Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Կարճառօտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

brevity, concision.

NBHL (1)

Ի ձեռն կարճառօտւոթեան դիւրին գոլ զյիշատակն ընդունել. (Բրս. հայեաց.։)


Կարճատեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to shorten, to make short, to abridge, to abbreviate;
to grow shorter;
կարճատեն աւուրք, the days are growing shorter;
կարճատէ օրն՝ տիւն, day-light fades, the day wanes or is going down.

NBHL (1)

Կարճատեաց ձեզ կենացդ ժամանակ՝ ամենեցուն տէր. (Փիլ. յովն.։)


Կարճեմ, եցի

See full entry →

va.

to shorten, to cut short, to abridge, to abbreviate;
to lessen, to make short, to render shorter;
to mutilate, to lop;
to retrench, to curtail;
to leave out, to suppress;
to hold back, to withhold;
to hinder, to prevent, to impede, to debar;
to interrupt;
to stop;
to exhaust, to tire or wear out;
— ի կենաց, to put to death, to kill;
— զանձն ի կենաց, to kill oneself, to make away with oneself, to commit suicide;
— զբարբառ ուրուք, to interrupt, to break in upon.

NBHL (2)

Ամենայն գիրք կարճեն եւ արգելուն զմարգարէ, զի մի առցէ կաշառ եւ արծաթ. (Եւս. պտմ.։)

Զաշխատանս եւ զքրտունս քո կարճեաց. (Ոսկ. յհ.։)


Կարճմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pusillanimity;
impatience.


Կարճնովին

See full entry →

adv.

rooting or plucking up with the roots, radically, thoroughly, entirely.

NBHL (1)

Իսկ Եփր. աւետար. պարզէ ըստ յունին այսպէս.


Կարճոգի

See full entry →

adj.

pusillanimous;
impatient.

NBHL (1)

Առ հանդերձեալսն զկարճոգիսն պնդեն (խոստմունք տեառն). (Իգն.։)


Կարճոտն, տին

See full entry →

adj. s. zool.

short-footed;
terrier

NBHL (2)

Կարճոտնայքն եւ փանաքիք՝ սողունք ասին. (Վրդն. ծն.։)

Ենովս արար նշանագիրս կարճոտունս (կամ կարճոստունս) եւ բազմատարս. (Վանակ. տարեմտ.։ Երզն. քեր.։)


Կարմրագոյն

See full entry →

adj.

red, reddish;
— ներկել, to dye red.

NBHL (1)

πυρράζων rubescens. Ունօղ կամ ունելով զգոյն կարմիր. կարմրացեալ, եւ առաւել կամ յոյժ կարմիր.


Կարմրազգեաց

See full entry →

cf. Կարմրազգեստ.

NBHL (2)

ԿԱՐՄՐԱԶԳԵԱՑ ԿԱՐՄՐԱԶԳԵՍՏ ԿԱՐՄՐԱԶԳԵՍՏԵԱԼ. Որ զգեցեալ է զկարմիր, կամ ունի զգոյն կարմիր.

Եւ մանուկն աբաս թագաւորն կարուց կարմրազգեստ զգունդն իւր ունելով. (Ասող. ՟Գ. 28։)


Կարմրազգեստ

See full entry →

adj.

clothed in red

NBHL (2)

ԿԱՐՄՐԱԶԳԵԱՑ ԿԱՐՄՐԱԶԳԵՍՏ ԿԱՐՄՐԱԶԳԵՍՏԵԱԼ. Որ զգեցեալ է զկարմիր, կամ ունի զգոյն կարմիր.

Եւ մանուկն աբաս թագաւորն կարուց կարմրազգեստ զգունդն իւր ունելով. (Ասող. ՟Գ. 28։)


Կարմրալար

See full entry →

adj.

red-bordered or fringed;
— շրթունք, coral, ruby or rosy lips.


Կարմրախնձոր, ոյ

See full entry →

s.

red, rosy apple.

NBHL (1)

Կարմիր խնձոր, եւ տունկ նորա.


