idle, lazy, supine, negligent.
· Calfa
Ամենագիւտ հնարք, եւ պղերգաց ձեռնտու ի գործս արդւոյ. (Յճխ. ՟Ծ՟Ա։)
Զօրականք պղերգք, հեշտասէրք. (Խոր. ՟Գ. 68։)
Հարկ է զպղերգին եւ զհակառակաբանին զգորցն օտար համարել յեղբայրութենէ։ զպղերգիցն եւ զհեղգացելոցն յարուցանել զյառաջամտութիւն. (Բրս. հց. եւ Բրս. պհ.։)
Են պղերգք յամենայն գործս արդարութեան. (Շ. ընդհանր.։)
Իսկ ձեր՝ պղերգ միայն հեղգութեանցն աստանօր պահանջեալ ի բաց ընկեցումն. (Պիտ.։)
Զպատճառն հատից զպղերգից. (Մխ. առակ.։)
lazily, slothfully, supinely.
· Calfa
Ոչ միում իմիք պղերգաբար անհոգութիւն առնել. (Փիլ. այլաբ.։)
Դուքտակաւին նստեալ՝ պղերգաբար հայիք ի գործն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 19։)
to be idle, to neglect.
· Calfa
Մի պղերգասցին ի բարեպաշտութեան ճգնացն. (Յճխ. ՟Ծ՟Թ։)
Ի բարի գոծոց պղերգացայք. (Ճ. ՟Գ.։)
Յիմաստիցն բազում անգամ պղերգացեալք գտանին. (Պիտ.։)
Մի պղերգասցուք գոհանալ զտեառնէ։ Զիա՞րդ է՝ զի առ նորա փառաբանութիւն պղերգանան բազումք. (Խոսր.։)
Ոչ է պարտ հնարաւորութեանցն գիտութեանց աստուածայնոցն պղերգանալ. (Դիոն. ածայ.։)
Ո՛չ ասէ անշարժ գոլ բարւոյն՝ եթէ պղերգասցին. (Ոսկ. յհ. 30։)
cf. Պղերգանամ.
· Calfa
Եթէ (ծառայն) պղերգի երբեք, բարկացուցանէ զտէրն. (Խոսր.։)
cf. Պղերգումն.
· Calfa
Բասրելով յիւրոց զօրացն վասն առաւել պղերգութեան եւ սաստիկ որկորամոլութեան. (խոսր ՟Բ. 21։ Ոչ եւս զհեղգ պղերգութեանցն բարձեալ ի ձեզ բերիցէք յինքեանս ախտ. Պիտ.։)
Զի թերեւս հնար լիցի պղերգութեամբ հեղգալոյ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Զպաշտոն տեառն պղերգութեամբ մատուցաք. (Լաստ. վերջաբ։)
idleness, laziness, supineness, negligence;
ի — հատանիլ, to abandon oneself to sloth, to live in idleness.
· Calfa
Աստ պղերգումն, անդ ոչ թողութիւն ամենայն յանցանաց. (Ճ. ՟Ժ.։)
cf. Վեհերոտ.
· Calfa
(ի, ո հլ. ըստ ՆՀԲ, բայց կայ մի-այն յետնաբար ո հլ.) «վախկոտ, պղերգ, վեհերել կամ վեհերիլ Ոսկ. յհ. ա. 12, 30 և մ. ա. 1. բ. 8. վեհերեալ Վեցօր. 67. Եփր. փիլիպ. վեհերոտ Հռ. ժբ. 11. Կոչ. 6. վեհե-րոտել Մծբ. վեհերութիւն Ոսկ. յհ. ա. 43. Սեբեր. անվեհեր Ագաթ. Փարպ. ևն։
ՆՀԲ «ի բառիցս ահ և վախ... երկու-ցեալ ահիւ ի վեհ իրաց և կամ ի վհաց և ի վախից», անվեհեր «լծ. հյ. անահ, անվախ, որ և յն. ἂφοβος, իսկ լտ. impi-ger «անպղերգ»։ Հիւնք. հյ. երևոյթ բա-ռից։ Թիրեաքեան, Արիահայ բռ. 18 պրս. bāk, հյ. պակնուլ, վախ բառերի հետ։
νωθής ignavus. (ի բառիցս ահ. եւ վախ). որ եւ ՎԵՀԵՐՈՏ. Զահի հարեալ. (կամ երկուցեալ ահիւ ի վեհ իրաց, եւ կամ ի վհաց եւ ի վախից). վատասիրտ. երկչոտ. թուլամորթ. անսիրտ, եւ պղերգ. վախկոտ, թուլ, անճրկած.
indefatigable;
idle, lazy;
without fatigue.
