bearded, long-bearded or thick-bearded.
· Calfa
Ունօղ զմօրուս՝ մանաւանդ զերկայն. մօրուքւոր.
cf. Յագեցումն.
· Calfa
Ի բանին յագեցմանէն փախեաք. քանզի յագեցումն բանի պատերազմօղ է լսելեաց. (Ածաբ. մկրտ. յորմէ եւ Համամ առակ.։)
satiety, surfeit, repletion;
պատառիլ ի յագեցմանէ, to burst with eating.
· Calfa
Ի բանին յագեցմանէն փախեաք. քանզի յագեցումն բանի պատերազմօղ է լսելեաց. (Ածաբ. մկրտ. յորմէ եւ Համամ առակ.։)
bold, audacious;
audacity, boldness;
cf. Խուժդն.
· Calfa
Ապա եթէ ի կարի ինչ ի խժդան եւ յախորտի կայցեն (հերձուածողք), լուիցե՛ն Պօղոսի՝ որ ասէ. (Սեբեր. ՟Ե։)
vagrant, wandering.
· Calfa
ῤέμβη, ῤέμβος, ῤεμβασμός, περιφέρεια circumagitatio, circumlatio, evagatio, aberratio ἁποπλάνησις circumerratio. Իբր Յածող, եւ Շարժուն. կամ յածօղ զաչս.
to look at, to gaze upon, to look intently at;
to survey, to watch.
· Calfa
Գաւառապետաբար յականէ։ Շուրջ գալով յականէ՝ ոչինչ մասն թողեալ նորա անզննին։ Զամենայն ինչ յականես այցելութեամբք, եւ դէտդ ումեք ոչ երեւիս։ Ամենայն անսուտ, մարգարէ՝ կոչիւր տեսանօղ կամ յականօղ ըստ հոգւոյ. (Փիլ.։)
Աչք տեսանողական եւ յականօղ ես սրբեցելոց ժողովրդեանն Աստուծոյ. (Տօնակ.։)
adj. s. Dioscorian.
· Calfa
Ասորիք հետեւօղք Յակոբայ ծանծալոս կոչեցելոյ, կամ դիոսկորեանք.
cf. Յախուռն.
· Calfa
Յահուր եւ անպատկառ բարբառովքն։ Յանդուգն եւ յահուր բերանով։ Յահուր բարուք։ Խօսիւք յահուր։ Մի՛ յահուր, մի՛ զրկօղ, մի՛ յանդուգն։ Յահուր շարժմամբ վնասիցէ. (Շ. թղթ.։ եւ ՟Գ. Յհ. ՟Ե։ Մաշկ.։ Կանոն.։ Մխ. դտ.։)
great, large, huge, enormous, gigantic, vast, immense;
strong;
powerful, mighty, victorious;
much, many, abundant, considerable.
· Calfa
ՅԱՂԹ. որպէս Յաղթօղ. մեծ. զօրաւոր. վիթխարի. բարձրահասակ. քաջ. վսեմ.
πολύς, -λλή, -λύ multus, -a, -um. Արմատ Յաղթելոյ, որպէս Յաղթական կամ յաղթօղ յիմիք կարգի՝ մեծութեամբ, վսեմութեամբ, բարձրութեամբ, բազմութեամբ, զօրութեամբ եւ այլն. (լծ. թ. ալթ էթմէք կամ այագ ալթընա ալան. լտ. ա՛լթուս, բարձր, եւ խոր. եւ պրս. սախթ, քաջ եւ մեծ, եւն). Վարի որպէս Բազում. բազմաւոր. յորդ. ահագին. ընդարձակ. (յ. բօլի՛, բօլլի՛ ).
victorious.
· Calfa
ՅԱՂԹԱԶԳԱԾ, մանաւանդ՝ ՅԱՂԹԱԶԳԵԱՑ. νικηφόρος victor, supeans, antecellens, victoriosus. Որ զգեցեալ է կամ կրէ յինքեան զյաղթութիւն. յաղթական. յաղթօղ. վեհագոյն.
triumphal, victorious, triumphant;
triumpher, conqueror, subduer;
— լինել, to triumph over, to conquer;
to excel;
— երգ, triumphal song, epinicion.
