Definitions containing the research իմ : 10000 Results

Ցռկակապ

See full entry →

s.

muzzle;
nose-band.

NBHL (1)

Ընծայք եւ կաշառք ... որպէս ցռկակապ ի բերան՝ խոտորեն զյանդիմանութիւն. (Սիր. ՟Ի. 31։)


Ցռուկ, ռկի

See full entry →

s. mar.

snout, muzzle;
rostrum, cut-water, prow;
կապել զ— եղին, to muzzle the ox;
— հարկանել ի ջուրսն, to plunge the nose & mouth under water

NBHL (1)

Դնիցես պախուցս շուրջ զցռկաւ (կամ զցռկով) նորա։ Արկից վարապան ի ցռուկս (կամ ի ցռուկք) քո, եւ դանդանաւանդ ի կզակս քո։ Մի՛ կապեսցես զցռուկ եզին. (Յոբ. խ. 20։ Ես. ՟Լ՟Է. 29։ Օր. ՟Ի՟Ե. 4. եւ ՟Ա. Կոր. ՟Բ. 9։ ՟Ա. Տիմ. ՟Ե. 18։)


Ցտեմ, եցի

See full entry →

va. med.

to graze, to rub the skin off, to scratch, to bruise, to notch, to jag;
to make incisions, to cut;
to wrest, to extort, to carry off;
to scarify, to cup;
— զհերս, to tear out one's bair.


Ցրուեմ, եցի

See full entry →

va.

to disperse, to dissipate, to scatter, to spread;
to rout, to disperse, to put to the rout, to destroy;
— զտառս, to distribute the letters, to take down the types;
cf. Ցրեմ.

NBHL (2)

Անտի ցրուեաց զնոսա տէր Աստուած ընդ ամենայն երեսս երկրի։ Աստուած ցրուեսցէ զոսկերս մարդահաճոյից։ Ցրուեցից զնա ի մէջ իսրայէլի։ Ցրուեցաւ ժողովուրդն իւր ի նմանէ։ Ընդ ամենայն երեսս երկրի ցրուեցան խաչինքն իմ։ Իբրեւ զշամադաղ ցրուեսցին։ Զհուրդ օտար ցրուեսցես ի բաց։ Ցրուեա՛ զխորհուրդն աքիտոփելայ։ Տէր ցրուէ զխորհուրդս հեթանոսաց։ Ցրուեա՛ զամենայն յանցանս մեր։ Ցրուեաց զամբարտաւանս մտօք սրտից իւրեանց.եւ այլն։

Զխելս եւ զիմաստութիւն ցրուեաց. (Վրդն. ծն.։)


Ցրուիչ

See full entry →

s. adj.

dispersor;
dispersing, dissipating.

NBHL (1)

Շատախօսութիւն է մտածութեան ցրուիչ. (Կլիմաք.։)


Ցրումն, ման

See full entry →

s.

dispersion, diffusion, scattering;
— մտաց, distraction;
— ուխտի, violation, transgression.

NBHL (1)

Ցրումն ամպարշտաց՝ թագաւոր իմաստուն. (Առակ. ՟Ի. 26.) յն. ցրիչ, կամ հոսիչ. λικμήτωρ ventilator.


Ցրտահար

See full entry →

adj. bot.

struck, benumbed with cold;
blasted, spoiled by cold;
— առնել, to chill, to benumb with cold;
to dazzle, to blast;
— լինել՝ հարիմ, to become rigid, stiff, benumbed with cold, to be frozen.


Ցրտանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to become cold, to grow cool, chilly;
to be seized with cold, to catch cold;
to become lukewarm, to grow cool;
to talk nonsense, to prate

NBHL (1)

ՑՐՏԱՆԱԼ. իսր Անհամանալ. ցուրտ բանսխօսել. անիմաստ գտանիլ.


Ցրտին

See full entry →

adj.

cold.

