Definitions containing the research քո : 5989 Results

Մայրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

maternity, motherhood.

NBHL (2)

Մարիամ ... ի մայրութիւն քո հրաւիրեալ. (Շար.։)

Հայեա՛ց ի հաւատարիմ աղախինս քո, որ գայ ի կարգ մայրութեան եւ ճգնութեան. (Մաշտ.։)


Մանգաղ, աց

See full entry →

s.

(ցորենոյ) sickle, reaping-kook;
(խոտոյ) scythe.

NBHL (1)

Ի սկսանելոյ մանգաղի քոյ յոճ։ Մանգաղ մի՛ արկանիցես յոճ ընկերի քոյ։ Հատանիցէ զմանր մանր ողկուզացն մանգաղաւ։ Արկէ՛ք մանգաղք զի հասեալ են կութք. (Օր. ՟Ժ՟Զ. 9։ ՟Ի՟Գ. 24։ Ես. ՟Ժ՟Ը. 5։ Յովէլ. ՟Գ. 13։)


Մանեմ, եցի

See full entry →

va.

to spin;
to twist, to twine;
to complicate;
to weave.

NBHL (1)

Մանես քեզ ցանցս, եւ արկանես շուրջ զոտիւք քովք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 34։)


Մանիշակ, աց

See full entry →

s. bot.

violet.

NBHL (1)

Իբրեւ զքրքումս եւ զմանիշակս։ Պտղաբերէ բոյս մանիշկին զմանիշակն. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Մանկաբար

See full entry →

adv.

like a child, childishly, in a puerile manner.

NBHL (1)

Նոր զքեզ առաքեալ կոչէ (զոսկեբերանդ), եւ զքո ստինսդ մանկաբար ձգէ. (Տաղ.։)


Մանկակալ, աց

See full entry →

s.

wet-nurse;
nurse, nursemaid.

NBHL (1)

Եղիցին թագաւորք դայեակք (այսինքն դաստիարակք) քո, եւ կանայք նոցա մանկակալք քո. (Ես. ՟Խ՟Թ. 23։)


Մանկական, ի, աց

See full entry →

adj.

infantile, puerile, childish.

NBHL (2)

Տացուք զայսոսիկ մանկականի քոյոց տիոց. (Խոր. ՟Ա. 31։)

Փոխանակ ամենայն զբօսանաց մանկականաց՝ միայն սէր քո բորբոքեսցի յոգի իմ. (Սարկ. աղ.։)


Մանկակոտոր

See full entry →

adj.

child-murdering.

NBHL (1)

Արտաքուստ մանկակատոր արասցէ սուր. (Մխ. երեմ.։)


Մանկամարդ, աց

See full entry →

s.

young woman, maiden or girl.

NBHL (1)

Զպառաւունս իբրեւ զմարս, զմանկամարդս իբրեւ զքորս։ Ի մանկամարդաց այրեացն հրաժարեա՛։ Կամիմ մանկամարդացդ ամուսնանալ. (՟Ա. Տիմ. ՟Ե. 2. 11. 14։)


Մանկամոլութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pederasty, sodomy.

NBHL (1)

Դառնային յանմաքուր խառնակութիւն կանանց, եւ մանկամոլութեանց. (Նոննոս.։)


Մաննայ, ից

See full entry →

s.

offering, gift.

NBHL (1)

Ա՛ռ ի ձեռին քում մաննայ, եւ ե՛լ ընդ առաջ առնն աստուծոյ։ Ոչ ետ մաննայ արքայն ասորեստանեայց ի տարւոջն յայնմիկ։ Սեղանն պղնձի ոչ կարէր ընդունել զողջակէզսն եւ զմաննայն եւ զճարպսն։ Նաշիհ եւ մաննա ըստ խոյին եւ ըստ որոջացն. (՟Դ. Թագ. ՟Ը. 8. 9։ ՟Ժ՟Է. 3. 4։ ՟Բ. Մնաց. ՟Է. 7։ Եզեկ. ՟Խ՟Զ. 7. 11. 14. 15. 20։)


Մանրագոր, աց

See full entry →

s.

mandrake, mandragorous.

NBHL (2)

Եգիտ խնձոր մանրագորաց յանդի։ Տո՛ւր ինձ ի մանրագորաց որդւոյ քո։ Մանրագորք ետուն զհոտ իւրեանց. (Ծն. լ. 14=16։ Երգ. ՟Է. 13։)

Մանրագորաւ բազում անգամ բժիշկք քուն ածեն այնոցիկ, որոց քուն հատեալ իցէ յաչաց. (Վեցօր. ՟Ե։) (որք անխտիր յարմարին եւ մեկոնի, որ է խաշխաշ. որոյ եւ ծաղիկն է երեւելի, թէպէտեւ անախորժ հոտով։)


Մանրամասն, սանց

See full entry →

s. adj.

small part or portion, particle;
mosaic;
minute, detailed;
exact, particular;
— կոտորել, to pound, to beat small, to triturate;
ի — մասունս պարապել, to apply oneself to particulars;
հանճար ամփոփեալի —մասունս, limited intelligence;
միտք ցնդեալ ի —մասունս, a mind lost in details.

NBHL (1)

Եւ յ՛ռեկացն (ի ճեղքուածոց) մանրամասնից ճահեցուցանէ հանդէպ ճակատուն. (Մագ. ՟Ի՟Ը։)


Նեխիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to become putrid, to be corrupted, spoiled, rotten, stinking.

