cf. Ընդունայնաբան.
· Calfa
Պօղոս իբրեւ ուսուցանէրն, վայրապարախօս այլանդակ կոչէին զնա. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
cf. Գետնաքարշ;
— խորհուրդք, mean, grovelling, base thoughts.
· Calfa
Վայրաքարշ է աշխարհ, եւ խաբօղ։ Յամենայն վայրաքարշ եւ ի սնոտի վարուց վերանալ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Տօնակ.։)
wild, savage.
· Calfa
Տնասուն կենդանեացն մարդիկ խնամօղք, իսկ վայրեացն՝ աստուած. (Վանակ. յոբ.։)
minute, moment, instant, point;
—, — մի, a moment, a little time;
ի — ժամանակի, ի միում վայրկենի, in a moment, at that moment, instantly;
directly, incontinently, instantaneously;
cf. Ժամ.
· Calfa
Թողացո՛ ինձ զօղել ուրեք վայրկեան մի ժամանակի. (Խոր. ՟Գ. 34։)
cf. Վանատուր.
· Calfa
ξένιος, πρόξενος, ξενοδόχος hospitalis որ եւ hospes ասի. Տւօղ օտարաց վանս՝ օթեվանս՝ իջաւանս. հիւրընկալու, ասպնջական.
cf. Վանկ.
· Calfa
Տէր Մուշեղ որդի սպարապետին ... եդ զերգս՝ որոյ սկիզբն է. Անզբաղելի ական սրտի նայեցօղ անձն իմ ի միւսանգամգալուսան. ե տուն ի յութերորդ վանգէ. (Արծր. ՟Դ. 9։)
to drive out, to expel, to thrust or push back or aside, to chase, to drive away, to pursue;
to repel, to beat off or back, to attack, to defeat, to rout, to conquer.
· Calfa
Եհար Դաւիթ զայլազգիսն, եւ վանեաց զնոսա, եւ առ զգէթ եւ զգեօղս նորա։ Եթէ վանեսցի ժողովուրդ քո Իսրայէլ առաջի թշնամեաց։ Վանեաց տէր զբենիամին առաջի որդւոցն Իսրայէլի։ Վանելով վանին առաջի մեր։ Անուամբ տեառն վանեցի զնոսա։ Վանեցին զթշնամիս։ Յարիցէ վանիլ զերկիր.եւ այլն։
usury, illegal interest;
—իւ, ի —ու, with usury, upon usury.
· Calfa
τόκος foenus, usura πλεονασμός abundantia. վր. վա՛սխի, եւ վա՛խշի. Անիրաւ շահ փոխատուութեան. շարիատ. տոկոսի. (յն. դօ՛գօս. այսինքն ծնունդ. թ. տօղուշ ).
cf. Վաշխառու.
· Calfa
Ի զրկօղ մեծատանց, ի վաշխամփոփէ, եւ ի տոկոսառէ. (Մաշկ.։)
usurer.
· Calfa
Որպէս . τοκίζων, δανείζων, δανείστης foenerator, usurarius. cf. ՎԱՇԽԱԿԵՐ, ՎՆՇԽԱՄՓՈՓ) Առօղ զվաշխ. տոկոսառ. վաշխաժողով.
cf. Վառվռուկ.
· Calfa
ՎԱՌՎԱՌՈՒԿ կամ ՎԱՌՎՌՈՒԿ. ἅλυσσον alysson, alyssum եւ been, themen. իտ. ben bianco, ben russo. Խոտ բարձօղ զկատաղութիւն շան. կատաղած շան դեղ
labouring with another;
fellow-labourer.
· Calfa
Կցորդ վաստակոց. աշխատակից. ըստ յն. κοπιῶν laborans. աշխատօղ. կամ συνεργών cooperans. գործակից.
fond of labour, laborious, painstaking, hard working, indefatigable, industrious, diligent.
· Calfa
φιλόπονος, ἑθελοπόνος laboris amans, studiosus, lubenti laborans animo. Աշխատասէր. երկասիրօղ. անխոնջ.
seeking evil;
impudic.
· Calfa
որպէս յն. Աւելախնդիր, յաչաղկոտ, եւ պոռնիկ. περιττός καὶ βασκάνος , πόρνη . Որ ի խնդիր է վատութեան եւ վատթարութեան. չարասէր. խեղաթիւր. խենէշ. ուրիշի գէշ ուզօղ. եւ ան՝ որ գէշութենէ ետեւէ է.
cf. Չարախօս.
· Calfa
κατήγορος, κακήγορος maledicus. Չարախօս. բամբասօղ. հայհոյիչ.
to be or become cowardly, pusillanimous, faint-hearted;
to grow idle or lazy, slothful.