· Calfa
Որ ոչ կամի վաստակիլ, այսինքն աշխատիլ. պղերգ. անգործ. չաշխատօղ, ծոյլ. չալըշմազ.
intrepid, fearless, courageous, bold;
intrepidly, fearlessly, boldly.
· Calfa
(լծ. հյ. անահ, անվախ. որ եւ յն. ա՛ֆօվօս. իսկ լտ. իմբիճէր անպղերգ) ἅοκνος, impiger, ἁνυπέρθετος, cunctationis nescius, ἅφοβος, intrepidus. Արի եւ փոյթ. ժիր եւ մտադիւր. աչալուրջ. որ չէ վատ եւ թոյլ. անյապաղ. անդանդաղ. անկասելի. եւ Աներկբայ. աներկիւղ. համարձակ. անպատկառ. գօրգմազ, սէրպէսթ, ճէսուր.
cf. Անփոյթութիւն.
· Calfa
Հետեալ լինի զեղխութեան պղերգուիւն, անփութութիւն. (Արիստ. առաք.։ Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. լին.։)
who learns quickly.
· Calfa
Իբրու զի խօթ եւ պղերգ եւ հեղդ էր, արագ եւ արագուսումն եղեւ. (փիլ. լին։)
cf. Տխմարութիւն.
· Calfa
Ախմարութիւն կամ տխմարութիւն ստգտանելի՝ յառաջ եկեալ ի պղերգութենէ. անհոգութիւն. թուլութիւն. նատանլըգ, իհմալլըգ.
idle, inactive, indolent, lazy;
ineffectual, inefficacious, ineffective;
unexecuted, incomplete;
uncultivated;
երկիր —, waste land.
· Calfa
ἁργός (յորմէ՝ արգոյ օր) ἁργώτερος, ἅπρακτος, otiosus, inefficax. Որ ոչն գործէ կամ ներգործէ. գործատեաց. դատարկապորտ. պղերգ. անգործօնեայ. ծոյլ, չիբանօղ. իշսիզ կիւճսիւզ, ավարա.
Թշնամանէ զձեզ զանգործսդ եւ զպղերգսդ. (Ածաբ. մկրտ.։)
lameness.
· Calfa
Անդամախեղութիւնք, սեւամաղձք, պղերգութիւնք, տկարութիւնք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։)
that cannot be jolted out of its place, fast;
firm, steadfast.
· Calfa
ԱՆԸՆԴՈՍՏ որ եւ ԱՆՈՍՏ. Որ ոչ ընդոստնու. անշարժ. հանդարտ. անխռոջ. եւ պղերգ. խստասիրտ. գըմըլտանմազ.
not limited or subject to time, eternal;
unseasonable.
· Calfa
Անկեալ ի պղերգութիւնս, եւ անժամանակ զուարճանալ. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)
want of preparation;
unfurnished state.
· Calfa
Անզգուշութիւն. անհոգութիւն. պղերգութիւն. իհմալլըգ, շաշգընլըգ, ահմագլըգ.
busy, not at leisure;
not engaged in business
· Calfa
Որ ոչ պարապի ի գործ. պղերգ. դատարկ.
negligence, heedlessness, carelessness, inattention, lethargy.
· Calfa
որպէս անփութութիւն. պղերգութիւն. ῤᾳθυμία. desidia, negligentia. հաճաթսըզլըգ. թէմպելլիք. իհմալլըգ.
incomplete, imperfect.
· Calfa
Քան զանյագսն, եւ զպղերգս, որ անլիրք, եւ ծոյլք են. (Լծ. ածաբ.։)
to reproach, to blame, to condemn, to rebuke, to censure.
· Calfa
Բասրելով յիւրոց զօրացն վասն առաւել պղերգութեանն։ Եւ մարդկան գովելիս, կամ բասրելիս. (Խոր. ՟Բ. 21։ եւ ՟Ա. 18։)
cf. Բթացուցանեմ.
· Calfa
Վարժողքն պղերգագոյնք ... ոչ զքաջամիտսն ի կատարելութիւն յառաջեն ... այլ բթեցուցեալ (կամ բթացուցեալ) եւս՝ ընդունակս անչափն պատրաստեն կորստեան. (Պիտ.։)
cf. Զարթուցիկ;
awakening, who awakens or arouses;
who excites or animates.