NBHL (2)

Բնութեամբ ցրտին՝զօրէն ծովու։ Ունիմք (ի մարմնի) ցրտինս եւ ջերմինս. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)

Բորբոքեցո՛ յանձն իմ ցրտին, զհոգիս ջեռո՛ սիրով քոյին. (Յիսուս որդի.։)


Ցրտութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

cold, coldness, frigidity, chilliness;
coolness.

NBHL (2)

Զկառս իմն լծեալ ի չորից երիվարաց զաշխարհս տեսանեմք, ի ցրտութենէ ձմերայնոյն. (՟Ա. Եզր. ՟Թ. 6։ ՟Բ. Եզր. ՟Ժ. 9։)

Զկառս իմն լծեալ ի չորից երիվարաց զաշխարհս տեսանեմք, ի ջերմութեան, ի ցրտութենէ, ի ցամաքութենէ, եւ ի խոնաւութենէ։ Իբրեւ գարնանային հարաւահողմն զձմերայնոյն ժամանակ ցրտութեան ի բաց մերկանայր. (Եզնիկ.։ Յհ. կթ.։)


Ցցեմ, եցի

See full entry →

va.

to thrust down, to drive in, to fix, to plant, to set up, to erect, to raise.

NBHL (1)

Հմուտ մշակք այգւոյ ձողս մերձ ցցեն, եւ զորթն ի վեր կապեն, զի անվնաս պահեսցի պտուղն. այսպէս Աստուած օրինօքն ձողաբարձ արար զիմանալի այգին. (Գէ. ես.։)


Ցցուեմ, եցի

See full entry →

vn.

to shooth forth, to sprout, to pullulate;
to be planted, set up;
— հերաց, to stand erect, on end, to bristle up.


Ցքի, ցքւոյ

See full entry →

s.

alcohol, spirits of wine;
brandy, arrack;
— հանեալ ի պտղոց, cider.

NBHL (1)

Գինի եւ ցքի։ Ի գինւոյ եւ ի ցքւոյ։ Զհետ լինին ցքւոյն։ Խառնեն զցքին։ Մոլորեցան վասն ցքւոյն։ Յիմարեցան վասն ցքւոյ։ Դանդաչեցին յարբեցութենէ ցքոյն։ Արբեցարուք ո՛չ ի գինւոյ եւ ոչ ի ցքւոյ.եւ այլն։


Ցօղ, ոյ

See full entry →

s.

dew;
չիթ —ոյ, dew-drop;
— քաղցրածաւալ, the gently-falling dew;
— քաղցրութեան, the benign dew.

NBHL (3)

Ի ցօղոյ երկնից։ Ընդ առաւօտն ընդ արկանել ցօղոյն շուրջ զբանակաւն։ Իջցէ իբրեւ զցօղ պատգամք իմ։ Երկինք նմա համբարակ ցօղոյ։ Լցաւ գլուխ իմ ցօղով։ Էջ ցօղ ի գզաթէ անտի լի կոնքիւ ջրոյ։ Ո՞վ է՝ որ ծնաւ զշաղս ցօղոյ.եւ այլն։

Դու ընկա՛լ, ասէ, զցօղ պատգամաց իմոց, եւ ես ածից քեզ զցօղ անձրեւոյ. (Սեբեր. ՟Գ։)

Լայնաբար՝ Զովացուցիչ հանգոյն ցօղոյ. ցօղագին իմն. եւ այլն.


Ցօղուն, ղնոյ, ղուան

See full entry →

s. adj.

stalk, stem, blade;
straw;
rinsing;
dewy, dew-besprent.