· Calfa
Առ ի պսակելոյ զյաղթօղն, եւ յամօթ առնելոյ զվատացեալն։ Զվատացեալսն ի կռուի տամբ եւ կենօք հարցանել. (Եզնիկ.։ Փարպ.։)
curtain;
veil;
պատուհանաց, մահճաց, window-curtain;
bed-curtain;
— դրան, door-curtain;
թատրոնի, —, drop-scene;
— մետաքսեայ, silken curtain;
— ծալածոյ, զսպանակաւոր, roller-blind, spring-blind;
ձգել զ—, to draw the curtain, to draw down the blind;
բանալ զ—, to open or to draw back the curtain;
փակել զ—, to shut the curtain;
—աւ խօսել, to speak under a pretext.
· Calfa
ἑπίσπαστρον, καταπέτασμα , κάλυμμα, κατακάλυμμα velum, velamen, tegumentum, aulaeum, quod obtenditur, operimentum. Առագաստ. ծածկոյթ վերուստ ի վայր կամ ի վերայ ագուցեալ. պատրուակ. նուարտան. վիժակ. քօղ. սրահակ. սրսկապան. անջրպետ պարզեալ ձգեալ. քէրտէ, էօրթիւ, ճիպինլիք.
cf. Վարակեցուցանեմ.
· Calfa
Ընչիցն ծառայ կապանս վարակէ զանձամբ։ Իբրեւ զբազում չարեաց պարտական վարակեն ի դժուարարձակ շղթայս։ Գելոցօք վարակել եւ խորտակել։ ԿԱպեաց զսպանօղն զհերովդդէս՝ զանդամս նորա որդամբք վարակելով. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26։ Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Ոսկիփոր.։)
ladder-shaped.
· Calfa
κλιμακόεις, κλιμακώδης gradatus, scalae modo factus, scalaris. Ունօղ զձեւ սանդղոց կամ աշտիճանաց. աստիճանաւոր.
to bridle, to curb, to check, to rein;
to subdue, to break in.
· Calfa
Ոչ սանձահարեսցէ զլեզու իւր։ Որ կարօղն է սանձահարել զամենայն մարմին իւր. (Յկ. ՟Ա. 26։ ՟Գ. 2։)
casket;
handbasket.
· Calfa
Ստուգաբանութեան գիւտք. սապատ, գլխապատ, յիրէն ունելով զանունն. (Երզն. քեր.) (թուի ասել, թէ սապատն է՝ որպէս սա պատօղ. եւ կամ գրելի է, սարպատ՝ որպէս նոյն ընդ գլխապատ)։
peddler, hawker, huckster, petty dealer.
· Calfa
καπηλεύων caupo, nundinator եւ τραπεζίτης mensarius, nummularius. Ունօղ եւ վարօղ զսապատ, զարկղ ընչից. վաճառական. սեղանաւոր, եւ այլն.
ice, frost;
glazed frost;
crystal;
frozen;
հատոր սառանց, piece or block of ice.
· Calfa
Սառն է շոլովութիւն ջրոյ պաղեալ ի պարզոյ, եւ եղեամն է ցօղ թերասառոյց. (Արիստ. աշխ.։)
ice-like, icy, glassy, crystalline, translucent, pellucid;
crystalloid, hyaloid, crystal form.
· Calfa
κρυσταλλοειδής sicut glacies. Ունօղ զկերպարան եւ զտեսիլ սառին. սառնատեսակ. սառի կամ պիլլօռի նման
icy, cold, stony, cruel.
· Calfa
Ջեռուցանօղք զմերս սառնասեր սրտիցս անբորբոք շիջումն. (Նար. ՟Ձ՟Ա։) (կամ Սառնասէր. պաղեալ հովացեալ ի սիրոյ)։
adj. chem. hyaline, glassy;
cf. Սառնակերպ.
· Calfa
ՍԱՌՆԱՏԵՍ ՍԱՌՆԱՏԵՍԱԿ. κρυστάλλινος crystallinus κρύσταλλος crystallus. Ունօղ զտեսիլ սառին. նման պաղպաղակի, եւ Պաղպաղակ. սառի պէս. պիլլօռի պէս. պիլլօռ.
cf. Սառնակերպ.
· Calfa
ՍԱՌՆԱՏԵՍ ՍԱՌՆԱՏԵՍԱԿ. Ունօղ զտեսիլ սառին. նման պաղպաղակի, եւ Պաղպաղակ.
excessive, extreme, great, grievous, enormous;
intense, violent, vehement, impetuous, strong, lively, ardent, fiery;
rigid, rigorous, rude, severe, austere, insupportable;
— տգէտ, downright or perfectly ignorant person.
