Definitions containing the research ոյն : 10000 Results

Նստումն, ման

See full entry →

s.

sitting down;
evacuating.

NBHL (1)

Տեղի նստմանն (արիոսի) ի պէտս՝ մինչեւ ցայժմ ցուցանի ի կոստանդնուպօլսի՝ յետոյ վաճառոյն կոստանդնի. (Սոկր. ՟Ա. 38։)


Նստուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to place on a seat, to seat, to place, to put;
to push in, to thrust;
— զզօրս, to encamp, to pitch a camp;
— զքաղաքաւ, to besiege.

NBHL (1)

Ոչ է պարտ ի խոնարհագոյնսն նստուցանել զմիտսն. (Պրպմ.։)


Նրան, աց

See full entry →

s.

sabre, scimitar, cutlass.

NBHL (2)

Սուսերն եւ նրան մի եւ նոյն ելով՝ զանազան զսմանէ ստորոգին անուանք. (Անյաղթ պերիարմ.։)

Փաղանուն, որ ի զանազանանուանս զնոյն ցուցանէ. ո՛րզան, խադ, դալապր, մարտացու, վաղակաւոր, սուսեր, նրան. (Թր. քեր.։)


Նրբալեզու

See full entry →

adj.

slow-tongued, stammering, stuttering.

NBHL (1)

Մովսէս եւ եղիա. մինն նրբալեզու (յն. ծանրալեզու, βραδύγλωσσος ) եւ ծանրաձայն (յն. նրբաձայն), եւ միւսն շինականագոյն քան զբազումս. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 3։)


Նրբահայեաց

See full entry →

adj.

subtle, keen, piercing, ingenious.

NBHL (1)

Որ զնրբահայեաց պատմութիւն հոգւոյն շարադրեն. (Եւագր. ՟Լ՟Ա։)


Նրբամասնաբար

See full entry →

adv.

like atoms, with very fine particles.

NBHL (1)

Անորակի արփւոյն հատածք հրանիւթ՝ լուսայեղձ հոսմամբ որակացեալ նրբամասնաբար փողեալ ընդ փորուածս տանց. (Անան. եկեղ։)


Նրբացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to subtilize, to refine;
to make thinner, to sharpen, to point.

NBHL (1)

Տքնութիւն զզօրութիւն մարմնոյն տկարացուցանէ, եւ զշարժմունս հոգւոյն նրբացուցանէ. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Նրբեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Նրբացուցանեմ.

NBHL (3)

Նոյն ընդ Նրբացուցանել՝ իրօք կամ նմանութեամբ. κατισχνόω attenuo, emacio եւ diligenter examino, minutissime quaeque perverstigo. կր. ἁποστένομαι coactor.

Դեւն նրբի սպրդի մտանել ընդ կերակրոյն ի սիրտ մարդոյն. (Կանոն.։)

Այնքան նրբեն եւ նուազեցուցանեն նոքա՝ զորոց բանս է, որ վասն քրիստոսի մարմնոյն մտածութիւնք եւ ճառք, մինչ զի առ աչս երեւութեան կարծիս արկանել մարմնացելոյ բանին. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Նօթ, ի

See full entry →

s.

minium, red lead, ruddle, vermilion.

NBHL (1)

μίλτος, -ον minium, rubrica. (գրի ՆԱՒԹ, այլ չէ՛ պարտ շփոթել ընդ Նաւթի, որ է նէֆթի եաղը ). կարմրադեղ. սուսր. սիղիկոն. նիւթ՝ որ ներկէ ի գոյն գեղեցիկ, որպէս ազնիւ տեսակ կարմիր ներկոյ. ... կամ ... (յն. միլդօս կամ միլդօն, որ թարգմանի եւ բուռ. լտ. մինիում եւ ռու՛պրիգա ).


Նօսր, սունք

See full entry →

cf. Անօսր;
with its derivatives.