Կարմրավարդ

See full entry →

s.

red rose.

NBHL (1)

Որ կարմիր գունով արեան վարի, արեամբ չեփ ճգնեալ, վառ ի վառեան հնձան կոխեալ. (Տաղ.։)


Կարմրատեսիլ

See full entry →

adj.

red-looking;
reddish.

NBHL (1)

Ծնեալ որդունս՝ ի զարդ կարմրատեսիլ գունոց ընծայէ. (Փարպ.։)


Կարմրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to redden, to make red;
to make blush, to to put to the blush.

NBHL (1)

Քրիստոսի արեամբն կարմրացոյց զշրթունսն. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Կարմրերանգ

See full entry →

adj.

red-coloured, reddish.

NBHL (1)

Երիվար աշխէտ կարմրերանգ գունոյ. (Նար. խչ.։)


Կարմրորակ

See full entry →

adj.

rather red.

NBHL (1)

Է գունէղ թաթաւեալ ի բոսոր, սաղարթուն կարմրորակ իբր խնձոր. (Շ. տաղ.։)


Կարմրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

redness;
red colour.

NBHL (1)

Վարդից կարմրութիւն առեալ ծովուն՝ արեամբ ներկեալ սրբոցն. (Տաղ.։)


Կարշնեղ

See full entry →

adj.

nervous, muscular, vigorous, robust, strong, sturdy.

NBHL (2)

որ ասի ԿԱՐՇԸՆԲՈՒՌՆ, կամ ԿԱՇՄԲՈՒՌՆ. Ջղուտ. պնդակազմ. զօրեղ. ուժեղակ. տոկուն. կարծր. կորովի.

Զարեան առնելով յաճախութիւնս՝ բնաւորեցաւ զօրաւորս գործել եւ կարշնեղս։ Ուժեղագոյնս գործէ եւ կարշնողս։ Կարշնեղ զօրութիւնն կամակարաբար կտարի։ Զծանունս ինչ բեռինս ձգել զկնի իւր կարշնեղ կամակորութեամբ. (Պիտ.։)


Կարող, աց

See full entry →

adj.

powerful;
able, capable, clever;
healthy;
rich, wealthy;
— լինել, cf. Կարողանամ.

NBHL (1)

ԿԱՐՈՂ կամ ԿԱՐՕՂ. δυνατός, ἱσχύων potens, valens, validus, fortis . Որ կարէ. ունօղ զկար առնելոյ ինչ. բաւական. առողջ. զօրեղ. ուժեղ. հզօր. բաւական. առողջ. զօրեղ. ուժեղ. հզօր. զօրաւոր. եւ Ճոխ. կրցօղ, կարողութիւն կամ ճար ունեցօղ, ուժը տեղը. եւ ունեւոր.


Կարողանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be able, capable, to be in a state or a way to.

NBHL (1)

մարդկայինքն ոչ միայն առ մարդիկ, այլեւ առ անասունս կարողանան. (Խոսր.։)


Կարողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

power, authority;
might, strength, force;
faculty, capacity, ability;
reach;
competence, means, resources, wealth;
—ք, faculties.

NBHL (3)

Սեռն պարունակէ զտարբերութիւն կարողութեամբ. (Պորփ.։)

Վստահացեալք ապա յիրացն կարողութիւն նոյնգունակ եւ զիրացն առնեն կամակորութեամբ վճարումն. (Պիտ.։)

Յիշելի է զաստուած առաւել՝ քան թէ զշունչ կլանելի. եւ թէ է՛ կարողութիւն ասել, ոչինչ այլ քան զայս գործելի։ Ի ներքս մտի, որպէս է կարողութիւն։ Որպէս է կարողութիւնն հաւաքել. (Առ որս. ՟Ա. եւ ՟Է։)


Կարուակ, աց

See full entry →

s.

shoe-maker;
cobbler;
կրպակ —ի, -'s shop, workshop, cobblers stall.

NBHL (1)

ետ զկօշիկսն ի կօշկակարն կարել. եւ տարաւ զնա կարուակն ի տուն իւր. (ՃՃ.։)


Կարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կարողութիւն.

