the setting in order, arranging;
marshalling.
Շարելն, իլն. շարք. հոյլք. ջոկ.
continuous, continual, non-intermittent.
Շարունակք եւ անընդհատք են։ Ի նոյն շարունակ բարդեալ։ Տարր ժամանակաց, եւ շարունակ հետեւման աւուրցն. (Փիլ. իմաստն.։ Նար. ՟Ի՟Բ. ՟Խ՟Զ։)
continuation, continuity, succession.
Այլ իմն օր ըստ շարունակութեան գրեթէ երեքկնիլ (առ յեսուաւ), եւ այլն. (Դիոն. թղթ.։)
Շարունակութեամբ յաճախութեանց գործելոցն. (Փիլ. իմաստն.։)
sapphire shaped;
like a sapphire.
Որ ունի զձեւ՝ զտեսիլ շափիւղայի.
cf. Շաքլիմ.
ՇԱՔԼԵԼ. Շառաւիղիլ, ընձիւղիլ. բողբոջիլ. փթթիլ. ծլիլ, բացուիլ.
oblique, in bias, aslant, diagonal;
առ ի —, առ —, slopingly, overthwart, slanting, aslope;
obliquely;
cf. Շեղապէս.
ՇԻՂ որ եւ ՇԻՒՂ ՇԵՂ. κάρφος festuca. Լծ. Ծիղ. ծեղ. ճիւղ, նուրբ եւ բարակ մասն ոստոց, եւ ծղօտից՝ եղեգանց՝ փայտից. ունգ. մղեղ. շուղ, ծիլ, ծեղ.
to bend, to bow;
to cause to deviate or to swerve.
λοξεύω, λοξόω, πλαγιάω Թիւրել (զշաւիղ, կամ որպէս զշիլ ակամբ). խոտորել. յեղաշրջիլ. ի բացլ դարձուցանել զաչս. ծռել, մէկ դիլ տանիլ.
to slant, to slope, to incline;
to go astray, to turn aside or away, to deviate, to swerve, to go out of one's way;
շեղեալ անկիւն, oblique angle;
շեղեալ քառանկիւն, rhomboid.
νεύω, διανεύω, ῤέπω nuo, nuto, vergo, propendeo, declino. Խոտորիլ. հակամիտել. թեքիլ. շրջել զաչս. ծռիլ, եւ շիլ նայիլ.
Շեղեալ (քառանկիւն) կոչի, այն՝ որ ոչ զկողսն ունիլ հաւասար, եւ ոչ զանկիւնսն ուղիղ. (Եւկղիդ.։)
cf. Շեղումն.
νεύσις, ῤοπή propensio, deflexio. Շեղիլն. խոտթորումն. թիւրութիւն. ծռութիւն. հակամիտութիւն.
Իւրեանցն շեղութեամբ անկեալք յաստուածային ուղիղ համբարձմանէն։ Իւրոց ընտանիլ շեղութեանցն մատնեաց. (Դիոն.։)
to utter sharply, acutely.
ՇԵՇՏՈԼՈՐԵԼ ՇԵՇՏՈԼՈՐԻԼ. ὁξυτονέω accento acuto noto. Սո՛ւր հնչել. սրածայր յանգիլ.
ending in a point, tapering, pyramidal form;
ի — անկանիլ, to taper, to end in a point;
ի — յանգեալ, pyramidal, pointed;
accentuation
cantilena, song, ditty.
Ընդ առաջ եղեն նմա արք գեղջն երգօք եւ պարուք (կամ պարաւորքն), որք ի հոտիլ դիականցն՝ շէր հանեալ ասէին. կերին գայլք զմարմինս. եւ այլն. ուստի եւ անուն գեղջն կոչեցաւ Շիրենիք, որ յառաջն կոչիւր Կենաց վայրք. (Մամիկ.։)
splash.
ՇԹՔՈՑ կամ ՇԹՈՒՔ եւ կամ ՇԹԻԿՔ. cf. ՇՔԹԵԼ, իլ.
buckle, clasp, hasp, button;
decoration;
— ոսկի, golden buckle or clasp.
ՇԻԳՂ πόρπη fibula. որ եւ ՇԻՆԳՂ, ՇԻՆԿՂ. (լծ. թ. չէնկէլ ). Ճարմանդ մեծ եւ շքեղ. օղ կամ օղամանեակ հանդերձից. կոզակ. կոճակ. կոպճա, գօբջա, իլիդ
cf. Շէկ.
