pulling out, tearing up, rooting out, extirpation.
Խլումն թագաւորութեան նորա։ Եկեալ հասեալ է խլումն քաղաքի նոցա. (Եփր. թագ. եւ Եփր. համաբ.։)
cf. Խլուրդ.
ԽԼՈՒՐԴ ԽԼՈՒՐԴՆ. ἁσπάλαξ talpa. Սեւամորթ մուկն խաւարասէր կամ կոյր գետնաբիր ի դաշտս եւ յարտորայս. գետնի մուկ եէր սըլանը. քեօր մուշ. կամ մուշի քեօռ (այսինքն կոյր մուկն). քեօստէպէք, քեօսթէպէկ.
Զաղբիւր գեղջն խլուրդք ցամաքեցուցին. հինգ անգամ պեղեցին, եւ դարձեալ խլուրդքլնուին հողով. (Հ=Յ. ապր. ՟Ը.։)
to move;
to stir;
to agitate, to shake.
որդունք անբան շարժմամբ զաղտեղութիւնն խլրտեն. (Կլիմաք.։)
ԽԼՐՏԵՄ, եցի. չ. ԽԼՐՏԻՄ, եցայ. ձ. ἄλλομαι, σκιρτάω salio, salto. Խաղալ կամ շարժիլ. խլրտալ. խլրտանալ.
Իբրեւ զճճիս եւ զազրատեսիլ զեռունս կայտռեալխլրտէին։ Համարէին զնա մեռեալ, եւ յետ անցանելոյ երից ժամացն խլրտեաց ձառամբն. (Ճ. ՟Բ.։)
movement, impulse, agitation.
որով պնդի ցանկականն յամենայն ախտաւոր խլրտմանց. (Լմբ. սղ.։)
Ամենայն խորհուրդք խլրտան պն նմանէ (ի բանէ). եւ խոնարհ գտանին խլրտունք նոցա. (Եփր. համաբ.։)
neighing;
—ն, neigh.
ԽԽՆՋԱԿԱՆ կամ ԽԸԽԸՆՋԱԿԱՆ. χρεματιστικός qui potest et solet hinnire. Որ ունի զբնութիւն խրխնջօղ. վրնջողական. (մակդիր ձիոյ)
ԽԽՆՋԱԿԱՆՆ. գ. ԽԽՆՋԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. Կարողութիւն խխնջելոյկամ խրխնջելոյ. Վրնջիւն. յատկութիւն ձիոյ.
Խխնջականն՝ ձիոյ, կամ զձիոյր (ստորոգի)։ Ձիոյ՝ խխնջականն. (Պորփ. Անյաղթ պորփ.։ Պրպմ. ՟Ի՟Զ։)
Որպէս ծիծաղականութիւն մարդոյ, եւ խխնջականութիւն՝ ձիոյ. (Դամասկ.։)
to neigh;
to shout, to halloo, to roar out, to yell, to hoot.
ԽԽՆՋԵՄ կամ ԽԸԽԸՆՋԵՄ. χρεματίζω hinnio. որ եւ ԽՐԽՆՋԵԼ. Վրնջել. ձայնարկել ձիոց ընդ բերանն խառն ընդ ունչս, կամ ի քմաց.
Իբրեւ զձի ընդ քիրան մտեալ ի խխնջել իւրում։ Ի ձայնէ խխնջելոյ նոցա (կամ խրխնջելոյ նոցա). (Երեմ. ՟Ը. 6. 16։)
Կամ նմանութեամբ.
Հաջել, կամ խխնջել. (Նիւս. կազմ.։)
neigh, neighing;
cf. Խղունջն.
Ի խխնջիւնից զազրատեսից երփներանգ որակ ծիրանւոյ։ Որ էր ներկեալ արամբ խըխընջիւնաց զգեստ թագաւորական. (Երզն. լս. եւ Երզն. մտթ.։)
Լուաւզահագին խխնջիւն (կամ խնջիւն) նորա։ Զի՞նչ է այս ահագին խխնջիւնս. ձիո՞յ է, թէ առիւծոյ. (Կեչառ. աղեքս.։) Եւ քրքիջ ծաղու. Ծնղր բարձրաձայն. քահքահա.
to censure, to criticize;
to discuss, to examine, to debate, to sift.