NBHL (1)

Ոգւոյ իմաստութեամբ լի է վայրն, եւ ցօղուն առաքինութեամբ. եւ պտուղք մի ըստ միոջէ գործքն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 214։)


Ւ (ioune)

See full entry →

s.

the thirty fourth letter of the alphabet and the seventh of the vowels;
seven thousand;
seven thousandth;
It is used both as a vowel & as a consonant. As a vowel for example in the words իւրաքանչիւր, ուխտ, etc., and as a consonant in the words հաւատ, սեաւ, հիւանդ, etc.;
It is only used as a medial final letter, sometimes serves for the consonant վ, for instance : օթեւան — օթեվան, երիւար — երիվար, վաւաշ — վավաշ, etc, or for the diphthong u, as, հւսւտ instead of հիւսիւս;
There is no proper word beginning with this letter, but on account of its affinity with the letter հ, it is sometimes substituted for it;
Joined with ի (իւ), it is generally pronounced like the French u as : դիւր, հիւր, դիւթ, & preceding the ո (ու) is pronounced like the English ou. Preceded also by ա (աւ), was anciently pronounced o as : աւրհնեմ — օրհնեմ, աւր — օր;
It is sometimes used instead of the suffixes ի & յ as : ւայդմանէ — յայդմանէ, ւիւրաքանչիւր — յիւրաքանչիւր;
In poetry, it is sometimes used instead of the conjunction եւ or ու.

NBHL (2)

Առաջադիրք ասին, վասն զնախադասելով զինիւն եւ զհւնիւն (այսինքն զինի տառիւ, եւ զհիւն տառիւ), շաղաշար կատարեն. որպէս աւ, աի։ Եւ ստորադասք ն ի նոցանէ երկու, ի, ւ. եւ ինդ է՛ ուրեք, ուր վաղդասական է, քան զհեւնդ (այսինքն զհիւնդ). որպէս յիմաստութիւնդ եւ յարդիւն. ուր յայտ է թէ գործիականն բառիս յարդ, յարդիւն, ոչ է շփոթելի ընդ ձայնդ յարդիւնս, յարդւնս։ Իսկ յարդիւք յոքնակ՛՛. ո՛չ է հնչելի յարդիվք, այլ՝ այլ՝ յարդեուք։

Փափաքեցի ... ւիւրաքանչիւր (այսինքն յիւրաքանչիւր) բան կենսատու, որպէս ցաւոց իմ լուսատու։ Ի իւրաքանչիւրոց (այսինքն յիւրաքանչիւրոց) ւիւսմամբ խուռն ախտից՝ ւիւծեալ է հոգիս. (Շ. յիշ. առակ.։ Ժմ.։)


Ւիւսեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հիւսեմ.


Փ (piour)

See full entry →

s.

the thirty fifth letter of the alphabet, and the twenty ninth of the consonants;
eight thousand, eight thousandth.

NBHL (1)

Փ. Թաւոսութիւն տառիս այնչափ հեռանայ ի բենէ, մինչեւ մերձենալ ի փհ, վհ, ւհ. այսինքն ի ֆ. ուստի առ եբրայեցիս անխտիր հնչի ֆէ, եւ փե. որ առ քաղդէացիս է միշտ փէ, եւ առ ասորիս եւ առ պարսիկս միշտ ֆէ. բայց պարսիկք ստէպ խառնեն զայլ տառս նմանաձեւս ընդ ֆէի. այսինքն են փէ կամ բէ, պէ, եւ վաւ։ Լատինք զսեպհական եւ զսեպհականեալ բառս իւրեանց գրեն ֆ տառիւ. իսկ զբնիկ կամ զյայտնի յունականս եւ զայլազգականս՝ գրեն բհ կամ փհ, բայց ֆ հնչմամբ։ Իսկ մեք չունիմք զձայնդ ֆ, վասն որոյ զայնու գրեալս յայլոց՝ փոխեմք ի փ. զոր օրինակ փաղեկ, փարաւոն, փող, փիղ, փիլիսոփոս եւ այլն. որ ըստ այլոց՝ է ֆալթգ կամ ֆէլէկ. ֆսրաօն կամ ֆառաօ. ֆուլ, ֆիլ, ֆիլօսօֆօս եւ այլն.


Փադամ

See full entry →

s.

cf. Փադան.

