Definitions containing the research լոյս : 753 Results

Պարագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to circumscribe, to confine, to limit;
to comprehend, to contain;
to describe;
to trace or draw the first strokes, to sketch the outline of;
to rough-draw.

NBHL (1)

Անտանելին ի համայնից՝ բովանդակիչ բնութեանց բոլորից՝ պարագրի այսօր մարդասիրապէս յորովայնի անարատ կուսին։ Որ զանտես յէից զլոյսդ անտանելի՝ պարագրեալ մարմնով ծածկեցեր։ Այսօր զպարագրեալն մարմնով ցուցեր զաստուածութեան քո զփառս աշակերտաց քոց տէր. (Շար.։)


Տոչորեմ, եցի

See full entry →

va.

to burn, to set on fire, to fire.


Տպաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig. chem.

impression, stamp, print, mark, figure, form;
impression;
— գործել յոք, to produce an impression on a person;
fixation

NBHL (1)

Ծագեաց լոյս՝ տպաւորութեամբ խաչի։ Ունելով զզգեստս տեսակի, եւ զվարուց տպաւորութիւն։ Բան մեր աներեւոյթ ի միտս՝ ձեւանայ գրով, եւ քարսփսիւ առնու տպաւորութիւն. (Խոր. ՟Բ. 83։ Արշ. Շ. բարձր.։)


Տօթագին

See full entry →

adj. s.

very hot, burning;
— ժամ or — ժամանակ, hot hours of the day;
ի — ժամու աւուրն, in the heat of the day;
— ժամու or ի — ժամու, during the heat.

NBHL (1)

Իբրեւ զլոյս տօթագին ի մէջօրէի. (Ես. ՟Ժ՟Ը. 4. յն. տօթ։)


Ցայգ, ոյ

See full entry →

s. adv.

night;
— or զցայգ, nightly, by night, during the night;
զ— եւ զցերեկ, night & day, day & night;
by night & by day.

NBHL (1)

Զօդոյն՝ որ ցայգ ուռնու ի խոնաւութենէ ջուրց։ Զի ցայգ ի նորա լուսոյն ի լուսնի ամանն լոյս ծագէ։ Յայտ է թէ ուրեք ծածկի ցայգ. (Եզնիկ.։)


Ցան, ի, ից

See full entry →

s. adj. adv.

sowing;
dispersion;
cf. Ցռօտ;
scattered, disseminated, spread;
— եւ ցիր, ցիր եւ —, scattered about, dispersed every where;
here & there;
— եւ ցիր առնել, կացուցանել, սրփել, to scatter here & there, to disperse;
— աստ անդ հարցանել, to interrogate (a scholar) promiscuously.

NBHL (1)

Զլոյսն տարած եւ ցան. (Տօնակ.։)


Ցաւալից

See full entry →

adj.

painful, doleful, grievous, sad.

NBHL (1)

Ոչ սիրեն զլոյս աչք ցաւալիցք. (Ճ. ՟Բ.։)


Վեհերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վեհերումն.

NBHL (1)

Սովորեալ է (կինն) վեհերմամբ եւ ի խաւարի կեալ, իսկ բռնութեամբ առ լոյս ածեա. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Վեհերումն, ման

See full entry →

s.

fear, timidity, want of courage, of heart, faint-heartedness, cowardice, poltroonery, pusillanimity;
sloth, remissness, indolence, idleness, sluggishness.

NBHL (1)

Սովորեալ է (կինն) վեհերմամբ եւ ի խաւարի կեալ, իսկ բռնութեամբ առ լոյս ածեա. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Վեհինաճեմ

See full entry →

adj.

endowed with supernatural excellence, most glorious.

NBHL (1)

Տիրամայր, հուպ երրակին, լոյս գերազանց, լուսոյն արփի վեհինաճեմ (կամ վեհիցնաճեմ). (Նար. տաղ.։)


Վերագոյն

See full entry →

adj. adv.

higher, superior, more elevated;
—, ի —, գոյնս, above;
firstly, before, antecedently.

