Entries' title containing ո : 10000 results

Ոսկեհատ

s.

gold-mining or gold-digging, gold-finding.

· Calfa

NBHL (6)

Ոսկեհանք. ոսկեհանութիւն.

Ի գործ ոսկեհատին չետ ինձ մօտ երթալ. (Փարպ.։)

ՈՍԿԵՀԱՏ. ա. Նման հատի կամ հատորոյ ոսկւոյ.

Լուսափայլ եւ ոսկէհատ մանկանդ։ Ա՛յ ոսկէհատ տղայք կոտորեալք. (Հ. մայ. ՟Ժ.։ Գանձ.։)

Ոսկեհատ ոսկեմօր դիցն. (Տէր Իսրայէլ. հոկտ. ՟Ժ՟Դ.։)

Քան զայս մանուկս յառաջ ունէի այլ գեղեցիկ մի ոսկեհատ, եւ ի մեռանել մանկանն՝ ես յոյժ լայի անմխտթար. (Ոսկիփոր.։)


Ոսկեհեր

adj.

yellow-haired;
cf. Ոսկեգիսակ.

· Calfa

NBHL (2)

Ոյր հերքն են ի գոյն ոսկւոյ. ոսկեվարս. ոսկեթել.

Ո՛վ ոսկեհեր մօրուս վարդագոյն, որ ներկեցար արեամբն յորդանու. (Գանձ.։)


Ոսկեհիւսեակ

adj.

woven with gold.

· Calfa


Ոսկեհուռ

cf. Ոսկեհուռն.

· Calfa

NBHL (6)

Ի հանդերձ ոսկեհուռն։ Ի վերջաւորս ոսկեհուռն։ Փոխանակ ոսկեհուռ դիպակին։ Ոսկեհուռ ծամակալօք. (Սղ. խ. 10. 14։ Ես. ՟Գ. 24։ ՟Ա. Պետ. ՟Գ. 3։)

Ոսկեհուռ զգեստ, կամ վերարկու, կամ կազմ, կամ մեկնոց. (Փարպ.։ Եղիշ. ՟Ը։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26։ ՟Բ. 15։ Եփր. թագ.։)

Անկողինս ծիրանի՝ ոսկեհուռ անկեալս. (Փիլ. տեսական.։)

Ի ծիրանազգեստ եւ յոսկեհուռ պատուոյս. (Ճ. ՟Բ.։)

Որ զգեցեալն է զոսկեհուռն եւ զբեհեզն։ Զգեցաւ դաւիթ ոսկեհուռն բեհեզի. (Իսիւք.։ Եփր. թագ.։)

ՈՍԿԵՀՈՒՌ կամ ՈՍԿԵՀՈՒՌՆ. διαχρύσος, χρύσεος, χρυσός, χρύσινος deauratus, aureus. Իբր Ոսկեխուռն կամ ոսկեկուռ. կռեալ ոսկւով. հոծեալ ոսկի զարդու. ոսկեթել. ոսկեզարդ. ոսկեղէն.


Ոսկեհուռն

adj.

woven or embroidered with gold;
laced with gold.

· Calfa

NBHL (6)

Ի հանդերձ ոսկեհուռն։ Ի վերջաւորս ոսկեհուռն։ Փոխանակ ոսկեհուռ դիպակին։ Ոսկեհուռ ծամակալօք. (Սղ. խ. 10. 14։ Ես. ՟Գ. 24։ ՟Ա. Պետ. ՟Գ. 3։)

Ոսկեհուռ զգեստ, կամ վերարկու, կամ կազմ, կամ մեկնոց. (Փարպ.։ Եղիշ. ՟Ը։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26։ ՟Բ. 15։ Եփր. թագ.։)

Անկողինս ծիրանի՝ ոսկեհուռ անկեալս. (Փիլ. տեսական.։)

Ի ծիրանազգեստ եւ յոսկեհուռ պատուոյս. (Ճ. ՟Բ.։)

Որ զգեցեալն է զոսկեհուռն եւ զբեհեզն։ Զգեցաւ դաւիթ ոսկեհուռն բեհեզի. (Իսիւք.։ Եփր. թագ.։)

ՈՍԿԵՀՈՒՌ կամ ՈՍԿԵՀՈՒՌՆ. διαχρύσος, χρύσεος , χρυσός, χρύσινος deauratus, aureus. Իբր Ոսկեխուռն կամ ոսկեկուռ. կռեալ ոսկւով. հոծեալ ոսկի զարդու. ոսկեթել. ոսկեզարդ. ոսկեղէն.


Ոսկեհուռազարդ

adj.

fringed.

· Calfa

NBHL (2)

Ոյր զարդք են ոսկեհուռ.

Քահանայքն վակասաւորք, ոսկեհուռազարդքն, բեհեզազգեստքն. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Ոսկեհրաշ

adj.

golden.

· Calfa

NBHL (2)

Ոսկեփայլ կամ ոսկեզարդ հրաշալի.

Հեծեալ յերիվարն քաջակազմ ոսկէհրաշ սարուցն՝ փայլէր իբրեւ զարեգակն. (Արծր. ՟Ե. 13։)


Ոսկեձեղուն

adj.

with a gilded ceiling.

· Calfa

NBHL (4)

Որոյ ձեղունն է ոսկիապատ՝ ոսկեզօծ.

Յանապատի բնակելով յովհաննէս՝ ո՛չ հաց ունէր եւ ոչ գինի ... ո՛չ ոսկեձեղուն տուն, այլ ընդ ինքնաձեղուն վիմօք. (Բաբիղ. յհ. մկ.։)

Թողին տունս ոսկեձեղունս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)

Յանարգ յայրի եւ ի մսուր բազմեցաւ, եւ ոչ յոսկէձեղուն տաճարի, եւ յականակապ գահոյս. (Պիտառ.։)


Ոսկեձոյլ

cf. Ոսկեձոյլ.

· Calfa

NBHL (1)

Աշտանակ ոսկի ձոյլ ... աշտանակն ոսկեձոյլ. (Լմբ. զքր.։)


Ոսկեձուկն

adj.

gold fish;
gilt-head, aurata.

