cf. Սքանչելացուցանեմ.
Յառաջագոյն հրաշացուցեր զտեսողութիւն մարգարէիցն. (Շար.։)
most majestic, — glorious, — august.
Ի բարւոյն սկիզբն առնել անձին, եւ գթել ի չարիսն՝ ոչինչ հրաշափառ է. (Բրս. հց.։)
Ի բարւոյն սկիզբն առնել անձին, եւ գթել ի չարիսն՝ ոչինչ հրաշափառ է. (Բրս. հց.։)
Ի բարւոյն սկիզբն առնել անձին, եւ գթել ի չարիսն՝ ոչինչ հրաշափառ է. (Բրս. հց.։)
wonderfully, marvelously, admirably;
miraculously;
majestically, gloriously.
Եթէ մատուցանիցես պատարագ քո, զայս հրաշափառապէս եւ նախատիպ՝ առ քահանայս առնուլ յարմարագոյն է. (Բրս. հց.։)
magnificence, august grandeur;
wonders, marvels.
Անունն յառաջագոյն նշանակէր, որ ինչ յապայ լինելոց էին հրաշափառութիւնքն. (Կիւրղ. ղկ.։)
Քան զյարուցանելն՝ ելանելն կապանօք՝ ոչ նուազագոյն թուէր հրաշափառութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 18։)
red, red hot, all on fire, incandescent, at a white heat;
fiery, ardent, burning.
πεπυρώμενος ignis factus, ardens, ignitus. Շիկացեալ հրով, կամ շէկ լեալ հանգոյն հրոյ. հրագոյն. շանթացեալ. հրաբորբոք. կրակ դարձած.
fire-breathing;
vomiting fire, volcanic;
furious, raging, ardent.
Որ ի գերեզմանի եդաւ որպէս մեռեալ, հրաշունչ երեւէին սպասաւորք նորա։ Որ յաստուածային լուսոյն ծածկեն զերեսս իւրեանց սրոբէք հրաշունչ թեւօք։ Հրաշունչ եւ բոցակերպ պատութիւնքն. (ՃՃ.։)
fire-eyed.
Հրաչեայ. սա կոչի վասն առաւել պայծառերես եւ բոցակնագոյն իմն լինելոյ. (Խոր. ՟Ա. 21։ Յհ. կթ.։)
made public, published, divulged every where, rumoured abroad;
— առնել, to publish, to make known far and wide, to divulge, to noise or rumour abroad;
— լինել, to become public, to take wind, to be published, divulged.
Ի ՀՐԱՊԱՐԱԿԱԳՈՅԺ ԱՐԿԱՆԵԼ. Նոյն ընդ վ.
democracy.
Արիագոյն ասես լինել զքաղաքն ի հրապարակակալութենէ. (անդ. ՟Դ։)
publicly reproved, blamed by every one.
Ի հրապարականախատ լինելոյն ոչ զղջասցի. (Շ. ընդհ.։)
fire-lighter;
stoker, fireman;
bellows blower;
ardent, inflamed, burning.
Հրավառ բնութիւնն պատեալ զդալար սաղարթիւք մորենւոյն։ Հրավառ բնութիւն (հուրն աստուած) զկոյսն չ բոցակիզեաց. (Լծ. կոչ.։ եւ Տօնակ.։)
fire;
pyre;
funeral pile;
fire, ardour;
Mars;
—ս արկանել, հարկանել, to kindle, to light, to set on fire.