· Calfa
νικητής, νικητήριος, ἑπινίκιος ad victoriam pertinens. եւ բայիւ νικάω, ἱσχύω vinco, valeo. Յաղթօղ. զօրագոյն. վերագոյն. յաղթազգեաց. ուստի ՅԱՂԹԱԿԱՆ ԼԻՆԵԼ՝ է Յաղթել.
flowing rapidly, torrential, impetuous.
· Calfa
Ունօղ զյաղթ ջուր՝ խոր, կամ բազում.
eager to win;
contentious, quarrelsome, litigious.
· Calfa
φιλόνικος rixae sive superationis studiosus, contentiosus. Սիրօղ յաղթութեան. որ սիրէ եւ նկրտի յաղթօղ հանդիսանալ ի կռիւս եւ ի հակառակութիւնս.
to desire to conquer;
to delight in strife or quarrelling, to dispute, to contest.
· Calfa
Յաղթասիրօղ խօսք. (Բրս. արբեց.։)
giving the victory.
· Calfa
βραβευτής arbiter. Տուօղ եւ առիթ յաղթութեան, կամ յաղթանակի. հանդիսադիր.
to vanquish, to overcome, to conquer, to subdue, to subjugate;
to surpass, to excel, to prevail over;
— պատերազմի, to conquer, to triumph;
— ցաւոցն, to overcome or master one's grief or sorrow;
— ամենայն դժուարութեանց կամ ներհակաց, to overcome all sorts of difficulties, to surmount every obstacle;
— անձին, կամ կրից անձին, to conquer oneself, to get the victory over self;
to overcome or subdue one's passions;
— ի դատաստանի, to gain one's cause.
· Calfa
Յաղթեսցես ի դատել քում. կամ յաղթօղ ի դատել քեզ։
cf. Յաղթող.
· Calfa
ՅԱՂԹԿՈՒ ԼԻՆԵԼ. ὐπερνικάω, κρατέω, ἑπικρατέω exsupero, praevaleo, potior, supero. (գրի եւ Յաղթու. իբր յաղթիչ) Յաղթական կամ յաղթօղ հանդիսանալ. յաղթել. յաղթահարել. տիրել. զօրանալ ի վերայ.
cf. Յաղթական.
· Calfa
Որ ինչ անկ է յաղթողաց, եւ յաղթութեան. յաղթական. յաղթօղ.
frequent, continual, incessant;
prolix, long;
much, full, copious, abundant;
frequently, often, continually;
too much, too many;
—ք, continuity, perpetuity;
հացք —աց, shewbread.
· Calfa
Աստուածն՝ զոր դուն պաշտես յաճախ, կամ յաճախ պաշտէիր։ Մեք եւ փարիսեցիքն պահեմք յաճախ։ Ի խօսելն Պօղոսի յաճախ.եւ այլն։
cf. Յաճախ.
· Calfa
Յաճախապէս ուղղագոյն յարմատոյն եղեգնաձեւ ի վեր ընթանալով ցօղուն շուշանին. այսինքն իբր ի բազումս, սովորաբար. (Նիւս. երգ.։)
cf. Յամենամ;
cf. Յամեցուցանեմ.
· Calfa
Որչափ յամէ ոք ի հաղորդութենէ, ուրախանան դեւք. զի դիւրորսալի է նոցա հեռացեալն ի փրկական խորհրդոյն. (Խոսր.։ Յամելի. իբր յամեցօղ. Սեբեր.։ Վեցօր.։)
born late.
· Calfa
Յամրածնիցն մոլեալ իմն կատաղին (գթով սիրոյ) ի վերայ ծնօղքն. (Փիլ. իմաստն.։)
prep. adv. over, on, on the other side, beyond, on that side;
անցանել —, to cross over, to pass by, to go beyond;
անցանել — այրարատայ, to pass Ararat;
անցանել — եփրատայ, to cross the Euphrates;
cf. Կոյս.
· Calfa
Եհաս ոմն ի զերծելոց անտի, եւ պատմեաց աբրամու յայնկոյս կացելոյ. (Ծն. ՟Ժ՟Դ. 13.) ուր յն. περάτης եբր. էպերի. (լծ. թ. պէրի ). ուստի համարին ոմանք զանունս եբրայեցի։ (Ի յն. ձայնէ անտի բէ՛րաս, որ է եզր, ծովեզր, եւ հանդիպակաց կողմն Կոստանդինուպօլսոյ ի լտ. կոչի բէ՛րա. եւ թ. պէյօղլու )։
despising, scorning, contemning;
despite, disdain;
outrage;
— ասել, to injure, to outrage, to affront;
to curse.