NBHL (1)

Զարդարեալ վերագոյն լուսով ի լոյս աստուածութեան. (Ճ. ՟Բ.։)


Վերագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to write upon, to inscribe;
to attribute, to refer to;
to write above, before.

NBHL (1)

Որ վասն մեր եղեւ մեռեալ, եւ վերագրեաց զմեզ ի կեանս։ Ի լոյս կեանցն անվախճանից վերագրեցան. (Յհ. կթ.։)


Վերադրական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Վերագիր;
— անուն, surname.

NBHL (1)

Բացբարձական աստուածաբանութիւնքն գերագոյնք են եւ հզօրագոյնք յաստուած քան զվերադրականսն. եւ են վերադրականք, որպէս յորժամ ասեմք զաստուած թագաւոր, ի վերայ նորին դնելով զամենայն, եւ տէր, եւ բարի, եւ լոյս. (Վահր. երրդ.։)


Վերակնարկեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Վերակնեմ.

NBHL (2)

Վերակնարկելով քեզ բարերարի՝ յանակնկալս կենաց վհէ արտաբերել ի լոյս անձկալի. (Նար. ՟Ի՟Զ։)

Վերակնել յաստուածգիտութեան լոյս։ Յորս սակաւ ինչ կարէ վերակնել իմանալի մարդն իւր աչօքն միայն։ (Սկեւռ. ես.։ Վրդն. երգ.։)


Վերակնեմ, եցի

See full entry →

vn.

to look on high, to lift up one's eyes.

NBHL (2)

Վերակնարկելով քեզ բարերարի՝ յանակնկալս կենաց վհէ արտաբերել ի լոյս անձկալի. (Նար. ՟Ի՟Զ։)

Վերակնել յաստուածգիտութեան լոյս։ Յորս սակաւ ինչ կարէ վերակնել իմանալի մարդն իւր աչօքն միայն։ Սկեւռ. (ես.։ Վրդն. երգ.։)


Վերակնքեմ

See full entry →

va.

to confirm, to affirm, to re-establish.

NBHL (1)

Ի քրիստոս ունողացն զլոյս, եւ սրբապէս վերակնքելոց քրիստոնէիցն. (Ճ. ՟Գ.։)


Վերահայեցողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

contemplation, meditation, elevation of the mind, intellect or thoughts.

NBHL (2)

Զտեսողականսն զօրութիւնս՝ ցուցանել զառ ի յաստուածայինն լոյս երկատեսակն վերահայեցութիւն։ Զթաքունն եւ զխորհրդականն վերահայեցութիւն աշակերտին սիրեցելոյ։ Օտար յամենասրբազանէն վերահայեցութենէ եւ հորդորութենէ. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։)

Աչս ասել նոցա՝ զառ ի յաստուածայինն լոյս վերահայեցողութիւն (կամ վերահայեցողութիւն) նշանակէ. (Շ. հրեշտ.։)


Վերամբառնամ, բարձի

See full entry →

va.

to raise, to elevate, to lift up on high;
— զգլուխ, cf. Ըմբոստանամ, cf. Ընդվզիմ;
— յինքն, cf. Ըստանձնեմ.

NBHL (1)

Պահելով զպատուիրանն՝ յանապականութեան եւ յանմահութեան վիճակն մարմին վերամբառնայ։ Վասն որոյ եւ յայդպիսի պատիւ վերամբարձար։ Գետնաստորս սակաւ մի վերամբարձեալս ընդ արմկամբքն, զի յայն յեցցին։ Զխաղաղացեալ ոգին եւ յոյժ վերամբարձեալ՝ շրտուցանէ, որպէս զաչս լոյս կայծակեալ. (Լծ. ածաբ.։ Ճ. ՟Բ.։ Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Վերայ, ի վերայ

See full entry →

prep.

on, upon;
over, above;
for, in behalf of, on account of;
յայնր —, upon that;
about that;
ի — ամենայնի, above all, before all else;
յորոց — աշտարակն անկաւ, on whom the tower fell;
ի ճշմարտութեան — չեւ է հասեալ, he has not yet heard the truth;
յաւելին ցաւս ի ցաւոց —, they increased my sorrows, they added to my grief;
հարուածս ի — նոցա հասուցանէին, they charged them with the massacres;
առած ի — արաբացւոց, threatening announcement for Arabia;
փակեմ զդուռն ի —ս, I shut the door behind me;
կործանումն նմա ի — կայր, he was on the brink of ruin, on the point of ruining himself cf. Կամ;
cf. Հասանեմ.

