Definitions containing the research օղ : 5283 results

Վայրապարախօս

adj.

cf. Ընդունայնաբան.

· Calfa

NBHL (1)

Պօղոս իբրեւ ուսուցանէրն, վայրապարախօս այլանդակ կոչէին զնա. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Վայրաքարշ

adj.

cf. Գետնաքարշ;
— խորհուրդք, mean, grovelling, base thoughts.

· Calfa

NBHL (1)

Վայրաքարշ է աշխարհ, եւ խաբօղ։ Յամենայն վայրաքարշ եւ ի սնոտի վարուց վերանալ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Տօնակ.։)


Վայրենակեր

adj.

feeding on venison.

· Calfa

NBHL (1)

Կերօղ զվայրի որսս՝ զերէ վայրի.


Վայրի

adj.

wild, savage.

· Calfa

NBHL (1)

Տնասուն կենդանեացն մարդիկ խնամօղք, իսկ վայրեացն՝ աստուած. (Վանակ. յոբ.։)


Վայրկեան, կենի, նից, նեաց

s. adv.

minute, moment, instant, point;
—, — մի, a moment, a little time;
ի — ժամանակի, ի միում վայրկենի, in a moment, at that moment, instantly;
directly, incontinently, instantaneously;
cf. Ժամ.

· Calfa

NBHL (1)

Թողացո՛ ինձ զօղել ուրեք վայրկեան մի ժամանակի. (Խոր. ՟Գ. 34։)


Վանատու, աց

cf. Վանատուր.

· Calfa

NBHL (1)

ξένιος, πρόξενος, ξενοδόχος hospitalis որ եւ hospes ասի. Տւօղ օտարաց վանս՝ օթեվանս՝ իջաւանս. հիւրընկալու, ասպնջական.


Վանգ

cf. Վանկ.

· Calfa

NBHL (1)

Տէր Մուշեղ որդի սպարապետին ... եդ զերգս՝ որոյ սկիզբն է. Անզբաղելի ական սրտի նայեցօղ անձն իմ ի միւսանգամգալուսան. ե տուն ի յութերորդ վանգէ. (Արծր. ՟Դ. 9։)


Վանեմ, եցի

va.

to drive out, to expel, to thrust or push back or aside, to chase, to drive away, to pursue;
to repel, to beat off or back, to attack, to defeat, to rout, to conquer.

· Calfa

NBHL (1)

Եհար Դաւիթ զայլազգիսն, եւ վանեաց զնոսա, եւ առ զգէթ եւ զգեօղս նորա։ Եթէ վանեսցի ժողովուրդ քո Իսրայէլ առաջի թշնամեաց։ Վանեաց տէր զբենիամին առաջի որդւոցն Իսրայէլի։ Վանելով վանին առաջի մեր։ Անուամբ տեառն վանեցի զնոսա։ Վանեցին զթշնամիս։ Յարիցէ վանիլ զերկիր.եւ այլն։


Վանիչ

cf. Վանողական.

· Calfa

NBHL (1)

Որ վանէ. վանօղ.


Վաշխ, ի, ից, ոյ, ու, ուց

s. adv.

usury, illegal interest;
—իւ, ի —ու, with usury, upon usury.

· Calfa

NBHL (1)

τόκος foenus, usura πλεονασμός abundantia. վր. վա՛սխի, եւ վա՛խշի. Անիրաւ շահ փոխատուութեան. շարիատ. տոկոսի. (յն. դօ՛գօս. այսինքն ծնունդ. թ. տօղուշ ).


Վաշխամփոփ, ից

cf. Վաշխառու.

· Calfa

NBHL (1)

Ի զրկօղ մեծատանց, ի վաշխամփոփէ, եւ ի տոկոսառէ. (Մաշկ.։)


Վաշխառու, աց

s.

usurer.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս . τοκίζων, δανείζων, δανείστης foenerator, usurarius. cf. ՎԱՇԽԱԿԵՐ, ՎՆՇԽԱՄՓՈՓ) Առօղ զվաշխ. տոկոսառ. վաշխաժողով.


Վաշխասէր

cf. Վաշխատու.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրօղ վաշխից. մոլի վաշխառու.


Վաշխավաճառ, աց

cf. Վաշխատու.

· Calfa

NBHL (1)

Վաշխիւ վաճառօղ զփոխն. վաշխառու.


