Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Գիջագոյն

See full entry →

adj.

more damp or moist;
bleared.

NBHL (1)

Յորս պաճարաց ... գիջագոյնքն յաւետացեալ են. յն. իբր. ռմկ. եարան եօլտաշ ունեցօղ. (Փիլ. իմաստն.։)


Գիջակն, կանց

See full entry →

adj.

blear-eyed.

NBHL (2)

Կուրացուցանէ արեգակն զգիջակունսն. (Ոսկ. ՟բ. կոր.)

Կուրացուցանէ եւ արեգակնս զգէճակունս։ (Կոչ. ընծ. ՟Զ. 38.)


Գիջութիւն, ութեան

See full entry →

s.

humidity, moisture;
pollution, masturbation, onanism;
impurity

NBHL (1)

Արեգակունք բազմահոլովք՝ գիճութեան չարեաց ցամաքեցուցիչք. (Նար. առաք.։)


Գիսակ, աց

See full entry →

s.

head of hair, long hair.

NBHL (1)

Զի՞նչ է յեօթն մասունս բաժանումն գիսական նորա. (Եղիշ. դտ.։)


Գիսաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

hairy, long-haired;
comet;
Greek monk.

NBHL (1)

ԳԻՍԱՒՈՐ. որպէս Ուխտաւոր աստուծոյ, որ ոչ կտրէ երբէք զհերս. ըստ նմին եւ վանական կարգ ինչ ըստ յունաց.


Գիտակ, աց

See full entry →

adj.

knowing, wise, experienced.

NBHL (2)

γνώστης, ἑγνωκώς conscius, cognitor, peritus Գիտօղ. իրագէտ. տեղեակ. գիտուն. գիտցօղ. տե՛ս (Դտ. ՟Բ. 7։ Գծ. ՟Ի՟Զ. 3։ ՟Բ. Պետ. ՟Ա. 20։ ՟Բ. 12։ ՟Բ. Յհ. 1։)

Յիրաւի ասեն առակքն, թէ ինքեանց գիտակքն՝ իմաստունք են. (Տօնակ.։)


Գիտակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

conscience;
knowledge.

NBHL (1)

Աղաչեմ, հանդերձ գիտակցութեամբ ընդունել. (Պրպմ.։)


Գիտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to acquaint, to instruct, to inform.

NBHL (1)

Շնորհն ի միտսդ գիտաց առնէ, թէ ընդունելի են աղօթքդ քո. (Նար. խրատ.։)


Գիտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj. s.

that may be known, perceivable;
—ք, note, remark.

NBHL (1)

Գիտելի էր սրբոցն։ Գիտելի է քեզ։ Վասն ամենեցուն այսպէս գիտելի լինելոյ շնորհիս. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. թղթ. եւ Լմբ. ստիպ.։)


Գիտեմ, տացի

See full entry →

va.

to know, to perceive;
to learn, to understand;
to feel, to recognize;
to be able;
to consider, to observe, to note;
to believe;
to know, to have a carnal connection with;
ոչ —, to be ignorant of, not to know;
— զայր or զկին, to lie with a man or woman;
ոչ գիտէ զամօթ, he has no shame;
քաջ, ճարտար գիտեմ զայն, I know it throughly;
չգիտեմ, I do not know, I am ignorant of it;
գիտասջիր, know ! չ— զի՛նչ առնել, to be at a loss what to do.

NBHL (2)

ԳԻՏԵԼ. γινώσκω agnosco որպէս Մերձենալ զուգաւորութեամբ. մտանել առ կին. ննջել. քունել։ cf. ԳԻՏԱՆԱԼ, եւ cf. ԳԻՏԵՆԱՄ.

կր. դուն ուրեք վարի.


Գիտնագոյն

See full entry →

adj.

very learned.

NBHL (1)

Առաւել գիտուն. իմաստագոյն.


Գիտող, աց

See full entry →

s.

scholar, learned man;
prophet.

NBHL (1)

Այն՝ որ գիտէ կամ գիտաց, գիտացօղ. գիտցօղ. եւ Գիտուն.


Գիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

science, knowledge;
doctrine, understanding, wisdom, study, art;
— լիցի, know, you are informed, you must know;
գիտութեամբ, knowingly.

