jeer, to reprimand, to impute.

NBHL (3)

καταγινώσκω (որ է ըստգիտել, ստորաճանաչել, կամ ընդդէմ ճանաչել) reprehendo, arguo, decerno adversus aliquem, condemno, accuso, incuso գրի նովին հնչմամբ եւ ՍՏԳՏԱՆԵԼ. Արատ եւ յանցանս գտանել՝ ի վերայ այլոց. ըմբըռնել ի յանցանս. մեղադիր լինել. պախարակել. յանդիմանել մտօք կամ բանիւ. մեղադրել, դատապարտել.

Որք ճշմարտութեամբ զյիշատակ յանցանացն ըստգտին. (Կլիմաք.։)

Անձամբ զանձինս ունելով ըստգտող. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ծ՟Ը.) (ուր վրիպակ է յաւելուածդ ստուգաբանութեան ի գրչէն. ըստգտանել՝ սուտ գտանել ճշգրտի. յայտ է թէ ոչ ուղիղ վերծանելով՝ սըտգտանել)։


Ըստերիւրեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ստերիւրեմ.

NBHL (2)

ԸՍՏԵՐԻՒՐԵՄ որ եւ ՍՏԵՐԻՒՐԵԼ, նովին հնչմամբ. Խեղաթիւրել. խոտորեցուցանել յերիւրէ, այսինքն յարահետ ճանապարհէ. եւ կամ հանել արտաքոյ քան զյերիւրումն՝ այսինքն քան զբարեկարգութիւն.

Որք ըստերիւրիք յԱստուածային կամաց. (Լմբ. իմ.։)


Ըստիմանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to shoe, to put on shoes, or boots.

NBHL (1)

ὐποδέω subligo, calceo Ագանել զաման ոտից՝ զկօշիկ. տրեխաւորիլ. պատել զոտս եւ զսրունս. ... (լծ. եւ յն. իմա՛դիօն, ագանելիք, զգեստ. լտ. ըսդիվա՛լէ, կօշիկ, զանկապան. թ. եէմէնի, ագանելիք ոտից, եւ կապ գլխոյ).


Ըստմասնեայք

See full entry →

s. pl.

individuals, particulars.

NBHL (1)

Ըստմասնեայքն եւ ըստիւրաքանչիւրքն ներհակք ի բազմութիւն միշտ բաժանեալ լինին։ Ըստմասամբք մու, եւ հասարակն՝ յոլովք։ Որոց հաւաքումն ոչ ի վերայ այլոյ ուրուք եղիցի ըստմասնեայցն. քանզի Սոկրատայ յատկագոյնքն ո՛չ եւ մակ այլոյ ուրուք լիցին ըստմասանցն։ Ի վերայ ամենեցունց ըստմասինցն մարդոյր. (Պորփ.։)


Ըստմիոջէք

See full entry →

s. pl.

all the rest, all;
each one.

NBHL (3)

Նաեւ ըստմիոջէքդ ամենայն մինչեւ ի բուն ծայր երգոյս ոչինչ անյար. (Անյաղթ բարձր.։)

Եւ որ ըստմիոջէքն ամենայն. (Շ. ատեն.։)

Ամենայն ազգք շրջեցան զինեւ, եւ անուամբ Տեառն վանեցի զնոսա. (եւ ըստմիոջէքն. Արծր. ՟Բ. 2։)


Թ (tho)

See full entry →

s.

the ninth letter of the alphabet and the fifth of the consonants;
nine, ninth.

NBHL (3)

Թոյ՛ն թագ, ասէ, արքունական ... մի՛ համարիր քեզ սեպհական. եւ այլն. (Շ. այբուբ.։)

Լծորդ եւս է ընդ նոսա. զի ասի թակարթ եւ թակարդ. քաղիրթ, քաղիրդ. շողոքորթ, շողոքորդ. կաթսայ, կատսայ. ընդհանուր, ընթանուր կամ ընթհանուր. որպէս եւ Ընդ եւ Ենթ են նոյն՝ իբր ի ներքոյ։

Անուն տառիս Թո, կամ Թոյ, յօդիւ լինի Թոն կամ Թոյ՛ն. զոր չէ՛ պարտ շփոթել ընդ բառս Թօն, Թոյն ըամ Թիւն.


Թագ, աց, ից

See full entry →

s. va.

crown, diadem, royal crown;
the Crown or regal authority, kingdom;
glory, honour;
— պապական, tiara, the pope's crown;
— եպիսկոպոսական, mitre;
— ոսկի, crown of gold;
cf. Պսակ;
— առնուլ, to become king, to reign, cf. Թագաւորեմ;
թագ ազնուականաց ―, coronet;
թագ դնել, կապել (անձին), to crown one's self, to put on the crown, to bind on the diadem;
թագ դնել (այլում), to crown, to place a crown on the head of, to cause to rule, cf. Թագաւորեմ;
եդաւ զթագ զասիացւոց, he crowned himself with the diadem of Asia;
թագաւ / թագիւ պսակիլ, to be crowned;
առնուլ զթագ ուրուք, to mount another's throne;
թագ ի գլուխ, crowned, wearing a crown on the head.