NBHL (1)

Փակեմ զդուռն ի վերայս. ամենայն յետ ի ներքս մտանելոյս. (Լմբ. առ լեւոն.։)


Վերարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to palliate, to veil, to cover, to cloak, to shroud.

NBHL (1)

Զլոյս վերարկեալ որպէս զօթոց։ Վասն մեր ի խանձարուրս շարունակեցաւ վերարկօղն փայլակնատարած լուսոյն. (Ժող. շիրակ.։ Զքր. կթ.։)


Վերուստ

See full entry →

adj. adv.

high, superior;
ի —, from above, from on high, from heaven;
from the beginning;
— ի վայր, from top to bottom;
անդուստ ի —, from ancient times, from the beginning;
ի — եւ ի սկզբանէ այնպիսիք էին, they were so from the beginning;
յառաջագոյն ի — գիտէի զայս, I knew that long since.


Վիհ, վհաց, վհից

See full entry →

s. adj.

abyss, gulf, chasm;
chaos;
hell, the bottomless pit;
grave, tomb;
great distance;
profound, deep;
անդնդախոր —ք ծովու, the depths of Ocean;
— թշուառութեան, depths of misery.

NBHL (1)

Յանակնկալս կենաց վհէ արտաբերել ի լոյս անձկալի։ Ոչ անդունդք խորոց, ոչ վիհք վհից։ Օրհնեսցի անուամբ քո գթած՝ վիհն իմ հանգստեան. (Նար. ՟Ի՟Ե. ՟Խ. ՟Կ՟Ե։)


Վիճակ, աց

See full entry →

s.

lot, chance, destiny, fate, fortune;
ballot, suffrage, vote, voice;
lot, state, condition;
lot, portion, share;
lottery;
sorcery;
inheritage, possession;
fief, farm;
department, district, liberties, precinct, extent of jurisdiction, territory;
diocese;
clergy;
situation, condition, fortune, rank, quality, dignity, office, employment, profession;
—ս արկանել, to draw or cast lots, to ballot, to vote;
to practise witchcraft;
— արկանել ի վերայ իրիք, to cast lots or to draw for anything;
—աւ տալ, to give through lottery;
ետուն —ս նոցա, they drew their names by lot;
եւ ել վիճակն մատաթեայ, and the lot fell upon Matthias.

NBHL (1)

Զվիճակ քո ա՛րկ ընդ մեզ. Հանգուցեալ ի մէջ վիճակաց։ Արկցէ ահարոն ի վերայ երկուց նոխազացն վիճակս. վիճակ մի տեառն, եւ վիճակ մի արձակելոյ։ Ի վերայ պատմուճանի իմոյ վիճակս արկանէին։ Առնուլ զվիճակ պաշտամանս այսորիկ։ Ետուն վիճակս նոցա, եւ ելանէր վիճակն մատաթեայ։ Որ կոչեացն զմեզ ի մասն վիճակի սրբոցն ի լոյս. եւ այլն։


Փարեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to embrace, to take in, to encompass, to contain;
cf. Փարիմ.


Փարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to embrace, to clasp in one's arms, to throw one's arms round, to hug, to fold or lock in one's arms;
to surround, to encircle;
— զմիմեամբք, to embrace mutually;
— զիւիք, to apply oneself, to give oneself up to;
— զփառօք, to be ambitious;
cf. Ծունգ.