NBHL (1)

Աստուած յայլմէ ոչ ընդունի զգիտութիւն, այլ ինքն այլում շնորհէ. (Կիւրղ. ծն.։)


Գիրգ

See full entry →

adj.

delicate, soft, downy, tender, genteel.

NBHL (1)

ἀπαλός, σπάταλος temer, mollis, delicatus Իբրու Գիրուկ եւ փափուկ. փափկասուն. (ուստի Գրգանք, Գրգել) նազիք, նազիք միճազ, նազէնին.


Գիրկ, գրկաց

See full entry →

s.

the two arms extended, open arms;
bosom, breast;
fathom;
—ս արկանել, — ընդ —ս խառն լինել, to embrace, to hug one another;
ընդ —ս մտանել, ընդ աղեղն լինել, to draw the bow well;
այն ինչ լինէր զոգիսն ի —ս իւր թափել, whilst he drew his bow tight;
— ընդ — խառնել or խառն լինել, — ընդ խառն or գրկընդխառն or գրկախառն լինել, to wrestle, to struggle with one;
— ընդ խառն կռիւ or մարտ, wrestling.

NBHL (2)

Ընկեցեալ զգունդսն՝ գտին գիրկս քսան ... գիրկս հնգետասան. (Գծ. ՟Ի՟Է. 28։)

Ընկղմեալ ի խորութեան ծովուն իբրեւ գրկաւ միով. (Ճ. ՟Ա.։)


Գիւտական, ի, աց

See full entry →

cf. Դիւթական.

NBHL (1)

Գիւտական հարցմունք. յն. հմայք. (Պտմ. աղեքս.։)


Գլաթաւալ

See full entry →

adv.

in rolling, tumbling down.

NBHL (1)

Որոց դիակունքն գլաթաւալ ի վերայ միմեանց շեղջեալ. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)


Գլան, աց

See full entry →

s.

cylinder.

NBHL (1)

Գունդ եւ քուէն եւ երկայն գունդ, եւ գլան. (Արիստ.։)


Գլխագերծ, աց

See full entry →

adj.

whose head is shaven;
barefaced.

NBHL (1)

Լցեալ զտունն մոմոսօք, եւ գուսանօք, եւ խնճոյիւք գլխագերծաց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Գլխակարգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

division into several chapters, order, arrangement;
summary, compendium;
index.

NBHL (1)

Հանդերձեալ բանդ ունի եւ զմեր գլխակարգութիւնս խնդրոց. (Գր. տղ. թղթ.։)


Գլխացաւ, ի, աց

See full entry →

adj.

that has a headache.


Գլխացաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

head-ache.

NBHL (2)

Զգլխացաւութիւն թագաւորին՝ զոր ունէր, ոչ կարացին մոգքն բժշկել. (Սոկր. ՟Է. 8։)

Զկրօնաւոր ոմն ժրաջան ի ժամ յառնելոյն յաղօթս՝ ունէր սարսուռ եւ գլխացաւութիւն. (Վրք. հց. ձ։)


Գլխաւոր, աց

See full entry →

s. adj.

prince, master, superior, deacon;
capital, principal, fundamental, essential, first.

NBHL (1)

Բազումք ի գլխաւորացն պարսից։ Միջոյ գնդին կարգէր գլխաւոր զտէրն Արծրունեաց. (Փարպ.։)


Գլխաւորապէս

See full entry →

adv.

cf. Գլխաւորաբար.

NBHL (1)

Որք գլխաւորապէս ողջքս եմք, եւ յաղագս նոցունց եւ առ նոսին ամբոխիմք. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)


Գլխաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to finish, to end, to terminate;
to abridge, to reduce.

NBHL (2)

Զգուշութեամբ գլխաւորել զսուրբ պահս, կամ զհրաման արքունի, եւ այլն. (ՃՃ.։)

Որ գումարեն ինն թիւ ամաց ի միասին գլխաւորելով։ Գլխաւորեալս ի վաթսուն եւ չորս. (Փիլ. լին.։)


Գլխաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn. bot.

to have the pre-eminence, to be at the head;
to be finished;
to bud.

NBHL (1)

Կոչի այսպիսի տաճարապեա. վասն զի ո՛չ զանշունչ նիւթոյ շինուածի ժառանգութիւն գլխաւորի, այլ զբանական կենդանեաց ժողովոյ. (Սարկ. քհ.։)


Գլխիվեր

See full entry →

adv.

the head upright.