· Calfa
Զարթուցիչ է քնէածից եւ պղերգաց։ Զարթուցիչ է կենաց յուսոյն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
to rob, to steal, to take clandestinely, to take away, to purloin;
to pillage, to filch;
to embezzle, to misapply;
գաղտ —, to juggle;
հնարիւք —, to cheat;
զմիտս, զսիրտ, to captivate, to entice.
· Calfa
Զի մի՛ զյարութեան բան գողացեալ ինքեանք, զնոցա պղերգութիւն եւ քուն լինել պատճառս հանցեն անմահին մարմնոյ գողութեան. (Վահր. յար.։)
slow, tardy, idle, heavy.
· Calfa
ὁκνηρός tardus, segnis Տարտամ. ծանրաշարժ. յամր. յոյլ. պղերգ. վատ. թոյլ. տնտընացօղ, կամկար, ծոյլ, թուլամորթ.
cf. Դանդաղագին.
· Calfa
ὁκνηρότερος segnior Առաւել դանդաղ. պղերգագոյն. յուլագոյն.
to loiter, to trifle, to slumber, to dally, to waver.
· Calfa
ὁκνέω, κατοκνέω, ἁποκνέω cunctor, gravor, piget me, defugio ԴԱՆԴԱՂԻՄ գտանի եւ ԴԱՆԴԱՂԵՄ, եցի. չ. Ծանր եւ յամր շարժիլ. յապաղել յուլանալ. պղերգանալ. յետնիլ. տնտընալ, ուշ շարժիլ.
cf. Դանդաղ.
· Calfa
ὁκνηρός, ὁκνώδης, νωθής, νωθέστερος, νωθρότερος tardus, tardior. segnis, segnior, socors Դանդաղ. դանդաղագին. յոյլ. վատ. պղերգ. ծանտր շարժօղ, ծոյլ.
fond of fire-side or chimney-corner, idle, lazy.
· Calfa
Սիրօղ կրակի. անգործ պղերգ, որ միշտ նստի առ կրակի.
gormandizing, gluttony, greediness, guttling, voracity;
որկորամոլութեամբ, gluttonously, greedily.
· Calfa
Ուտելեաց եւ ըմպելեաց պարապեալ ... վասն առաւել պղերգութեանն, եւ սաստիկ որկորամոլութեանն։ Անյագ յորկորամոլութիւնս։ Զանյագ որկորամոլութեան զեխութիւն։ Ի մարմնապարար որկորամոլութեանն. (Խոր. ՟Բ. 21։ Պիտ.։ Արշ.։)
cf. Նողկտամ.
· Calfa
ՆՈՂԿԱՄ ՆՈՂԿՆՈՒՄ ՆՈՂԿՏԱՄ. (լծ. յն. նաւսիա՛օ, լտ. նաւսէ՛օ ). ναυτιάω nauseo. Խառնիլ սրտի որպէս ի նաւու. շարժիլ ի փոխումն յերեսաց զինչ եւ է իրաց. յետս կալ, խորշիլ, գարշիլ. պժդալ. տաղտկալ. զզուիլ. քստմնել. յափրանալ. ձանձրանալ. պղերգանալ.
cf. Նողկտամ.
· Calfa
ՆՈՂԿԱՄ ՆՈՂԿՆՈՒՄ ՆՈՂԿՏԱՄ. (լծ. յն. նաւսիա՛օ, լտ. նաւսէ՛օ ). ναυτιάω nauseo. ) Խառնիլ սրտի որպէս ի նաւու. շարժիլ ի փոխումն յերեսաց զինչ եւ է իրաց. յետս կալ, խորշիլ, գարշիլ. պժդալ. տաղտկալ. զզուիլ. քստմնել. յափրանալ. ձանձրանալ. պղերգանալ.
to be disgusted, to loathe, to feel sick or inclined to vomit;
to abhor, to detest, to turn from with disgust.
· Calfa
ՆՈՂԿԱՄ ՆՈՂԿՆՈՒՄ ՆՈՂԿՏԱՄ. (լծ. յն. նաւսիա՛օ, լտ. նաւսէ՛օ ). ναυτιάω nauseo. Խառնիլ սրտի որպէս ի նաւու. շարժիլ ի փոխումն յերեսաց զինչ եւ է իրաց. յետս կալ, խորշիլ, գարշիլ. պժդալ. տաղտկալ. զզուիլ. քստմնել. յափրանալ. ձանձրանալ. պղերգանալ.