· Calfa


Ոսկեղէն, ղինի, նաց

adj.

cf. Ոսկեղինիկ.

· Calfa

NBHL (5)

Անօթս ոսկեղէնս։ Աստուածս ոսկեղէնս։ Գօտի ոսկեղէն։ Ի վերայ ոսկեղինաց նստցի եւ ննջեսցէ. (Ել. ՟Ժ՟Ա. 2։ ՟Ի. 23։ Յայտ. ՟Ա. 13։ ՟Ա. Եզր. ՟Գ. 6։)

Ոչ եթէ ոսկի ինչ սպասք պիտոյ են աստուծոյ, այլ ոգիք ոսկեղէնք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 25։)

Սափոր ոսկեղէն։ Խոյր ոսկեղէն։ Գահոյք համակ ոսկեղէնք։ Ոսկեղինօք ըմպել նուագօք։ Ոսկեղէն գրով։ Ոսկեղէն տունն. (Շար.։ Եղիշ. ՟Ե. ՟Ը։ Խոր. ՟Բ. 44։ Փարպ.։ Եւս. քր. ՟Բ։)

Քրիստոսի նմանեալ ոսկեղէն բնութեանն, որ առնէր եւ ուսուցանէր անկեղծ. (Վրդն. երգ.։)

χρύσεος, χρύσειος aureus. որ եւ ՈՍԿԻ՛ ասի. Յոսկւոյ յօրինեալ. ոսկեկերտ. ոսկէզարդ. ոսկեզօծ. ոսկիէ.


Ոսկեղինիկ

adj.

golden, of gold, gilded, gilt;
— դար, golden age.

· Calfa

NBHL (2)

χρυσῖτις aureolus. Ոսկեղէն իմն, սիրուն, պատուական. անապական.

Ոսկեղինիկ խոնարհութիւն։ Ոսկեղինիկ առաքինութիւն. (Եւագր. ՟Ժ՟Բ։ Սարգ. յկ. ՟Ե։ Երզն. մտթ.։)


Ոսկեճաճանչ

adj.

shining like gold, as bright or resplendent as gold.

· Calfa

NBHL (9)

Ամպ ոսկէճաճանչ։ Ամպք ոսկեճաճանչք. (Յոբ. ՟Լ՟Է. 22։ Խոր. վրդվռ.։)

Պարիսպ պղնձի ոսկէճաճանչ։ Սիրամարգ զտտունն բոլորակաբար շուրջ կացուցանէ զոսկէճաճանչն. (Ածաբ. նոր. կիր։ եւ Առ որս. ՟Է։)

Կէսք (յաղաւնեաց) ոսկեճաճանչ իմն զպարանոցաւն ունին մանեկաձեւ խառնեալ գոյն. (Պիտ.։)

Հերս ոսկէճաճանչս. (Նիւս. կուս.։)

Արեգակն ոսկէճաճանչ ճառագայթիւքն։ Արեգակն զոսկիճաճանչ ճառագայթս իւր մթացուցանէր. (Եւագր. ՟Ժ՟Բ։ Զքր. կթ.։)

Ոսկէճաճանչ պսակ, կամ խոհականութիւն, կամ իմաստութեանն ծաղկօք. (Նար. յովէդ.։ Փիլ. այլաբ.։ Խոր. վրդվռ.։)

Ոչ ընկողմանիս ընդ ոսկէճաճանչ ձեղուամբ. (Բրս. հայեաց.։)

Ո՛ պատուական ակն իմ ոսկէճաճանչ՝ զիա՞րդ բեւեռեցար. (Գանձ.։)

ՈՍԿԵՃԱՃԱՆՉ կամ ՈՍԿԷՃԱՃԱՆՉ, կամ ՈՍԿԻՃԱՃԱՆՉ. χρυσαυγῶν , χρυσαυγής instar auri splendens χρυσοειδής aureus, auri in modum χρυσομιγής auro permixtus. Որ ճաճանչս արձակէ որպէս զոսկի. ոսկեփայլ. ճառագայթարձակ. ոսկիի պէս փալփլուն.


Ոսկեճամուկ

adj.

embroidered with gold, covered with gold embroidery, spotted with gold, gold braided.

· Calfa

NBHL (4)

որ եւ ՈՍԿԻՃԱՄՈՒԿ. Ոսկեհանդերձ. ոսկեհուռ. եւ Ոսկի զարդ.

Զճամկաւորն, եւ զոսկեճամուկն, եւ զոսկէտտունն. (Ես. ՟Գ. 23. յն. ոսկւով անկեալ կամ հիւսեալ։)

Ոսկեճամուկ զգեստուք։ Յոսկէճամուկ հանդերձանաց։ Զգեստս արքունականս ոսկէճամուկս. (Յհ. կթ.։)

Առ զոսկիճամուկն ի պարանոցէն, եւ եբարձ զապարանջանսն եւ զմեհեւանդս. (Եփր. արմաւ.։)


Ոսկեման

adj.

spun or wove n with gold.

· Calfa

NBHL (3)

Ոսկւով մանեալ.

Մի՛ ի հիւսս ոսկեմանս ընդելուզեալս մարգարտով. (՟Ա. Տիմ. ՟Բ. 9. յն. ի հիւսս կամ ոսկւով կամ մարգարտով։)

Շար ոսկեման (կամ ոսկեմանեալ). (Երզն. լս.։)


Ոսկեմոլ

adj.

mad for gold.

· Calfa

NBHL (2)

Էր արծաթասէր յոյժ, եւ ոսկէմոլ. (Նոննոս.։)

χρυσομανής auri amore insaniens. Մոլեալ ի սէր ոսկւոյ. ոսկիի խենդ.


Ոսկեներկ

cf. Ոսկեգոյն.

· Calfa

NBHL (2)

Ոսկւով ներկեալ. ոսկեզօծ. ոսկեգիր.

Ունէր ի ձեռին թուղթ՝ երեւմամբն ոսկէներկ. (Ոսկիփոր.։)


Ոսկենկար

adj.

painted with gold.

