Definitions containing the research ոյն : 10000 Results

Նամէտ

See full entry →

adj.

damp, moist, humid.

NBHL (1)

Հրով մաքրողին վերառաքեմք իննաբար երգ ի նամէտ (կամ իննամէտ) եօթնաղի շնորհաց հոգւոյն սրբոյ. (Նար. տաղ.։)


Նայապէս

See full entry →

adv.

as he or she, like him or she.

NBHL (2)

αὕτως, ἑκείνως ad modum eius, ipius modo, pariter. Իբրեւ զնա. նորա պէս. ըստ օրինակի նորա. նոյնպէս. անոր պէս.

Ոչ զորդին պատարագելով ի վերայ սեղանոյն նայապէս։ Ոչ առակաւ եւ ստուերաւ նայապէս. (Սարգ. յկ. է. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ։)


Նաշիհ, շհոյ

See full entry →

s.

finest quality of wheat flour.

NBHL (1)

Թրեա՛ գրիւս երիս ալեր նաշհոյ։ Երիս խանս նաշհւոյ։ Նաշիհ ցորենոյ։ Նաշիհ լիցի պատարագն։ Խան մի բաղարջաց նաշհւոյ։ Ի նաշհւոյ անտի։ Լի նաշհւով զանդելով ընդ իւղոյ։ Նաշիհ եւ մանն։ Իւղ ըստ նաշհւոյն.եւ այլն։


Նարմաշարժ

See full entry →

adj.

gently undulating.

NBHL (1)

Դադարէր յեզր գետոյն ի վերայ նարմաշարժ եւ խորասոյզ գետոյն. (Կաղանկտ.։)


Նարօտաներկ, աց

See full entry →

s.

dyer.

NBHL (1)

Գունակ գունակ ծաղկով զարդարեալ է առ հասարակ ամենայն երկիր. որոց ոչ կարեն նմանեցուցանել նարօտաներկք իւրեանց ճարտար արուեստագիտութեամբ։ Ոչ երբէք ուրեք յիմաստուն նարօտաներկաց կարաց յայնպիսի գոյնս ներկել յաշխարհի. (Վեցօր. ՟Ե։)


Նաւակ, աց

See full entry →

s.

boat, bark, barge;
— գետոյ, wherry, sculler;
— վենետկեան, gondola;
տաճիկ —, caic;
անգղիական —, outrigger;
— նաւու, yawl, skiff, shaloop;
— տափարակ, ferry-boat, lighter;
վարձ, սակ —ի, tariff, rate.

NBHL (1)

Ափսէք, եւ տաշտք, եւ ըմպիկք, եւ պատժականք, եւ բազմաձեւ արուեստականագոյն նաւակք, եւ ճախարակեայք. (Փիլ. տեսական.։)


Նաւակառոյց, ռուցի

See full entry →

cf. Նաւագործ;
— լինել, cf. Նաւակառեմ;
to navigate;
to steer.

NBHL (3)

Որպէս նաւակառոյց ոմն զնաւ կառուցանելոյն սկիզբն արկանելով. (անդ. ՟Է։)

Զնոյն ինքն զնաւակառուցէն (զնոյէ), եւ զայլոց նահապետաց։ Նաւակառոյցն քսիսութրէս (նոյ). (Խոր. ՟Ա. 3։ Մագ. ՟Հ՟Դ։)

Որ ոչ է հմուտ նաւակառոյց լինել (տպ. նաւավարել), թողուլ (ունի) ի տեղեկագոյնսն, որ դիտեն ընդդէմ կալ ալեացն. (Իգն.։)


Նաւակառու

See full entry →

cf. Նաւագործ.

NBHL (1)

Նոյն ընդ Նաւակառոյց. նաւագործ.


Նաւակոծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

shipwreck.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր նախ քան զնաւակոծութիւն՝ նաւաբեկութիւն (յն. նոյն բառ) անձին գործիցես. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Գ։)


Նաւահանգիստ, գստից, գստաց

See full entry →

s. fig.

port, haven, harbour, sea-port;
the port of salvation;
cf. Նաւակայք;
ընդարձակ, անքոյթ, գեղեցիկ —, a spacious, safe, fine harbour or port;
— գետոյ, wharf, quay;
հրամանատար — գստից, harbour-master;
դիւրամերձենալի —, port accessible at any time of the tide;
դժուարամուտ —, harbour with a bar;
մտանել, հասանել, իջանել ի —, to harbour;
(նաւ) to sail into or enter harbour;
(շոգենաւ) to steam into harbour;
հասանել ողջամբ ի —, to get safe into port;
to arrive safe;
նաւաբեկ լինել ի —գստեան, to be wrecked in port.

