cf. Ապալեր.
Երկրի բնութիւն, հիւթեղ բերրին, եւ ապալեր անհիւթն։ Ապալեր եւ ամայի վայր։ Ապալեր եւ թափուր յամենայնէ։ Յամենայն կենցաղօգուտ զարդուց ապալեր եւ ամայի է. (Պիտ.։)
vain, useless, neglected, slighted, forgotten;
— առնել, to neglect, to forget, to slight, to violate, to infringe, cf. Արհամարհեմ, cf. Խոտեմ;
— լինել, cf. Անպիտանամ.
Թէ ուսուցիչ չէ, ամենայն ինչ ապախտ լինի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
art of making glass;
glass-house, glass-works, glass-trade;
glazing, glazier's work.
Ամենայն որ ապակագործութիւն է, սակս ապակւոյ գոյ եղեալ. եւ ամենայն որ սակս ապակւոյ գոյ եղեալ. ապակագործութիւն է. (Սահմ. ՟Դ։)
to corrupt, to spoil;
to alter, to change, to falsify;
to contaminate, to soil, to dirt, to spot;
to cause to rot, to putrefy;
to deform, to disfigure;
to deprave, to seduce;
to pollute, to profane;
to poison, to infect;
to vitiate;
to debauch, to lead astray;
— զկոյս, to deflour, to debauch;
— զսիրտ, to corrupt the heart;
— զտեսիլ մորուաց, to shave;
— զառողջութիւն, to ruin the health;
— զբարս, to corrupt the morals;
— զօդ, to infect the air;
— զհամբաւ, to libel;
— հրոյ զլերինս, to consume, to burn, to devour the mountains;
— զխորհուրդս ուրուք, to render useless advice;
— զմիտս, to seduce.
Լեզու հաստատեալ է յանդամս մեր, որ զամենայն մարմինն ապականէ. (Յկ. ՟Գ. 6։)
corruptive, contagious, infectious.
Որ ապականէ (ըստ ամենայն առման). մանաւանդ՝ եղծիչ. աւերիչ. խանգարիչ. Տե՛ս ՟(Ա. Թագ. ՟Զ. 6։ ՟Ժ՟Գ. 7։ ՟Ժ՟Դ. 15։ Երեմ. ՟Ծ՟Ա. 25։ Երգ. ՟Բ. 15։ Դտ. ՟Ժ՟Զ. 25։ Գծ. ՟Ի՟Դ. 5։)
Ամենայն ընդդիմակքն՝ միմեանց ապականիչք. (Նիւս. ամենայն չար.։)
corruption;
destruction, ruin;
contamination, infection;
depravity, perversion, degeneration;
putrefaction, rottenness, sourness, staleness, rancidity;
— կուսի, defloration, debauchment;
տեղի՝ դուբ ապականութեան, sepulchre, tomb;
— բարուց, corruption, depravation of morals or manners;
յ— դնել՝ դարձուցանել, կարգել, հասուցանել, cf. Ապականեմ;
յ— դառնալ, լինել, անցեալ գնալ, cf. Ապականիմ;
ձմեռն ապականութեան, the winter destroyer or spoiler.
Եղիցի իսրայէլ յապականութիւն։ Ի սատակումն եւ յապականութիւն յերեսաց երկրին։ Զքաղաքս յուդայ եդից յապականութիւն առ ի չգոյէ բնակչաց։ Կարգել յապականութիւն եւ ի դադարս ջայլամանց։ Շինել սեղան տեառն, զի դադարեսցէ ապականութիւն ի ժողովրդենէն։ Ապականեցաւ ապականութեամբ ամենայն երկիր։ Եդից զնոսա յապականութիւն յաւիտենական. եւ այլն։
glass;
drinking-glass;
bottle;
— պատուհանաց, window-glass.
պ. ապկիւն, ապկիւնէ, ապկինէ, այսինքն ջրագոյն. ὐάλος. vitrum. Նիւթ թափանցիկ եւ փայլուն՝ դիւրաբեկ եւ հալելի. եւ ամենայն անօթ կամ հայելի կազմեալ ի նիւթոյ անտի. որոյ ազնիւն է սառնատեսակ. ապիկի.
Ապակոյն է սեռն ամենայն, եւ որչափ ի քարանցն հալական տեսակք կոչին. (Պղատ. տիմ.։)
exempt from taxes;
— առնել, to exempt one from taxes.
Ապահարկ թողեալ ամենայն հրէից. յն. ապահարկութիւն։
futurity;
future;
— ժամանակ բայից, future tense.
Յանցեալ ժամանակի, կամ յապառնոջն։ Վասն ապառնոյ (կամ ապառնւոյ) ժամանակին։ Ապառնւովն (կամ ապառնովն)։ Յամենայն ժամ, յանցեալն, ի ներկայս, եւ յապառնիսն. (Սահմ. ՟Ժ՟Թ։ Պիտ.։ Շ. բարձր.։)
insolent, pert, bold, audacious;
—ս, insolently, pertly.