NBHL (2)

- ի, աւ կամ իւ կամ ով, աց կամ ից, իւք, օք, ովք որ եւ թ. թաճ. δίδημα diadema, corona regis Պսակ կամ կամ խոյր արքայական ի ձեւ գլխոյ նռան.

ԹԱԳ ԴՆԵԼ կամ ԿԱՊԵԼ՝ ԱՆՁԻՆ, է Թագաւորել. իսկ այլում՝ է Թագաւորեցուցանել.


Թագագանգուր

See full entry →

adj.

curled in form of crown or diadem, curled, crisp.

NBHL (1)

Զհերսն գանգրագեղոյ զվայելուչ թագագանգուր վարսիցն՝ զայն ի բաց խզել հրամայէր. (Բուզ. ՟Դ. 3։)


Թագադիտակ

See full entry →

adj.

royal, regal, kingly;
crowned.

NBHL (1)

Որոյ դիտակն զարդարեալ է թագաւ. կամ արքայակերպ.


Թագազարդեմ, եցի

See full entry →

vn.

to crown, to adorn with a crown.

NBHL (3)

Թագիւ զարդարել. թագաւոր կամ թագաւորակերպ առնել. պսակել.

Աբգար ունէր զՀայս եւ զասորիս թագազարդեալ ճոխութեամբ. (Միխ. աս.։)

Բովանդակ ծաղկաւետանայր երկիր, ի գագաթունս բերեալ պսակ՝ թագազարդեալք. (Մամբր.։)


Թագազարմ, ի, ից

See full entry →

cf. Թագաւորազն.

NBHL (2)

Դարձեալ զորդւոյ թագազարմին՝ բանիւ լուծեր զախտըս ջերմին։ Թագազարմից լոյս երամին՝ համապայծառ է պանծալին. (Յս. որդի.։)

Մայր Աստուծոյ Մարիամ, դուստր Դաւթի թագազարմ. (Գանձ.։)


Թագազն, ի, ոյ, ից

See full entry →

cf. Թագաւորազն.

NBHL (2)

Դարձեալ զորդւոյ թագազարմին՝ բանիւ լուծեր զախտըս ջերմին։ Թագազարմից լոյս երամին՝ համապայծառ է պանծալին. (Յս. որդի.։)

Մայր Աստուծոյ Մարիամ, դուստր Դաւթի թագազարմ. (Գանձ.։)


Թագակապ

See full entry →

cf. Թագադիր.

NBHL (1)

Փոխանակ ոսկէհուռ թագակապ զարդու պսակացն։ Կացեալ չորս ամ ի թագակապ շքեղութեանն. (Արծր. ՟Գ. 7։ ՟Դ. 3։)


Թագակապութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Թագադրութիւն.

NBHL (1)

ԹԱԳԱԿԱՊՈՒԹԻՒՆ կամ ԹԱԳԿԱՊՈՒԹԻՒՆ. Թագաւորեցուցանելն. եւ Թագաւորելն.


Թագակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

that shares a crown;
that reigns jointly.

NBHL (1)

Թագակից լինին, կամ եղեալ՝ Քրիստոսի. (Նար. երգ.։ Լմբ. իմ.։)


Թագաւոր, աց

See full entry →

s.

king;
*bridegroom;
թագաւոր թագաւորաց, the king of kings;
թագաւոր Հայոց, the — of Armenia!
կեցցէ՛ թագաւոր, long live the -!
God save the -!
թագաւոր կենդանեաց, the — of beasts (lion);
թագաւոր թռչնոց, — of birds (eagle);
թագաւոր ծաղկանց, queen (Arm. king) of flowers (rose);
թագաւոր իժ, cf. Արքայիկ՞՞՞օձ;
թագաւորք, certain hymns of the Armenian Church;
թագաւոր կալ յումեքէ ի վերայ աշխարհի ուրուք, to be made — of some country;
թագաւոր առնել, to make —, to cause to reign.

NBHL (6)

Յորժամ թագաւոր թագաւորաց ասեմք, զԱստուած յայտնեմք. (Սահմ. ՟Ժ՟Ա։)

Թագաւոր ո՛չ եթէ յորժամ կամի՝ թագաւորէ, այլ յորժամ Տէր տացէ զօրութիւն թագաւորելոյ. (Ճ. ՟Ա.։)

ԹԱԳԱՒՈՐ ասին նմանութեամբ՝ եւ փեսայք յաւուր փեսայութեան.

ԹԱԳԱՒՈՐ ԿԵՆԴԱՆԵԱՑ՝ կոչին նմանութեամբ Առիւծ, եւ Արծուի, եւ այլն.

Հրաման ել ի թագաւորէն կենդանեաց ցամաքայնոց՝ գալ առ նա ամենեցուն. (Մխ. առակ.։)

ԹԱԳԱՒՈՐՔ ասին եւ Երգք, որ ի ժամագիրս սկսանին,


Թագաւորաբար

See full entry →

adv.

kingly, royally.

NBHL (1)

Համարձակապէս եւ թագաւորաբար կեայ. (Վրդն. ծն.։)


Թագաւորաբնակ

See full entry →

cf. Արքայանիստ.

NBHL (1)

Զանցանէր պայծառութեամբ քան զթագաւորաբնակ արքունեօքն. (Եղիշ. ՟Գ։)