NBHL (1)

Նաւահանգստացն վայրք։ Ի դիպողագոյն ախորժումն նաւահանգստեան։ Նաւահանգստեանն շքեղութիւնք. (Պիտ.։)


Նաւամարտ, ից

See full entry →

cf. Նաւամարտիկ.


Նաւապետ, աց

See full entry →

s.

captain, commander.

NBHL (2)

ՆԱՒԱՊԵՏ. κυβερνήτης gubernator. Նաւուղիղ. ղեկավար. որ ասի եւ ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏ. եւ է ըստ տեղւոյն միանգամայն պետ նաւուն.

Եւ նաւապետին ի նոյն պատիւ վայելել. (Եւս. քր. ՟Ա. (որ կոչի անդ եւ ճարտարապետ նաւի)։)


Նաւապետեմ, եցի

See full entry →

va.

to command, to steer or guide a vessel;
to pilot.

NBHL (3)

Իմաստութիւն ... արդարոյն նաւապետեալ։ Քո ձեռամբդ նաւապետեալ (կր) Իմ. (՟Ժ. 4։ ՟Ժ՟Դ. 6։)

Նաւապետեալ զքեզ՝ փա՛յտ զօրութեան եւ իմաստութեան՝ սուրբ հոգւոյն. (Գանձ.։)

Ընդ ծով աշխարհիս հոմով հոգւոյն ուղղակի նաւապետեալ (կր). (Շ. ընդհանր.։)


Նաւաստի, տւոյ, տեաց

See full entry →

s.

sailor seaman, mariner, sea-faring man, tar, jack-tar;
—ք, seamen, sea-faring people, crew.

NBHL (2)

Միումն հաւանեալք հրամանի առաջիկայի տեառնն՝ իբրեւ նաւաստւոյ վարչի։ Իբրեւ նաւաստի ի նաւի, եւ իշխան ի քաղաքի, զօրավար ի պատերազմի։ Նաւաստւոյն տանել եւ բերել զմակոյկն, եւ ուղիղ վարել։ Թողեալ նաւաստւոյն զքեղիսն, եւ նաւազքն զայլ եւս զգործիս, զձեռսն յաղօթսն պարզեալ տարածանէին. (Փիլ.։)

Նաւաստին հմուտ տեղեկութեամբն զ՝ի վերայ լոյծ մկանացն ճանապարհորդելով, եւ այլն։ Նաւաստին արիացեալ՝ զնաւն ձգէ ի խորագոյն ծովուն, եւ մեքենայաւոր արհեստիւն իմաստութեան զնաւին ուղեգնացութիւն, եւ զվաճառաշահութիւն գործէ. (Պիտ.։)


Նաւավար, աց

See full entry →

s.

navigator;
cf. Նաւուղիղ;
seaman, boatman, gondolier, rower.

NBHL (1)

ՆԱՒԱՎԱՐ. κυβερνήτης gubernator. Վարիչ նաւու որպէս ղեկավար. նաւուղիղ. (որ բազում անգամ լինէր նոյն ինքն նաւապետն).


Նաւափայտ

See full entry →

s.

ship;
forest-tree;
cf. Լաստենի.

NBHL (1)

Առ փայտն՝ որ քան զնաւափայտն տկարագոյն է, աղաղակէ. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 1։)


Նաւեմ, եցի

See full entry →

vn.

to sail, to navigate, to go to sea.

NBHL (1)

Եգիտ նաւ, եմուտ ի նա՝ նաւել ընդ նոսա ի թարսիս յերեսաց տեառն։ Ընդ ծովս եւ ընդ գետս նաւէ։ Մինչդեռ նաւէին, ի քուն եմուտ։ Նաւեցաք յԱսորիս, կամ ի Կիպրոս, կամ խոնարհագոյն ի Կրիտէ.եւ այլն։


Նաւուղիղ, ղղի

See full entry →

cf. Նաւուղղակ.

NBHL (1)

Հողմն հանդարտագոյն ըստ դիտաւորութեան նաւուղղին։ Իբրեւ քաջ ոք նաւուղիղ ուղղելով զնաւն ի վերին դիտաւորութիւնն։ Ի նաւուղղէն Քրիստոսէ ղեկօք ողջախոհութեանն ուղղեալ. (Նիւս. երգ. եւ Նիւս. կուս.։)


Նափորտ, ի, ամբ, ունք

See full entry →

s.

cloak, mantle;
monk's long mantle;
cope, chasuble.