NBHL (1)

Նօսր պարզագոյն ամպ։ Նօսր գետին (այսինքն նօսրահող). (Վստկ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ի։)


Նօսրահեր

See full entry →

adj.

weak-haired or thin-haired.

NBHL (1)

Լինի կարմրագոյն նօսրահեր. (Երազահան.։)


Շ (cha)

See full entry →

s.

the twenty third letter of the alphabet, and the eighteenth of the consonants;
five hundred, five hundredth.

NBHL (1)

Թո՛ղ զի եւ հայկական բառքս Շէն, շուք շատ, շուն, շան, եւ այլն, յայլ բարբառս փոխանցեալ հնչեն, սքինի՛, սչէ՛նա, սքիա, սա՛դիս, քիօն, քնիօս, քանիս. (զոր եւ գաղղ. գրէ քհիէն եւ հնչէ շիէն ) եւ այլն։ որպէս եւ ի մեզ՝ Շիթել, եւ Խայթել՝ են նոյն։


Շաբաթ, ու

See full entry →

s. adv.

sabbath, sabbath-day, day of rest;
repose, rest;
saturday;
week;
աւագ, մեծ —, holy saturday;
աւագ —, holy week;
— —ուց, the grand or holy sabbath;
—է ի —, ի —ու —ու, every week, weekly;
— ի —է, from one sabbath to another;
վարձել ի —ս, to let weekly;
պղծել զ—, to break the sabbath;
խտրանք —ու, sabbatism;
ըստ —ու ճանապարհի, a sabbath day's journey;
—ու, on the sabbath-day.

NBHL (1)

Յամին եօթներորդի շաբաթ հանգիստ եղիցի երկրին. զի շաբաթ տեառն է. զանդ քո ոչ վարեսցես. այսինքն որպէս շաբաթ ասի օրն եօթներորդ, նոյնպէս ամն եօթներորդ. (Ղեւտ. ՟Ի՟Ե. 24. տե՛ս եւ ՟Ա. Մակ. ՟Զ. 49։)


Շաբաթամուտ, մտից

See full entry →

s.

officer on duty for the week, septimarian;
sabbath-eve.

NBHL (1)

ՇԱԲԱԹԱՄՈՒՏ. Երեկոյն ուրբաթու՝ ուստի սկսանի շաբաթն հրէական. եւ նոյն իսկ օրն շաբաթու՝ տօն հրէական. (որպէս է առ քրիստոնեայս կիրակմուտն, եւ կիրակէն).


Շաբաթանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to keep, to observe sabbath;
to cease from work, to repose, to rest;
to be out of work.

NBHL (1)

Շաբաթացաւ ժողովուրդն յաւուրն եօթներորդի։ Շաբաթասցի երկիրն ձեր։ Շաբաթասցի զշաբաթսն՝ զոր ոչ շաբաթացաւ ի շաբաթս ձեր։ Ընկալաւ երկիրն զշաբաթս իւր, եւ շաբաթանալով զամենայն աւուրս աւերածոյն իւրոյ՝ շաբաթացաւ (մինչ) ի կատարումն ամացն եօթանասնից.եւ այլն։


Շագանակ, աց

See full entry →

s.

chestnut;
հնդիկ —, horse chestnut;
— մեծ, great or large chestnut.

NBHL (1)

ՇԱԳԱՆԱԿ կամ ՇԱՂԳԱՆԱԿ, կամ ՇԱՂԴԱՆԱԿ. Կարծի նոյն ընդ Շահպալուտ, իբր կաստանա, քէստանէ. իսկ ըստ Մենինսքեայ շիւլիւգէ ՝ մեկնի ընկոյզ, եւ որ ինչ նման է նմա.


Շահաստան, ի

See full entry →

s.

seat of Government, capital, metropolis.

NBHL (1)

ՇԱՀԱՍՏԱՆ կամ ՇԱՀՍՏԱՆ. Քաղաք երեւելի կամ ոստանիկ, թագաւորական. իբր արքայանիստ կամ արքայավայել. ամրոց արքունի. (պ. շահիսթան ). որպէս առ յոյնս աթէնք կոչիւր ἅστυ , եւ թ. ասիթանէ ՝ կոստանդինուպօլիս. եւ լտ. urbs Հռովմ.


Շահաւետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

utility, profit, fruit, advantage.

NBHL (1)

Ի կնոջն իւղոյն շահաւետութենէ վրիպեցայ. (Զքր. կթ.։)


Շահաւէտ, ւետաց

See full entry →

cf. Շահաւոր.

NBHL (1)

Բազում ինչ բանս շահաւետս խօսլ։ Ի խրատս շահաւետս։ Բարի ինչ եւ շահաւէտ։ Նոյն ինքն շահաւէտ եւ օգտակար. (Իգն.։ Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Բ։ Շ. ընդհանր.։)


Շահաւորաբար

See full entry →

adv.

advantageously, usefully, profitably.

NBHL (1)

Նոքա տաժանագոյնք եւ վաստակելիք են. այլ սա շահաւորաբար, լուսաւորէ զհոգին, եւ այլն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 35։)


Շահաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

profit, gain, advantage.

NBHL (2)

Ի պէտս սրբոց հաղորդեցարու՛ք. (որով) մեծագոյն առնուն՝ քան թէ տան. զի շահաւորութիւն է իրիք. (Ոսկ. հռ.։)

Արկաք ի տրապիզիտս լրոյ ամենեցուն՝ ի պահանջումն աւանդողին զնոյն յամենեցունց, ըստ իւրաքանչիւր շահաւորութեան արժանաւորապէս հատուցմամբ. (Սկեւռ. եսայ.։)


Շահեկանացու

See full entry →

cf. Շահական.

NBHL (1)

Օտարացեալ թուի նմա շահեկանացու խօսք իմաստնոյն. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Շաղախեմ, եցի

See full entry →

va.

to cement, to plaster;
to smear, to dirty, to soil, to contaminate;
— զձեռս արեամբ, to imbrue one's hands in blood.

NBHL (2)

Պայծառ կտաւս շաղախեաց յարենէ սրբոյն. (Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Թ.։)

Եթէ արեգակնայնոյն ճառագայթից բնութիւն ունելով յինքն քարշել զամենայն խոնաւուտ, ոչ ասեն շաղախել արեգականն, զիա՞րդ համարին շաղախիլ աստուծոյ յայսպիսեացս գործոց. (Նիւս. բն.։)


Շաղակրատեմ, եցի

See full entry →

vn.

to prate, to chat, to babble, to tattle, to prattle.

NBHL (1)

Թողեալ զժամանակ գործոյն՝ յանօգուտ շաղակրատէ. (Երզն. մտթ.։)


Շաղամաթ, ի

See full entry →

s.

thread;
string, packthread, twine.

NBHL (1)

σταρτίον (յորմէ իտ. spago ). filum. Թել. լար. առասան. (որպէս թարգմանի այլուր նոյն բառ յն. սբոռդի՛օն ). դերձան, գայթան, իփլիք, իփ. եբր. խիւթ.


Շաղաշար

See full entry →

adj. s. gr.

entwined, conjoined, united;
syllable.

NBHL (1)

Այլ սակայն բան թրակացւոյն ի յոյնն՝ հայի ի վանկս կազմեալս ի ձայնաւորաց ի եւ բաղաձայնից այլեւայլ առոգանութեամբք։


Շաղաշարեմ, եցի

See full entry →

va.

to entwine, to connect, to combine;
to compaginate.

NBHL (1)

Որ ցանկութեամբ հայեցաւ ի կին, իսկոյն մտօքն շաղաշարեցաւ ընդ նմա. (Երզն. մտթ.։)


Շաղաշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

scoundrelism, meanness, bare-facedness, impudence, debauchery, licentiousness, libertinage.