NBHL (1)

Կարութիւն՝ է՛ որ բանաւոր, եւ է՛ որ անբան։ Խնդրէ ի վերայ անբանիցն, որ ըստ միում կարութեան ներգործեն. որպէս հուր անբան ելով՝ կարողութիւն ունի ջեռուցանել. (Անյաղթ պերիարմ.։)


Կարօտ, ից

See full entry →

adj. s.

in want of;
needy, necessitous, poor, indigent;
desirous, anxious, eager;
want, need, necessity, poverty, indigence;
desire, wish, longing;
— լինել, to want, to need, to be or stand in want of;
— նմալ, գտանիլ, to be in a state of privation, to be unprovided with, to be without;
— ամենայնիւ, in want of all things, poverty-stricken, destitute;
ոչ իւիք կարօտեմ, I want for nothing.

NBHL (4)

Ո՛չ թէ կարօտ ինչ հայրաբուն փառացն. (Ագաթ.։)

Ոչ եթէ նա ինչ կարօտ մերովքս իցէ, այլ մեք ամենեւին նորայովքն։ Մեծատուն ո՛չ է այն՝ որ բազմօք կարօտ իցէ, այլ այն որ չիցէն իւիք կարօտ։ Դեղօք, եւ ոչ սրոյ. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եփես. եւ այլն։)

Զի՞նչ ունիմք եւ մեք ասել, որ կարօտ եմք յամենայնի. (Շ. բարձր.։)

Մեք միշտ կարօտիւ ըղձամք ընդունել ի քեն զողորմութիւն. (Խոսր.։)


Կարօտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Կարօտիմ.

NBHL (2)

ἑνδέομαι egeo, indigeo ἁπορέω, ἑκλείπω deficio եւ այլն. որ եւ ԿԱՐՕՏԻՄ, եւ ԿԱՐՕՏ եմ. Պէտս ունել. ետիլ. նուազիլ. կարօտութիւն քաշել.

Դուն ուրեք եւ յայլ հոլովս.


Կարօտանք

See full entry →

s.

cf. Կարօտութիւն.

NBHL (1)

Բարձրագոյն խոստմունք զիրողականի նոցա ճշմարտութեան անուանակոչութիւնն կարօտանօք ունին. այսինքն տկարանան յայտնել զիրն. (Դիոն. եկեղ.։)


Կարօտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be in want of, to be in needy circumstances, to be indigent or necessitous;
to want, to need;
to desire, to wish, to long or sigh for, to pant after;
չ— իմիք, to want for nothing, to possess in plenty, to revel in abundance, to be in the enjoyment of every good thing;
ոչ եւս — ումեք, to dispense with one's aid or assistance, to do without one;
— հացի, ջրոյ, քնոյ, to be hungry, thirsty, sleepy.

NBHL (3)

ԿԱՐՕՏԻՄ ἑνδέομαι, ἑπιδέομαι, ἁπορέω egeo, indigeo, deficio. որ եւ ԿԱՐՕՏԱՆԱԼ. Կարօտ լնել կամ գտանիլ. կարիս եւ պէտս ունել. եւ Չքաւորիլ. նուազիլ. յետնիլ. կարօտ ըլլալ, կարօտնալ.

Ի յունաց ճարտարութենէ անտի կարօտեալ կայցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)

Կարօտի աստուած՝ զհամբերութիւն մեր եւ զխնդուածսն նիւթ ունել իւրում օգնութեան. (Լմբ. սղ.։)


Կաց՞՞՞մնաց

See full entry →

sn.

remnants of troops, wreck of an army;
cf. Ժողովեմ.

NBHL (1)

(որ ի հյ. կարծի եւ գ) ԿԱՑ ՄՆԱՑ. կամ ԿԱՑ ԵՒ ՄՆԱՑ. ἑσχατίζων extremus, residuus. Յետս կոյս կացեալ մնացեալն. յետնեալն ի գունդս զօրաց. յետամնաց. ետեւ մնացօղը.