Մի ինչվայրապար զբանս խծբծիցեն։ Զի՞ խծբծիցես զմեր բանս։ Մի՛ զբանս տէրունականս բամբասեր, եւ մի՛ զկրօնսն խծբծեր. (Սեբեր. ՟Գ. ՟Դ. ՟Է։)
to stuff, to cram, to gorge;
— — զորովայն, to gorge one's self.
Զորովայնն տառապեալ լնուցուն (գինւով), եւ խծկիցեն մինչեւ յականջսն եւ յունչսն եւ ցկոկորդսն ամացեալ, եւ ոչ յագին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 19.) յն. διαρρήσω difringo պատառոտել։
to quilt, to stitch, to pink.
περιστέλλω obvolvo. Ոլորելով ամփոփել, պարուրել.
Որպէս (ծածկութիւ մարմնոյ) ամենայն կողմանց ինքն առ ինքն խծպի. (Ոսկ. ես.։) (Արմատն կայ ի ռմկ. խծիպ, որ է կար՝ ոլորելով եւ ամփոփմամբ։)
the manger at Bethlehem.
τὴς καλύβης ὀ τόπος tugurii locus. Խղի տեղի (որպէս դնի ի յն) տեղի այրի. մաղարայի կամ խօլիվայի տեղ.
Յամենայն ծագաց երկրի գան տեսանել զմսուրն եւ զխղատեղին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 7։)
small cottage, hut, cot;
small room, closet, cell.
κολύβιον tugurium parvum. Խուղ կամ տաղաւար փոքրիկ. Խցիկ.
to exulcerate;
to dissemble, to conceal enmity;
to foment, to plot.
Պատճառել զխղխայթս, կամ փոխել ի խղխայթ։ նմանութտեամբ՝ Գրգռել, քրքրել. կամ Ծածկել զվէրս, թշնամութիւն.
Որ խղխայթէ (այլ ձ. ծածկէ ըստ յն) զթշնամութիւն, յայտ առնէ զնենգութիւն. (Առակ. ՟Ի՟Զ. 26։)
Որ խղխայթէ, այսինքն քրքրէ՝ զթշնամութիւն։
to be ulcerated, to form an abscess, to gather, to discharge matter, to suppurate.
Հարուածք խղխայթեալք (կամ խխայթեալք). (Ես. ՟Ա. 6։)
to be judged by one's own conscience.
Որ բնաւ զպատուիրանին լուծն ոչ ըստանձնէ, եւ ոչ ի մեղանելն խղճադատ լինի, ամբարիշտ կոչի. (Լմբ. առակ.։)
to make case of conscience of, to scruple, to doubt;
ոչ ինչ խղճեմ, my conscience does not blame me;
երթ առանց իրիք —ոյ, go without scruple or hesitation.
διακρίνω dijudico, discerno στέλλομαι, συστέλλομαι devito, costernor. Խղճիւ տագնապիլ. խղճի մտօք վարանիլ. խարել. անձամբ զանձն դատել. ծփիլ ի խորհուրդս. երկբայիլ. խիթալ. խորշիլ, վհատիլ. լքանիլ. խիղճ ընել, քաշուիլ.
Եւ զի՞ խնդրէին զնա (զյիսուս). զի խղճէին՝ թէ գուցէ սպանին զնա. (Եփր. համաբ.։)
Բայց զայս խղճեաք. կամ վարնէաք, թէ գուցէ արատ ոք ինչ դնիցէ. (՟Բ. Կոր. ՟Ը. 20։)
Մի՛ ինչ վասն ազգին խղճիցէք. իմա՛ ոչ որպէս պարզապէս խղճալ, ցաւիլ, այլ որպէս վարանիլ, լքանիլ սրտցաւութեամբ։
conscience, scruple;
խղճմտանօք, conscientiously, scrupulously.