NBHL (1)

Զորով փարեալ (կամ փարեաց) լոյսն համատարած՝ եւ խառնեցաւ ընդ ճառագայթս խաչին։ Որով փարեալ (կամ փարեաց) համարտարած լոյսն զկուսական անձամբ։ Լօյս փառաց փարէր զնոքօք։ Լուսազարդ փայլմամբ փարէր զնոքօք. (Ագաթ.։ Շար.։)


Փոխանակեմ, եցի

See full entry →

va.

to exchange, to make an exchange, to barter;
to substitute for, to fill the place of;
to succeed;
to permute, to alternate;
to compensate, to counterbalance;
— զտեղի, to take the place of, to substitute for;
— զանձն ի վերայ ճշմարտութեան, to give oneself for the truth;
— զոք ի վերայ ապահովութեան հասարակաց, to sacrifice a person for the public safety;
— զկեանս իւր ի վերայ ուրուք, to hazard one's life in defence of a person;
զմահ ընդ կենաց — քան, t o die rather than yield.

NBHL (1)

Երկուս երկուս ի փոխանակել։ Զնա (զլոյս տուընջեան) գիշեր փոխանակէ. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Զ. 17։ Իմ. ՟Է. 30։)


Փոխատրեմ, եցի

See full entry →

va.

to restitute, to requite, to recompense;
cf. Փոխադրեմ.

NBHL (1)

Դու ես՝ որ փոխատրես զքարեղէն սրտից կարծրութիւն ի լոյս կակղութեան մարմնոյ. (Նար. ՟Լ՟Ե։)


Փոխարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to convert, to change, to turn, to transform.

NBHL (1)

Մի փոխարկեր երկունս ցաւոց ընդ չարեաց իմոց։ Նոյնպէս ըզլոյս շնորհաց քոյին՝ փոխարկեցի ընդ խաւարին. (Նար. ՟Հ՟Ը։ Յիսուս որդի.։)


Տարաժամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unseasonableness, importunity;
tardiness, nightfall.

NBHL (1)

Ոչ զաստուածաբանելն (արգելում), այլ զտարաժամութիւնն։ Զարմանամ ոչ ընդ բամբասանսն, այլ ընդ տարաժամութիւն։ Եթէ այլ ոչ, զտարաժամութիւն գալոյս զմտա՛ւ ած, եւ տո՛ւրզոր պահանջեմս. (Առ որս. ՟Ա։ Սեբեր. ՟Թ։ Խոսր.։)


Տարած, ից

See full entry →

adj. s.

spread out, extended, stretched out;
extensible;
—, —ածք, extent, extension;
volume, bulk, size;
show, display.

NBHL (2)

Ոչ էր անփոփ եւ ժողով (լոյսն), այլ տարած եւ սփիւռ էր. (Եփր. ծն.։)

Լոյծ եւ տարած տարր (ջուրն)։ Զթոյլ եւ զտարած բնութիւնն օդոյ։ Զգալի լոյսն պարզ եւ տարած։ Զլոյսն տարած եւ ցան՝ ժողովէ յանօթս օդեղէնս։ Հուր իւրով տարած բնութեամբն. (Պիտ.։ Սարգ.։ Արշ.։ Տօնակ.։ Վեցօր. ՟Դ։)


Տարացոյց

See full entry →

cf. Յարացոյց;
cf. Օրինակ.

NBHL (1)

Ոչխարին տրուպն տարացուցիւ։ Ոչ այսուեւեթ նմանագրութեամբ կշռի տարացոյց տարաժանեցելոյս. (Նար. ՟Ժ՟Ե. ՟Խ՟Ե։)


Տարժան

See full entry →

adj.

unworthy;
cf. Տաժան.

NBHL (1)

Ապա եւ ինձ յոյժ տարժանոյս ոչինչ կարի հասցէ պատահել. (Անյաղթ բարձր.) (ա՛յլ ձ. տաժանիս, կամ տարարժանոյս. այսինքն տաժանելոյս, կամ անարժանիս)։


Տարտամ, աց

See full entry →

s.

unsteady, irresolute, perplexed, wavering, indeterminate, uncertain, cowardly, slothful, sluggish, idle;
— տագնապի տարակուսանաց, painful thoughts, mental anguish.