NBHL (1)

Եւ այժմէն իսկ ի տօնսն կապերտակս իմն զերեսօքն պտտեն, եւ փադանս ի բերանս առ մոլութեանն. (Ոսկ. ես.։)


Փաթերակ առնում

See full entry →

sv.

cf. Փաթերակիմ.


Փախուստ, խստի, խստեան

See full entry →

s.

flight, escape;
evasion, subterfuge, shift, tergiversation;
— զօրաց, rout, defeat, overthrow;
ի — դարձուցանել, to put to flight, to rout;
ի — մտաբերել, to meditate flight;
— առնուլ, ի — դառնալ, աճապարել, երթալ, մտանիլ, լինել, կալ, to take to flight, to flee, to run away, to turn one's back, to turn tail.

NBHL (2)

Կորեաւ յինէն փախուստ իմ։ Ի ձեռանէ նորա փախստիւ փախիցէ։ Եւ ո՛չ փախստեամբգնասջիք։ Եւ ոչ եւս գոյր նոցա փախուստ այսր կամ անդր։ Ոչ ամուր թաքստի, եւ ո՛չ դաշտ փախստի։ Մատնեցան ուստերք նոցա ի փախուստ. եւ այլն։ Փախչելով զփախուստս, իբրու ասեն, ոչ ամօթալիս. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)

ՓԱԽՈՒՍՏ ԱՌՆՈՒԼ. Ի ՓԱԽՈՒՍՏ ԴԱՌՆԱԼ. Ի ՓԱԽՈՒՍՏ ԿԱԼ. եւ այլն. cf. Փախչիմ.


Փախչկոտ, աց

See full entry →

cf. Փախստական.

NBHL (1)

Ծառայ՝ ոնեսիմոս, սիրական, եւ փախչկոտ. (Ոսկ. ղկ.։)


Փախչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Փախուստ.

NBHL (1)

Որպէս զի կշտամբեալ յանդիմանեսցի փախչութիւն նորա. (Եփր. համաբ.։)


Փածանելի

See full entry →

cf. Սփածանելի.

NBHL (1)

ՓԱԾԱՆԵԼԻ ՓԱԾԱՆԻՄ. cf. Սփածանելի. Սփածանիմ.


Փակակալ, աց

See full entry →

s. mus.

turnkey, doorkeeper;
key-board, keys;
cf. Փակաղակ.

NBHL (1)

Մինչեւ եկեալ էր քահանայն փակակալն։ Կոմիտաս՝ փակակալ սրբոյն Հռիփսիմեայ վկայարանին։ Եւ էր լեալ սորա փակակալ սուրբ կաթողիկէին ի Վաղարշապատ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։ Յհ. կթ.։ Ուռպ.։)


Փակաղակ, աց

See full entry →

s.

lock;
valve.

NBHL (1)

Ձեռք իմ կաթեցուցին զմուռս, եւ մատունք իմ զմուռս լցեալս ի վերայ ձեռաց (այսինքն դրանց) փակաղակին. (Երգ. ՟Ա. 6։)


Փականք, նաց

See full entry →

s.

fastening, lock, padlock, latch, bolt;
key.

NBHL (1)

Տաց զփականս Դաւթի նմա։ Տաց քեզ զփականս գիտութեանն։ Ունիմ զփականս մահու եւ դժոխոց։ Որ ունի զփականս Դաւթի. բանայ, եւ ոչ ոք է որ փակէ. եւ այլն։


Փակեմ, եցի

See full entry →

va.

to shut, to close;
to shut up, to enclose, to fence in, to bar;
to shut, to lock;
ի ներքս —, to shut up, to beset, to hem round, to encircle, to surround, to encompass;
— բանտի, to imprison, to put in jail;
— զբան, to conclude, to close, to end;
— ինչ յումեքէ, to prohibit, to forbid;
— զարգանդ (կնոջ), to procure sterility;
— զոք ի ձեռս ուրուք, to deliver up, to betray;
ի ներքս փակեալ, herein enclosed;
փակեալ էին ընդ իշխանութեամբ մահու, they were subject to death;
փառքն աստուծոյ զքեւ փակեսցին, may divine glory encompass you !
cf. Դուռն, cf. Յոյս.