NBHL (1)

Ի վեր ունելով զգլուխն. գլուխը վեր, շիտակ.


Գլխովին, ի գլխովին

See full entry →

adv.

himself, personally, in person;
all, totally, entirely.

NBHL (1)

ԳԼԽՈՎԻՆ. Ի ԳԼԽՈՎԻՆ. Ինքնին՝ գլխով եւ անձամբ իւրով. ըստ յն. ինքն իսկ. զինքն կամ ինքեա անգամ (յամենայն դէմս եւ հոլովս). եւ ամենայն մասամբ. բոլորովին. եւ Տի՛ նա. բուն ինքը, ինքն ալ.


Գխտորահամ

See full entry →

adj.

that tastes like gall.

NBHL (1)

Յերեւել խաղողոյ յորթոյ ջուր թթու եւ աղտաղտ ունի, եւ յազոխն թթու եւ գխտորահամս. (Վեցօր. ՟Ե։)


Գծագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dash, trace;
drawing, design;
sketch, draught;
form, delineation;
writing.

NBHL (2)

Որպէս բազում կենդանագիրք զմիոյ երեսաց զգծագրութիւն գրեն, այսպէս առ ի միոյն նմանութիւն հայեցեալք՝ ամենեցուն նմանապէս բարի վարուցն գծագրութիւն ծագեսցէ. (Բրս. ճգն.։)

Ըստ գծագրութեան այսր օրինակի։ Ի գծագրութիւն անօրինակիդ գունակութեան։ Գծագրութեան ձերումդ տեսութեան կանխաւ դրոշմեցան։ Զկնի գծագրութեան պատմաբանութեանս. (Նար.։)


Գծեմ, եցի

See full entry →

va.

to strike out;
to erase, to mark with a flourish;
to write;
to cut, to scratch.

NBHL (2)

Մահուն մուրհակ գծեալ, եւ աւետեացն կտակ եղծեալ. (Նար. ՟Դ։)

Տասն բանից հինգ զառաջին գծեալսն յառաջնում պնակտին։ Միշտ ի նա հայելով՝ յայտնի կերպարանս եւ տիպս ի մերում միտս գծեալ կերպարանեսցուք։ Տէրունեան ի գիրսն գծելոց։ Երգս եւ օրհնութիւնս գծեն. (Փիլ.։)


Գձձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Գծծութիւն.

NBHL (1)

Գձձութիւն է ունակութիւն պարկեշտութեան չափոյ ի ծախս. (Ոսկիփոր.։)


Գղեր, ի, գղերք, երց

See full entry →

s.

clergyman, ecclesiastic.

NBHL (1)

որ եւ ԿՂԵՐՔ. Բառ յն. գլի՛րօս, κλῆρος clerus Վիճակ. ժառանգութիւն. եւ գլի՛րի. κλῆροι Վիճակք, վիճակաւորք, ժառանգաւորք եկեղեցւոյ. ըստ հյ. Ուխտ, եւ Ուխտի մանկունք.


Գղտորահամ

See full entry →

adj.

cf. Գխտորահամ.

NBHL (1)

Կաղնեաց եւ գավարսից պտուղ՝ ճաշակս գղտորահամս ունին. (Վեցօր. ՟Ե։)


Գճիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to kneel down, to sit squat.

NBHL (1)

Ի գուճս անկանիլ. ի վերայ ծնգաց նստել. ծունր կրկնել՝ դնել. կճիլ, ճկիլ, չոքիլ. տիզ չէօքմէք.


Գմբեթեայ

See full entry →

adj.

vaulted, wainscotted, that has a ceiling.

NBHL (1)

Բնակել ի տունս գմբեթեայս. (Անգ. ՟Ա. 4։)


Գմեմ, եցի

See full entry →

va.

to lie down.

NBHL (1)

ԳՄԵՄ կամ ԳՄԵԼԵՄ. Բայ յն. գիմի՛զօ, կամ գիմա՛օ. κοιμίζω, κοιμάω in lecto colloco, sopio, opprimo ՆՆջեցուցանել, տալ քունել. քնացնել. պառկեցնել. ուստի Ակումիտ, անքուն.


Գմելեմ, լի

See full entry →

va.

cf. Գմեմ.