NBHL (1)

Տարտամ տագնապի տարակուսանաց ելից գերելոյս. (Նար. ՟Լ՟Թ։)


Տգեղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow ugly, to become deformed, to disfigure oneself.

NBHL (1)

Քարեղէն պատկերացն առեալ զքարքարոս ժանկոցն՝ զազրացեալ տգեղանան։ Տգեղանանյ գեղեցկութիւնն։ Քանզի ճրագի նմանեցայ, որ տեսողացն ըզլոյսըն տայ, այլ ինքըն մրով տգեղանայ. (Ագաթ.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ։ Յիսուս որդի.։)


Տգիտաբար

See full entry →

adv.

ignorantly, unlearnedly, unskilfully.

NBHL (1)

Տգիտաբար զխաւարն իբրեւ զլոյս սիրիցէ։ Մի՛ ոք յանդգնեսցի տգիտաբար խիզախելով. (Խոսր.։)


Տեառնընդառաջ, ի

See full entry →

s.

Candlemasday, Purification, Penthesis.


Սէր, սիրոյ

See full entry →

s. fig.

love;
affection, fondness, tenderness;
inclination, delight, liking, taste, fancy;
love, passion, flame, salacity, love-suit;
charity, supernatural love, christian charity;
agape, love-feasts;
kiss;
— կանանց, hymen, vulva;
the quiver of love;
— վաղանցուկ, amour, intrigue, love affair;
յօդակապք, ոլորք սիրոյ, ties, bonds of love;
հանգոյց, տոմսակ, գաղտնիք, երգ, վէպք, ընծայ սիրոյ, love-knot, love-letter, love-secret, love-song, love-tale, love-toy;
— առ աստուած, առ ընկերն, ազատութեան, հայրենեաց, արուեստից, փառաց, առաքինութեան, love of God;
of our neighbours or fellow-creatures;
of liberty;
of our country;
of arts;
of glory;
of virtue;
ամուսնական, մայրական or մայրենի, հայրական, որդիական —, connubial or conjugal, maternal, paternal, filial love or affection;
— անձնական, self-love, egoism, solipsism;
— աստուածային, երկնային, մաքուր or սուրբ, նորաբողբոջ, փոխադարձ, համեստ, օրինաւոր, եռանդուն, սաստիկ, բուռն, անչափ, հաստատուն, հաւատարիմ, յաւիտենական, divine, celestial, pure, rising, reciprocal or mutual, honest, lawful, ardent, lively, violent, extreme, constant, faithful, eternal love;
մոլենախանձ —, jealousy;
— երկրային, յողդողդ, անցաւոր, զգայական, մարմնական, անկարգ, պիղծ, յանցաւոր, եղեռնաւոր, earthly, inconstant, fleeting or transitory, sensual, carnal, illicit, lustful, culpable, criminal love;
վայելել սիրով, to make love to, to fall in love with, to court, to woo;
հալիլ մաշիլ սիրով, to burn, to languish with love, to be love-sick;
հատուցանել ընդ սիրոյ, to give love for love, to re-love;
— ազդել, to inspire with a passion;
դիւթել, բորբոքել զ—ն, to philter, to charm;
— ցուցանել, to show or demonstrate love for;
առնել —, to be courteous, amiable, friendly;
to do or confer favours;
ուտել զ—, to eat together, to make love-feasts;
դնել — ի բերան, to kiss, to embrace;
սիրով, lovingly, tenderly, affectionately, with pleasure, willingly;
ի — աստուծոյ, for God's sake;
ի — իմ, for me, for my sake;
արա ինձ —, do me the kindness or the pleasure to;
ամենայն սիրով, very willingly;
— իմ ! my love ! my dear ! cf. Խառնեմ;
cf. Հարկանիմ.