NBHL (3)

Այն՝ որ վիմով կնքելով յարեաւ, եւ դրօքն փակելովք եմուտ, նոյն է եւ որ զկնիք կուսութեանն ամբողջ պահեաց ի ծնանելն. (Շ. թղթ.։)

Փակեցից զճանապարհս նորա պատնիշօք։ Փակեցի զծով դրամբք։ Փակելով փակեաց տէր արտաքուստ զամենայն արգանդ։ Եւ տէր փակեաց զարգանդ նորա, զի ոչ ետ նմա որդի։ Եւ դու Դանիէլ փակեա՛ զբանսդ, եւ կնքեա՛ զգիրդ։ Փակիցէ զգութ իւր ի նմանէ։ Եւ փառք Աստուծոյ զքեւ փակեսցին։ Փակեսցէ զքեզ տէր այսօր ի ձեռս իմ.եւ այլն։

Անճոռութեամբ անհասականաւ վեհագոյն ամենեցուն փակեալ գտանի. . . Ի տեսութենէ իմաստից քննութեան մեր փակեալ. (Նար. կուս.։)


Փաղաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to devour, to consume;
to burn.

NBHL (2)

Ուտելով եւ փաղաղելով զկէս մարմնոցն սորա։ Խածատեն զմիմեանս, եւ փաղաղեն՝ ի բաց հատանելով զռընգունս եւ զականջս։ Որք զօրէն եթիայց ամանալով փաղաղեն, մինչեւ յոսկերացն նոցա անգամ ուտել. իսկ զայլսն լափատեն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. տեսական.։)

Որ զիմ տղայս վայելչական՝ փաղաղեցեր զերդ զգազան. (Շ. եդես.։)


Փաղանունաբար

See full entry →

adv.

cf. Փաղանունապէս.

NBHL (2)

Էութիւն ի վերայ ամենացուն փաղանունակի ասի, (Կիւրղ. գանձ.) իմա՛ իբր լայնաբար իմն առմամբ։

Կէտ եւ որոշումն փաղանունաբար զնոյն նշանակեն. տրոհութիւն՝ սակս զիմացուածս զատուցանելոյ ասի փաղանունակի կիտի. արուն փաղանունապէս ինչ ի նմանէ (յիգէն) այլ ինչ կոչմամբ զնոյն նշանակեալ. (Երզն. քեր.։)


Փաղանունակի

See full entry →

cf. Փաղանունապէս.

NBHL (2)

Էութիւն ի վերայ ամենացուն փաղանունակի ասի, (Կիւրղ. գանձ.) իմա՛ իբր լայնաբար իմն առմամբ։

Կէտ եւ որոշումն փաղանունաբար զնոյն նշանակեն. տրոհութիւն՝ սակս զիմացուածս զատուցանելոյ ասի փաղանունակի կիտի. արուն փաղանունապէս ինչ ի նմանէ (յիգէն) այլ ինչ կոչմամբ զնոյն նշանակեալ. (Երզն. քեր.։)


Փաղանունապէս

See full entry →

adv.

univocally;
synonymously.

NBHL (2)

Էութիւն ի վերայ ամենացուն փաղանունակի ասի, (Կիւրղ. գանձ.) իմա՛ իբր լայնաբար իմն առմամբ։

Կէտ եւ որոշումն փաղանունաբար զնոյն նշանակեն. տրոհութիւն՝ սակս զիմացուածս զատուցանելոյ ասի փաղանունակի կիտի. արուն փաղանունապէս ինչ ի նմանէ (յիգէն) այլ ինչ կոչմամբ զնոյն նշանակեալ. (Երզն. քեր.։)


Փաղառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

syllable.