NBHL (1)

ԳՄԵՄ կամ ԳՄԵԼԵՄ. Բայ յն. գիմի՛զօ, կամ գիմա՛օ. κοιμίζω, κοιμάω in lecto colloco, sopio, opprimo ՆՆջեցուցանել, տալ քունել. քնացնել. պառկեցնել. ուստի Ակումիտ, անքուն.


Գնամ, ացի

See full entry →

vn.

to go, to walk, to repair;
to abandon;
to behave one's self, to conduct one's self;
to flow, to flow away;
to be in circulation;
to act, to prevail;
to run, to overflow;
— զկնի, զհետ —, to follow, — ճանապարհ, զճանապարհաւ, ընդ ճանապարհ, զկողմամբք, to walk;
— ի վերայ ջրոց, to swim;
— ի չորս, to go on hands and feet, to grope;
որ գնայ ի ձեռս or ի վերայ ձեռաց, that walks on its hands, or who walks on his hands;
յապականութիւն անցեալ —, to be corrupted;
ի բաց —, to go away;
to depart;
— յաշխարհէ, to die;
ոչ ինչ գնան առ նոսա բանք սպառնալեացն, the threats make no impression on them;
ընդդէմ —, to resist;
— արուեստի, to be in use, vogue or fashion;
գործք գնացեալք, things that are past;
ի գնացելում աւուր, yesterday, the other day;
գնացեալ, deceased.

NBHL (6)

Ոտս ունին, եւ ոչ գնան։ Կաղք գնան։ Գնայցէ՞ ոք ի վերայ կայծականց հրոյ։ Տեսի ես զամենայն կենդանիս, որ գնան ի ներքոյ արեգական։ Ի վերայ լանջաց եւ որովայնի քո գնասցես։ Գնա՛ դու ի ճանապարհս սրտի քոյ անբիծ։ Գնալ ի չորս (որպէս չորքոտանիք). կամ ի վերայ ձեռաց (որպէս կապիկն)։ Ըստ իրաւանց նորա ոչ կամեցան գնալ։ Գնացին նոքա ըստ կամս անձանց իւրեանց։ Գնալ ի խորհուրդս ամպարշտաց, կամ յօրէնս տեառն, յարդարութեան կամ արդարութեամբ, ի ճշմարտութեան կամ ճշմարտութեամբ. յամբծութեան, ակմ ուղղութեամբ. եւ այլն։

Զճանապարհաւ արքունի գնասցես. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա 4։)

Ի գնալ է քաղաքս. (Լաստ. ՟Ժ. այսինքն ունի անցանել ի ձեռս այլոց։)

Որոյ հայհոյութիւնն ի բունն իսկ գնայ. (Եզնիկ.) այսինքն բերի, հասանէ։

Քստմունք գնան ընդ անդամսն. (Եզնիկ.) այսինքն բերին, լինին։

Զի եւ ոչ փոխառուք կարօտականք ընդունին ի նմանէն ինչ՝ որ ոչ գնայ ի պէտս նոցա. (Եփր. աւետար.) այսինքն ոչ լինի, ոչ վարի։


Գնաց

See full entry →

s. pl.

gait, step, pace, course;
passage;
walk;
departure;
circuit;
way, journey;
current;
conduct, behaviour, demeanour, manners, custom;
գնացին եբից աւուրց գնաց ճանապարհի՝ յերկիր անապատ, they walked three days through the desert;
դառնալ ի գնացից չարաց, to reform, to lead a better life.

NBHL (1)

Գնացն ի ձեռն երկոցուն (ոտից) շարժմանն կատարի։ Գնաց ջրոց. (Փիլ.։)


Գնացական, ի, աց

See full entry →

adj.

ambulatory, that walks;
fuggitive;
dying;
deceased.

NBHL (1)

Գնացօղ. գնայուն. գաղթական. փախստական. ճանապարհորդ. վախճանեալ.


Գնացումն, ման

See full entry →

s.

gait, carriage;
deportment;
— ջրոց, course.

NBHL (3)

Աղբիւրն զնոյն ունի ասէ զգնացումն ջրոյն, զմիշտ բղխումն. (Լծ. ածաբ.։)

Որոշումն յաշխարհայնոց ամենեցունց, եւ յաշխարհէ գնացումն. (Բրս. թղթ.։)

Ազգի գազանացն գնացմունք. (Կոչ. ՟Թ։)


Գնացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

that causes to walk, that moves.