NBHL (1)

Արժակ որչափ ի մատաղութեան Հասակին ըստ աստւածային իմաստուտեանն գնացեալ լինէր, նոյնչափ յաւագութեանն ի լկտութեան ի շաղաշատութիւն հաւատ (հաւատ) Բուզ. (՟Գ. 12։)


Շաղապատեմ, եցի

See full entry →

va.

to twine, to twist;
to implicate, to involve.

NBHL (1)

Եթէ կեանք էր շաղապատեալ ընդ մահումահ ոչ լուծանէր։ Իւդեալք ի մահ նորա եւ շաղապատեալք ընդ նմա՝ պատուաստեցաք հաւատոյն արմատովք. (Սանահն.։)


Շաղգամ, ի, աց, ից

See full entry →

s.

turnip;
— վայրի, rape.

NBHL (1)

որ եւ ՇՈՂԳԱՄ. սալղամ, շէլղէմ, շէլճէմ. Արտամիք նման բողկի՝ սպիտակ եւ մորենագոյն խառն, դոյզն կծութեամբ, այլ ծանրահոտ, բոլորակ տափարակ կմ գլանաձեւ։ (Գազիան։ Բժշկարան.։)


Շաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to implicate, to involve;
to mix, to mingle, to knead;
to dilute;
to soil, to stain.

NBHL (3)

Որ շաղեն եւ պատեն զոդի։ Շաղեն եւ պատեն զոգիս եւ զմարմինս. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։ Շաղեսցի ի թակարդի։ Դարձեալ ընդ նոյնս շաղեալք՝ պարտիցին։ Ի տոռունս մեղաց իւրոց ընդ այնպիսին շաղի. Յոբ. ՟Ժ՟Ը. 8։ ՟Բ. Պետ. ՟Բ. 20։ Առակ. ՟Է. 22. ՟Ի. 3։)

Ճաշակելիք ոչ զգայ այլազգ, եթէ ոչ շաղեսցի ընդ զգալոյն։ (Նիւս. բն.)

Նոյն ջրովն օրհնութեան շաղեն կիր եւ կողմիտր։ Զգուշութիւն փակեն զտեղն կրովն, զոր նախ օրհնեալ ջրովն շաղեցին. (Մաշտ. կիլիկ.։)


Շաղկապեմ, եցի

See full entry →

va.

to join together, to conjoin, to unite.

NBHL (1)

Այսլպիսի կցորդութեամբ շաղկապեալ։ Երից հարիւրոց եւ տասանց վեցից յօդիւք շաղկապեցար։ Որ զսիրոյն յօդուած շաղկապէ ի մի առ եկեղեցի. (Նար. ՟Ի՟Զ. ՟Խ՟Զ։)


Շաղկապումն, ման

See full entry →

s.

conjunction, connection, concatenation.

NBHL (2)

Հոգեկան սիրոյն շաղկապութեամբ. (Նանայ.։)

Մտցէ ձայնդ այդ Աստուածարեալ ընդ պատուաստ յօդիցս շաղկապութեան։ Յարմատոյն Դաւթի ընծիւղեալ մարմնով՝ անճառ շաղկապմամբ յանեղ ածուիդ. (Նար. ՟Ղ՟Բ. եւ ՟Լ՟Բ։)


Շաղղակերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sarcophagy, devouring carrion;
voracity.

NBHL (2)

Այ դայլակորիւն՝ ի նոյն շաղղակերութիւն դարձար. (Զենոբ.։)

Ի շաղղղակերութեան շուայտէր իբրեւ առիւծ մարմնակեր. (Գէ. ես.։) սատանայ առիւծ ասի վասն շաղղակերութեան, եւ գազանաբար կապելոյն. (Մխ. դտ.։)


Շամանդաղաձեւ

See full entry →

adj.

obscure, dim;
like an atom.

NBHL (2)

ՇԱՄԱՆԴԱՂԱՁԵՒ ՇԱՄԱՆԴԱՂԱՏԵՍԻԼ. Որ է իբր մառախուղ, կամ հանգոյն միգի. իբրեւ զհիւղէ մանրամաղ.