Լցցուք զսիրտս մերմիամիտ խորհրդով եւ բարեզարդ խղճմտանօք. (Վրք. հց. ՟Ա։)
Յորժամ սխալեն (կիրքն), խղճմտանօք դատէ (միտքն), յանդիմանէ, կշտամբէ. (Կիր. ՟ը. խհ.։)
cf. Խիղճ.
Տրտմական կրիւք եւ խղճմտութեամբ բերի ի մեղսն։ Դատողս ինքեանց խղճմտութեամբ. (Շ. հրեշտ. եւ Շ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)
Սա զընթրիսս ելից պղծութեամբ, եւ զսեղանս անսուրբ խղճմտութեամբ. յն. անորբութեամբ տրտմի։ Խղճմտութիւն եւ զղջումն յատ յանցանաց։ Խղճմտութեամբ յանցաւորին ճանապարհն ոչ է թիւր, այլ ինքն թիւրի յուղիղ ճանապարհէ։ Միտք որ օրինօք եւ խրատու դաստիարակեալ է, ի մեղանչելն՝ խղճմտութեամբ ստգտանի. (Լմբ. էր ընդ եղբ.։ Լմբ. սղ.։ Լմբ. առակ.։)
sand-stone.
Քար նման խճի. մանրախիճ քար. կամ Ի խճից շինեալ խարձ. ցանգ. (որ ըստ յն. խարաքս ասի).
to fill, to heap up, to stuff, to cram;
— զորովայն, to gorge, to gormandize, to stuff or cram one's self, to eat too much.
ԽՃՈՂԵՄ πληρόω, ἑμπληρόω, ἑκπληρόω , ὐπερεμπίπλω impleo, expleo, supra modum impleo. որ եւ ԽՃԵԼ (ըստ ՟բ. նշ) Խիծ եւ հոծ լնուլ, մանաւանդզորովայն անչափութեամբ կերակրոցեւ ըմպելեաց. տխել.
Երթայր ընդ աներկիւղ ճանապարհն բազմախիտ ընդ խճողեալ մարդկան։ Ո՞յք են խճողեալքն՝ եթէ ոչ քաջամարմին այրիքն. (Եփր. թագ. եւ Եփր. աւետար.։)
stuffing, force-meat;
sausage.
Իբր Խճողումն. կամ խճողեալ ինչ, որպէս թ. սուճուգ. ըստ Լեհ. սիճուղ.
Վնաս է տկար ստամոքսին խճուղն. (Բժշկարան.։)
collection of national historical facts;
editor;
compiler.
Գիրք՝ ուր համախմբեալ են պատմութիւնք ազգի միոյ ողջոյն. որպէս գիրք թագաւորաց.
to assemble;
to contain, to enclose.
Համախմբել. ամահաւաքել.
of the same troop or regiment, comrade, companion.
Միւս մարիամ կցորդ հանդիսից, եւ յովհաննա բազմաց խմբակից։ Արսօր հրեշտակք իջեալ յերկնից մարդկան եղեն աստ խմբակից. (Գանձ.։)
assembly, congregation.
Ի հմտութիւն ածեալ զհամբակացն իւրեանց խմբաւորութիւն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
to assemble, to rally, to gather together, to convoke;
to excite to blows, to set fighting;
to keep, to celebrate a feast;
— պատերազմ՝ խումբս —, to fight, to come to blows, to join battle.
Խմբեցաւ պատերազմն ընդ իրարս. (Մամիկ.։)
Զյիշատակսրբոցդ խմբիցէք ձերով ուրախութեամբ։ Ի յիշատակ մեծի երանելի մկրտչին ... խմբել ի մարմին աւանի. (Ագաթ.։)
Զերկուս բիւրսն քաջալերեաց. եւ խմբեաց յուսով լինել պատարագ եամենայն. (Հ. կիլիկ.։)
to drink;
to imbibe, to suck up, to absorb.
Առաւել ռմկ. որպէս Ըմպել. եւ Քամել. ծծել.
to cause to ferment.