· Calfa
ՅԱՅՊԱՆԱՍ կամ ՅԱՊԱՆԱՍ. Բառ անյայտ՝ որպէս Չար սատանայ. կամ թ. եապանա. վայրենի. (իսկ լտ. թարգ. իմանայ Այպանօղ)
evident, apparent, plain, visible, manifest, clear;
expressive, significative.
· Calfa
ՅԱՅՏԱԿԱՆ. δηλωτικῶς declarativus. Յայտարարօղ, երեւեցուցիչ. նշանակիչ.
expressive, significative.
· Calfa
Յայտնի նշանակեալ. քաջայայտ. եւ Յայտարարօղ նշանակութեան եւ խորհրդոյ իրիք.
narrated or narrating clearly;
expounding clearly;
evidently, clearly;
— առնել, to narrate clearly;
to explain, to expound.
· Calfa
Յայտնի պատմօղ, պատմեալ, եւ պատմելով.
declaratory;
distinctive, characteristic;
demonstrator;
denominator;
exponent.
· Calfa
ՅԱՅՏԱՐԱՐ ՅԱՅՏԱՐԱՐԱԿԱՆ. Յայտարարօղ. ծանուցանօղ յայտնապէս. հրատարակիչ. յայտական. հանդիսացեալ.
expounding, explaining, exposing;
clear, perspicuous, obvious, plain.
· Calfa
ἑμφαντικός, ἑμφατικός significans cum emphasi. Յայտնաբանօղ. յայտնաբանիչ. բացատրօղ. թարգման.
expounder, interpreter.
· Calfa
ἑκφάντωρ, ἑκφαντορικός expressor, enarrator, interpres. որ եւ ՅԱՅՏՆԱԲԱՆ. Բացատրօղ. մեկնիչ. թարգման.
impudent, immodest, wanton, unchaste, lecherous, lascivious, lustful, lewd, obscene;
— or —ս, impudently, unblushingly, immodestly, lewdly, lustfully, obscenely.
· Calfa
Ընդ յայրատ եւ ընդ վաւաշոտ կնոջ։ Ի բա՛ց կաց ի դրացդ դու յայրատ։ Յայրատս եւ անամօթս կազմեն զտեսօղս. (Ոսկ. յհ. Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. մտթ.։)
cf. Յանկ.
· Calfa
Եթէ ակն յոռի՝ անգայտ եւ բիրտ՝ կարօղ է լինել գեղեցիկ, հանդարտ, եւ մեղմ, եւ զգօն, եւ յանգ։ Զարմատս բարութեանց յանձին ունէին, եւ միտս յանգս, եւ կամս հաճոյականս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 9. 20։)
rhymed;
accomplished, finished, ended.
· Calfa
ՅԱՆԳԱԿԱՆ ՅԱՆԿԱԿԱՆ. λήγων desinens τέλειος perfectus. Ունօղ զյանգ կամ զվերջ այսպիսի կամ այնպիսի. աւարտական. եզերեալ. կատարեալ.
to be ended, finished, bounded;
to drive at, to tend to, to come to, to be reduced, to dwindle, to result;
to discharge, to flow or to fall into, to empty itself.
cf. Յանգեցուցանեմ.
· Calfa
Արժա՛ն է հայել, թէ յո՛ր յանգեաց իմացումն՝ Պօղոսի ձայնն. (Կիւրղ. գանձ.։)
acting rashly.
· Calfa
Ապա ուրեմն ո՛չ օտար է Պօղոս, եւ ոչ նորեկ ոք, եւ ոչ յանդգնարար, թէ ի բազում ամաց հետէ զդատաւորն, եւ այլն։ (Ոսկ.գծ.։)
to dare, to be bold enough, to be audacious to do or say any thing, to have the hardihood or boldness to, to arrogate, to presume, to grow insolent or saucy;
to venture, to attempt, to run the risk.