Զմիգախառն տարածումն շամանդաղատեսիլ ամպոյն. (Անան. եկեղ։)


Շամբ, ից

See full entry →

s.

cane-brake, cane-field, fen.

NBHL (1)

Ի խաղս եւ ի շամբս գետոյն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Ողորմանք

See full entry →

s.

cf. Ողորմութիւն.

NBHL (1)

Որ մանաւանդ ողորմանաց եւ խոնարհութեան էր։ Ազգ կանանցական առ գութ ողորմանաց առաւել ծանրագոյն (ծանրեալ հակեալ). (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37. 40։)


Ողորմեաց, եցի

See full entry →

s.

The Miserere and its hymn (Armenian divine service).

NBHL (1)

Յաղագս հարցինն, եւ գործոցն, եւ ողորմեցին։ Զկնի հարցինն, եւ ողորմեցւոյն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Ողորմութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pity, mercy;
alms, charity;
— առնել, տալ, to give alms.

NBHL (2)

Ողորմութիւն ասի ի մեզ, ի սրտի՝ ի նեղութիւնս ի վիշտս եւ ի վարանս ուրուք աղէտանալ, եւ ըստ կարի դիւրել վտանգելոյն. (Խոսր.։)

Որ ոք յեղջերուէ իւղոյն ոչ առնիցէ ողորմութիւն, նաեւ ոչ ի բիւրուց տաղանդաց առնիցէ. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Ողոքանք, նաց

See full entry →

s.

supplication, humble prayer, instance;
softness, kind things, soft words, blarney;
attraction, insinuation, persuasion;
fondling, caress, cajoling, coaxing, fulsome flattery, adulation.

NBHL (1)

Քան զբռնութիւն ողոքանք զօրագոյնք իցեն. (Երզն. մտթ.։)


Ողոքեմ, եցի

See full entry →

va.

to supplicate, to persuade mildly;
to soften, to calm, to appease;
to touch, to move to pity;
to fawn upon, to toady, to flatter.

NBHL (1)

Ուխտեաց ի բաց կալ ի չարէն. եւ ստեաց ուխտին, եւ դարձեալ զնոյն ողոքեաց (զախտ իւր). (Անյաղթ հց. իմ.։)


Ողջաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the whole of a discourse;
sound doctrine.

NBHL (1)

Բանն ողջոյն. լիակատար ճառ վասն ամենայնի.


Ողջագուրանք, նաց

See full entry →

s.

embrace, embracing, clasping.

NBHL (1)

Սովորութիւն է ի սիրոյն ձգիլ առ սիրեցեալն. յորում համբոյր եւ ողջագուրանք. (Լմբ. առակ.։)


Ողջագուրեմ, եցի

See full entry →

va.

to receive lovingly, to embrace, to kiss.

NBHL (2)

ἁγκαλίζομαι, περιπλέκομαι amplexor κορίζομαι blandior. Գրկել ողջոյն. ընդգրկել. գգուել. խանդաղատիլ գրգալով. փարիլ. յարիլ սիրով. գուրգուրալով գիրկը առնել, փաթթուիլ, պլլուիլ, պագտուիլ, սիրել գուճագլամագ.օգշամագ. (լծ. հյ. ագուռով ողջունել. եւ յն. գօռի՛զօմե ).

Յետ ողջագուրելոյն գթով համակամութեանն զնորայն որ վասն մեր տնօրէնութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)


Ողջախոհ, աց, ից

See full entry →

adj.

thinking soundly, wise, sensible, judicious;
chaste, modest, coy, maidenly, pure, honest;
— միտք, good sense, honesty, plain-dealing.