ԽՄՈՐԵՄ ԽՄՈՐԻՄ. ζυμόω, -όομαι fermento, -or. Հասունացուցանել խմորոյ զհայսն, եւ հասունանալ զանգուածոյ. զանգանել. իլ. նմանութեամբ՝ Փոխարկել յինքն, եւ միանալ, կամ յարիլ յայլոյ բանս.
Փոքր մի խմոր զամենայն զանգուածն խմորէ. (՟Ա. Կոր. ՟Ե. 6։ Գաղ. ՟Ե. 9։)
Խմորեաց զամենայնսն զնոսա՝ շարժելով ի սէրն աստուծոյ. (Շ. թղթ.։)
risen, fermented, leavened;
— հաց, leavened bread.
ζυμωτός fermentatus ζύμη fermentum. Խմորեալ. հասունացեալխմորով, հայս կամ հաց. որ կոչի եւ Խմոր. խմոր ունեցօղ, մայան հասած.
Ոչ ուտիցէք խմորուն։ աչ ուտիցէք խմորուն։ Ո առնիցեք խմորուն։ Զամենայն խմորուն, եւ զամենայն մեղրեալ։ Մի՛ ուտիցէք ընդ նմա խմորուն. (Ել. ՟Ժ՟Գ. 3. 7։ Ղեւտ. ՟Բ. 11։ Օր. ՟Ժ՟Զ. 3։)
regard, compassion, pity;
pardon;
thriftness, saving, economy, parsimony, frugality.
Բազում խնայութեամբ դարմանես զմեզ. (Իմ. ՟Ժ՟Բ. 18։)
Առնէ ի վերայ նոցա աստուած խնայութիւն արարչին ամենեցուն՝ պահել զարարածս անվնաս յիւրաքանչիւր բնութեանն. (Եղիշ. խաչել.։)
Խնայողութեամբ խնամոց ազգին. (Փիլ. լին. ՟Բ. 34։)
Աւագաց եւ մեծատանց քաղցրութիւն, եւ խնայութիւն առ աղքատս. (Վրդն. յանթառամն.։)
cf. Խնայութիւն.
Բազում խնայութեամբ դարմանես զմեզ. (Իմ. ՟Ժ՟Բ. 18։)
Առնէ ի վերայ նոցա աստուած խնայութիւն արարչին ամենեցուն՝ պահել զարարածս անվնաս յիւրաքանչիւր բնութեանն. (Եղիշ. խաչել.։)
Խնայողութեամբ խնամոց ազգին. (Փիլ. լին. ՟Բ. 34։)
Աւագաց եւ մեծատանց քաղցրութիւն, եւ խնայութիւն առ աղքատս. (Վրդն. յանթառամն.։)
cf. Խնդալի.
περιχαρής circumquaque laetus. Լցեալ խնդութեամբ. Լի ուրախութեամբ. ուրախալից.
Խնդալից կամօք։ Բերկրանք խնդալից ուրախութեան. (Պիտ.։)
Բարբառ խնդալից՝ աւետեանց։ Խնդալից դիմաց զւարթութեամբ. (Նար. ՟Ժ՟Դ. ՟Ձ՟Ա։)
ԽՆԴԱԼԻՑ ԼԻՆԵԼ. Լնուլ խնդութեամբ. խնդալ յոյժ.
Խնդալից լինին, յորժամ գտանեն. (Եղիշ. ՟Ե։)
Մոլախինդ.
cf. Իբրեւ թմբիր ինչ առեալ, կամ կոնիոն, որ է խնդակոթ. (Ոսկ. ես.։)
to make merry, to rejoice, to give joy, to divert, to recreate.
Սուտ յուսով դա զձեզ խնդացոյց։ Պատրողական բանիւք զմիտսն վեհդենշապհոյ խնդացուցանէր ի ժամուն. (Եղիշ. ՟Ե. Փարպ.։)
Խնդացուցանօղ բարի խոստմամբք. (Յհ. կթ.։)
joy, mirth, pleasure, gaiety, cheerfulness, merriment.