· Calfa
Սովն սաստիկ եղիցի յոյժ։ Եղեւ սով սաստիկ։ Կոծ մեծ եւ սաստիկ յոյժ։ Տեսեալ զհողմն սաստիկ։ Կոծ մեծ եւ սաստիկ յոյժ։ Տեսեալ զհողմն սաստիկ՝ երկեաւ։ Թուղթքս ծանունք են եւ սաստիկք։ իբրեւ զսաստիկ թագաւոր։ Սասկիտ կայծակունս յաչաց փայլատակեցուցանիցեն։ Սաստիկ պատերազմօղ. եւ այլն։ Ընդ իւրեաւ հնազանդեալ պատերազմաւ սասակիւ։ Վէհս սաստիկս։ իբրեւ ի սաստիկ հնոցէ ծուխ թանձրացեալ։ Համարձակիլ յայսպիսի սաստիկ եւ կարեւոր գործ։ Լինէր խորան մեծ լցեալ սաստիկ որերով։ սաստիկ ժանիս եւ մադիլս ունի։ (Յհ. կթ.։ Եղիշ.։ Փարպ.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։)
vehemently, vigorously, impetuously, strongly, with all one's force, power or strength;
greatly, excessively, extremely, grievously, violently, sharply, harshly, rigidly, severely, rigorously.
· Calfa
Սովն սաստիկ եղիցի յոյժ։ Եղեւ սով սաստիկ։ Կոծ մեծ եւ սաստիկ յոյժ։ Տեսեալ զհողմն սաստիկ։ Կոծ մեծ եւ սաստիկ յոյժ։ Տեսեալ զհողմն սաստիկ՝ երկեաւ։ Թուղթքս ծանունք են եւ սաստիկք։ իբրեւ զսաստիկ թագաւոր։ Սասկիտ կայծակունս յաչաց փայլատակեցուցանիցեն։ Սաստիկ պատերազմօղ. եւ այլն։ Ընդ իւրեաւ հնազանդեալ պատերազմաւ սասակիւ։ Վէհս սաստիկս։ իբրեւ ի սաստիկ հնոցէ ծուխ թանձրացեալ։ Համարձակիլ յայսպիսի սաստիկ եւ կարեւոր գործ։ Լինէր խորան մեծ լցեալ սաստիկ որերով։ սաստիկ ժանիս եւ մադիլս ունի։ (Յհ. կթ.։ Եղիշ.։ Փարպ.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։)
simple, single;
unadorned;
— սպիտակ, quite white;
— մարդ զքրիստոս ասել, to declare our Lord a mere man.
· Calfa
Մարկեզոս սատակ մարդ զքրիստոս որպէս զսամոստացին յանդգնեցաւ ասել։ Սատակ մարդ զտէրն՝ որպէս սաբէլ լիբէացի եւ պօղոս սամոստացի՝ մարկեզի մտուցեալ. (Սոկր. ՟Ա. 36։ ՟Բ. 20։)
mortal, deadly, fatal, mortiferous, lethal, murderous, destructive.
· Calfa
Սատակողական. ունօղ զօրութիւն սատակելոյ. ապականիչ. մահացուցիչ.
possessed by a devil, raging, furious, demoniacal.
· Calfa
Կրօղ յինքեան զսատանայ. սատանայազգեաց. սատանայոտ. դիւազգեաց. այսահար. եւ Սատանայական.
to become a devil, to be malevolent.
· Calfa
ՍԱՏԱՆԱՅԱՆԱԼ. Լինել իբրեւ զսատանայ նմանօղ սատանայի.
workman, artisan, operative;
labourer, husbandman;
weaver, help, succour, aid;
helper, assistant, auxiliary;
fellow;
cause, author;
— պատմութեան, additional professor of history;
— լինել, cf. Սատարեմ.
· Calfa
ἑργάτης (յորմէ թ. ըրղաթ ). operarius. Գործօղ. գործոնեայ. գործաւոր. մշակ.
to raise to dignities.
· Calfa
Մաքսաւորն սատերանայր, եւ հալածիչն պօղոս բարձրանայր. (Ճ. ՟Գ.։)
rose-coloured, rosy, roseate.
· Calfa
Ունօղ զգոյն վարդի. կարմրերփեան. ծիրանափայլ. զուարթագին. կիւլիւլիւ.
cf. Վարդատիպ.
· Calfa
ՎԱՐԴԱՏԵՍ ՎԱՐԴԱՏԵՍԱԿ. Ունօղ զտեսիլ վարդի. վարդագոյն. վարդատիպ.
cf. Վարդատիպ.
· Calfa
ՎԱՐԴԱՏԵՍ ՎԱՐԴԱՏԵՍԱԿ. Ունօղ զտեսիլ վարդի. վարդագոյն. վարդատիպ.
practical, fit or apt to exercise.
· Calfa
ἁσκητικός asceticus, et athleticus եւ studiosus. Կրթական. մրցական. ճգնողական. եւ ճգնօղ.