Վառվառուկ

cf. Վառվռուկ.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՌՎԱՌՈՒԿ կամ ՎԱՌՎՌՈՒԿ. ἅλυσσον alysson, alyssum եւ been, themen. իտ. ben bianco, ben russo. Խոտ բարձօղ զկատաղութիւն շան. կատաղած շան դեղ


Վաստակակից

adj. s.

labouring with another;
fellow-labourer.

· Calfa

NBHL (1)

Կցորդ վաստակոց. աշխատակից. ըստ յն. κοπιῶν laborans. աշխատօղ. կամ συνεργών cooperans. գործակից.


Վաստականուէր

adj.

offering one's labour.

· Calfa

NBHL (1)

Նուիրօղ զվաստակ. նուիրեալ վաստակօք.


Վաստակասէր

adj.

fond of labour, laborious, painstaking, hard working, indefatigable, industrious, diligent.

· Calfa

NBHL (1)

φιλόπονος, ἑθελοπόνος laboris amans, studiosus, lubenti laborans animo. Աշխատասէր. երկասիրօղ. անխոնջ.


Վատախնդիր, դրաց

adj.

seeking evil;
impudic.

· Calfa

NBHL (1)

որպէս յն. Աւելախնդիր, յաչաղկոտ, եւ պոռնիկ. περιττός καὶ βασκάνος , πόρνη . Որ ի խնդիր է վատութեան եւ վատթարութեան. չարասէր. խեղաթիւր. խենէշ. ուրիշի գէշ ուզօղ. եւ ան՝ որ գէշութենէ ետեւէ է.


Վատախրատ, ից

adj.

suggesting or counselling evil.

· Calfa

NBHL (1)

Վատթար խրատուց տուօղ կամ առօղ.


Վատախօս

adj.

cf. Չարախօս.

· Calfa

NBHL (1)

κατήγορος, κακήγορος maledicus. Չարախօս. բամբասօղ. հայհոյիչ.


Վատաձի, ոց

adj.

ill-horsed.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր ձին է վատ եւ անպիտան կամ խրտչօղ.


Վատանամ, ացայ

vn.

to be or become cowardly, pusillanimous, faint-hearted;
to grow idle or lazy, slothful.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի պսակելոյ զյաղթօղն, եւ յամօթ առնելոյ զվատացեալն։ Զվատացեալսն ի կռուի տամբ եւ կենօք հարցանել. (Եզնիկ.։ Փարպ.։)


Վատառու, աց

adj.

dull-witted, obtuse.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ քաջ ի միտ առօղ. բթամիտ.


Վատնիչ

s.

cf. Վատնող.

· Calfa

NBHL (1)

Որ վատնէ. վատնօղ. ծախիչ եւ սատակիչ եւ նուազեցուցիչ.


Վարագոյր, գուրաց

s. fig.

curtain;
veil;
պատուհանաց, մահճաց, window-curtain;
bed-curtain;
— դրան, door-curtain;
թատրոնի, —, drop-scene;
— մետաքսեայ, silken curtain;
— ծալածոյ, զսպանակաւոր, roller-blind, spring-blind;
ձգել զ—, to draw the curtain, to draw down the blind;
բանալ զ—, to open or to draw back the curtain;
փակել զ—, to shut the curtain;
—աւ խօսել, to speak under a pretext.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπίσπαστρον, καταπέτασμα , κάλυμμα, κατακάλυμμα velum, velamen, tegumentum, aulaeum, quod obtenditur, operimentum. Առագաստ. ծածկոյթ վերուստ ի վայր կամ ի վերայ ագուցեալ. պատրուակ. նուարտան. վիժակ. քօղ. սրահակ. սրսկապան. անջրպետ պարզեալ ձգեալ. քէրտէ, էօրթիւ, ճիպինլիք.


Վարակեմ, եցի

va.

cf. Վարակեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ընչիցն ծառայ կապանս վարակէ զանձամբ։ Իբրեւ զբազում չարեաց պարտական վարակեն ի դժուարարձակ շղթայս։ Գելոցօք վարակել եւ խորտակել։ ԿԱպեաց զսպանօղն զհերովդդէս՝ զանդամս նորա որդամբք վարակելով. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26։ Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Ոսկիփոր.։)


Վարան, ի

cf. Վարանք.

· Calfa

NBHL (1)

Արկանէ զլսօղսն ի վարան տարակուսի. (Եղիշ. խաչել.։)


Սանդղաձեւ

adj.

ladder-shaped.