Բորբոքէին իբրեւ զհրատ բոցոյ ի վերայ սրբոյն. (Ճ. ՟Ա.։)
ՀՐԱՏ. գ. որ եւ ՀՐԱՒՈՐ. գ. πυρόεις pyrois Ἅρης Mars Մի ի մոլորակաց հրագոյն. եւ ի կարգի դից Արէս, ըստ յն. եւ հյ. եւ Մարս, այսինքն մարտ. ըստ լտ. մառէխ
Սկիզբն ի հրատէն, եւ ի մարտի ամսոյն արա՛։ Առ հրատն աստղն. (մինչեւ ի հրատին կայան. Շիր.։)
to publish, to make public, to divulge, to promulgate;
to denounce, to declare;
to inform the public, to cry, to proclaim;
to pronounce, to intimate;
to spread a report;
to post up, to set up a bill or paper, to publish;
to edit.
Եւ ես զնոյն ... առբերելով զբանս հրատարակեմ. (Անյաղթ բարձր.։)
cf. Հրատեսիլ.
πυροειδής, πυρώδης igneae formae, igneus, ignitus. որ եւ ՀՐԱՏԵՍԻԼ. Ունօղ զտեսիլ եւ զհանգամանս հրոյ. հարգոյն. հրախառն. կրակի նման.
Որպէս երկաթ ոմն հոգիքն քաղցելոց (ուսման) հրատեսակ լինելով՝ կակղագոյն լինել. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
Զեթերն ոմանք վասն հրատեսակ լինելոյն՝ կիզական գոլ զնա ասացին. (Արիստ. աշխ.։)
like fire, flame-shaped;
fire-coloured.
Հրատեսիլ գոյն, կամ երեւմունք, երեսք, կամ երեւեցուցանել եւ այլն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 85։ Յհ. իմ. եկեղ.։ Ճ. ՟Ա.։ Եզնիկ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
inviter, host, hostess.
Զմեզ՝ հրաւիրակս կարգեաց տէր։ Հրաւիրակ լինիս մեզ յաւիտենական հրոյն. (Ճ. ՟Ա.։)
inviting, alluring;
person invited, guest.
Յառաջագոյն եւ կանխագոյն է հրաւէր քան զվայելումն հրաւիրականացն բարութեանց. (Սարկ. քհ.։)
cf. Հրաւէր ;
predestination.
Նոյն ընդ Հրաւէր. հրաւիրումն. այլ յաստուածայինս վարի որպէս Նախասահմանութիւն, կամ յառաջադրութիւն աստուծոյ վասն ընտրելոց. πρόθεσις propositum, -tio.
invitation.
Հրաւիրմամբ հոգւոյն սրբոյ։ Փրկեա՛ զմեզ ի մահառիթ հրաւիրմանէս. (Շար.։)
combustible, incentive.
Ղամբարեցին հրդեհական հոգւոյն զօրութեամբ. (Ագաթ.։)
embassy.
Առ միմեանս մեր միաւորութիւն զնոյն իմանողացս առ տէր հրեշտակագնացութիւնս հասանելով. (Բրս. թղթ.։)
endowed with angelic prerogatives.
Աստուած զմարդն հոգէխառն հրեշտակակիր հաւասարագոյնս արար. (Ագաթ.։)
living, behaving in an angelic manner, leading an angelic life.
Նոյնպէս եւ զայլ առաքինիս եւ զհրեշտակակրօնս. (Վրթ. քերթ.։)
angelic, belonging to an angel.
Ի տիպ առաքելոցն փողոց, եւ հրեշտակայնոյն ի տեառն գալուստն. (Նախ. թուոց.։)
to become an angel, to live angelically, to lead an angelic life.
Մի հրեշտակի երեւումն այնքան տագնապ հրեշտակացելոյն եբեր դանիէլի. (Խոսր.։)
adb. resembling an angel, like an angel.
Իմանալիս այս ի մեզ (հոգիս՝ է) հրեշտականման, եւ ի նոյն էութենէ, այլ ոչ հրեշտակ, այլ՝ հոգի միայն (բանական). (Եղիշ. հոգ.։)
archangel, chief or prince of the angels.
ἁρχάγγελος archangelus. Պետ դասուց հրեշտակաց. գլխաւոր ի հրեշտակս. զոր օրինակ գաբրիէլ, եւ այլն. եւ ուրոյն դաս ի վերոյ քան զհրեշտակս.
cf. Հրեշտակաբար.