NBHL (1)

Ասեմք սկզբունք զսոսա եդեալս, եւ տարերք ամենի (այսինքն աշխարհի), պատշաճեալ սոցուն ոչ փաղառութեան տեսակօք. (Պղատ. տիմ.։)


Փաղաքշեմ, եցի

See full entry →

va.

to caress, to fondle, to coax, to wheedle, to cajole, to flatter, to fawn, to adulate.

NBHL (3)

Խնդասջի՛ր ընդ այնոսիկ՝ որ յանդիմանեն զքեզ, առաւել քան ընդ այնոսիկ՝ որ փաղաքշեն զքեզ. (Եւագր. ՟Թ։)

Ո՛չ ըստ մարդկային երախտեաց եւ բարուց փաղաքշիմ նմա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 18։)

Պատճառս իմն կարկատէ սաւուղ, եւ փաղաքշէ եւս. (Նախ. ՟ա. թագ.։)


Փաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to conjoin, to unite.

NBHL (1)

Փաղանուն ըստ քերթողացն ասի բազմանուն, իբրու թէ իրն զբազում անուանս ունի զիւրեաւ բարդեալ. իսկ ըստ իմաստասիրաց է փաղանուն, զի կենդանին զբազում բնութեանց անուանս փաղեաց. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Փաղփ, ից, իւք

See full entry →

s.

sheen, refulgence, lustre.

NBHL (1)

Խոյրապսակազարդ փաղփիւք ընծայաբերեմք (կամ րիմք) քեզ ի մերմէ նուաստական արուեստից. (Թէոդոր. կուս.։)


Փայլական

See full entry →

s.

pyramid.

NBHL (1)

Եղիցի արդ ըստ ուղիղ եւ վայելչական բանին՝ փայլականին հաստատուն եղեալ տեսակ՝ հրոյ տարր եւ սերմ. (Պղատ. տիմ.։)


Փայլակեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

cf. Փայլատակեմ.

NBHL (2)

Ոգիս զօրէ իբրեւ ի միջօրէոջ ամենայն շուրջ լուսաւորեալ եւ փայլակեալ։ Ի հրոյ յապականացուէ ապականացու լոյսս փայլակէ։ Լուսոյ աղամողումն, զոր աստեղքն փայլակեն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Փայլակէր ի թուփն (մորենւոյ) հուրն։ Փայլակեսցէ սուր թագաւորի։ Քրիստոսիւ ապա փայլակեցելոյ՝ եմուտ արդարացուցիչ շնորհ։ Զի եւ փայլակեցելումն լուսոյ ճառագայթեալն իմասցի լոյս։ Լոյս ի լուսոյ փայլակեալ. (Պրպմ.։)


Փայլակեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to flash or flare.

NBHL (1)

Իբրեւ ճառագայթս իմն փայլակեցուցեալ. (Փիլ. լին.։)


Փայլակն, կան

See full entry →

s.

lightning, flash of lightning;
սրավար, արագաթռիչ, իբրեւ զ—, quick, swift as lightning.

NBHL (1)

Սրեցից իբրեւ զփայլակն զսուսեր իմ։ Ելցէ իբրեւ զփայլակն նետ նորա։ Իբրեւ զփայլակն յայսկոյս եւ յայնկոյս ընթանան։ Որպէս փայլակն՝ որ ելանէ յարեւելից, եւ երեւի մինչեւ յարեւմուտս։ Եւ էր տեսիլ նորա իբրեւ զփայլակն։ Տեսանէի զսատանայ անկեալ յերկնից իբրեւ զփայլակն.եւ այլն։


Փայլակնաբար

See full entry →

adv.

like a flash of lightning.

NBHL (1)

Փայլակաբար իմն սրեալ սուսերին ի վերայ (մեր) հասանել. (Յհ. կթ.։)


Փայլակնահար

See full entry →

adj.

striking like a thunderbolt;
— առնել, to fulminate, to lighten.