· Calfa

NBHL (1)

κλιμακόεις, κλιμακώδης gradatus, scalae modo factus, scalaris. Ունօղ զձեւ սանդղոց կամ աշտիճանաց. աստիճանաւոր.


Սանձահարեմ, եցի

va.

to bridle, to curb, to check, to rein;
to subdue, to break in.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ սանձահարեսցէ զլեզու իւր։ Որ կարօղն է սանձահարել զամենայն մարմին իւր. (Յկ. ՟Ա. 26։ ՟Գ. 2։)


Սապատակ, աց

s.

casket;
handbasket.

· Calfa

NBHL (1)

Ստուգաբանութեան գիւտք. սապատ, գլխապատ, յիրէն ունելով զանունն. (Երզն. քեր.) (թուի ասել, թէ սապատն է՝ որպէս սա պատօղ. եւ կամ գրելի է, սարպատ՝ որպէս նոյն ընդ գլխապատ)։


Սապատաւոր

s.

peddler, hawker, huckster, petty dealer.

· Calfa

NBHL (1)

καπηλεύων caupo, nundinator եւ τραπεζίτης mensarius, nummularius. Ունօղ եւ վարօղ զսապատ, զարկղ ընչից. վաճառական. սեղանաւոր, եւ այլն.


*Սապղար

cf. Խեղ;
cf. Հաշմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրօղ ասպղարի, եւ անծանօթ հիւրի։ Օտարաց խնամող, սապղարաց պահօղ. (Գանձ.։)


Սառն, ռին, ռանց

s. adj.

ice, frost;
glazed frost;
crystal;
frozen;
հատոր սառանց, piece or block of ice.

· Calfa

NBHL (1)

Սառն է շոլովութիւն ջրոյ պաղեալ ի պարզոյ, եւ եղեամն է ցօղ թերասառոյց. (Արիստ. աշխ.։)


Սառնակերպ

adj. s.

ice-like, icy, glassy, crystalline, translucent, pellucid;
crystalloid, hyaloid, crystal form.

· Calfa

NBHL (1)

κρυσταλλοειδής sicut glacies. Ունօղ զկերպարան եւ զտեսիլ սառին. սառնատեսակ. սառի կամ պիլլօռի նման


Սառնասեր

adj.

icy, cold, stony, cruel.

· Calfa

NBHL (1)

Ջեռուցանօղք զմերս սառնասեր սրտիցս անբորբոք շիջումն. (Նար. ՟Ձ՟Ա։) (կամ Սառնասէր. պաղեալ հովացեալ ի սիրոյ)։


Սառնատես

adj. chem. hyaline, glassy;
cf. Սառնակերպ.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՌՆԱՏԵՍ ՍԱՌՆԱՏԵՍԱԿ. κρυστάλλινος crystallinus κρύσταλλος crystallus. Ունօղ զտեսիլ սառին. նման պաղպաղակի, եւ Պաղպաղակ. սառի պէս. պիլլօռի պէս. պիլլօռ.


Սառնատեսակ

cf. Սառնակերպ.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՌՆԱՏԵՍ ՍԱՌՆԱՏԵՍԱԿ. Ունօղ զտեսիլ սառին. նման պաղպաղակի, եւ Պաղպաղակ.


Սաստիկ, տկաց

adj.

excessive, extreme, great, grievous, enormous;
intense, violent, vehement, impetuous, strong, lively, ardent, fiery;
rigid, rigorous, rude, severe, austere, insupportable;
— տգէտ, downright or perfectly ignorant person.

· Calfa

NBHL (1)

Սովն սաստիկ եղիցի յոյժ։ Եղեւ սով սաստիկ։ Կոծ մեծ եւ սաստիկ յոյժ։ Տեսեալ զհողմն սաստիկ։ Կոծ մեծ եւ սաստիկ յոյժ։ Տեսեալ զհողմն սաստիկ՝ երկեաւ։ Թուղթքս ծանունք են եւ սաստիկք։ իբրեւ զսաստիկ թագաւոր։ Սասկիտ կայծակունս յաչաց փայլատակեցուցանիցեն։ Սաստիկ պատերազմօղ. եւ այլն։ Ընդ իւրեաւ հնազանդեալ պատերազմաւ սասակիւ։ Վէհս սաստիկս։ իբրեւ ի սաստիկ հնոցէ ծուխ թանձրացեալ։ Համարձակիլ յայսպիսի սաստիկ եւ կարեւոր գործ։ Լինէր խորան մեծ լցեալ սաստիկ որերով։ սաստիկ ժանիս եւ մադիլս ունի։ (Յհ. կթ.։ Եղիշ.։ Փարպ.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։)


Սաստիկ, սաստիկս

adv.

vehemently, vigorously, impetuously, strongly, with all one's force, power or strength;
greatly, excessively, extremely, grievously, violently, sharply, harshly, rigidly, severely, rigorously.