NBHL (1)

Սէր յաստուծոյ է։ Աստուած սէր է, եւ որ կայ ի սէրն, բնակեալ է յաստուած, եւ աստուած ի նմա բնակէ։ Երկիւղ ոչ գոյ ի սէր, այլ սէրն կատարեալ ի բաց մերժէ զերկիւղն։ Այս է սէրն աստուծոյ (այսինքն աստուածասիրութիւն), եթէ զպատուիրանս նորա պահեսցուք։ Յայսմ երեւեցաւ սէրն աստուծոյ (այսինքն մարդասիրութիւն նորա) ի մեզ . եւ այլն։ Առ սէր քո (այսինքն վասն սիրելոյս զքեզ)։ Առնել սէր (այսինքն բարեկամութիւն)։ Վայելեսցուք սիրով (այսինքն ցանկութեամբ)։ Սէր կանանց. եւ այլն։


Սթափանք, նաց

See full entry →

s.

sprightliness, liveliness, sportiveness, entertainment, diversion, sports, relief;
watchfulness.

NBHL (1)

Մթին գիշերի՝ լոյս խարուկի՝ սթափանք են. (Ոսկ. ես.։)


Սիւնաձեւ

See full entry →

adj.

columnshaped.

NBHL (1)

Ճաճանչ նշուլիցն սիւնաձեւ յիւրմէն փողփողէր զլոյսն յետոյ ինքնեան, զոր անուանել կոչէին աստղ գիսաւոր. (Ղեւոնդ.։)


Սխրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to ravish, to enrapture, to delight, to strike with admiration, to charm, to be the delight, the charm of.

NBHL (1)

Ո՞վ տայր հաւասարել խորհրդոյս, եւ զամենեսեան զյեզ սխրացուցանել իմաստութեամբ տօնելոյս։ Բարբառովն սխրացուցանէ ի համեղութենէ խօսիցն. (Լմբ. համբ. եւ Լմբ. իմ.։)


Սկզբնածին

See full entry →

cf. Նախածին.

NBHL (1)

Գիտեմ եւ այլ լոյս, որով սկզբնածինն վերացաւ խաւար, եւ կամ հատաւ։ Սկզբնածինն լուծաւ խաւար։ Խաւարն անգոյ եւ սկզբնածին։ Սկզբնածինն այն խաւար տեղի տուեալ հալեծեցաւ. (Ածաբ. մկրտ.։ Խոր. վրդվռ.։ Շար.։ Սկեւռ. յար.։)


Ջրանոց, աց

See full entry →

s.

basin, reservoir;
pond, pool.

NBHL (1)

Տեսի զանդնդոցն զունջ ... այն՝ որ ճայթռէր լոյսն ի ջրանոցէն վայելչութիւն. (Փիլ. յովն.։)


Սաղմն, մին

See full entry →

s.

embryon, foetus;
— առնուլ, cf. Սաղմնառեմ.

NBHL (1)

Որ չձեւ էր բնաւ ի լոյս եկեալ սաղմնն, անդէն խլրտեալ յորովայնի մօրն՝ մարգարէութիւն խօսէր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)


Տղայ, ոց

See full entry →

s. fig.

infant, baby, child;
stripling, youth, lad;
simple-minded, innocent;
novice, ignorant;
— մանուկ, little child.

NBHL (2)

Ի տղայոց մինչեւ ցստնդիացն։ Իբրեւ զտղայս՝ որ ոչ տեսին զլոյս։ Փափկացուսցէ զմարմին նորա իբրեւ զտղայոյ։ Ժողովեցէ՛ք զտղայս ստնդիացս։ Ծերք եւ տղայք.եւ այլն։

Զանլինելի զլոյսն առաջի դնէր իբրեւ տղայ մանկան։ Մանկան տղայի։ (Եղիշ.։ ՟Բ։ Գանձ.։)


Տղմաբնակ

See full entry →

adj.

living, dwelling in the dirt or mud.

NBHL (1)

Ընդ տղմաբնակ լինելոյս՝ ի յերկնային կամարացդ զերծայ (այսինքն վրիպեցայ). (Բենիկ.։)


Տղմաթաւալ

See full entry →

adj.

rolling, wallowing or draggling in the mud.

NBHL (1)

Տղմաթաւալ անասնոցն զմարգարիտն առաջի արկցես։ Աղտեղացայ անմաքրական, տղմաթաւալ անլուացական։ Ի մաքրումն տղմաթաւալ անկելոյս. (Շ. ՟ա. յհ. ղէ։ Սկեւռ. աղ.։)


Տնօրինաբար

See full entry →

adv.

cf. Տնտեսաբար.