NBHL (1)

Քահանայ եւ եպիսկոպոս իւրով նափորտամբն։ Եպիսկոպոսն հանէ զեմիփոռոնն, եւ գայ առաջի սրբոյ սեղանոյն՝ միայն նափորտամբն. (Պտրգ. աթ.։)


Նգախարխար առնեմ

See full entry →

sv.

cf. Նգեմ.

NBHL (1)

Թոքին ի ձեռն հանապազորդ շարժման ձգելով առ ինքն զաղին՝ ընդարձակէ առ ի ձգումն օդոյն զանցս մտիցն, եւ նգելով դարձեալ ի դուրս փչել զ՝ի ներքս արգելեալն պատրաստէ. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)


Նգեմ, եցի

See full entry →

va.

to demolish with levers or crow-bars, to dismantle, to throw down, to raze.

NBHL (1)

Թոքին ի ձեռն հանապազորդ շարժման ձգելով առ ինքն զաղին՝ ընդարձակէ առ ի ձգումն օդոյն զանցս մտիցն, եւ նգելով դարձեալ ի դուրս փչել զ՝ի ներքս արգելեալն պատրաստէ. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)


Նեարդ, ներդից

See full entry →

s.

fibre, string;
ligament;
tendon, sinew.

NBHL (1)

Ի ձեռն ազդեցութեան գլխոյն նարդից եւ ջլաց կարող է զգալ. (Լմբ. պտրգ.։)


Յաչաղեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յաչաղիմ.

NBHL (2)

Մի՛ յաչաղէք (զիս) յերանելի յուսոյն. (Բրս. գորդ.։)

Շունք զտեարս սիրեն, եւ ընդ բարեկամսն ոչ յաչաղին։ Վասն նորա (յերկինս փոխելոյն) յաչաղիմ նախանձիմ. (Մագ. ՟Ժ՟Ե. ՟Ժ՟Բ։)


Յապահովացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Յապահովեմ.

NBHL (1)

Զձի եւ զշուն (պաշտէին) ի գազանացն յափշտակութենէ զտէր իւր յապահովացուցանելոյն սակս. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Յապահովութիւն, ութեան

See full entry →

s.

security, safety, surety, certitude;
quiet, tranquillity.

NBHL (1)

Աստուածային իմն յապահովումն եղեւ յանկարծօրէն առաքինւոյն։ Հանդարտութիւն յապահովման. (Փիլ. լին. ՟Գ. 9։ ՟Դ. 47։)


Յապաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to defer, to put off, to procrastinate, to prorogue;
to retard, to hinder, to stop, to protract, to delay;
to prolong, to lengthen;
to temporize;
cf. Յապաղիմ.

NBHL (1)

Յապաղեն զխորհուրդս, որ ոչ պատուեն զխորհրդակիցս։ Յապաղեաց զնոսա փելիքս։ Մի՛ յապաղեր զտուրս կարօտելոյն։ Ի ժամանակի հատուցմանն (փոխոյն՝) յապաղէ զժամանակն. (Առակ. ՟Ժ՟Ե. 22։ Գծ. ՟Ի՟Դ. 22։ Սիր. ՟Դ. 3։ ՟Ի՟Թ. 6։)


Յապաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to delay, to tarry, to remain;
to linger, to loiter, to be late.

NBHL (1)

Թէպէտեւ նա ամենագէտ է, մի՛ յապաղիր խոստովանել։ Ոչ յապաղի ժամանակն յումեքէ, որ տուեալ է քարոզութեան նորոյն, եթէ ոչ կատարի. (Եփր. խոստ. եւ Եփր. ՟բ. թես.։)


Յաջորդ, աց

See full entry →

s. adj.

successor;
heir, inheritor;
following, next;
succeeding, subsequent, posterior;
—ք, posterity.

NBHL (1)

Ի յաջորդաց ժամանակաց։ Յաջորդօքս զսոյն մարգարէացեալ՝ ասէ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Յաջորդեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to cause to succeed, to replace;
cf. Յաջորդիմ.