· Calfa

NBHL (5)

Ոսկւով նկարեալ. ոսկեհուռն. ոսկեթել.

Երիվարս ոսկէնկար պաճուճանօք. (Յհ. կթ.։)

Զոսկէնկար տիպն ուրարին։ Զանազան կտաւս ոսկէնկար մետաքսից. (Շ. եդես.։ Երզն. քեր.։)

Զոսկենկարս զգեստս. (Եփր. թագ.։)

Ընկենոյր զոսկէնկար վահանն ի թիկունսն. (Օրբել.։)


Ոսկենման

adj.

gold-like.

· Calfa

NBHL (2)

որ եւ ոսկիանման. Նման ոսկւոյ. ոսկետիպ. ոսկետեսակ.

Առաւօտուն ցօղն իջանէր, ոսկէնըման ճաճանչ փայլէր. (Շ. եդես.։)


Ոսկեշողեմ

vn.

to shine like gold.

· Calfa


Ոսկեշուք

adj.

ornamented wit h gold.

· Calfa


Ոսկեպաճոյճ

cf. Ոսկեզարդ.

· Calfa


Ոսկեպատ

cf. Ոսկիապատ.

· Calfa

NBHL (2)

Ոսկեպատ պատկերօք։ Պատկեր՝ քառակուսի ոսկեպատին. (Արծր. ՟Ե. 8։ Մագ. ոտ.։)

Բազում գին արարին ոսկեպատ ամանոյն. (Ոսկիփոր.։)


Ոսկեպատեան

adj.

golden-sheathed.

· Calfa

NBHL (3)

Որոյ պատեանն է ոսկի.

Զարքունական սուսերն զպողովատիկն զոսկէպատեանն. (Բուզ. ՟Դ. 3։)

Ստոման (կամ բաժակ) ոսկեպատեան արտաշիկագոյն՝ հրախառն սուրբ արեամբն մատռուակեալ ի ձեռանէ տեառն. (Նար. յովէդ.։)


Ոսկեպղինձ

s.

tombac, pinch-heck, sham gold.

· Calfa


Ոսկեպտուղ

adj. s.

producing golden or gold-coloured fruits;
Fructidor.

· Calfa


Ոսկեջերմ

s.

Thermidor.

· Calfa


Ոսկեսաղարթ

adj. s.

gold-leaved;
gold-foil.

· Calfa

NBHL (2)

Ունօղ սաղարթս հանգոյն ոսկւոյ. ոսկետերեւ.

Տունկ ոսկեսաղարթ՝ լի աստուածայորդոր սիրով. (Արծր. ՟Ե. 11։)


Ոսկեսանձ

s. adj.

golden bridle;
golden bridled;
gold-bitted.

· Calfa

NBHL (3)

Երիվարս ոսկեսանձ. (՟Ա. Եզր. ՟Գ. 6։)

Ձիս ոսկեսանձս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20։ Յհ. կթ.։ Խոսր. պտրգ.։ Մաշկ.։)

χρυσοχάλινος aureo fraeno armatus χρυσοφόρων aurum gestans aut ferens. Ունօղ զսանձ ոսկի.


Ոսկեսար

adj.

accoutred or caparisoned in gold.

· Calfa

NBHL (2)

որ եւ ՈՍԿԻԱՍԱՐ, ոսկեսարեան. Ունօղ զոսկի սարիս կամ զձար կամ զզարդ, զսանձ ձիոյ եւ զհանդերձանս նորա.

Երիվարօք ոսկէսարօք. (Թղթ. դաշ.։)


Ոսկեսէր

adj.

fond of gold , loving riches, avaricious.

· Calfa

NBHL (5)

Զոսկէսէրն՝ որ բազում դահեկանս ունիցի, մի դահեկան թէ կորնչիցի՝ կարէ տրտմեցուցանել վասն առ հասարակն զամենայն սիրելոյ. (Ոսկ. ես.։)

Լնուլ զպասքումն ոսկէսիրաց՝ ազգին գիսաւորաց (հոնաց). (Կաղանկտ.։)

Հրճուին ոսկէսէրք կապեալ ձեռակապօքն. (Բրս. ընչեղ.։)

Արք ոսկեսէրք։ Ոսկեսէրք, նախանձոտք։ Զաղքատացն՝ ոսկէսիրաց (իշխանաց) տուեալ. (Պրոկղ. յոսկ.։ Խոր. ՟Գ. 68։ Կիւրղ. կուս.։ եւ Վրք. ոսկ.։)

φιλόχρυσος auri amans, vel cupidus. Սիրօղ ոսկւոյ. ոսկեմոլ.


Ոսկեսիրութիւն, ութեան

s.

love of riches, avarice.

· Calfa

NBHL (2)

Սէր ոսկւոյ եւ արծաթոյ, կամ մամոնայի.

Ոչ տայ բաժանել զխորհուրդս յոսկէսիրութիւն եւ ի քրիստոսասիրութիւն. (Վրդն. սղ.։)


Ոսկեսմբուկ

cf. Սիրախնձոր.

· Calfa


Ոսկեսոսինձ

s.

chrysocol, gold-solder.

· Calfa


Ոսկեվարսեալ

adj.

adorned with golden tresses.

· Calfa

NBHL (2)

Վարսաւոր երեւեալ ի գոյն ոսկւոյ. ոսկեփայլ.

Առաքինութեանն լուսահրաշ վարդիւք եւ շուշանօք՝ տօնասիրացն ոսկէվարսեալ վայելչանան գլուխք. (Խոր. վրդվռ.։)


Ոսկետախտակ

adj.

plated with gold.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ երբէք ելեր ի վերայ կառաց ոսկետախտակաց. (Բրս. հայեաց.։)

χρυσοκόλλητος ex auro conglutinatus. Ոսկի տախտակօք պատեալ. ոսկիապատ.


Ոսկետերեւ

adj.

gold-leaved.

· Calfa

NBHL (2)

Որոյ տերեւքն են իբր ոսկի փայլուն. ոսկեսաղարթ.