Առաքումն (հոգւոյն սրբոյ) ոչ հրեշտակօրէն, այլ համակամաբար. (Լծ. ածաբ.։)
cannon, gun, piece of ordnance;
հաստարան —ի, carriage;
գնդակ —ի, (ռումբ), cannon-ball;
— պղնձի, a bronze cannon;
փոշի —ի, gunpowder;
արձակմունք —ից, cannon shot;
cannonade;
բոմբիւն —ի, report of a cannon;
cf. Հնչիւն;
cf. Թնդիւն;
cf. Հնչեմ;
արձակել —ս, to fire off, to fire or discharge a gun, to cannonade;
անգործ առնել զ— թշնամւոյն, to dismount a gun;
թնդայ, որոտայ —ն, the artillery thunders.
cf. Հրկէզ առնեմ.
Կարմրագոյն շամփրօք զմարմին սրբոյ վկային հրկիզուին. (Ճ. ՟Ա.։)
to rejoice, to divert, to amuse;
— զլսելիս, to delight the ears, to charm, to please.
Գրեթէ զայն ասեմք գոլ գեղեցիկ երաժիշտ, որ զվեհագոյնսն եւ զբաւականապէս խրատեալսն հրճուեցուցանէ. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
to be joyful, in a merry mood, to thrill with joy, to leap for joy, to be transported with joy, to shout for joy, to be overjoyed, to exult, to rejoice greatly, to be in a rapture of joy, to be beside oneself with joy.
Ի տեսանելն զնա վաս իմ պատարագ ի վերայ սրբոյ սեղանոյն ... հրճուէի, եւ համբուրել փափաքէի. (Լմբ. սղ.։)
banditto, bandit, cf. Հրոս.
Բազմութիւն անկարգ հրոսակի ամբոխոյն բէլայ։ Ինքն (հայկ) առաջի, եւ զայս հրոսակին զկնի իւր կարգեաց. (Խոր. ՟Ա. 10։)
flock, flock of sheep, of goats, fold;
cf. Յօտ;
the faithful, the universal Church.
Հօտք խաշանց։ Ամենայն հօտք։ Ի մակաղատեղս հօտից։ Առնոյր ոչխար ի հօտէ անտի։ Այծս, քաղս, մաքիս, խոյս, ուղտս, կովս եւ այլն, հօտս հօտս առանձինն։ Բացագոյնս ի միմեանց տանիցիք հօտս ի հօտից։ Զհօտ հանդերձ հովուօք յափշտակեցին.եւ այլն։
pastor, chief of a flock;
bishop.
Զարթնուլ սրոյն ի վերայ հովուին, եւ հարկանել նոյն ինքն ի վերայ հօտապետին. (Նար. ՟Խ՟Դ։)
cf. Հայրաբարոյ.
Հօրաբարոյ բարերարութեամբքն լիցին արժանի ճշմարիտ որդւոյն աստուծոյ եղբարք անուանիլ. (Ագաթ.։)
tuberose.
ՀՕՐՈՒՏ կամ ՀՕՐՈՏ. Նոյն եւ ռմկ. Ծաղիկ գեղեցիկ եւ անուշահոտ իբրեւ զկանթեղաշար փունջ մանրիկ շուշանաց, հանգոյն սըմպուլի, է՛ որ կապուտակ, եւ է՛ որ սպիտակ.
the seventeenth letter of the alphabet, and the twelfth of the consonants;
eighty, eightieth.
