cf. Նայեցուած.
vain thoughts.
vanity, vain-glory.
vanity, futility, frivolity;
nothingness, inanity;
injustice, iniquity, wrong.
dyeing.
fleet.
shipwreck, wreck;
stranding.
navigation;
voyaging;
sea-faring.
ship-building, naval construction;
կայարան, աւազան նաւագործութեան, navy yard;
dock, wet-dock, dock-yard.
cf. Նաւագործութիւն.
shipwreck.
cf. Նաւամարտութիւն.
towing, to wage.
naval engagement;
mock sea-fight, naumachy.
cf. Նաւագործութիւն.
command, steering, working, piloting a vessel.
profession of a sailor;
seamanship;
steering of a ship;
piloting;
navigation.
navigation, voyage at sea, passage.
naphtha.
• , ի, ո հլ. «մի տեսակ դիւրավառ ձիւթ, տճկ. նէֆթ եաղը, լտ. bitumen, pix» ՍԳր. Եւս. քր. Խոր. աշխ. Կաղանկտ. (արև-մըտեան գրականում բառս նշանակում է «նաւթային իւղ, naphte», իսկ արևելեան գրականի մէջ «քարիւղ, pétrole»). գրուած է նաև նափաթ Միխ. աս 339 (այլ ձ. նֆաթ). նֆատ Վրդ. պտմ. տպ. Վենետ. էջ 132, նփատ հրտր. Էմինի, էջ 172, նաև Մաղաք. աբ. 40 (սխալ տպուած որսայն փալտ, որի դէմ տպ. Երուսաղէմի, էջ 55 Սսայ նփատ)։ Որից նաւթել (գրուած նաֆտել) «քարիւղով ցօծել» Մին. համդ. 60, արդի գրականում՝ նաւթային, նաւթարդիւնաբերութիւն, նաւթ-արդիւնաբերական, նաւթահանք, նաւթահոր, նաւթաբեր, նաւթահող, նաւթաշրջիկ ևն։
• = Պհլ. *naft ձևից, որի հետ հմմտ. պրս. [arabic word] naft «նաւթ, սև նաւթ, քարիւղ». սրա-նից են փոխառեալ նաև արաբ. [arabic word] naft, թրք. neft, քրդ. nefte, ասոր. [syriac word] ︎ nafta, յն. νάφϑα, լտ. naphtha, վրաց. ნავთი նավ-թի, ნაუთი նափթի, թուշ. ნავთ նավթ. գերմ. Naphta ևն հոմանիշները (Horn § 1035)։ Իրանեան բառը կցւում է զնդ. ❇ ︎ lnapta «թաց, խոնաւ» ձևին և սրա միջոցով հան-ւում է հնխ. enebh-, nebh-, embh-, mbh-«խոնաւ, ջուր, շոգի, ամպ» արմատից, որի ածանցները տե՛ս նամ և ամպ բառերի տակ (Pokorny 1, 131 և 2, 693)։-Հիւբշ. 202։
• Schroder, Thesaur. 46 դրաւ. արաբ. naft-ից։ ԳԴ պարսկերէնից։ ՆՀԲ և Böt, tich. Arica 23, 65 պրս. naft ևն։ Հիւնք. յն. ναόϑη (?) և տճկ. նէֆթ։
• ԳՒՌ.-Ագլ. Ղրբ. Շմ. նօթ «նաւթ, քարիւղ» գալիս են հին հյ. նաւթ ձևից և ըստ օրինի աւ երկբարբառը վերածել են օ. ըստ այսմ էլ Բառ. երեմ. էջ 241 գրում է նօթ։ Նոր փղ-խառութիւն են Երև. Տփ. նաֆթ, Ջղ. նաֆտ, Ախց. Կր. Սլմ. Տիգ. նmֆթ, Պլ. նէֆթ, Մրղ. նmփտ և վերջապէս Ալշ. նըֆտ, Մշ. նըֆթ. (վերջին երկուսը նշանակում են «լուցկի») -Նոր բառեր են նօթաճրագ, նօթոտել, նօ-թոտուիլ, նօթոտ։
naphthaline.
to announce;
to procure, to provide;
to prepare, to furnish;
cf. Նօթճեմ.
cf. Նաւապետութիւն;
navigation;
art of sailing, histiodromia;
գիրք նաւուղղութեան, treatise on Navigation.
freighting, chartering.
cf. Յաչաղանք.
insurance, underwriting;
մուրհակ յապահովագրութեան, policy of insurance;
cf. Յապահովութիւն.
security, safety, surety, certitude;
quiet, tranquillity.
cf. Յապաղումն.
dexterity, address, cleverness, aptitude, ingenuity, ability, skill, expertness.
success, prosperity, good luck or fortune, thriving, happy state of affairs;
efficacy, virtue;
convenience, leisure, ease;
opportunity, occasion;
—ք, achievements, exploits, heroic acts;
յաջողութեամբ, successfully, with success;
— ի դէպ գալ ումեք, to be favoured, befriended;
— ըստ բաղդի լեալ նմա, fortune befriended him, he had the fortune to;
cf. Ըմպեմ.
succession;
inheritance;
continuation, order, series;
— իրաց, series of affairs;
— աղետից, եղեռնութեանց, succession, concatenation, series of misfortunes, of crimes.
cf. Յառաջաբան;
the being the first to speak;
prediction.
presentation;
preposition, propounding;
pronunciation, utterance.
prescience, foreknowledge.
pre-existence.
advancement, progress, improvement, amelioration.
proposition;
design, project, intention.
course of the stars.
previous deliberation, premeditation.
prediction, prophecy.
foreknown, predicted, foreseen.
foreknowledge, foresight, presage.
production, creation.
predisposition, spontaneity.
first building or construction.
familiarized or tamed beforehand.
prerogative, privilege.
prediction, prophecy.
promotion, advancement.
cf. Յառաջաբաժին.
eagerness, good-will, cheerfulness.