Ծառ ոսկէգոյն, ոսկէթել եւ ոսկէտերեւ. (Ոսկիփոր.։)


Ոսկետիպ

s.

similor, pinch-beck.

· Calfa

NBHL (2)

Անուշահոտ վարդ կարմրերփեան, շուշան ոսկէտիպ. (Շ. տաղ հռիփս.։)

Սիրամարգ ոսկէտիպ նկար յոգիս (կամ սիրամարգ ոսկի՝ տիպ նկար յոգիդ). (Շ. տաղ ծն.։)


Ոսկետուտ

cf. Ոսկետտուն.

· Calfa

NBHL (2)

cf. Ոսկետտուն.

Թագաւորական դրօշն կարմիր եւ ոսկէտուտ (կամ ոսկէտուտն) վառիւ. (Ուռպ. ՟Է. ՟Ժ՟Զ։)


Ոսկետտուն

adj.

gilt-tailed;
gold-fringed or tasselled.

· Calfa

NBHL (6)

որ եւ ՈՍԿԵՏՈՒՏ. Որոյ տտունն կամ տուտն է ոսկեղէն. ոսկեհուռն վերջաւորօք.

Զոսկեճամուկն, եւ զոսկէտտունն. (Ես. ՟Գ. 23. (յն. ըստ իմաստից)։)

Կամ թագուհի՝ յոյժ գեղաւոր, ոսկէտըտուն եւ ճամկաւոր. (Շ. եդես.։)

Սիրամարգն ոսկեփետուր եւ ոսկէտտուն. (Երզն. ՟ժ. խորան.։)

Գօտին արծաթափայլ՝ ոսկէտտուն կամարակապ. (Նար. տաղ ծն.։)

Զարդարէր զնա ոսկէհուռ հանդերձիւք, եւ ոսկէտտուն վառիւք. (Յհ. կթ.։)


Ոսկետուփ

adj.

having gold covers;
bound in gold (book).

· Calfa

NBHL (2)

Որոյ տուփն՝ պահարանն կամ կողքն է ոսկի.

Ոսկէգիր գրով, եւ ոսկետուփ ամանօք։ Գտեալ մատեան ոսկէտուփ սուրբ հարցն։ Ոսկէտուփ տումար դիւրայարմար. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Ուռպ.։ Գանձ.։)


Ոսկերեմ, եցի

va.

to gild.

· Calfa

NBHL (2)

Ոսկւով պատել կամ կռել. ոսկեզօծ առնել.

Ոսկերեաց զաթոռ արքայի. (Բառ. ստեփ. լեհ.։)


Ոսկերիչ, չի, չաց

s.

goldsmith.

· Calfa

NBHL (7)

Գործ ճարտարաց ամենայն, եւ ձեռաց ոսկերչաց։ Յամօթ եղեն ամենայն ոսկերիչք դրօշելովք իւրեանց։ Յամօթ եղեւ ամենայն ոսկերիչ ի դրօշելոց իւրոց։ Կամ ոսկերի՞չ ձուլեաց զնա ոսկի, եւ պատեաց զնա ոսկւով. (Երեմ. ՟Ժ. 9. 14։ ՟Ժ՟Ա 17։ Ես. խ. 19։)

Ընդ ոսկերիչս եւ ընդ արծաթաձոյլս. (Իմ. ՟Ժ՟Ե. 9։)

Ոչ միայն ոսկերչաց մանկանց են քուրայք, այլեւ խեցագործաց. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)

Որպէս յոսկերչացն խանութս կարգեալ յօրինեսցէ. (Ոսկ. փիլիպ.։)

Քարակոփս եւ ոսկերիչս։ Ձեռն ոսկերչի գործեաց. (Եփր. մն.։ Մխ. երեմ.։)

Հրամայեաց կոչել ոսկերիչ. եւ առեալ ոսկեգործն եւ այլն (որպէս խույումճի)։ Առեալ զակն՝ եցոյց ոսկեգործին. իսկ ոսկերիչն (որպէս ճեվահիրճի) իբրեւ ետես, ասէ. ու՞ր արդեօք գտեալ իցէ քո զակս զայս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

χρυσοχόος auri fusor, aurifaber, aurifer. իտ. orefice. Ոսկեգործ. որ ոսկերէ կամ օծանէ ոսկւով. հալիչ՝ ձուլիչ եւ կռիչ ոսկւոյ.


Ոսկերոտի

cf. Ոսկրոտի.

· Calfa

NBHL (1)

cf. Ոսկրոտի։


Ոսկերչութիւն, ութեան

s.

goldsmith's art.

· Calfa

NBHL (1)

Արուեստ ոսկերչաց. Զդարբնութիւնն ուսեալ, կամ զոսկերչութիւնն. (Յճխ. ՟Ե։)


Ոսկեփայլ

cf. Ոսկեփառ.

· Calfa

NBHL (2)

Ոսկւով կամ որպէս զոսկի փայլեալ.

Կայսերական ոսկեփայլ գահոյից պճնութեան. (Նար. խչ.։)


Ոսկեփառ

adj.

shining, splendid as gold.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զփառաւորութիւն կամ զշուք ոսկւոյ. կամ ոսկեվառ, ոսկեփայլ.


Ոսկեփետուր

adj.

golden feathered.

· Calfa

NBHL (2)

Ոյր փետուրքն են ոսկետեսակ.

Ոսկեփետուր վարուժանն իմ։ Սիրամարգն ոսկեփետուր։ Երեւեալ հրեշտակ ի կերպարան ոսկեփետուր արծուոյ. (Արծր. ՟Դ. 12։ Երզն. ՟ժ. խորան.։ Մաղաք. աբ.։)


Ոսկեփոկ

adj.

having golden latchets.

· Calfa

NBHL (2)

Որոյ փոկն է յոսկւոյ կամ ոսկեթել.

Զգեցեալ եւ հողաթափս ոսկեփոկս. (ՃՃ.։)


Ոսկեփող

s.

golden trumpet.

· Calfa

NBHL (2)

Որոյ փողն կամ սրինգն է ոսկեղէն.

