Definitions containing the research օղ : 5283 results

Աստուածարեմ, եցի

NBHL (1)

Յերկնային տռփանացն յափշտակեալք՝ աստուածազգեստք լինին։ Խնդալից զուարթանան եւ աստուածարեն։ Յորժամ աստուածարեսցէ ինչ ժամանակ, անդրէն դառնայ առ ինքն։ Մարգարէական ոգի ամենայն աստուածարի, եւ աստուածային մոլութեամբն օրէնսդրէ։ Ընդ ձեւով մարգարէութեան մտեալ ղօղեսցէ, աստուածարել եւ ըմբռնել թուելով. (Փիլ. ստէպ։)


Ատամնացաւ

NBHL (1)

Կրօղ զցաւ ատամանց.


Արարող, աց

NBHL (2)

ποιῶν faciens, auctor Որ առնէ. գործօղ. կատարիչ. պատճառ. ասի եւ ԱՌՆԵԼԻ ԱՌՆՕՂ. ընօղ.

Ահագին երկիւղի արարօղ։ Արարողացն զխաղաղութիւն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։ եւ Սարգ. յկ. ՟Թ։)


Արեանառու, ի, աց

NBHL (1)

ԱՐԵԱՆԱՌՈՒ կամ ԱՐԵԱՆ ԱՌՈՒ որ եւ յոքնակի ասի Առուք արեան կամ տարեանց. Առօղ զմասն նոյն արեան, կամ ունօղ զնոյն առու արեան այլոյ. այսինքն ազգական համարիւն.


Բազմօրեայ, էի, ից

NBHL (1)

πολυήμερος multorum dierum Բազում աւուրց. ի բազում աւուրց հետէ եղեալ, եւ տեւօղ ընդ բազում աւուրս. շատ օրուան.


Բամբասութիւն, ութեան

NBHL (1)

Զի՞նչ է բամբասողութիւն. ամենայն բան կամօք անպատուութեամբ ասացեալ՝ բամբասանք են, թէպէտ նոյն ինքն բանն կարծիցի ոչ լինել թշնամանօղ. (Բրս. հց.։)


Բանջարաճաշակ

NBHL (1)

Ճաշակօղ բանջարոյ. խոտաճարակ. խոտաբուտ.


Բաւական

NBHL (3)

ԲԱՒԱԿԱՆ. Բաւականացեալ. ունօղ զանձին բաւականն. շատացեալ. գոհ.

ԲԱՒԱԿԱՆ. Ձեռնհաս. հասու. ատակ. կարօղ.

Կամ Յարմար. ընդունակ. արժանաւոր. արժանի. կարօղ տանել.


Բորոտեցուցանեմ, ուցի

NBHL (1)

Բամբասօղ իբրեւ զՄարիամ (եղէ), եւ ոչ զանձն իմ բորոտեցեր. (Երզն. աղ.։)


Գործիչ

NBHL (1)

πρακτήρ, πράκτης, ἑργάτης actor, operator, factor Գործօղ. գործակ.


Դրամակոփ

NBHL (1)

Որ յանձնէ կոփէ զդրամ, այսինքն հարկանէ կամ հատանէ զապախտ դրամ, նման արքունի դրամոյ կնքելոյ. ստակ կոխօղ իր գլխէն.


Երդմնակեր

NBHL (1)

Կերօղ կամ կլանօղ զերդումն. երդմնազանց.


Զգլխեմ, եցի

NBHL (1)

Կարի արբեցօղ զայն ասեմ, որ ոք յոռի գինւովն զգլխիցէ. (Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Գ։)


Զկծեցուցիչ

NBHL (1)

Դաւաճանօղ եւ զկծեցուցիչ եւ ամբարտաւանագոյն գազան լինիցի. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Ըմբռնութիւն, ութեան

NBHL (1)

Որք զԱստուծոյ բնութիւնն ի ներքս առնեն իւրեանց հասանօղ ըմբռնողութեանն (կամ ըմբռնութեանն). (Նիւս. կազմ.։)


Ընդդէմ, դիմաց

NBHL (2)

Պօղոս բամբասելոյն ընդդէմ օրհնեաց. (Լմբ. ատ.։)

Ո՛չ ամենայն իրօք՝ միասնաբար ասացեալքն՝ եւ առանձնաբար ասին. որպէս եւ յընդդիմէն, եւ ո՛չ ամենեւին առանձնաբար ասացեալքն եւ միասնաբար ասիլ կարօղ գոն. (Սահմ. ՟Ժ՟Բ։)


Թողում, ղայ

NBHL (1)

Ի բազում խռովութենէն՝ որ կայր ի սրտին, չէր կարօղ զձայն թողուլ (արձակել, հանել)։ Յորժամ թողոյր (այսինքն աւարտէր) զաղօթսն յեկեղեցին, վաղվաղակի փախչէր ի սենեակ իւր. (Վրք. հց. ՟Դ. եւ ՟Գ։)


Ինքնադատ

NBHL (1)

Անխղճմտութիւն է յմար իմաստասէր ինքնադատ պատմօղ, ինքնադատ պատմօղ, ինքնահակառակ բանասէր. (Կլիմաք.։)


Ինքնակալական

NBHL (1)

αὑτοκρατηρικός, αυτοκρατικός imperatorius, omnia superans. Սեպհական ինքնակալի՝ ըստ ամենայն առման. կայսերական եւ ինքնիշխանական, գերազանց, յաղթօղ.