NBHL (1)

Կերպացեալ զմերս ի սրբոյ կուսէն տնօրինաբար։ Զանճառելի զլոյս աստուածութեանն տնօրինաբար յորովայնի քում կրեցեր մարտամ։ Տնօրինաբար յերկրի երեւեալ։ Տնօրինաբար արտասուելով. (եւ այլն։ Շար.։)


Վիրառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

act of being wounded, state of ulceration.

NBHL (1)

Օգնեցէ՛ք ցաւակցութեամբ անկանգնելի անկելոյս վիրառնութեամբք։ Զո՞ր սպեղանիս կազմեցից ծայր ի ծայր վիրառնութեանցս կամ իմոյ վիրառնութեանս. (Պիտ.։)


Վճարեմ, եցի

See full entry →

va.

to finish, to end, to complete, to bring to an end, to terminate, to carry out, to perform, to fulfil, to conclude;
to recompense, to restore, to compensate;
to pay, to acquit, to discharge, to settle;
to deliver, to release, to free from, to rid of, to disentangle, to set free;
to forbid, to prohibit, to obstruct, to hinder;
— զկեանս, to end one's life, to depart this life, to die;
— զոք ի կորուստ, to despatch, to kill;
— զպարտս, to pay, to settle a debt;
— զհաշիւն, to pay a balance;
գործս —, to despatch business;
զիրս դատաստանին արեամբ —, to condemn to capital punishment;
— զհաճոյսն, to content, to satisfy;
զառաջի եդեալ ճանապարհն —, to finish the journey undertaken;
ոչ ինչ կարացին ի ժամուն —, they could do nothing at that moment;
անձամբ ինչ ոչ կարէր —, he could do nothing alone;
չոր թզով եւեթ զպէասն վճարէր, he satisfied his hunger with dried figs alone;
վճարեցէք զնա ամենայն իրօք, provide for all his requirements;
վճարեաց վասն նորա հայրն, his father resolved to kill him;
տեսից եթէ ըստ աղաղակին վճարեցին, I shall see if their works equal their cry ?
լինել ի միջի եւ չլինել՝ զնոյն վճարէ, to be there or not is the same thing;
աստուածպաշտութեամբ վճարեցին զկեանս, they led a pious life to the end.

NBHL (1)

Լոյս կոչէ զինքն՝ վասն վճարելոյն զմեզ ի խաւարէն մոլորութեան։ Ի փաղաքշանաց ի բաց վճարէր զվարդապետութիւն։ Յօտարոտի եւ երկրաւոր իրաց ի բա՛ց վճարեցէ՛ք զանձինս ձեր։ Որպէս զի յանառակութենէ ի բաց վճարեցից զձեզ։ Յանձնասիրութենէ ի բաց վճարեալ են։ Զլոյսն ընկալայք, եւ ի հրէական մոլորութենէն վճարեցայք։ Ի բաց վճարի հոգւոյն յերկրէ (ամենայն ի սիրոյ երկրաւորաց)։ Վճարեսցու՛ք այսուհետեւ ի դժնդակ ժառայութենէս յայսմանէ, եւ եղիցուք ազատք։ Ոչ կամէր հարկաւորութեամբ, այլ յօժարութեամբ վճարիլ նմա ի խորամանկութենէն. (Ոսկ. յհ.։)


Վճիտ

See full entry →

adj.

clear, pure, clean;
— ջուր, limpid, crystal, pellucid water.

NBHL (1)

Ջուրդ ոչ է այնպէս վճիտ՝ սուրբ՝ մաքուր, մինչ զի ոչ ունիցի կցորդութիւն հողմոյ եւ կամ երկրի։ Պարզ եւ վճիտ մաքուր լոյս։ Անապակ եւ վճիտ առաքինութեամբ փայլիլ։ Ականակիտք եւ վճիտք միտք. (Փիլ.։)