Զօրինաւոր քնարն զոսկին՝ զոսկեփողն հարկանէ. (Ոսկ. ապաշխ. յն. ըստ իմաստից եւեթ։)


Definitions containing the research ո : 10000 results

Դիտապետ, աց

s.

the chief shepherd, or overseer;
archbishop.

· Calfa

NBHL (3)

Պետ դիտաց. նախկին տեսուչ որպէս աստուած, եւ Փոխանորդ աստուծոյ՝ քահանայապետ, արքեպիսկոպոս, վերատեսուչ. առաջնորդ. նազըր.

Ընդ ամենիմաստ տեսչութիւն ահարկութեան դիտապետիդ երկնից. (Բենիկ.։)

Յարկ դիտապետին բանական հօտին (այսինքն քրիստոսի)։ Դիտապետք երկնաբնակք, վերատեսուչք անմոլարք. այցելուք ուղղադատք (առաքեալք)։ Տէր ստեփաննոս լերինդ մոկաց հզօր դիտապետ։ Իբր զեփրեմեան լերին հոգիընկալ հզօր դիտապետն (սամուէլ մարգարէ). (Նար.։)


Դիտարան

cf. Դիտանոց.

· Calfa


Դիտեմ, եցի

vn.

to consider, to look, to observe, to remark, to recognise, to see, to stare;
to leer;
to spy, to watch;
to examine, to study;
to speculate, to contemplate;
to consult;
to look, to aim;
to aim at, to tend;
to expect, to mean, to intend.

· Calfa

NBHL (8)

ներգործական բայ չէզոքական բայ σκοπεύω, κατασκοπεύω, κατασκέπτομαι , κατανοέω, ἁποβλέπω speculor, attendo, intendo, respicio, observo, considero, exploro Որպէս դէտ նկատել. դէտակն ունել. ուշ ունել. նայիլ, զննել աչօք եւ մտօք. տեսանել. ի միտ առնուլ. պ. տիյտէն, տիտէն, տեսանել.

Դիտէր զճանապարհն։ Աչք տեառն դիտեն զբարիս եւ զչարս։ Յամենայն շաւիղս նորա դիտէ։ Դիտեա՛ ճանապարհ, պնդեա՛ զմէջ։ Ի հեռաստանէ դիտեն աչք իւր։ Մի՛ զանձանց եւեթ դիտել, այլ իւրաքանչիւր ոք զընկերին։ Դիտել զայնպիսիսն։ Ոչ դիտեմք զերեւելիսս, այլ զաներեւոյթսն.եւ այլն։

Առ ագահութիւն եւ յատուկ գործս մահկանացու բնութիւնս դիտէ. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)

Զանճառութիւն խորհրդոյս այսու դիտեցի։ Ի յատակս մահու դիտեսցէ։ Մինչ բրելոյ զաչսն դիտեսցէ։ Երկրածին զանձն դիտեսցէ. (Նար.։)

Դիտելով զվիմափոր գերեզմանն. (Շար.։)

Դիտելով զսէր։ Դիտեա՛ զճշգրտութիւն ասացելոցս. (Լմբ. սղ.։)

Դիտէ աղուէս զքունն, զի հաւս ըմբռնեսցէ. (Կլիմաք.։)

Դիտել զքաղաք, զերկիր, զել եւ զմուտ աշխարհի, զազատութիւն մեր.եւ այլն։


Դիցապաշտ, ից

adj. s. idolatrous, idolator

· Calfa

NBHL (1)

Դիցապաշտ կախարդութիւն, կամ մոլորութիւնք. (Ագաթ.։ Շար.։)


Դիցակրօն

cf. Դիցապաշտ.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն պատկերս դիցակրօն մոլորութեանցն. (Անան. եկեղ։)


Դիւաբախ

cf. Դիւահար.

· Calfa

NBHL (7)

Բախեալ ի դիւէ. այսահարեալ. այսահարական. մոլեգին.

Ամենայն մարդիկ դիւաբախ (կամ դիւաբախք) մոլեգնէին. (Ագաթ.։)

Իբր զխելագար դիւաբախ իմն ողորմելի. (Նար. ՟Կ՟Թ։)

Զհարուածեալսն ի դիւաբախ սաստիցն. (Շար.։)

Զդիւաբախ խորոցն կոհակս խափանեաց. (Նար. առաք. (ա՛յլ ձ. դիւախաբ)։)

Այսուհարութիւն.

Դիւրանայր նա սակաւիկ՝ ի մոլեգնեալ դիւաբախին. (Մագ. ոտ. մանուչ.։)


Դիւաբար

adv.

diabolically.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զդեւ. որպէս զսատանայ.


Դիւաբնակ

adj.

where demons dwell.

· Calfa

NBHL (2)

Դիւաբնակ բանտն դժոխոց. (Ոսկ. գծ.։)

Դիւաբնակ սպասաւորք, կամ նենգաւոր. (Յհ. իմ.։ Շ. եդես.։)


Դիւագին

adj.

devilish, furious, desperate.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլեգին. կատաղի որպէս զդեւ.


Դիւագնիմ, եցայ

vn.

to be furious, enraged, to play the devil.

· Calfa

NBHL (2)

Մոլեգնիլ ի դիւէ, այսահարիլ.

Դիւագնեալ եղեւ ամենայն երկիրն։ Որ դիւագնեալք էին. (Զենոբ.։ Ճ. ՟Զ.։)


Դիւազգեաց

adj.

demoniac.

· Calfa

NBHL (2)

Որոյ զգեցեալ է յանձն իւր զսատանայ. այսակիր.

Դիւազգեաց ոմն ի պարսս. (Միսայէլ.։)


Դիւազգի

adj.

whose origin is of the devil.

· Calfa

NBHL (1)

Զմոկացիս կոչես դիւազգիս. (Խոր. ՟Գ. 55։)


Դիւակամ

adj.

that has a devilish will;
that is desired by the devil, diabolic.

· Calfa

NBHL (1)

Որ առնէ կամ ունի զկամս դիւին. չարասէր.


Դիւական, ի, աց

adj.

diabolic;
enraged.