Շառագոյնն ... շիկագոյն եւ արեանագին հայեցուածն։ Շիկագոյն (էր շիկաթանն)՝ հարազատ եւ նման իւր յաւելեալ ախտին. քանզի առաւել յալ ձակումն է շիկագոյն շառագունեալ ախտն. (Փիլ. լին.։)
cf. Շիկնիմ.
ՇԻԿՆԵՄ ՇԻԿՆԻՄ. Շէկ կամ շիկն լինել. կարմրանալ. հրագոյն լինել. հրանալ. շանթանալ. շառագոյն լինել. եւ Շառագունիլ ամօթով. պատկառիլ. ամաչել. յամօթ լինել. կարմրիլ, կարմրնալ, կասկարմիր կտրիլ, ամըլնալ.
Ո՞չ շիկնես (ամօթով)։ Ժողովեալ նախատանս, ի ձեռն որոյ շիկնեսցեն։ Շիկնել եւ ամաչել. (Փիլ.։)
fescue, mote;
bit or slip of straw;
little branch.
ՇԻՂ որ եւ ՇԻՒՂ ՇԵՂ. κάρφος festuca. Լծ. Ծիղ. ծեղ. ճիւղ, նուրբ եւ բարակ մասն ոստոց, եւ ծղօտից՝ եղեգանց՝ փայտից. ունգ. մղեղ. շուղ, ծիլ, ծեղ.
cf. Շինուած.
Ընդէր զկերպարանս կնոջն շինա՛ծ կոչէ. (Փիլ. լին. ՟Ա. 26։)
habitable place, inhabited town;
the universe, the world.
οἱκουμένη habitata, orbis terrarum. Շէն. աւան. բնակելիլ վան կամ վայր. եւ Տիեզերք. աշխարհ.
to found, to build, to erect, to construct, to make;
վերստին —, to rebuild, to build up again or anew;
to renew, to restore;
to edify, to instruct, to set a good example.
Գիտութիւն հպարտացուցանէ, այլ սէր շինէ։ Որ խօսի իլ լեզուս, զանձն իւր շինէ. եւ որ մարգարէանայ, զեկեղեցիլ շինէ։ Խիղճ մտաց նորա անդրէն շինիցի ուտել զզոհեալն. եւ այլն։
like an edifice;
towering.
Որ ունիլ զնմանութիւն շինուածոյ կամ մեքենայի.
construction, building;
edification, moral profit;
abundance, ease, prosperity;
peace, tranquillity;
good regulations.
οἱκοδομή structura, aedificium, aedificatio եւ ἁσφάλεια securitas εὑθηνία abundantia, ubertas. Շինելն, իլն. շինուած. կազմութիւն. յօրինումն. եւ Բարեկարգութիւն. բարեզարդութիւն. շէ՛ն գոլն. խաղաղութիւն. յաջողութիւն. օրինակ բարի. Լնու շինութեամբ զսահմանս բնակութեան իւրոյ։ Աշխարհի շինութիւն. Խոր. ՟Ա. 11։ Եղիշ. ՟Ե։ Հարցէ՛ք զողջունէ զերուսաղէմի, զշինութենէ ոյք սիրէք զնա։ Եղիցիլ շինութիւն յաշտարակս յամուրս քո։ Զհետ երթիցուք խաղաղութեան, եւ զշինութեան որ առ միմեանս։ Ընկերին հաճոյ լիցի ի բարիս վասն շինութեան։ Եկեղեցին շինութիւն առնուցու. եւ այլն։
to go out, to be extinguished or quenched;
to be dimmed, obscure;
to pass away, to cease, to be buried in oblivion;
to cool, to grow cool, to be quenched, to become extinct;
to die peaceably.
σβέννυμαι extinguor. Իջմամբ՝ կամ զիջմամբ նուազիլ եւ սպառիլ լուսոյ կամ բոցոյ ճրագ եւ կրակի։ Նմանութեամբ՝ Մեռանիլ, դադարիլ. հանդարտել եւ անցանել. մարիլ, անցնիլ ... նիշէսթէն. (որ է նստել, զնստանիլ)
cf. Շիջումն.
ՇԻՋՈՒԹԻՒՆ ՇԻՋՈՒՄՆ. σβέσις extinctio. Շիջանիլն. մարիլը, մարումը.
Արագ արագ ի վեր յարեայ ի մեռելոյն (սգոյ), զմահն համարեալ ոչ շիջումն հոգւոյ, այլ քակումն եւ անջատումն ի մարմնոյ. (Փիլ. իմաստն.։)
extinction;
annihilation.