NBHL (3)

Վեհագոյն վարկանիմ զմանուկ աղքատ ողջախոհ քան զծեր թագաւոր անմիտ։ Ողջախոհաց արանց է խրատիլն թշուառութեամբն. (Ածաբ. ժղ.։ Ածաբ. առ որս. ՟Ժ՟Ա։)

Այլասերիցն եւ այլաբունիցն զնոյն ներգործութիւն ունել՝ ոչ ոք ներեսցէ յողջախոհիցն. քանզի ոչ ջուր եւ հուր զնոյն ներգործեսցեն. (Կիւրղ. գանձ.։)

Երանելիք իցեն ի միասին լսօղքն բանիցն, որ հոսեն յողջախոհ բերանոյն նորա. (Պղատ. տիմ.։)


Ողջախոհանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be in one's right senses;
to be chaste, to observe chastity.

NBHL (2)

Մինչեւ յե՞րբ ոչ ողջախոհանամք յամրագոյն եւ սթափիմք։ Յետոյ ողջախոհասցին, եթէ կամեսցին։ Գոյր հնար մեզ այլոցն պատուհասիւք ողջախոհանալ։ Ոչ պատուհաս ընդունել է չար, այլ չողջախոհանալն հարուածովն չարագոյն է. (Ածաբ.։)

Առաւելագոյն յիւրեանցն ողջախոհասցին առաքինութեան կալ հաստատուն. (Պիտ.։)


Ողջախոհութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sound judgment, wisdom, sagacity, good sense;
chastity, pudicity, temperance, continence, modesty, sobriety, honesty.

NBHL (2)

Զծայրագոյն ողջախոհութեանց զկատարելութիւնսն յարաբարդեալ ի տրամախոհական միտս քո. (Ճ. ՟Ա.։)

Երիցագոյն եւ իշխանականագոյն է խոհականութիւն եւ ողջախոհութիւն եւ արդարութիւն եւ արութիւն. եւ կրսերագոյն է մեծութիւն եւ փառք եւ իշխանութիւն եւ ազատութիւն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. այլաբ.։)


Ողջակէզ, կիզաց

See full entry →

s.

burnt offering, holocaust, sacrifice.

NBHL (2)

ὀλόκαυτος totus crematus, combustus ὀλοκαύτωμα, ὀλόκαυστον , ὀλοκάρπωμα, ὀλοκάρπωσις holocaustum, totum oblatum, vel adolens. Ողջոյն կիզեալ եւ ծախեալ՝ պատարագ աստուծոյ. կենդանի յօշեալ եւ բոլորն բոլորովին այրեալ եւ ծախեալ ի պատիւ աստուծոյ. բոլորապտուղ բոլորանուէր պատարագ.

Եթէ ողջակէզ իցէ պատարագ նորա։ Ամենայն զոհք քահանային ողջակէզ լինիցի, եւ մի՛ ուտիցի։ Ընծայ ողջակիզին։ Ողջակէզ զոհի է ի հոտ անուշից տեառն։ Ի վերայ սեղանոյ ողջակիզացն։ Առ յատակաւ սեղանոյն ողջակիզաց։ Ուր սպանանիցեն զողջակէզսն. (Ղեւտ. եւ այլն։)


Ողջակիզեմ, եցի

See full entry →

va.

to offer a burnt offering, to sacrifice.

NBHL (1)

ὀλοκαυτέω, ὀλοκαυτίζω totum comburo, totam victimam cremo ὀλοκαρπόω totum adoleo, in holocaustum offero. Ողջոյն կիզուլ. ողջակէզ մատուցանել. զբոլորն այրել ծախել ի նուէր աստուծոյ. բոլորանուէր պատարագել՝ ըստ մարմնոյ եւ ըստ հոգւոյ.


Ողջացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cure, to heal, to restore to health, to free from sickness or any harm;
to complete, to render perfect.

NBHL (1)

Զկինն իմ ողջացոյց. եւ զքեզ նոյնպէս ողջացոյց։ Վիրաւորեաց, եւ պատեսցէ զմեզ եւ ողջացուսցէ զմեզ. (Տոբ. ՟Ժ՟Բ. 3։ Ովս. ՟Զ. 3։)