· Calfa
Ընդէ՞ր յանդգնեցաւ սիրտ քո։ Յանդգնին գալ ի վերայ մեր։ Յանդգնեցան ոմանք ի շրջօղ հրէիցն։ Սէր ոչ յանդգնի (յն. ոչ անամօթի). եւ այլն։ հ.ն. ՅԱՆԴԳՆԻՄ. հ.ն. Իշխել առնել ինչ ընդդէմ այլոյ.
faultfinder, censurer, admonisher;
discover;
demonstrative.
· Calfa
Դաւաճանօղ յանդիմանչացն լինին. (Շ. ատեն.։)
ՅԱՆԴԻՄԱՆԻՉ. παρεστηκώς exponens, exhibens. որպէս Յանդիման կացուցիչ, ի յայտ ածօղ.
happening suddenly or unexpectedly;
momentaneous, of short duration.
· Calfa
Ուստի՞ կարօղ է լուսաւորս այս զանչափ մեծութիւն երկրի միովն երեւելով՝ յանկարծածին ժամովն լուսաւորել։ Անհամար եւ յանկարծածին րոպէիւք սահմանեցին զծնունդս այնոցիկ՝ որ ծնեալն լինին. (Վեցօր. ՟Զ։ եւ Շիր.։)
careful person, provider, protector, manager, director.
· Calfa
Մի թէ որդիք ո՞չ իցեն Իսրայէլի, կամ յանձանձիչ չիցէ՞ նոցա. իմա՛ հոգացօղ հայրաբար, կամ ըստ այլոց՝ ընդունօղ ժառանգութեան, ժառանգ։
παραληψόμενος, ἁντιληψόμενος , ἑπισκεψέμενος, ἑπισκέπτης acceptor, susceptor, curator, procurator, visitans ἁναψυχή refrigeratio, recreatio. Որ յանձանձէ. խնամակալ. դարմանիչ. այցելու. հոգաբարձու. վերակացու. ոստիկան. ընդունելի՝ այսինքն ընդունօղ. վասն այսորիկ յասելն (Երեմ. ՟Խ՟Թ. 1.)
acceptance, acceptation, consent, engagement, avowal, approbation.
· Calfa
Զյանձնառութիւն բռնադատէք օրինաց, որոց ոչ եմք եղեալ ընդունօղ։ Զոր եւ առնէր ըստ յանձնառութեանն իւրոյ. (Փարպ.։)
cf. Յանցանեմ.
· Calfa
Յուլիանոս յանցող. այսինքն ուրացօղ. (Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ա. Տէր Իսրայէլ. փետր. ՟Թ.։)
cf. Յանցանք.
· Calfa
Սիրօղն Աստուծոյ ի բոլոր սրտէ՝ զյանցմունս նախնեացն՝ ի՛ւր վարկանիցի. (Նար. ՟Կ՟Ա։)
crossgrained, wrongheaded, perverse;
foolish, stolid, half mad.
· Calfa
Յետնեալ մտօք. եւ Յետս ընդդէմ խորհօղ. հակառակ.
to doubt, to have doubts, to mistrust, to hesitate, to waver, to be in suspense;
to suspect.
· Calfa
Բազում անգամ յերկուանալի իրօք եւ անուամբք (վարի)։ Երկմիտ եւ յերկուանօղ (է) անզգամն։ Մարդն յերկուանօղն բնութեամբ. (Փիլ.։)
causing doubt;
disheartening.
· Calfa
Որ տայ յերկուանալ. երկաբեյցուցանօղ. լքուցիչ.
Եհաս ի վերայ իմ պատերազմաւ յերկուացուցանօղ դեւս այս։ Զգուշանան ի չարութեանց յերկուացուցանօղ դիւէս յայս. (Վրք. հց. ՟Բ։)
causing madness, driving mad;
intoxicating.
· Calfa
Որ ինչ յիմար առնէ կամ յիմարեցուցանէ. խենդեցնօղ.
memorial, preserving the memory of.
· Calfa
Որ առնէ զյիշատակ այլոց. յիշօղ վախճանելոյն.
keepsake, souvenir, memento, love-token;
mass-dues.
· Calfa
ՅԻՇԵԼԻՔ լեաց. գ. μνημόσυνον memoriale, memoria. Իրք տուեալք եւ առեալ ի յիշել զտուօղն. յիշատակ. առ ի յիշատակէ.