մեծապէսառլցան խնդութեամբ բազմաւ. (Յհ. կթ.։)
Էին ամենեքեան ի մեծի խնդութեան. (Եղիշ. ՟Ը։)
Լցան բերանք մեր խնդութեամբ։ Ուրախութիւն եւ խնդութիւն։ Եղիցին տանդ յուդայ ի խնդութիւն եւ ուրախութիւն։ Խնդութիւն անօրինաց կորուստ. Արար խնդութիւն չորքոտանեաց ի տարտարոսն։ Դարձուցից զսուգ նոսաի խնդութիւն։ Պտուղ հոգւոյն այս է. սէր խնդութիւն, եւ այլն։
cf. Խնդութիւն.
Յայս բան զարթուցեալ ի քնայ՝ խնդմամբ լի եղեւ. (Վրք. սեղբ.։)
Ծնունդ քո աստուածածին կոյս՝ խնդումն գոշակեաց ամենայն տիեզերաց. (Ժմ. յն.։)
seeker-after, inquirer;
guardian, trustee;
emissary;
—ս արձակել զկնի ուրուք, to run after, to hunt for or seek after some one.
καταδίωκων, ὐπασπιστής insequutor, satelles. որոնիչ. հետամուտ. պաշտոնեայ ելեալ ի խնդիր գտանելոյ զոք. եւ Պատուիրակ. նուիրակ.
Ելին խնդրակքն զհետ նոցա։ Յուզեցին խնդրակքն զամենայն ճանապարհն, եւ ոչ գտին. (Յես. ՟Բ. 7. 22։)
Եւ σκεπαστής protector. Խնամակալու. յանձանձիչ.
demand, request.
Զի աստ խնդրել համարձակութիւն է եւ գտանել զխնդրանքն ո՛չ վրիպանք. (Ի գիրս խոսր.։)
to search for, to ask, to solicit, to implore;
to demand, to claim, to require, to run after, to pursue;
to ransack, to rummage;
— զանձն ուրուք, to seek one's life;
զարիւն նորա ի ձեռաց քոց խնդրեցից, I will require his blood at your hands;
զքէնս վրիժուց —, to revenge oneself, to be avenged;
— զերեսս Աստուծոյ, to seek God's face;
զշահս անձին եւեթ —, to have no other aim but self-interest.
ζητέω quaero. Ի խնդիր ելանել. որոնել. կամիլ գտանել. յուզել, խուզարկել. ջանալ ի ձեռս բերել. հմուտ լինել. փնտռել, ուզել գտանել.
Զի՞նչ խնդրես ... զեղբարսն իմ խնդրեմ։ Մեռն ամենայն արք՝ որ խնդրէին զանձն քո։ Ցուցից քեզ զայրն զոր դու խնդրես։ կորեան էշք, երթայք խնդրեցէ՛ք զէշն։ Լքան խնդրել զդուստրսն։ Խնդրէր զնա, եւ ոչ գտանէր։ Խնդրեցի զնա, եւ ոչ գտի։ Խնդրիցէք զիս, եւ ոչ գտանիցէք։ Խնդրեա՛ զխաղաղութիւն, եւ ե՛րթ զհետ նորա։ Խնդրեսցեն զանուն քո տէր։ Որ հալածէքդ զիրաւունս, եւ խնդրէք զտէր։ Սնոտիս խնդրեսջիք. Խնդրիցէ մարգարիտս գեղեցիկս։ Խնդրիցէ զմոլորեալն։ Խնդրէին սուտ վկայութիւն զյիսուսէ, եւ ո գտանէին։ Խնդրէր պարապ։ Գամ խնդրել պտուղ ի թզենւոջդ, եւ ոչ գտանեմ։ Զի՞ խնդրէք զկենդանին ընդ մեռեալս։ Խնդրեսցես յապարանս յուդայ սօղոս անուն զտարսոնացի։ Պնդագոյնս խնդրեաց զիս, եւ եգիտ։ Խնդրեսցեն մարդիկ զմահ, եւ մի՛ գտցեն. եւ այլն։
ԽՆԴՐԵԼ. αἱτέω peto. Կամիլ. իղձ լինել, հնարիլ. ուզել.