ՇԻՋՈՒԹԻՒՆ ՇԻՋՈՒՄՆ. σβέσις extinctio. Շիջանիլն. մարիլը, մարումը.
Արագ արագ ի վեր յարեայ ի մեռելոյն (սգոյ), զմահն համարեալ ոչ շիջումն հոգւոյ, այլ քակումն եւ անջատումն ի մարմնոյ. (Փիլ. իմաստն.։)
to extinguish, to put out, to quench;
to dim, to cloud, to obscure;
to quench, to cool, to allay, to cool down;
to stifle, to smother;
to exterminate, to kill.
σβέννυμι, σβεννύω, ἁποσβέννυμι , κατασβεννύω extinguo, exstinguo. Տալ շիջանիլ. անցուցանել զճրագն. հեղձուցանել զհուր. դադարեցուցանել. բառնալ. մեռուցանել. մարել, անցընել.
somewhat dark, obscure;
short or dim-sighted.
ἁμαυρός obscurus. Թերատեսիլ. թխատեսիլ. մթնագոյն. նսեմագոյն. աղօտ.
cf. Շիլ.
short-witted, obtuse, stolid, stupid, senseless.
Շիլ կամ կոյր մտօք. խաւարեալ աչօք հոգւոյն. Փարիսեցիք կոյրք եւ շլամիտք. (Մծբ. ՟Ժ՟Գ։)
to become shortsighted;
squint-eyed;
blind;
to feel quite dazed, to be dazzled;
to grow dim, obscure;
to become blunt.
ἁμαυρόομαι, ἑπαμαυρόομαι obscuror, obfuscor πωρόομαι excaecor, obcaecor ἁμβλυωπέω caecutio, sum obtusis et hebetibus oculis. Շիլ լինել. բլշակնիլ. բթիլ տեսութեան. մթագնիլ լուսոյ աչաց, եւ փայլման իրաց. նսեմանալ. աղօտանալ. խաւարիլ. կուրանալ.
ՇԼԱՆԱԼ. ἁμβλύνομαι hebetor, obtundor. Բլշանալ՝ բթիլ սո՛ւր իրաց. գուլնալ, գըլնալ. (զի եւ շիլ եւ գուլ են լծորդք)
dim-sightedness, squinting, blindness;
dazzling, hallucination;
հարկանել շլացութեամբ, to strike blind;
հարկանել շլացութեամբ զմիտս, to beguile, dazzle, seduce or fascinate the imagination.
ἁορασία caecitas πληγή plaga. Շլանալն. շիլ գոլն. բլշակնութիւն. կուրութիւն. անտեսութիւն. պուշ՝ հաւկուր՝ կոյր ըլլալը.
Մերթ երեւի շփոթիլ ընդ Սլացութիւն, սլացումն, ի գիրս. (Պիտ. եւ Յհ. կթ.։)
to suspect, to doubt, to be uneasy, embarrassed, perplexed.
որ եւ ՇՄՈՐԻԼ. Վարանիլ, շուարիլ, խուճապիլ, շփոթիլ.
yellowish, pale.
Տեսի, եւ ահա ձի շլոռոս. (Յայտ. ՟Զ. 8։) ( ի լս. պօզլախ. իբր ռմկ. պօզարագ, սարըմթրէք, ախշէր, էզիլ։
to whizz, to hiss, to whistle;
to sound loud and shrill, to rush, whiz or whir through the air;
սուսերք չկահէին ընդ իրեարս շեշտակի, the swords crossed.
եւ ն. Շառաչել, կամ ձգել շաչմամբ. ձգել իլ նշաւակ. ձեռամբ նշանակել կամ վարել զիմն.
bearing or carrying a blade of straw or a small branch.
Ի ձեռն շղաբեր ձիթենւոյ սաղարթին. (Զքր. կթ. մկրտ. (իմա՛ ըստ Փիլոնի, ճիւղ՝ որ ունէր զսաղարթ եւ զպտուղ ձիթենւոյ։))
cf. Շղարշ.
ՇՂԱՇ ՇՂԱՐՇ եւ ՇՂԱՇԱՏԵՌ. βύσσος byssus որպէս բեհեզ. Շար. վառ. տեռ. սինդոն. դաստառակ. գլխաշուք եւ ձորձ կամ արկանելի կանանց՝ կտաւի կամ բեհեզեայ. լաչակ .... (իսկ շալ, շէլիլ, ցփսի)
cf. Շղարշ.