to cut, to cut off, to break;
to carve, to cut;
to divide, to separate;
to retrench, to diminish, to curtail;
to castrate;
to resolve, to decide, to determine;
to cross, to traverse, to pass;
to stop, to interrupt;
— գծից զմիմեանս, to cross one another;
— զծով, to plough, cross or traverse the sea;
— զծով եւ զցամաք, to run over, to over-run or scour both sea and land;
— ճանապարհ, to open, to pave away or road;
to progress towards, to bend one's steps to, to traverse, to travel;
— անցանել, to cross, to traverse, to pass, to travel over or through, to go over;
— ի ստենէ, to wean;
— զծառս, to fell, to cut down;
to clear;
դատ —, to sentence, to judge, to decide;
ական —, to mine, to dig, to hollow;
— զգլուխ, to cut off the head, to behead, to decapitate;
— զանդամս, to cut off limbs, to amputate;
— յարքունիս, to confiscate, to forfeit;
— ի կենաց, to slay, to deprive of life, to kill;
— զանձն ի փափկութիւն, to give oneself up to effeminacy;
ի վատութիւն —, to make a coward of;
— զծարաւ, to quench, to slake the thirst;
— զանձն յիմեքէ, to abstain, to keep from, to refrain, to forbear, to deprive or debar oneself of, to do without, to dispense with;
ակօս —, to plough, to furrow;
— գունդ մի, to detach, to form a detachment;
— լուսոյ զգիշեր, to drive away darkness;
— զբոց հրոյ, to spark, to sparkle, to emit sparks;
— զբանակն, to fray a way, to pass through, to cross;
— զգրիչ, to make a penpop;
գետն զդաշտն —նէ, the river traverses the plain.
· Calfa
Չկարիցես պահել, գոնեա ի փափկութիւնս մի՛ հատանիցես զանձն։ Դու ի ծաղր եւ ի խաղ հատեալ ես։ Հատանիլ ի չարութիւնս, կամ ի յոռութիւնս, կամ յանառակութիւնս, կամ ի պղերգութիւն, կամ ի զարդարանս. (Ոսկ. ստէպ։)
possible, feasible, that can be made or done;
powerful, potent;
cf. Հնարագէտ.
· Calfa
Ոչ էր պարտ՝ հնարաւորացն գիտութեանց աստուածայնոցն պղերգանալ. (այսինքն զորս մարթ է գիտել) (Դիոն. ածայ.։)
idle, lazy, slothful, sluggish, tardy, dull, slow, lukewarm, cowardly;
listless, careless.
· Calfa
Ոմանք ի պղերգ հեղգացն. (Փիլ. լին.։)
ՀԵՂԳ. իբր Հեղգական. պղերգական.
Զհեղգ պղերգութեանցն ախտ։ Ի հեղգ եւ ի նանիր զբաղմունս. (Լմբ. սղ.։)
to make idle, lukewarm, indifferent.
· Calfa
ՀԵՂԳԱՑՈՒՑԱՆԵՄ որ եւ ՀԵՂԳԵԼ. Տալ հեղգալ. ծոյլ եւ պղերգ կացուցանել. թուլացուցանել. կասեցուցանել.
idleness, laziness, supineness, slowness, tardiness, listlessness, negligence, lukewarmness, indifference.
· Calfa
ῤᾳθυμία, ἁμελία segnities, desidia, pigritia, negligentia. Հեղգ գոլն. պղերգութիւն. ծուլութիւն. թուլութիւն. դանդաղկոտութիւն. անհոգութիւն.
lending a hand, helping, succouring, aiding, assisting;
contributing, favourable;
— լինել, to cooperate, to lend a help, to succour, to aid, to assist, to relieve, to contribute, to second, to favour.
· Calfa
slow, tardy, slothful, lazy;
cowardly.
· Calfa
Յոյր, եւ ծոյլ, թոյլ. յողն եկեալ. դանդաղ. ծանրամարմին. յօրացեալ. գէր. հեղգ. պղերգ.
idleness, laziness, slowth, negligence;
cowardice.
· Calfa
ՅՈՒԼՈՒԹԻՒՆ կամ ՅՈՒՂՈՒԹԻՒՆ. ῤᾳθυμία, ἁμελεία desidia, segnities, ignavia, vecordia, negligentia χαυνότης mollities եւ այլն. Յոյլ գոլն, եւ յուլանալն. դանդաղութիւն. դանդաղանք. ծուլութիւն. պղերգութիւն. թուլամորթութիւն. անհոգութիւն. անգործութիւն. յօրացումն.
eagerness, good-will, cheerfulness.