· Calfa

NBHL (5)

Դիւականս առ իւր ունել զօրութիւնս. (Խոր. ՟Բ. 37։)

Խորհուրդ դիւական ի միտս արկեալ. (Փարպ.։)

Որ զդիւական գունդսն (զլէգէոն դիւաց) ընկղմեցեր ի տարտարոսն. (Հ=Յ. օգոստ. ՟Ժ՟Թ.։)

Սաստեա՛ տագնապօղ եւ դիւական տենդիս ջերմութեան. (Նար. ՟Ի՟Ը։)

Դիւականն հայցուածս ի խոզսն մտանել. (Մագ. ՟Ժ՟Է։)


Դիւահար, աց

adj.

demoniac;
tormented, possessed.

· Calfa

NBHL (2)

δαιμονιζόμενος, δαιμονισθείς daemoniacus;
a daemonio obsessus, vexatus Հարեալ ի դիւէ. այսակիր. դիւալլուկ. ... Տե՛ս (Մտթ. ՟Դ. 24։ ՟Ը. 28. 33։ Մարկ. ՟Ե. 18։ Ղկ. ՟Ը. 36։)

Դիւահար այլակերպութիւն, (Ճ. ՟Ա.) իմա՛, կերպարանափոխութիւն արարեալ ի դիւէ։


Դիւահարեմ, եցի

vn.

to be possessed;
to play the devil, to be enraged.

· Calfa

NBHL (4)

Եւ այլ ոչ եւս դիւահարեսցէ. (Տոբ. ՟Զ. 8։)

Դիւահարեալ իցէ, եւ մոլի. (Վրք. հց. ՟Գ։)

Լաւագոյն է մեզ դիւահարիլ, եւ այլն. (Ածաբ. ծն.։)

ԴԻՒԱՀԱՐԵՄ ԴԻՒԱՀԱՐԻՄ. δαιμονίζομαι, ὁχλοῦμαι a daemone vexor, turbor Հարկանիլ ի դիւէ. լլկիլ. այսահարիլ. մոլեգնիլ.


Դիւահարիմ, եցայ

vn.

cf. Դիւահարեմ.

· Calfa

NBHL (4)

Եւ այլ ոչ եւս դիւահարեսցէ. (Տոբ. ՟Զ. 8։)

Դիւահարեալ իցէ, եւ մոլի. (Վրք. հց. ՟Գ։)

Լաւագոյն է մեզ դիւահարիլ, եւ այլն. (Ածաբ. ծն.։)

ԴԻՒԱՀԱՐԵՄ ԴԻՒԱՀԱՐԻՄ. δαιμονίζομαι, ὁχλοῦμαι a daemone vexor, turbor Հարկանիլ ի դիւէ. լլկիլ. այսահարիլ. մոլեգնիլ.


Դիւաճենճեր

adj.

sacrificed to the devil.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւաճենճեր զոհք, կամ զոհարան. (Ճ. ՟Ա.։ Նար. ՟Ծ՟Ա։)


Դիւային

cf. Դիւական.

· Calfa

NBHL (3)

Դիւային կեանք, միտք. (Դիոն.։)

Դիւային բազմաստուածութեանն նուէրք. (Մեկն. ղեւտ.։)

Սարսուռ դիւային ջերման։ Մերժեա՛ զդիւային չարահնարութեանս շշուկ. (Նար. ՟Գ։ Նար. խ.։)


Դիւանագիր

s.

comptroller;
register.

· Calfa

NBHL (2)

Ի յիշատակաց դիւանագիր մատենիցն յունաց. (Խոր. ՟Բ. 72։)

Գրած է յայլոյ դիւանագիր. (Մխ. դտ.։)


Դիւանամ, ացայ

vn.

to torment, to play the devil, to enrage.

· Calfa

NBHL (8)

Լինել որպէս զդեւ. եւ Դիւագնիլ, մոլեգնիլ ցասմամբ.

Հրեշտականամ յերեսս, եւ ի խորհուրդս դիւանամ. (Նար. ՟Հ՟Ա։)

Բուռն եհար զդիւացեալ բնութենէն. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Վիշապք երկու դիւացեալք եւ սեւացեալք. (Խոր. պտմ. հռիփս.։)

Քաղաքն խռովեցաւ, եւ թագաւորն դիւացաւ խնդրել զանձն մանկանն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։)

Եւ այնպէս դիւացեալք, զի յաղիսն եւ ի ծնունդսն ոչ խնայէին. (Ոսկ. ես.։)

Բարկացեալք եւ դիւացեալք են ի սպանումն միմեանց. (Բուզ.։)

Եւ այնպէս դիւացեալք էին, զի թէ եւ տուեալ էր պատասխանի, ոչ անսային. (Գէ. ես.։)


Դիւանապան, աց

s.

keeper of the records;
librarian;
great officer.

· Calfa

NBHL (2)

ԴԻՒԱՆԱՊԱՆ ԴԻՒԱՆԱՊԵՏ. Պահապան եւ վերակացու արքունի դիւանին.

Դեմետրեայ փաղերեանց, որ ամենայն դիւանապանացն գլուխ էր. յն. նախատեսուչ մատենադարանի. (Կոչ. ՟Դ։)


Դիւանապետ

cf. Դիւանապան.

· Calfa

NBHL (2)

ԴԻՒԱՆԱՊԱՆ ԴԻՒԱՆԱՊԵՏ. Պահապան եւ վերակացու արքունի դիւանին.

Դեմետրեայ փաղերեանց, որ ամենայն դիւանապանացն գլուխ էր. յն. նախատեսուչ մատենադարանի. (Կոչ. ՟Դ։)


Դիւապաշտ, ից

adj. s. that worships the devil.

· Calfa

NBHL (4)

Ուստի յանդիմանեալ կշտամբին, թէ եւ նոքա դիւապաշտք են։ Որո՞վք երեսօք զդիւապաշտսն հալածիցեն. (Եզնիկ.։)

Եղեալ դիցն երկրպագուք, ոչ միայն տարրապաշտք, այլեւ դիւապաշտք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Եւ որպէս Դիւապաշտական.