Խնդրէր լալ։ Խնդրէր սպանանել զնա։ Խնդրես կոտորել զքնղնքս իսրայէլի։ Խնդրեաց սատանայ խարբալել զձեզ։ Նշան խնդրէ։ Զոր խնդրէրն իսրայէլ, այնմ ոչ եհաս։ Իբր ոչ եթէ խնդրեմ զտուրսն, այլ խնդրեմ զպտուղն՝ որ յաճախէ ի բան ձեր։ Խնդրել մերձենալ, կամ տեսանել, կամ մտանել։ Քանզի եւ հայր այնպիսի երկրպագուս իւր խադրէ.եւ այլն։
ԽՆԴՐԵԼ. ἑπιζητέω inquiro, perquiro. Հարցանել. հարձուփորձ անել. քննել. զննել. կամիլ զտեղեկութիւն.
Եւ զձեր արիւն շնչոյ խնդրեցից. ի ձեռաց ամենայն գզանաց խնդրեցից զնա։ Ահա արիւն նորա խնդրի։ Զարիւն նորա ի ձեռաց քոց խնդրեցից։ Խնդրասցի ամենայն արիւն անպարտ։ Որում շատ տուաւ, շատ խնդրեսցի ի նմանէ. եւ այլն։
Լացին, եւ խնդրեցին զիս։ Խնդրեսցես ի տեառնէ աստուծոյ քումմէ վասն մնացելոցս այսոցիկ։ Խնդրեցին յերեսաց տեառն։ Ես խնդրեցից ի տեառնէ։ Խնդրել զերեսս աստուծոյ ամենակալի։ Խնդրեցեր յինէն զբանդ զայդ, եւ ոչ խնդրեցեր քեզ աւուրս բազումս։ Խնդրեցէ՛ք նախ զարքայութիւնն աստուծոյ։ Ամենայն որ խնդրէ առնու։ Խնդրէի յաստուծոյ՝ լինել այսպիսի, որպէս եւ եսս եմ։ Խնդրեմք յաստուծոյ, զի մի ինչ արասցէ ձեզ չար. եւ այլն.
Եւ Կամիլ առնուլ զպէտս. թախանձել՝ կամ առաջարկել զի տացի.
Խնդրեսցէ կին ի դրացւոյ եւ յերգակցէ իւրմէ անօթս ոսկւոյ եւ անօթս արծաթոյ։ Խնդրեցինյեգիպտացւոցն անօթս, եւ հանդերձս։ Զի՞նչ խնդրէ ի քէն տէր աստուած քո, այլ երկնչել, եւ սիրել։ Ըստ ամենայնի՝ զոր խնդրեցեր ի տեառնէ աստուծոյ քումմէ։ Խնդրեա յինէն, եւ տաց քեզ։ Որում խնդրէ ի քան, տու՛ր։ Մարդ, ցոր խնդրիցէ որդի իւր հաց։ Ոչ գիտէք զինչ խնդրէք։ Խնդրեսցեն զբարաբբայն, եւ զյիսուս կորուսցեն։ Մատուցեալ առ պիղատոս՝ խնդրեաց զմարմինն յիսուսի։ Զի՞արդ յինէն ըմպել խնդրես ի կնոջէ սամարացւոյ։ Դու արդեօք խնդրէիր ի նմանէ, եւ տայրքեզ ջուր կենդանի։ Խնդրեաց լոյս, եւ դիմաց ի ներքս։ Խնդրեսցէ հաւատովք եւ այլն։
search;
demand;
— վրիժուց, cf. Վրէժխնդրութիւն.
Յաղագս ամենայնի (այսինքն տիեզերաց) բնութեան խնդրութիւն առ տուեցին. (Պղատ. տիմ.։)
Ոչ գարշեցաւ մեծատունն խնդրել իբրեւ զկարօտեալ. զի կարօտութեամբն ուսուսցէ խնդրութիւն. (Եփր. համաբ.։)
Խնդրութեամբ խնդրել զվրէժ տեառն զամենայն զրկողաց նորա, այսինքն յուրացողաց նորա. (Եփր. թագ.։)
laugh, laughter, gaiety, toying, dalliance, rapture.