· Calfa
Բաւական է բանի բնութիւն զպղերգիցն եւ զհեղգացելոցն յարուցանել զյառաջամտութիւնն. (Բրս. պհ. ՟Բ։)
consoling, consolatory;
consoler, comforter;
cf. Մխիթարութիւն;
— լինել՝ տալ՝ մատուցանել, to comfort, to console, to solace;
— ինչ առնել մտաց, to flatter, to adulate, to wheedle, to coax, to allure.
· Calfa
Զի զնոսա արժանագով աշխատութիւն մխիթար տացէ՝ որոց կամին յետ պղերգութեանն զուղղութիւնն. (Կլիմաք.։)
sick, sickly, unhealthy, infirm;
— է, he is sick.
· Calfa
Իբր զի խօթ եւ պղերգ եւ հեղգ էր, արագ եւ արագուսումն եղեւ. (Փիլ. լին. ՟Դ։)
inert, idle, lazy, sluggish.
· Calfa
ἁργός piger. Ծոյլ. հեղգ. պղերգ. ծանրադանդաղ. անգործ. (գուցէորպէս Լորտու՝ այսինքն օձ պաղ). լըղքած. (իսկ յն. լօրտօ՛ս՝ է կոր, կքեալ, կարկամեալ).
humid, damp, wet, moist;
humidity.
· Calfa
Վասն հեղգ պղերգութեան, եւ խոնաւ կենաց. (Փիլ. լին.։)
contradictor;
contradictory, thwarting.
· Calfa
Հա՛րկ է եւ պղերգին եւ զհակառակաբանին զգործն օտար համարել յեղբայրութենէ. (Բրս. հց.։)
wall;
turn, round;
— ի —, — ի —է, — ի —ու, complicate, intricate, knotty, ambiguous, dark, obscure;
— ի — բանք, ambages, compass of words, circuit, roundabout way, shifts;
— առնուլ, — գալ, to surround, to environ, to encompass, to hem in, to beset, to encircle, to gird, to inclose;
— ի — բանիւք խօսել, to make use of circumlocutions, to periphrase, to speak periphrastically, to beat about the bush;
— ի — խաղան գետք, the rivers seem to delight in a thousand windings.
· Calfa
wearisome, tedious, tiresome, bothering, troublesome;
idle, cowardly, tedious to oneself;
cf. Տաղտկութիւն.
· Calfa
Կամ Տաղհտկացօղ. տաղտկոտ. ծոյլ. պղերգ.
additionally, over and above, by the way, by accident, incidentally;
negligently, carelessly, unheedingly, for form's sake;
unessential, accessory, secondary, supplementary, extra, useless, frivolous, vain.
· Calfa
Այց առնելի է ո՛չ վարկպարազի։ Ի կիր առնուլ ոչ վարկպարազի։ Ոչ պղերգութեամբ. եւ ո՛չ վարկպարազի՝ գրոց հանդիպին։ Մի՛ վարկպարազի, այլ յօժարութեամբ ընկալարու՛ք։ Մի՛ վարկպարազի շփոթել զսրբազանսն նշանակս։ Այսպէս գոռոզութեամբ վարկպարազի համարձակել ի պատասխանիսն. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։ Ածաբ. առ որս. ՟Զ. եւ մկրտ։ Դիոն. թղթ.։ Բրս. հց.։)
cf. Իդերեւ ելանեմ.
· Calfa
ժառանգութիւնն անհոգացեալ՝ պղերգութեամբ դերեւանալ եւ նուազել. (Փիլ. տեսական.։)
s. pl. vanity, uselessness, privation, want.
· Calfa
Վարժօղքն (աշակերտաց) պղերգագոյնք՝ ի բարի յուսոյն միշտ լքուցանելով՝ ի դերեւանս զնոցա զառածեն զոգիս, ախմարագոյնս յոյժ գործելով։ Փարատել զտաղտկալի դերեւանս անգործութեան՝ յառաջադէմք ելով. (Պիտ.։)
idle, lazy, slothful, sluggish, cowardly, dastardly.
· Calfa
ὁκνηρός, δειλός piger, timidus. Թոյլ եւ յոյլ ի գործ. հեղգ. պղերգ. վատ. գործատեաց. ծուլ.
to idle, to be lazy, slothful or idle, to live in idleness.
· Calfa
ԾՈՒԼԱՆԱՄ որ եւ ԾՈՒԼԱՄ, ԾՈՒՂԱՄ. ὁκνείω, ῤᾳθυμέω , μέλλω, ἁμελέω piger, deses sum;
desideo, remisso sum animo, cunctor, negligo. Ծոյլ գտանիլ. հեղգալ. պղերգանալ. յուլանալ. դանդաղիլ. թուլանալ. մեղկիլ. ծուլնալ, թուլնալ.