Կացնաւոր

See full entry →

adj. s.

axe-bearing;
pioneer.

NBHL (1)

Որ ունի եւ ի կիր արկանէ զկացին.


Կացուրդ, ցրդից, դոց

See full entry →

s.

solemn or general assembly;
reunion, popular gathering;
festival day, fair-day;
solemnity, pomp;
solemn games, spectacle;
hymn, canticle.

NBHL (2)

Զատկացն եւ կացարդիցն (լաւ եւս՝ կացըրդիցն) եւ ամենաժողով տօնից անուն զբազմաց ի մի վայր գումարելոց յայտ առնէ. (Սեբեր. ՟Ե։)

Երգեաց կացուրդ ծննդեանն քրիստոսի քաղցրաձայն եղանակաւ։ Երգեաց ի տէրունական տօնս կացուրդ հազարս. (Հ. կիլիկ.։)


Կացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to establish, to place, to set, to lay, to fix, to put;
to constitute, to institute, to create, to destine;
to render, to make;
to stop, to cause to cease;
իշխան, տէր —, to constitute chief or master, to promote to high dignity;
շնորհապարտ —, to favour, to oblige;
ժառանգ —, to appoint a heir;
հղօր՝ երջանիկ —, to make powerful, happy.

NBHL (2)

ἴστημι, καθίστημι statuo, constituo ἁποκαθίστημι restituo. առնել՝ զի կացցէ յոտին կամ հաստատուն. դնել. զետեղել, հաստատել. կանգնել. կարգել. առնել. կատարել. կեցընել, դնել, ընել.

Կացուցանել զոք ի վերայ տան իւրոյ, կամ գործակալս ի վերայ երկրի, կամ իշխանս զօրուն, կամ ի վերայ նոցա գործաւարս, դատաւորս. կամ Դէտ կամ սպարապետ կամ թագաւոր կացուցանել.


Կացրդական, ի, աց

See full entry →

adj.

concerning to general assemblies, or to solemn festivals, solemn, festive, pompous;
demonstrative (style).

NBHL (1)

Ի ղամպարափայլ կացրդական ըստ բոլոր պարագայեալ ամի։ Ի հաւուր կացրդական, տօնի հասեալըն տէրունեան. (Մագ. ՟Ա. ՟Ժ՟Դ. եւ Մագ. ոտ. խչ.։)


Կացրդիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to assemble together, to feast;
to make merry.

NBHL (1)

Յորմէ էր ցուցանել միւսանգամ հոծ եւ խիտ զբարեխառն կացրդեալ մարդիկ, զի նստէին՝ զօրինաւոր արկեալ զարքունեացն առնուլ զսակ. (Պիտ. ուր բանն է զմաքսառուաց։)


Կաւագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

clay-work or hrick-work.

NBHL (1)

Զզոօրսն յունաց տարցուք յաղուանս ի գործ կաւագործութեան գաղատոս որմաշէնս մերոց քաղաքաց, ապարանից, եւ այլոց պիտոյից. (Բուզ. ՟Ե. 4։)


Կաւեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

cf. Կաւեայ.

NBHL (1)

Տուն, կամ մարմին կաւեղէն. (Յոբ. ՟Դ. 19։ ՟Ժ՟Գ. 12։)


Կափարումք

See full entry →

s. pl.

tomb grave.

NBHL (1)

Զատտինի այսինքն զդիովնիւսայ կափարսն (ա՛յլ ձ. կիրսն) եւ գործս իբր օրինօք հաստատեալ ունին. (Սարկ. հանգ.։)


Կափաւոր

See full entry →

s.

mace-bearer, beadle, verger.

NBHL (1)

Որ ունի եւ վարէ զգործի կափիչ, կամ կոփիչ, որպէս ուռն, լախտ. եւ այլն.


Կափումն, ման

See full entry →

s.

closing theeyes;
glueing, pasting;
creaking;
gnashing or grinding the teeth.