Դիւապաշտ աղանդ, կամ կախարդութիւն. (Շ. թղթ.։ Գէ. ես.։)


Դիւապատիր

adj.

deceived by the devil;
diabolic.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւապատիր յուռթիցն արձանաց. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Դիւատանջ

adj.

tormented by the devil, possessed.

· Calfa

NBHL (3)

Տանջեալ ի դիւէ. այսահար. մոլեգին. չարաչար.

Ընդ դիւատանջըս մոլեգին, ի գերեզմանսըն բնակողին. (Յիսուս որդի.։)

Տագնապելոց ի դիւատանջ ահիցն. (Անան. եկեղ։)


Դիւատեսակ

adj.

like the devil, diabolic.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւատեսակ կոչեաց զինքն. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Դիւթական, ի, աց

adj.

magical, enchanted.

· Calfa

NBHL (4)

μαγικός magicus Կախարդական. մոգական.

Ի դիւթական արուեստի խաբէութիւնս անկանէին. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 7։)

Յափշտակելով զգաւազանսն դիւթական. (Շար.։)

Երթեալ ընտրեցին արս դիւթականս. (Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Դ.։)


Դիւթարան

s.

place of witchcraft.

· Calfa

NBHL (3)

Տեղի դիւթելոյ կամ դիւթից.

Տեղին յետոյ որպէս դիւթարան եղեւ. (Նոննոս.։)

Ի վհուկս եւ ի դիւթարանս ընթացեալ. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)


Դիւթեմ, եցի

va.

to charm, to enchant, to conjure, to fascinate.

· Calfa

NBHL (7)

եւ չ. ἑπᾴδω incanto, μαντεύομαι vaticinor Կախարդել, հմայել. գուշակել ստութիւնս ըստ ըղձից, կամ սուտ մարգարէանալ. թովել. շշնջել դիւական կարգացմամբք.

Դիւթիցէ զդիւթութիւն։ Դիւթեցին դիւթութիւնս. (Օր. ՟Ժ՟Ը. 10։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 17։)

Ի գիշերի դիւթեցի, կամ այլ ինչ յանցեայ. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)

Իբրեւ ընդ քուն ոք, եւ կամ անուրջ յարթնութեան երազանալով դիւթեաց զոտ. (Պղատ. օրին. ՟Է։)

Որ լոկ դիւթեն, եւ ոչ կախարդեն, իշխանութիւն լիցի քահանային խանձել եւ մրել. (Կանոն.։)

Հանեալ էր զդեւն յաղախնոյ անտի, որ դիւթէրն շրջէր. (Եփր. ՟գ. կոր.։)

Դիւթեաց՝ թէ պատերազմ լինելոց է. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 16։)


Դիւրաբեկ

adj.

easy to break, brittle, fragile, frail;
refrangible;
tender.

· Calfa

NBHL (1)

Աման խեցեղէն՝ վասն դիւրաբեկն լինելոյ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։ Երզն. մտթ.։)


Դիւրագայթ

adj.

decayed, fragile, weak, slippery.

· Calfa

NBHL (5)

Դիւրագայթ բնութիւն, կամ իմացուած, կամ ճանապարհ. (Խոսր.։ Վրդն. ղեւտ.։ Լմբ. սղ.։)

Դիւրագայթակղ բնութիւն. (Լմբ. սղ.։)

Պատկեր հողեղինին, զդիւրագայթոտն ասէ ի մեղս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)

Մարդ եմ դիւրագթելի։ Դիւրագթելի միտք։ Դիւրագթելիք հարկաւոր փորձանօքն. (Լմբ.։)

Գիտէ զտկարութիւնս, զի դիւրագթելի եմք եւ սխալականք. (Գր. հր.։)


Դիւրագթելի

cf. Դիւրագայթ.

· Calfa

NBHL (5)

Դիւրագայթ բնութիւն, կամ իմացուած, կամ ճանապարհ. (Խոսր.։ Վրդն. ղեւտ.։ Լմբ. սղ.։)

Դիւրագայթակղ բնութիւն. (Լմբ. սղ.։)

Պատկեր հողեղինին, զդիւրագայթոտն ասէ ի մեղս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)

Մարդ եմ դիւրագթելի։ Դիւրագթելի միտք։ Դիւրագթելիք հարկաւոր փորձանօքն. (Լմբ.։)

Գիտէ զտկարութիւնս, զի դիւրագթելի եմք եւ սխալականք. (Գր. հր.։)


Դիւրագին

adj.

very cheap, of little value, vile, common;
— վաճառել, to sell at a very low price.

· Calfa

NBHL (3)

Սակաւ գնոյ կամ գնով. աժան.

Մեծագին գինեաւն ... դիւրագին ջրովն. (Մանդ. ՟Է։)

Վաճառեցին զիս դիւրագին. (Յիսուս որդի.։)


Դիւրագիւտ

adj.

common, ordinary;
easy to be found or understood;
— լինել, to be found easily.

· Calfa

NBHL (6)

Դիւրաւ գտանելի. դիւրապատրաստ. եւ Դիւրիմաց, (յն. դիւրաւ ստանալի, կամ ուսանելի), եւ այլն.

Ո՛վ ապաշխարութիւն՝ համեղ պտուղ անուշաճաշակ եւ դիւրագիւտ. (Բրս. ապաշխ.։)

Դիւրագիւտ մեզ արասցէ զնախադասութեանցն խնդիրս. (Անյաղթ պերիարմ.։)

Ընդ մերձաւոր դիւրագիւտ ընտանի նիւթոյս. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

Պա՛րտ է ամենայն իրօք զդիւրագիւտն պատուել (ի կերակուրս). (Բրս. հց.։)

Աղցաւորացն դիւրագիւտք եւ դիւրաշահք լինէին. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)


Դիւրագնաց

adj.

easy to walk, commodious, easy.

· Calfa

NBHL (2)

ԴԻՒՐԱԳՆԱԼԻ ԴԻՒՐԱԳՆԱՑ. Դիւրաւ գնալի. ընդ որ դիւրաւ լինի ընթանալ.