· Calfa

NBHL (1)

Սովն սաստիկ եղիցի յոյժ։ Եղեւ սով սաստիկ։ Կոծ մեծ եւ սաստիկ յոյժ։ Տեսեալ զհողմն սաստիկ։ Կոծ մեծ եւ սաստիկ յոյժ։ Տեսեալ զհողմն սաստիկ՝ երկեաւ։ Թուղթքս ծանունք են եւ սաստիկք։ իբրեւ զսաստիկ թագաւոր։ Սասկիտ կայծակունս յաչաց փայլատակեցուցանիցեն։ Սաստիկ պատերազմօղ. եւ այլն։ Ընդ իւրեաւ հնազանդեալ պատերազմաւ սասակիւ։ Վէհս սաստիկս։ իբրեւ ի սաստիկ հնոցէ ծուխ թանձրացեալ։ Համարձակիլ յայսպիսի սաստիկ եւ կարեւոր գործ։ Լինէր խորան մեծ լցեալ սաստիկ որերով։ սաստիկ ժանիս եւ մադիլս ունի։ (Յհ. կթ.։ Եղիշ.։ Փարպ.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։)


Սատակ

adj.

simple, single;
unadorned;
— սպիտակ, quite white;
— մարդ զքրիստոս ասել, to declare our Lord a mere man.

· Calfa

NBHL (1)

Մարկեզոս սատակ մարդ զքրիստոս որպէս զսամոստացին յանդգնեցաւ ասել։ Սատակ մարդ զտէրն՝ որպէս սաբէլ լիբէացի եւ պօղոս սամոստացի՝ մարկեզի մտուցեալ. (Սոկր. ՟Ա. 36։ ՟Բ. 20։)


Սատակչական, ի, աց

adj.

mortal, deadly, fatal, mortiferous, lethal, murderous, destructive.

· Calfa

NBHL (1)

Սատակողական. ունօղ զօրութիւն սատակելոյ. ապականիչ. մահացուցիչ.


Սատանայակիր

adj.

possessed by a devil, raging, furious, demoniacal.

· Calfa

NBHL (1)

Կրօղ յինքեան զսատանայ. սատանայազգեաց. սատանայոտ. դիւազգեաց. այսահար. եւ Սատանայական.


Սատանայանամ, ացայ

vn.

to become a devil, to be malevolent.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՏԱՆԱՅԱՆԱԼ. Լինել իբրեւ զսատանայ նմանօղ սատանայի.


Սատար, աց

s.

workman, artisan, operative;
labourer, husbandman;
weaver, help, succour, aid;
helper, assistant, auxiliary;
fellow;
cause, author;
— պատմութեան, additional professor of history;
— լինել, cf. Սատարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ἑργάτης (յորմէ թ. ըրղաթ ). operarius. Գործօղ. գործոնեայ. գործաւոր. մշակ.


Սատերանամ

vn.

to raise to dignities.

· Calfa

NBHL (1)

Մաքսաւորն սատերանայր, եւ հալածիչն պօղոս բարձրանայր. (Ճ. ՟Գ.։)


Վարդագոյն

adj.

rose-coloured, rosy, roseate.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զգոյն վարդի. կարմրերփեան. ծիրանափայլ. զուարթագին. կիւլիւլիւ.


Վարդատես

cf. Վարդատիպ.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՐԴԱՏԵՍ ՎԱՐԴԱՏԵՍԱԿ. Ունօղ զտեսիլ վարդի. վարդագոյն. վարդատիպ.


Վարդատեսակ

cf. Վարդատիպ.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՐԴԱՏԵՍ ՎԱՐԴԱՏԵՍԱԿ. Ունօղ զտեսիլ վարդի. վարդագոյն. վարդատիպ.


Վարժական, ի, աց

adj.

practical, fit or apt to exercise.

· Calfa

NBHL (1)

ἁσκητικός asceticus, et athleticus եւ studiosus. Կրթական. մրցական. ճգնողական. եւ ճգնօղ.