Ձայ՝ միջակ է սէի, զայի, եւ ցոյի. վասն զի քան զսէն եւ զզայն թաւ է, եւ քան զցոյն լերկ. (Թր. քեր.։)
the young of any animal;
— թռչնոց, young of a bird, nestling, brood;
young sparrow;
— հաւու, chick, small chicken, pullet;
— կենդանեաց, young one, little one of animals, pup, whelp, cub;
cf. Կորիւն;
—ունք, the young or little ones, the progeny;
բբիւն —ուց, the chirping or twittering of nestlings;
—ու or —ի լեզու, cf. Ճնճղկի՞՞՞լեզու;
— մատն, little finger;
—ս հանել(հաւուց), to brood, to sit on eggs;
(անասնոց) to have young, to litter, to bring forth.
ՁԱԳՍ ՀԱՆԵԼ νοσσοποιέω, νοσσεύω nidifico. որ եւ ԲՈՒՆԵԼ. Նստել ի բոյն. եւ թխելով հասուցանել զձագս. ձագ հանել.
nest;
niche, cell.
Տեղի ձագուց. բոյն. խորշ. ծակ.
left, left side;
ի —, to the left;
ննջեսցես ի — քո, you will sleep on your left side.
Ի ձախակողմն թեւոյն. (Յհ. կթ.։)
sinistrously, unfavourably, awkwardly, untowardly, perversely unluckily, unfortunately;
cf. Ձախողակ;
— բարեպաշտութիւն, mistaken piety;
— պատկառանք, bashfulness, sheepishness;
առ — ամօթոյ, from mere shamefacedness.
Վրիպեալ մարդոյն ի լուսոյ բարեացն՝ ձախողակիառնէր զբարեպաշտութիւնն. (Տօնակ.։)
cf. Ձախու.
ՁԱԽՈՅ կամ ՁԱԽՈՒ. ἁριστερός, εὑώνυμος sinister, laevus. Նոյն ընդ Ձախ՝ ի սեռականէ նորա. որ եւ Ձախային. ձախական. ահեակ.
left.
ՁԱԽՈՅ կամ ՁԱԽՈՒ. Նոյն ընդ Ձախ՝ ի սեռականէ նորա. որ եւ Ձախային. ձախական. ահեակ.
cf. Ձաղ;
cf. Ձաղկանք;
ի ծաղր եւ ի —նս լինել, cf. Ձաղ լինիմ.
Պատիժ ձաղանաց։ Ձաղանս պատեհագոյնս։ Ձաղանօք սաստիկս իմն ամբաստանէ։ Ձաղանօք այպանման. (Նար.։)
to laugh at, to deride, to ridicule, to mock, to jeer, to make sport of;
to put to shame, to affront, to vilify;
to lead in triumph;
to triumph, to conquer, to be triumphant, to obtain the victory;
պոմպէոս ձաղեաց երիցս, Pompey triumphed thrice.
Զայլս ձաղելով՝ ես ի նոյն յաւէտ գտանիմ։ Ձաղեալ կատակեալ փշեայ պսակօք. (Խոսր. ժմ. եւ Խոսր. պտրգ.։)
flagellation, whipping, scourging, cudgeling, flogging, drubbing, discipline, chastisement.
Զնոյն անցս չարչարանաց, եւ զձաղանս եւ զձաղկանս խոխոտի կրել. (Յհ. կթ.։)
agreement, consent, unanimity;
concert, harmony, symphony;
accompanying.
Եւ ո՞ւր է ճշմարտութիւն ձայնակցութեան մարգարէական երգոյն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)
exhorting, exciting;
cf. Ձայնատու;
— լինել, to dare, to defy, to challenge, to throw down the glove or gauntlet;
to provoke, to instigate;
— ժամանակ, day fixed for combat or duel;
—ք, noise, rumour, crash, resounding, sound, echo.
Կազմէր ձայնատուրս հանգոյն որոտմանց բարբառոց. (Եւս. քր. ՟Ա։)
cf. Ձայնահաս.
Եհաս ի խոռն. որ է յարեւմտից կոյս եկեղեցւոյն իբրեւ ձայնընէց մի. (Ուռպ.։)