NBHL (1)

Պատարագ նոցա որպէս կափունք (կամ կափուլք) շանց, մկրտութիւնք նոցա որպէս թլփատութիւն. թերեւս գրելի է, կառափունք։ (Կանոն։)


Կաքաւեմ, եցի

See full entry →

vn. fig.

to dance, to skip;
to bound;
to laugh at, to deride;
cf. Կռիւ.

NBHL (1)

Այր ընդ առն ի կռիւ կաքաւեալ։ Գունդ կազմեալ՝ ի կռիւ ընդ արքայի կաքաւեալ։ Գունդ կազմեալ ի կռիւ ընդ արքայի կաքաւէր. (Յհ. կթ.։)


Կբնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to cling to, to crawl on the ground.

NBHL (1)

(Տունկ որթոյ) առաւել ես տարածեալ կբնի յիւրացման զնստագոյն եւ յոյժ խորին վայրս երկրի. (Պիտ.։)


Կեդրոն

See full entry →

cf. Կենդրոն.

NBHL (1)

cf. Կենդրոն։ (Ա՛յլ է եւ յտկ. անուն ԿԵԴՐՈՆ. յորմէ Կեցրոնեան ձոր)։


Կեղակարծ

See full entry →

adj. adv.

doubtful, uncertain, ambiguous;
undecided, wavering, pusillanimous, irresolute;
suspicious, distrustful;
— լինել, to be suspected, doubted;
— թուիլ, to seem doubtful;
cf. Կեղածաբար.

NBHL (1)

Քանզի զեղիային, գիտեմ զի որպէս զհին ժամանակի բան՝ կեղակարծաբար ընդունիս. (անդ։)


Կեղակարծելի

See full entry →

cf. Կեղակարծ.

NBHL (2)

Կեղակարծելի եւ երկմտելի եւ անյայտ է ծնունդն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Զի ընդունիցի զկեղակարծելի խորհուրդս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ը։)


Կեղակարծիք, ծեաց

See full entry →

s.

doubt, misgiving, uncertainty, suspicion, mistrust.

NBHL (1)

Յորժամ նուազութիւն իցէ յայտնի ցուցից կամ բանիւք կամ գրովք, ի վկայս ապաստանին՝ որք զկեղակարծութիւնս ունին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Կեղակարծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կեղակարծիք.

NBHL (1)

Յորժամ նուազութիւն իցէ յայտնի ցուցից կամ բանիւք կամ գրովք, ի վկայս ապաստանին՝ որք զկեղակարծութիւնս ունին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Կեղերջական, ի, աց

See full entry →

adj.

plaintive.

NBHL (2)

իբր յն. γογγυστικός եւ γογγυσμός . Գանգանական. տրտնջական. կամ Ցաւագին. աւաղական. եւ Տրտունջ. քրթմնջիւն.

Կեղերջական տրտունջ տոչորեալ սրտի։ Զհօրէն իւր գրէր բանս կեղերջականս։ Բազում տարակուսանս եւ կեղերջականս։ Ոչ անտեղի գտանէ զկեղեջականս՝ որք ի նմանէ ասացեալք յաղագս հալածչաց իւրոց. (Մագ. ՟Հ՟Ը. եւ ՟Դ. ՟Ի՟Ե։)


Կեղեւանք, նաց

See full entry →

s.

scale;
shell;
cf. Կեղեւ.

NBHL (1)

λεπίς, λέπος squama, lamina. Կեղեւք, թեփք, կամ թիթղունք իրաց. քոս. (ռրպէս չորացեալ կեղեւք բորոյ)


Կեղեւեմ, եցի

See full entry →

va.

to bark;
to peel, to pare;
to shell;
to scale.

NBHL (1)

Տուբիթայ կեղեւել զլուսն յաչաց նորա։ Կեղեւեցան եւ անկան լուսունքն յաչաց նորա. (Տոբ. ՟Գ. 25։ ՟Ժ՟Ա. 14։)


Կեղեքածք

See full entry →

s.

excoriation, scratch.

NBHL (1)

Կեղեքեալ մասունք. քեղրթած տեղուածքը.