Առ ի խնուլ զբերանս այնոցիկ՝ որք ապառումք էին։ Զապառում լեզուս նոցա արգելոյր։ Անուն կայիափա. ապառում, խիստ եւ յանդուգն էր սաքան զայլսն ամենայն։ Ոչ կարէր ուրանալ, թէ եւ յոյժ ապառում էր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 36։ ՟Բ. 19. եւ 17։)
asylum, refuge, place of safety, shelter;
a. sheltered, placed uuder protection;
— առնեմ, to confide, to intrust, to secure, cf. Ապաւինեմ, cf. Յանձնեմ;
— լինիմ, to take refuge;
to confide, to trust, to be confident, cf. Ապաստանել, cf. Պատսպարել, cf. Ապաւինել, cf. Վստահել;
յոգիս — լինել, յոգւոցն պարզել — լինել, to be in the last agonies, to be at the point of death.
Քաղաք ապաստանաց։ Զվեց քաղաքս ապաստանից։ Եղիցին քաղաքքն այնոքիկ ապաստանք։ Յամենայն տեղիս ամրութեան ապաստանաց։ Ոչ եւս եղիցի ամուր ապաստանի եփրեմի. եւ այլն։
Զի յայն ինչ ապաստան (յն. համարձակեալք՝) զամենայն ինչ անխտիր գործիցեմք. (Ոսկ. եփես.։)
Այժմ ամենայն ինչ ցմեզ ապաստան է. յն. ի մեզ եդեալ է. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 14։)
cf. Ապաստան առնել.
Զամենայն հոգաբարձութիւն իւրոցն ի նա ի հոգին ապաստանեաց. (Սկեւռ. յար.։)
insolence, effrontery, impudence, licentiousness.
Զամենայն դժնդակ ապարասանութիւնս զբարուց շարժմանց սանձել խաղաղարար ազատութեամբն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)
index, sign, mark;
example, model;
proof, argument, reason, evidence, testimony;
demonstration;
յայտնի —, evident proof.
then, therefore;
perhaps;
already;
in effect, in fact, indeed, truly, really;
— ցապաք, nevertheless, however, yet, notwithstanding.
πάντως. omnino, prorsus, ἅν, οὗν, μεν. utique, equidem, igitur, enim. Արդարեւ. ամենայնիւ, անշուշտ. արդեօք. արդ. իսկ. ապա ուրեմն. ստո՛յգ, ի հարկէ, հապա. սահիհ, կէրչէք հէլէ, եա, էյ, էլպէթտէ. թող զի երբեմն ոչինչ դնի ի յն. այլ ի մեզ եւեթ իբր թարմատար կամ ի սաստկութիւն բանի.
Եթէ մի էր ամենեցունց հասարակ սեռ էակն, փաղանունաբար ապաքէն ամենայնք էակքն ստորոգէին. (Պորփ.։)
ԱՊԱՔԷՆ ՑԱՊԱՔ. Նոյն ընդ ԱՊԱՔ ՑԱՊԱՔԷՆ. πάντως. omnino. եւ այլն. Անշուշտ ամենայն իրօք.
wickedness, iniquity, malice, flagitiousness, villainy.
Վկայել զմարդոյ ըստ ամենայն ապիրատութեան. (Օր. ՟Ժ՟Թ. 15։ Տե՛ս եւ Յուդթ. ՟Ը. 9։ Սղ. ՟Հ՟Բ. 8։ Եզեկ. ՟Խ՟Ե. 9։ Կող. ՟Գ. 25։)
Զայս ամենայն առակել ի մարդ՝ ապիրատութիւն մի մեծ է. (Կոչ. ՟Է։)
to slander, to calumniate, to report.
Զամենայն ոք բանսարկեցեր, եւ գէթ ի մի այրդ ոչ խնայեցեր. (Ոսկ. ապաշխ.։)
tale, slander, false accusation, calumny;
contrariety, opposition;
witchcraft.
Բազում են բանսարկութիւնք, եւ դու ամենայն բանից մի՛ հաւատար. (Սիր. ՟Ժ՟Թ. 15։)
cf. Բանտարգել.
զԿապանս իւր, եւ զամենայն բանտականաց. (Լմբ. սղ.։)
cf. Բանտարգել.
Առնու զշղթայս յամենայն բանտաւորաց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
horse hair, mane.
Բաշն ընդ ամենայն մազին։ Զբաշսն, այսինքն է զվարսն, որ է ճակատին մազն. (Մարթին.։)
distribution;
assessment;
share, lot;
division;
weevil, mite.
Սանդուկեցիք զբաշխս խափանեն, եւ զի չէ՛ նա ինչ՝ քարոզեն. հոսնացիք՝ բաշխի տան իշխանութիւն ի վերայ ամենայնի. (Եփր. համաբ.։)
to distribute, to share, to part, to divide, to dispense, to assess;
to disseminate.
distribution, apportionment, division.
Հուր յամենայն տարր արարածոց հաւասարապէս ունի զուգութիւն ըստ էականին կշի՛ռ բաշխութեան. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
cf. Բաշխութիւն.