ՇՂԱՇ ՇՂԱՐՇ եւ ՇՂԱՇԱՏԵՌ. βύσσος byssus որպէս բեհեզ. Շար. վառ. տեռ. սինդոն. դաստառակ. գլխաշուք եւ ձորձ կամ արկանելի կանանց՝ կտաւի կամ բեհեզեայ. լաչակ .... (իսկ շալ, շէլիլ, ցփսի)
very transparent veil, gauze;
crape.
ՇՂԱՇ ՇՂԱՐՇ եւ ՇՂԱՇԱՏԵՌ. βύσσος byssus որպէս բեհեզ. Շար. վառ. տեռ. սինդոն. դաստառակ. գլխաշուք եւ ձորձ կամ արկանելի կանանց՝ կտաւի կամ բեհեզեայ. լաչակ .... (իսկ շալ, շէլիլ, ցփսի)
savage, wild, ferocious.
Վայրենամիտ. վայրագ. (լծ. լտ. սլիվանուս ի յն. իլէ՛օս ).
to be full of serosity, of matter;
to liquefy, to be spoiled.
διαχέω կամ διαχύω, -ομαι diffundor. Որպէս շիճ կամ շիճուկ լինել. քամիլ. ծորիլ. ցնդիլ.
to throw up, to vomit, to eruct or belch from much eating and drinking.
Ի Հին բռ. մեկնի՝ Հեւալ. այլ առաւել թուի Խառնիլ սրտի, կամ ործալ, զգայռել առ ճմլելոյ սրտի յառաւելութենէ կերակրոց եւ ըմպելեաց.
to be troubled, upset, agitated.
Շփոթիլ. խռովիլ. գժտիլ. որ եւ ՇԼՄՈՐԻԼ, կամ ՇԸՄՈՐԻԼ.
Եւ զայն յուզէր ի շմորիլն իւրեանց. (Ուռպ.։)
canine;
doggish, cynical;
— քաղց, cf. Շնքաղց.
κυνικός cynicus, caninus κυνοί canes. Սեպհական շանց. եւ Նմանեալն շանց ըստ իմիք. շնակերպ. մակդիր դասու եւ աղանդոյ փիլիսոփայից աշակերտելոց անտիսթենեայ՝ վասն պէսպէս պատճառաց. որ եւ յն. բառիւ ԿԻՒՆԻԿԵԱՆ.
to commit adultery;
to worship idols, to idolize;
to usurp, to ravish.
μοιχεύω, μοιχάομαι adulteror ὀ μοιχεύων , μοιχός, ἠ μοιχευομένη, μοιχαλίς adulter, -rus, -ra. Որպէս շուն անխտիր իլ խառնակիլ, պղծել եւ պղծիլ կանամբի առն կամ արամբիլ կնոզջ ընդ օտարի։ Նմանութեամբ՝ Թողուլ զաստուած, եւ պաշտել զկուռս, զախտս, զաշխարհ, զինչս.
to flatter, to cajole, to coax, to fawn on, to cringe to.
(իբրու շնոտել) Քծնիլ որպէս զշուն. շողոմել. ողոքել.
little dog, bow-wow;
Canis Minor, Canicula, dog-star, Sirius;
բանոնեան —, lapdog;
— որսական, beagle;
— հրացանի, cock;
շնկային աւուրք, dog-days.
Շնկունքդ եւ ցիռք, եւ ուլք, եւ կապկաց ազգք. (Փիլ. լիւս.։)
bastard, misbegotten, baseborn;
bastard, natural son or daughter;
adulterine child.
Շնորդիքն զհարազատ որդւոցն կորզեալ հանեն կարգ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
cf. Շնորհալից.
Շնորհալիլ գիսակք (սամփսոնի). (Եղիշ. դտ.։)
full of grace, most graceful;
gracious, handsome, fine, beautiful, charming, genteel, fair.
Տեսիլ նորա շնորհալից եւ չքնաղ տեսողացն երեւեսցի. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
grateful, obliged, beholden.
ՇՆՈՐՀԱԿԱԼ ԵՄ, ԼԻՆԻՄ, եղէ. εὑχαριστέω, ἁποδέχομαι gratias ago, grato animo suscipio, jucundus vel contentus sum. Շնորհ ըամ շնորհս ունել. գոհանալ. երախտապարտ զանձն խոստովանել. յոյժ հաճիլ, գոհ լինել, եւ գովել.