Լալի, լիք, լեաց

NBHL (1)

Իբր Լացօղ.


Խաչադրօշ

NBHL (1)

Ունօղ զդրոշ խաչի. (որպէս խաչվառ, խալալէմ ).


Խափարաձայն

NBHL (1)

ԽԱՓԱՐԱԿԱՆ ԽԱՓԱՐԱՁԱՅՆ. (մօտ ի Խափշիկ եւ Խփտի ազգս. եւ ի հնչիւն Խաֆ տառի, եւ կամ խապա, այս ինքն թանձր) Ունօղ զհնչիւն կամ ձայն խոշոր եւ թանձր կամ դժուարալուր.


Խուզական

NBHL (1)

Խուզօղ. եւ Խուզողական.


Ծալածոյ, ից

NBHL (1)

ԾԱԼԱԾ ԾԱԼԱԾՈՅ. Ուսանօղ զծալս. զոր լինի ծալել եւ բանալ. կամ Ոլորածոյ. փաթութեալ. Ծալելի.


Ծաղկուտ

NBHL (1)

Իբր Ծաղրածու. ծիծաղօղ. (եթէ չկայցէ սխալ գրչի)


Ծանրացուցիչ

NBHL (1)

այսինքն Ծանրացուցանօղ. ծանտրցընօղ.


Ծնանելի, լիք, լեաց

NBHL (1)

Որպէս թէ Ծնանօղ. Որ ծնանի կամ ծնաւ, կամ ունի ի մտոյ ծնանել զզաւակ. երկնօղ. ծնօղ՝ մայր.


Ծնունդ, ծննդեան, ծննդոց

NBHL (3)

իբր ն. τοκετός, τόκος, τίκτειν, λοχεύεσθαι. partus, puerperium, parere, parturire. Ծնանելն զզաւակ՝ մանաւանդ որպէս մայր. յառաջ բերելն զբերս. տօղուրմասը (լծ. յն. դօգէդօ՛ս, դօգօս). վիլատ.

γένεσις, γέννεσις, γενετή, generatio, nativitas, origo, ortus. Ծնելութիւն. ծագումն. եղանութիւն. լինելութիւն. տօղուշ, տօղմասը, օլմասը.

Ի թանձրացեալն. ἕκγονον, γέννημα, ἑπιγονή, ἁπογόνος, παιδίον, natum, faetus, proigenies, progenitus, oriundus, puer եւ germen, fructus, effectus. Զաւակ. որդի. սերունդ, եւ Բերք. արդիւնք. արգասիք. պտուղ. (իրօք. եւ նմանութեամբ.) օղուլ, եվլատ, պար, հասըլ. եբր. եէլէտ, ախերիթ, տօռ, ֆէրի.


Կամասէր

NBHL (1)

Սիրօղ զկամս իւր. կամապաշտ.


Կամարար, աց

NBHL (4)

θελητής, θεραπευτής studiosus, officiosus. Արարօղ կամաց այռոց. կամակատար. հռու. հնազանդ. ջերմ պաշտօնեայ. մտադիւր ծառայօղ.

ԿԱՄԱՐԱՐ ասի եւ Աստուած, զի առնէ զկամս երկիւղածաց իւրոց. կամ որպէս անվրէպ կատարօղ զկամս իւր, զի կամաց նորա ոչ ոք կայ հակառակ.

Բարեգութ, հզօր, կամարար, կարօղ։ Բարձրեալ անքնին, մերձաւոր կամարար։ Ստեղծիչ գոյից, եւ տէր կամարար. (Նար. ՟Խ՟Ե. ՟Ղ. ՟Ղ՟Գ։)

Կամեցօղ բարեաց, տէր կամարար. (Ժմ.։)


Կայ, Կայք, ից

NBHL (1)

Նախախնամօղ կայից, եւ հաստատութիւն եղելոցն. (Լմբ. հանգ.։)


Կիզանողական

NBHL (1)

Կիզիչ. կիզողական. էրօղ.


Կոչելի

NBHL (1)

Իբր Կոչօղ. Ձայնօղ. հրաւիրօղ.