ԽՆԾԻՂՔ որ եւ ԽՆԾՂԱՆՔ. Խինդ, կամ խնդութիւն անչափ. հրճուանք տարադէպ. ծափ եւ կայթ եւ ծաղր խենէչ. քրքիջ.
sprightly, gay, merry.
Լի խնծղանօք, կամ լրբանի ծաղու.
that bears or produces aromatic or odoriferous gums.
λιβανωτοφόρος thurifer. գրի եւ ԽՆԳԱԲԵՐ. որ բերէ կամ արտադրէ յիւրմէ զխունկ.
Ի վերայ լերանց խնկաբերից։ Լերամբք խնկաբերօք։ Խնկաբեր հովիտ. (Զքր. կթ.։ Նար. երգ.։ Գանձ.։)
Խնկաբերացն պատգամաւորութեամբ. (Սկեւռ. յար.։ Երզն. մտթ.։)
carrying incense, aromatic gums, or precious ointments.
ԽՆԿԱԶԳԵԱՑ ԽՆԿԱԶԳԵՍՏ. μυροφόρος unguentum portans. Որ բարձեալ բերէ յինքեան զունկս կամ զիւղս անոյշս. խնկաբեր, իբր իւղաբեր.
cf. Խնկազգեաց.
ԽՆԿԱԶԳԵԱՑ ԽՆԿԱԶԳԵՍՏ. μυροφόρος unguentum portans. Որ բարձեալ բերէ յինքեան զունկս կամ զիւղս անոյշս. խնկաբեր, իբր իւղաբեր.
cf. Խնկալիր.
ԽՆԿԱԼԻ ԽՆԿԱԼԻՐ. Լի խնկօք, կամ իւղովք անուշիւք. (իրօք կամ նմանութեամբ)
Տուփ ես խնկալի ... տիրամայր։ Ոսկիապատ բուրուառ խնկալի։ Խնկալի հովիտ զմռսի. (Տաղ.։ եւ Գանձ.։)
full of incense, odoriferous;
praiseworthy, honourable.
ԽՆԿԱԼԻ ԽՆԿԱԼԻՐ. Լի խնկօք, կամ իւղովք անուշիւք. (իրօք կամ նմանութեամբ)
Տուփ ես խնկալի ... տիրամայր։ Ոսկիապատ բուրուառ խնկալի։ Խնկալի հովիտ զմռսի. (Տաղ.։ եւ Գանձ.։)
odoriferous, aromatic.
Ի խնկոյ ածեալ բուրեալ. կամ Ածօղ եւ բուրօղ զանուշութիւն խնկոց.
altar to burn incense upon;
censer.
ἑπίθεμα opertorium θυσιαστήριον θυμιάματος altare incensi. որ ունի ի վերայ զխունկ. այն է մակդիր սեղանոյ խնկոց ի տաճարին. այսինքն ուր եդեալ էր ամանով խունկ ծխելի.
ԽՆԿԱԿԱԼ որպէս Խնկաման. խնկանոց.
mortar for pounding incense;
incense-box;
perfumer.
τρύβλιον catinus, patena θυΐσκη mortariolum (ըստ հյ. որպէս τριβλίον vas conterendi ). Աման յորում լինէր աղալ կամ փշրել եւ լսուլ զխունկս. եւ կամ յորում պահիւր խունկ աղացեալ. վասն որոյ կոչի նաեւ Կոնք, Սկաւառակ, եւ Խնկաման.
Խնկաղաց, որպէս հայանակ. Իմա՛ որպէս ռմկ. հավանիկ, այսինքնանկան կամ սանդ փոքր։
ԽՆԿԱՂԱՑ ա. Աղացօղ եւ պատրաստօղ խնկոց, կամ խունկ աղացեալ եւ պատրաստեալ խառն ընդ իւղս անոյշս.
Զայն իւղ կազմեսցուք առաւել յարգի քան զամենայն խնկաղացաց, որ յողորմութենէն եւ ի հոգեւոր շնորհացն կազմի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Բ։)