Դիւրագնացք եղիցին կերակրոյն ի վեր գնացք։ Առուք շուրջ ունին, զի դիւրագնաց իցէ. (Նիւս. կազմ.։)


Դիւրագնալի

cf. Դիւրագնաց.

· Calfa

NBHL (2)

ԴԻՒՐԱԳՆԱԼԻ ԴԻՒՐԱԳՆԱՑ. Դիւրաւ գնալի. ընդ որ դիւրաւ լինի ընթանալ.

Դիւրագնացք եղիցին կերակրոյն ի վեր գնացք։ Առուք շուրջ ունին, զի դիւրագնաց իցէ. (Նիւս. կազմ.։)


Դիւրադարձ

adj.

that turns easily, mutable, changeable;
convertible.

· Calfa

NBHL (6)

εὕστρωφος versatilis, volubilis Որ դիւրաւ դառնայ. դիւրաշրջիկ. եւ Դիւրափոփոխ. եւ Դիւրաւ զղջացօղ. եւ Դիւրահաւան.

Դիւրադարձ իւր լինելով առ երկաքանչիւր կողմանց. (Պիտ.։)

Ըստ նմանութեան թռչնոց ճախրեն դիւրադարձ լինելով. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Լեզու դիւրադարձ. (Ածաբ.։ Բրս.։ Սարգ.։ Մաշկ.։ Տօնակ.։)

Դիւրադարձ յապաշխարութիւն. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)

Գիտես ո՛վ դիւրադարձդ խոհեմ. (Շ. թղթ.։)


Դիւրադաւ

adj.

that is easily deceived.

· Calfa

NBHL (3)

εὑάλωτος captu facilis Դիւրաւ դաւելի, ըմբռնելի, որսալի, յաղթելի.

Մարդն քան զայնոսիկ՝ որ բնաւորական զինուքն զինեալ են, դիւրադաւ. (Նիւս. կազմ.։)

Զայլս ոմանս դիւրադաւս նուաճեալ։ Զի դիւրադաւ լիցին այնուհետեւ երկաքանչիւրքն ի նմանէ դժրելոյ. (Յհ. կթ.։)


Դիւրազերծ

adj.

that escapes easily.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրազերծ լինել ի բռնադատութենէ. (Պիտ.։)


Դիւրաթառամ

adj.

that fades easily.

· Calfa

NBHL (4)

εὑμάραντος qui facile marcescit, caducus Որ դիւրաւ թառամի, փոյթ թարշամի. հեշտ կամ շուտ թոռմօղ, թօշնօղ.

Հարստութիւն դիւրաթառամ քան զծաղիկ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 52։)

Զխոտ դիւրաթառամ պայծառ զարդարէ. (Իգն.։)

Զի՞նչ դիւրաթառամ քան զմարդ ... նա ե՛ւս վատթարագոյն քան զխոտ. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Դիւրախաբ

adj.

easily deceived, that can be taken, dupe.

· Calfa

NBHL (2)

Դիւրախաբ աչք, կամ տեսութիւն, բնութիւն մարդոյս. (Իգն.։ Սարգ. յկ. ՟Դ. եւ ՟Է։)

Ցանկութիւնք դիւրախաբք. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)


Դիւրախաղաց

adj.

moveable.

· Calfa

NBHL (2)

Դիւրախաղաց թեթեւութիւն, յառաջադիմութիւն. (Պիտ.։)

Մասունք մարմնոյ թեթեւացեալք՝ դիւրախաղացք լինին. (Փիլ. քհ.։)


Դիւրածախ

adj.

easily consumed.

· Calfa

NBHL (7)

ԴԻՒՐԱԾԱԽ. ὁλιγοδάπανος exigui vel tenuis sumtus Որ ինչ լինի դիւրին եւ դոյզն ծախիւք. դիւրագին. անշուք.

εὕφθαρτος facile corruptibilis Դիւրածախելի, դիւրաւ այրելի, սպառելի. անցաւոր. ապականացու, յաղթելի.

Զդիւրածախ անասնոց զմարմինս ոչ թառամեցոյց. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 20։)

Թէպէտ եւ դիւրածախ ապականիչն թուիցի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 20։)

Դու եղէգն, եւ մեք հուր դիւրածախ. (Արծր. ՟Գ. 9։)

Ազատականութիւն է առաքինութիւն անձինն՝ դիւրածախ ի գեղեցկագոյնսն. (Արիստ. առաք.։)

Եցոյց յամենայնի զանարգն եւ զդիւրածախն (վիճակ կենաց). (Բրս. հց.։)


Դիւրածան

adj.

easy to recognise.

· Calfa


Դիւրածեմ, ածի

va.

to bear or produce easily.

· Calfa

NBHL (1)

Նեղոսիւ զանեղսն ի նմա դիւրածել. (Խոր. ՟Գ. 62։)


Դիւրակէզ

adj.

that burns or is burnt easily.

· Calfa

NBHL (2)

Դիւրակէզ ցամաք փայտն, կամ հեր գլխոյ. (Անյաղթ բարձր.։ Ճ. ՟Ա.։)

Մանաւանդ զի՝ հանեալն դժուարակէզ, եւ արկեալն՝ յոյժ դիւրակէզ. (Շ. թղթ.։)


Դիւրակրելի, լւոյ, լեաց

adj.

portable, that can easily be carried.

· Calfa

NBHL (1)

Փոքր ինչ թերեւս, եւ դիւրակրելի գոլ։ Սակաւ իմն մասն հոգոցն դիւրակրելի։ Դիւրակրելի եւ չափաւորապէս զտածմանցն խնդրել նիւթս. (Պիտ.։)


Դիւրահալ

adj.

that liquefies or melts easily.

· Calfa

NBHL (3)

εὕτηκτος liquabilis Որ դիւրաւ հալի, լուծանի, կամ մարսի.

Ոչ հալէին զսառնակերպ զդիւրահալ զազգ անուշակ կերակրոյն. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 20։)

Զկերակուրն թեթեւ եւ դիւրահալ ուտէ. (Մխ. բժիշկ.։)


Դիւրահակ

cf. Դիւրակոր.

· Calfa