διανομή, νομή, χορηγία distributio, erogatio, largitio Բաշխելն եւ իլն (ըստ ամենայն առման).
to bellow, to low;
to roar.
renowned, famous, excellent;
rich.
Եւ այրն էր բառացի յոյժ ամենայն պաճարանօք. (Ճ. ՟Բ.։ Զ։)
dictionary, vocabulary, lexicon, glossary.
ԲԱՌԳԻՐՔ որ եւ ասի ԲԱՌԳԻՐ, ԲԱՌԻ ԳԻՐՔ. λεξικόν lexicon, vocabularium, dictionarium Նոյն է եւ ԲԱՌԱԳԻՐՔ, կամ ԲԱՌԱՐԱՆ. Գիրք հաւաքման եւ մեկնութեան բառից՝ յայլեւայլ լեզուս ըստ ազգի. որ երբեմն էր գործ թեթեւ յամենայն ազինս, եւ դարուց ի դարս ճոխացաւ.
cf. Բարբանջ.
Զամենայն զայսպիսի ինչ բարբանջմունս ի բաց հանէ յօրէնսդրութենէ. (Փիլ. բագն.։)
cf. Բարբանջ.
Զամենայն ինչ զայսպիսի բարբաջանս ի բաց մերժելով. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
cf. Բարգաւաճանք.
Թելադիր բարգաւաճութեան ամենայն հասակի. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
to accumulate, to hoard;
to bind up;
to compound, to conjoin.
Առնելն՝ զամենայն օգուտս հոգեւորականս յինքեան բարդեալ ունի. (Սարգ. յկ. ՟Է։)
well deserved, worthy, obliging.
Ամենայն բարեաց պատճառ, ամենայն բարեացապարտն Մարիամ. (Ճ. ՟Գ.։)
well, right;
safely;
— եկիք, be welcome;
— նմա՜, adieu ! — մնալ ասել, to bid farewell, to take leave;
to renounce, to forsake.
cf. Բարեբախտ;
բարեբախտիկ լինել, cf. Բարեբախտիմ.
Բարեբախտիկ եղեալ քաջափառութեամբ՝ հանդիպի ամենայն խնդրոցն. (Խոր. ՟Գ. 48։)
cf. Բարեբախտ.
Պա՛րտ է զաստուածայինն խնդրել (պատճառ) յամենայնի ի սակս բարեբաստ կենցաղոյս ստացման. (Պղատ. տիմ.։)
cf. Բարեբախտանամ.
Մինովս զայսոսիկ օրէնս եդ իւրոցն քաղաքացւոց, ի ձեռն որոց կրետէ զամենայն ժամանակս իւր բարեբաստի. (Պղատ. մինովս.։)
goodnatured, good-tempered, civil, benign, affable, kind.
Առատացուցեալ նմա զամենայն ... ըստ անդստին բարեբարոյ մտաց իւրոց։ Զոր բարեբարոյ տեսութեամբ զնա նախ ընկալեալ. (Յհ. կթ.։)
unshadowed, unclouded, clear, light.
Անստուեր իմաստութիւն, կամ յիշատակ, յոյս, փառք։ Անստուեր եւ անապական զճշմարտութեանն բան ամենայն ազգաց ծանուցին. (Նար.։)
unlimited, unbounded;
incomprehensible.
Որ անվայրափակդ ես յամենայն արարածոց. (Զքր. կթ.։)
cf. Անվան.
indefatigable;
idle, lazy;
without fatigue.
uncultivated.
Ապականեաց ամենայն մարմին զճանապարհս. զի անվար կենաց խառնավար է մարմին. (Փիլ. լին. Ա. 99։)
without salary, unpaid;
without merit or recompense.
Յամենայն կորուստ հաւատարիմ լինել եւ անվարձ։ Անվարձ եւ զայս հրամայէ. (Մխ. դտ.։)
invalid, null, illegal, insufficient;
apocryphal;
— առնել, to invalidate.
Անվաւեր եւ փոփոխական ամենայն ինչ եղեւ։ Սոցա տառապանքն եւ հեծութիւնն անվաւեր առնէ զհեշտութիւնն. (Շ. ատեն.։) (Լմբ. սղ.։)
Ի քակտումն աղանդոյ անվաւեր չարափառութեանն։ Առանց հաւատոց՝ ամենայն ինչ անվաւեր է. (Ի գիրս խոսր.։)
cf. Անվաւեր.
without inspector, without superintendent.
Զայլն ամենայն (մասունս զոհին) թողուլ աննուէր եւ անվերակացու. (Սարկ. լուս.։)
exact, precise, perfect;
exactly, precisely.
without pain, that has nothing to suffer.
Առն անվշտի, եւ յաջողելոյ յամենայնի. (Սիր. ՟Խ՟Ա. 2։)
harmless, innocent, innoxious;
unhurt, undamaged, safe and sound;
harmly.
Անվնաս է Վահանն յամենայն իւր իրքս, զոր խորհեցաւ եւ գործեաց. (Փարպ.։)