NBHL (1)

Պարտին զարմանալ ո՛չ ընդ գնայունսն, այլ ընդ գնացուցիչն. (Եզնիկ.։)


Գնդակ, աց

See full entry →

s.

globule, globe, bowl, spherical or round body;
pincushion;
apple;
— խաղու or խաղալիկ, ball, bowl;
ball (at tennis);
— մեղուաց, swarm of bees;
— հրացանից, ball;
bullet, large ball;
— ձեռնածուաց, juggler's cork-ball;
— որթոյ, bud, button.

NBHL (7)

ԳՆԴԱԿ կամ ԳՆՏԱԿ. σφαῖρα, σφαιρίον sphaera, globus, globulus, palla, pila Գունտ փոքրիկ. բոլորակ լի, իբրու կծիկ կամ բլիթ կամ կոշտ եւ կունտ մարմին բոլորչի. կնտակ. թօփ, կիւնտէ, կիւլլէ.

ԳՆԴԱԿ. χορός chorus Գունդ փոքրիկ. պար մեղուաց. եւ Հաւաքումն այլոց իրաց.

ԳՆԴԱԿՔ. Կոշտ մասունք մարմնոյ մեծամեծ կետից եւ այլոց կենդանեաց.

Ի մականական խաղուն զգնդակն հանել. (Խոր. ՟Գ. 55։)

ԳՆԴԱԿ. որպէս Շրջանակ. պարունակ. պսակ. վանադկ.

ԳՆԴԱԿ ՈՐԹՈՅ. ἔλιξ capreolus, volumen, involucrum Բարունակ, ոստ, կամ ստեղն, որպէս եւ խիղբն ոլորեալ եւ պատատեալ եւ գնտացեալ։ (Ծն. խթ. 11։ Վեցօր. բ։ Զքր. կթ.։ Փիլ. լիւս.։ Նիւս. երգ.։)

Գնդակ մեղուաց պարս տուեալ էր ի բերան առիւծուն. (Եփր. եւ Եղիշ. դտ.։)


Գնդակալ

See full entry →

s.

ring of an ear-ring.

NBHL (1)

Գնդակալ, եւ ո՛չ գինդ սովոր էին ունել, որ գանգի միոյ է. (Վրդն. ծն.։)


Գնդակից

See full entry →

cf. Դասակից.

NBHL (1)

συγχωρευτής, συνουσία եւ այլն. Պարակից. դասակից. խառնեալ ի գունդն.


Գնդաձեւ

See full entry →

adj.

round, spherical, orbicular, spheroidal.

NBHL (2)

ԳՆԴԱՁԵՒ կամ ԳՆՏԱՁԵՒ σφαιροειδής, σφαιρόμορφος , σφαιρωτήρ, στρογγύλος sphaericus, globosus, pilaris, rotundus, teres Գնդատեսակ. գնդատեսիլ. ունօղ զձեւ գնտոյ. բոլորակ. բոլորշի. գնդակի ձեւով, կունտ, կըսկլոր, թօփիկ. եումրու, եուս եուվարլագ.

Ստեղն եւ ոստքի եւ ունելիքն գնդաձեւ։ Գնդաձեւ շուշանն (աշտանակի)։ Ընկոյզն գնդաձեւ ճախարակեալ. (Փիլ. ել. ՟Բ։)


Գնդաձեւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sphericity.

NBHL (1)

Բոլորակութիւն. գնտակի պէս ձեւ ունենալը, կլորութիւն.


Գնդապետ, աց

See full entry →

s.

brigadier, colonel.

NBHL (1)

Պետ գնդի զօրուն. զօրապետ միոյ գնդի.


Գնդեմ, եցի

See full entry →

va.

to make round or spherical;
to condense;
to become round.

NBHL (2)

Գնդաձեւ առնել. բոլորել. կծկել. խտացուցանել. սեղմել. կր. գնդանալ. կնտել, թօփ կամ կունտ ընել՝ ըլլալ, սըխմել, սըխմըւիլ.

Շուրջ արգելեալ փակի թոքովն սիրտն ... գնդելով եւ ընդ նմա խառնելով, զարգելեալ ի փոթուածս զշունչն ի հարկէ ճնշելով ի դուրս յղէ. (Նիւս. կազմ.։)