Կորստապատիր

NBHL (2)

Պատրանօք կորուսիչ. պատրօղ կամ պատրեալ ի կորուստ.

Ագահք եւ պիղծք, կորստապատիրք, արբեցօղք եւ կերօղք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Կրկնաբուղխ

NBHL (3)

Խբխօղ կամ բղխեալ կրկին իրօք. կրկնավտակ.

Ցօղով կենսակայլակ կրկնաբուխ յաղբերաց անտի զանգս մտաց իւրոց ոռոգեալ. (Եւագր. ՟Ժ։)

Ցօղով կենսակայլակ կրկնաբուխ վտակացն առոգանեալ. (Սկեւռ. յար.։)


Հակառակիմ, եցայ

NBHL (2)

ՀԱԿԱՌԱԿԻՄ որ եւ ՀԱԿԱՌԱԿԵՄ, եցի. չ. ἁντίστημι, ἁντίκειμαι, ἁντιπίπτω resisto, obsisto, obnitor φιλονεικέω, ἁντιλέγω rixor, contendo, contradico եւ այլն. Հակառակ լինել կամ կալ. ընդդիմանալ՝ բանիւ կամ գործով, կամ իւիք օրինակաւ. կռուիլ. կագել. վիճել. պիդել։ Ուստի եւ Հակառակօղ՝ է ըմբոստ։ հակառակասէր։ Տե՛ս (Միք. ՟Բ. 8։ Զաք. ՟Գ. 1։ Իմ. ՟Ժ՟Ե. 9։ Ծն. ՟Ի՟Զ. 21։ Թուոց. ՟Ի՟Է. 14։ Առակ. ՟Ժ. 12։ Ղկ. ՟Ի. 27։ Եզեկ. ՟Գ. 7։ Ովս. ՟Դ. 4։)

Մի՛ հակառակօղս առ հրամանս վերակացուին. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)


Հանդիպիմ, եցայ

NBHL (1)

դիմազ. ՀԱՆԴԻՊԻ դիմազ. τυγχάνει, συμβαίνει contingit, accidit. Դէպ լինի. եւ Ի դէպ գայ. պատշաճի. դիպօղ գտանի, լինի.


Հարթչիմ, եայ

NBHL (1)

Անձն ձանձրացօղ միայնակեցի հարթուցեալ ի դուրս անդր. (Նեղոս.։)


Հարկեցուցիչ

NBHL (1)

Որ հարկեցուցանէ. հարկեցուցանօղ.


Հացեփեաց, փեցաց

NBHL (1)

πέσσων, πεσσούσα pistor, pistrix, panificus. Եփօղ հացի. հացարար. հացագործ. (առաւել կին)


Հաւանողական

NBHL (1)

cf. ՀԱՒԱՆԱԿԱՆ, որպէս Հաւանօղ.


Հաւաքաբան, ից

NBHL (1)

συλλογιστής syllogista, ratiocinator. Որ հաւաքաբանէ, ձեռնարկօղ.


Հռովմայական

NBHL (1)

Որպէս պօղոս՝ գըրէ ի թուղթ հռոմայական. (Շ. իմ. եղակ.։)


Հտպիտ

NBHL (1)

(Արմատն է Հպիտ. հպտանք. լծ. եւ ժպտիլ, ծպտիլ) որպէս Միմոս. խեղկատակ. կատակօղ ծաղրաշարժ՝ նմանեցուցանելոյ զայլեւայլ կերպարանս.


Հրաշագործեմ, եցի

NBHL (2)

Եւայ ոչ ծնեաւ, այլ հրաշագործեցաւ։ Հրաշագործօղ բնութեան. (Աթ. ՟Ը։)

Ի քաղաք մեծ, որոյ արուեստաւոր եւ հրաշագործօղ աստուած է. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10։)


Ձգական

NBHL (1)

ἑφολκός attractorius. Ձգողական. ձգիչ. քաշօղ.


Ճռուղեմ, եցի

NBHL (1)

Ոմանք ճչօղք ճըռւօղք եւ կանչօղք. (Կոչ. ՟Թ։)


Ճռուուղեմ, եցի

NBHL (1)

Ոմանք ճչօղք ճըռւօղք եւ կանչօղք. (Կոչ. ՟Թ։)


Մակացող, ի, աց

NBHL (2)

որ եւ ՄԱԿԱՑՈՒ. ἑπιστήμων, ἑπιστημός, ἑπιστάμενος sciens, peritus. Մակ կացօղ. վերահասու. ներհուն. հմուտ. գիտնաւոր. գիտնական. տեղեակ, գիտցօղ.

Միոյն ի բազումս լուծանել՝ բաւականապէս մակացօղ ոչ ոք. (Պղատ. տիմ.։)


Մակացու, ի, աց

NBHL (1)

Զգուշական եւ ընտրօղ մակացու. (Քեր. քերթ.։)