NBHL (1)

Զոր մարգարէն (Մովսէս՝ ասաց), ակնկալցի որպէս զանձրեւ բարբառ իմ, զնոյն եւ յաջորդեալ աստուածայնոյն Դաւթի, թէ իջցէ որպէս զանձրեւ. (Ճ. ՟Գ.։)


Յառաջ

See full entry →

cf. Յառաջս.

NBHL (8)

Բաժանեալ յերիս յառաջս զզօրսն։ Ձկնորսացն մանկունք ընթացեալք ի յառաջ նախարարագունդ որերոյն. (Փարպ.։)

Անուանք՝ որ առանձինն. անըսկըզբանն հայր, եւ որ առանց սկզբանն ծնաւ՝ որդի. իսկ որ առանց ծնանելոյն յառաջ եկն եւ երեւեցաւ, Հոգի Սուրբ. (Առ որս. ՟Ե։)

Զմի եւ զնոյն դիտել զբնութիւն աստուածութեանն՝ անըսկըզբանն, եւ ծնեցելոյն, եւ յառաջ եկելոյ. (անդ. ՟Ժ՟Դ։)

Նոյնպէս ասի, Յառաջ բերել, գալ, մատչել. եւ այլն։

Սոյնպէս եւ յառաջ ժամանակսն չէր պարտ յերկուանալ։ Ողբասցո՛ւք, թէ ընդէ՞ր յառաջ ժամանակս ծառայեցաք մամոնայի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6. եւ 7։)

Եւ ե՛ւս յառաջ ամենայն ինչ նոյնպիսի շար հիւսի տողեալ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 28։)

ՅԱՌԱՋ. ՅԱՌԱՋՆ. մ. ἕμπροσθεν prius, ante, antea, jam, olim եւ բայիւ προερέω praedico, -cis προορίζω , προγινώσκω praenosco, praescio προτίθημι propono եւ այլն. Նախ զառաջինն. ի սկզբանն. յառաջագոյն. յառաջնմէ. յառաջ ժամանակաւ. երբեմն. առաջ, նախ եւ առաջ, առաջուց.

ՅԱՌԱՋ ՔԱՆ. նխ. πρό prae, prius, ante. Նախ քան. յառաջագոյն քան. վաղ քան. կանխագոյն քան. մինչչեւ. անկից առաջ, ան չեղած.


Յառաջաբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

presentation;
preposition, propounding;
pronunciation, utterance.

NBHL (1)

Յառաջաբերութեանն անմահ զենման որդւոյն Աստուծոյ. (Թէոդոր. խչ.։)


Յառաջագէտ

See full entry →

adj.

foreknowing, prescient;
instructed beforehand;
forewarned.

NBHL (2)

προειδός praescius. Որ յառաջագոյն գիտէ զհանդերձեալս. նախագէտ. կանխագէտ.

Յառաջագէտ է Աստուած. չմնայ ի գործոյն ճանաչել՝ որպէս մարդ։ Աստուած ծածկագէտ եւ յառաջագէտ. (Ոսկ. հռ.։ Եփր. թագ.։ Մագ. ՟Գ։ Կամրջ.։)


Յառաջագիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prescience, foreknowledge.

NBHL (1)

Սրբոյ հոգւոյն յառաջագիտութեամբ. (Ճ. ՟Բ.։)


Յառաջագիր

See full entry →

adj.

written beforehand.

NBHL (2)

προγεγράμμενος praescriptus. Յառաջագոյն գրեալ. նախագրեալ.

ՅԱՌԱՋԱԳԻՐ ԱՌՆԵԼ, կամ ԼԻՆԵԼ. προγράφω praescribo. Յառաջագոյն գրել. նախաճառել.


Յառաջագիւտ

See full entry →

adj.

known or discovered precedently;
pre-eminent.

NBHL (2)

Յառաջագոյն գտեալ. եւ Նախապատիւ գտեալ. յառաջամասն.

Թէպէտեւ ի պաղեստինացւոց աշխարհին էին յառաջագիւտ պարծանք, սակայն Եգիպտոս ջերմագոյն քան զնա գտանէր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։)


Յառաջագոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pre-existence.

NBHL (1)

Իւր իսկ Քրիստոսի զիւրոյն էութեան աներեւոյթ յառաջագոյութիւն՝ հրէիցն նշանակելով. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)


Յառաջագուշակ

See full entry →

cf. Նախագուշակ.

NBHL (1)

Յառաջագոյն գուշակօղ եւ գուշակողական. նախագուշակ. եւ Նախագուշակութիւն.