NBHL (1)

Յանդուգն յարձակմամբ ի վերայ հասեալ՝ զանօրէնն Շաւասպ փայլակնահար իմն սրով սատակէր. (Յհ. կթ.։)


Փայլակնանման

See full entry →

cf. Փայլակնակերպ.

NBHL (1)

Ի խնդիր վրիժուց արձակեցից զձեռն իմ փայլակնանման սուսերաւ. (Սկեւռ. աղ.։)


Փայլակնատեսիլ

See full entry →

adj.

resembling a flash of lightning, flashing, flaring.

NBHL (1)

Որոյ տեսիլն է իբրեւ զփայլակն. փայլակնացեալ դիմօք.


Փայլատակեմ, եցի

See full entry →

vn. va. v. imp.

to lighten;
to throw out sparks, to scintillate, to sparkle, to gleam, to shine;
to cause to flash or sparkle;
— զփայլատակունս, to make the lightning flash;
բոց աստուածային յաչաց նորա —կէր, divine fire flashed from his eyes;
—կէ, it lightens.


Փայլատակեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Փայլատակեմ;
կայծակունս յաչաց —, to flash fire from the eyes.


Փայլատակն, կունք, կանց

See full entry →

s.

lightning, flash;
spark;
brightness, brilliancy;
thunderbolt.

NBHL (1)

Ի սակաւ մի ի փայլատականէ՝ որ անկաւ ի տանն, յորում բնակեալ էր նա, ի գիշերի վառեցաւ հուրն ընդ ամենայն տունն. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 9.) իմա՛ կայծակն՝ որպէս կայծ. σπινθήρ scintilla. (որ է լծ. ըստ շանթ)։


Փայլատակումն, ման

See full entry →

s.

lightning, flashing;
coruscation, scintillation, fulguration;
sparkling;
thunderbolt;
—կմամբ սատակել, to thunderstrike;
—կունս տեղալ, to rain lightnings and thunderbolts.

NBHL (1)

Տէր, ես ոչ երկնչիմ ի քէն, առաքեա՛ յիս զփայլատակումն քո, եւ կամ այլ ինչ վիշտս եւ տանջանս. (կամ առաքեա՛ յիս տէր փայլատակումն, կամ դեւ, կամ այլ ինչ ցասումն). (Վրք. հց. ՟Դ։)


Փայլեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to shine, to glitter, to gleam, to flash, to sparkle, to glisten, to be resplendent;
to cause to shine, to give a lustre or brightness to, to polish, to furbish, to burnish;
խնդութիւն փայլէ յաչս նորա, joy shines in his looks.

NBHL (3)

Որ հանապաղատես յիշատակ երեւեալ տեառն՝ Յակոբայ զաւակին փայլիցէ։ Արեգակնապէս փայլէ ընդ երկնաւս։ Յանմատոյց լուսոյն փայլեցին իբրեւ զարեգակն։ Հուր աստուածութեանն փայլեաց ի դիմաց նորա։ Փայլեաց յերեսաց պատկերին որպէս լոյս. (Ագաթ.։ Խոր. վրդվռ.։ Յհ. կթ.։ Շ. մտթ.։ ՃՃ.։)

Զկուսին հռիփսիմեայ զհոգին հրավառէ, զմարմինն փայլէ։ Զայրն ճգնազգեաց զնիկողոս փայլեաց. (Գանձ.։)

Ուր արեգակն քո փայլեաց զիմանալի լոյսն. (Վրդն. սղ.։)


Փայլեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Փայլեմ;
— զկօշիկս, to black or polish shoes.

NBHL (1)

Այսօր զփայլակն արքայութեան զլոյսն փայլեցուցանէ ի դժոխոց բնակութիւնն։ Զորս (զսուրբս) շուրջ փարելով զմիմեամբք փայլեցուսցուք. (ՃՃ.։)