Յառաջագրեմ, եցի

See full entry →

va. adj.

to write about or treat of antecedently;
—գրեալ, predicted, foretold;
aforesaid, above mentioned.

NBHL (1)

Յառաջագոյն գրել. կանխաւ ճառել. վերագոյն յիշատակել.


Յառաջադէմ

See full entry →

adj. adv. s.

advancing, progressing;
improving, making proficiency;
forward;
coryphaeus;
proficient;
— է, he is advancing in his studies;
երթալ — եւ մեծանալ, to improve;
to increase in prosperity;
իրք առնն — յաջողէին, that man prospered greatly.

NBHL (3)

προκόπτων proficiens βελτίων melior. եւ բայիւ προκόπτω , προβαίνω proficio, progredior διοδεύω permeo, transeo եւ այլն. Որ յառաջ դիմէ կամ դիմեալ է. լաւագոյն լեալ. օգտեալ. զարգացեալ. յառաջ խաղացեալ յիմիք կարգի.

Առ սակաւ սակաւ յառաջադէմս առնել ի բարձրագոյնս. (Ածաբ. պենտեկ.։)

Ծերունական հասակ ասէ իբրեւ զյոլովագոյնս առաքինութեամբ յառաջադէմս. (Կիւրղ. յովէլ.։)


Յառաջադիմեմ, եցի

See full entry →

vn.

to advance, to go forward, to progress, to make progress, to profit, to succeed.

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋԱԴԻՄԵԼ. Որպէս նոյն ընդ վ. (=ՅԱՌԱՋԱԴԻՄԱՆԱՄ) (առաւել առ յետինս վարի)։ Ասի եւ յն. ոճով, իբր կր. ՅԱՌԱՋԱԴԻՄԻ՛. այսինքն լինի յառաջադիմանալ.


Յառաջադրեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to set before, to propound;
to propose;
to purpose, to project, to devise, to form a design or resolution.

NBHL (1)

Զնոյն ձայն՝ խէթ մտացս յառաջադրէ։ Յաղագս յառաջադրելոցս սեռից. (Նար. ՟Խ՟Է։ Արիստ. ստորոգ.։)


Յառաջադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

proposition;
design, project, intention.

NBHL (1)

որ եւ ԱՌԱՋԱԴՐՈՒԹԻՒՆ. πρόθεσις propositio. Առաջի եւ յառաջագոյն դնելն. հաստատելն ի միտս. դիտաւորութիւն.


Յառաջախոհ

See full entry →

adj.

premeditating, deliberating beforehand;
premeditated;
— լինել, to premeditate;
to provide.

NBHL (1)

πρόβουλος, πρόνοος providus եւ consultans, consul. Որ յառաջագոյն խորհի. նախատես. խնամածու. եւ Գլխաւոր ի խորհրդեան.


Յառաջակամ

See full entry →

adj.

predisposed, spontaneous.

NBHL (1)

Հաստատեալք յառաջակամ պատրաստութեամբ կամացն աստուածութեան առ ի պատիւ մարդոյն. (Ագաթ.։)


Յառաջակառոյց

See full entry →

adj.

built or constructed previously.

NBHL (1)

Յառաջ կառուցեալ. կանխագոյն կազմեալ.


Յառաջակարգ

See full entry →

adj.

pre-ordained, destined;
decreed;
first in order.

NBHL (1)

Յառաջագոյն կարգեալ. եւ Առաջին կարգաւ.


Յառաջակարգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

first building or construction.

NBHL (1)

Յառաջագոյն կարգումն, յօրինուած, շինութիւն եկեղեցեաց.


Յառաջակողմն

See full entry →

s.

the first place;
the front, the fore part.

NBHL (1)

Եւ այսպէս կարգի կարգի յառաջակողմն պատրաստեցին զդիրս սրբոյն Հռիփսիմեայ, եւ զկնի նորա զերեսուն եւ զերկուցն. (Ագաթ.։)


Յառաջակրթակ

See full entry →

adj.

familiarized or tamed beforehand.

NBHL (1)

Յառաջագոյն կրթեալ, ընդելացեալ.


Յառաջահաս

See full entry →

adj.

arrived before or first.

NBHL (2)

Յառաջագոյն հասեալ. կանխաւ ժամանեալ.

Քան զյառաջահասն տօնս՝ այսր աւուրս տօն մեծագոյնս ցուցանէ զաճումն սքանչելեացն. (Ճ. ՟Գ.։)