NBHL (1)

Նեխեսցին մարմինք նորա։ Զթաղումն իշոյ թաղեսցի, նեխեալ ընկեսցի արտաքոյ դրանն Երուսաղէմի։ Պտուղ նորա նեխեսցի։ Նեխեցան եւ փտեցան վէրքիմ։ Նեխեսցի գետ ... նեխեցաւ գետն կամ երկիրն։ Եռաց ի նմա որդն, եւ նեխեցաւ.եւ այլն։


Նիհ, նեհ

See full entry →

s.

list of prices, tax, rate, tariff.

NBHL (1)

Բառ. պրս. նիհ, նիհատ. այն է գին կամ արժէք եդեալ յարքունուստ ի վերայ վաճառելեաց. նարղ


Նեղ

See full entry →

adj. s. fig.

narrow, strait, close;
narrowness, straitness;
anxiety, grief, distress;
—ք, strait;
defile;
ի — արկանել, հասուցանել, to reduce to distress or to straits, to constrain, to oblige, to compel, to force, cf. Նեղեմ;
to press, to urge, to embarrass;
ի — մտանել, անկանել, to be pinched for means, to be in straitened circumstances, to be reduced to straits, to the last extremity, to be embarrassed, distressed.

NBHL (1)

Զցաւ քաղցոյս՝ լլկանաց նեղոյս նուաղեցելոյս՝ կենաց քո հացիւդ բժշկեսցե՛ս. (Նար. ՟Խ՟Ե։)


Նեղածերպ

See full entry →

adj.

creviced.

NBHL (1)

Ոյր կամ ուր ծերպն՝ ճեղքուածն՝ ծակն՝ անցքն՝ է նեղ եւ անձուկ. իբր յն. στενόπορος.


Նեղասրտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impatience, ill-temper, intolerance, vexatiou, irritation, exasperation, bursts or fits of passion or rage.

NBHL (1)

ὁλιγοψυχία pusillanimitas παροξυσμός exacerbatio. Նեղասիրտն գոլ, եւ նեղասրտիլն, կարճմտութիւն. փոքրոգութիւն. հեղձամղձկութիւն. դժկամութիւն. զայրոյթ. բարկութիւն. սաստկութիւն կամ բորբոքումն կրից.


Նեղեմ, եցի

See full entry →

va.

to narrow. to make narrow, to contract, to straighten, to restrain, to tie down, to press, to constrain;
to give trouble, to disquiet, to incommode, to inconvenience, to importune, to annoy, to trouble, to torment, to harass, to infest, to plague, to molest, to maltreat, to oppress;
զոք ամբոխին, to crowd, to oppress, to press, to squeeze;
ժողովուրդքն նեղէին զնա, he was oppressed by the throng;
էշն նեղեաց զինքն ընդ որմն, the ass thrust herself unto the wall.

NBHL (1)

Տեսի ես զնեղութիւն, զոր նեղեն զնոսա եգիպտացիքն։ Մի՛ նեղեսցէ այր զընկեր իւր։ Ի նեղութեան քում, որով նեղիցէ զքեզ թշնամին քո։ Նեղեաց զԻսրայէլ։ Իւրաքանչիւր զընկեր իւր նեղելով նեղեն։ Նեղեցից զմարդիկ, զի տեառն մեղան.եւ այլն։


Նեղիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

afflicting, troubling;
molesting, oppressing, persecuting;
distressing;
vexatious, disquieting.

NBHL (1)

Տէր զի՞ բազում եղեն նեղիչք իմ։ Սրամտութիւն նեղչին քո։ Ակն յանդիման նեղչաց իմոց։ Որդիք նեղչացն քոց.եւ այլն։


Նենգաբար

See full entry →

adv.

"cf. Նենգաւ."

NBHL (1)

Եհարց քահանայապետն՝ թաքուն եւ նենգաբար. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37։)


Նենգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fraud, trick, artifice, craftiness, slyness, cheating;
duplicity, deception, trickery, knavery;
disloyalty, perfidy, felony, treason;
swindling, roguery.

NBHL (1)

Եկն եղբայր քո նենգութեամբ, եւ առ զօրհնութիւնս քո։ Պատասխան ետուն նենգութեամբ, եւ առ զօրհնութիւնս քո։ Պատասխանի ետուն նենգութեամբ։ Նենգութեամբ կալցին զՅիսուս, եւ սպանցեն։ Ամենայն բարեկամ նենգութեամբ գնայ։ Որովայան նորա կրեսցէ զնենգութիւն։ Շրթունք քո մի՛ խօսեսցի զնենգութիւն։ Զնենգութիւն զօրհանապազ խորհեցան։ Առաջնորդք են ամպարիշտք նենգութեանց։ Յայտնեցաւ սօղոսի նենգութիւնն նոցա։ Ի նենգութեանց հրէից։ ԱԶգ եղեւ ինձ նենգութեան յայրդ լինելոյ ի նոցանէ.եւ այլն։


Նետաձիգ

See full entry →

adj. s.

drawing a bow;
serving to launch an arrow;
cf. Նետընկէց;
— առնել, լինել, to shoot, to let fly an arrow, to draw a bow, cf. Նետահարեմ.

NBHL (3)

Ընդ նետաձիգն՝ որ առ նոսին, զիս խոցեսցես սիրով քոյին. (Յիսուս որդի.։)

Հրամայեաց նետաձիգ առնել զնա։ Ինքեանք զինքեանս նետաձիգ առնէին միշտ բանիւք իւրեանց։ Զբազումս նետաձիգ առնէր բանսարկուն ի գեղ նորա։ Դեւք նետաձիգ առնեն ի միտս քո զչար եւ զանսուրբ մտածութիւնս. (Տէր Իսրայէլ. յուլ. ՟Ժ՟Բ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 20։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Ի վերուստ ի պարսպացն նետաձիգ լինին։ Նետաձիգ եղեն աղեղնաւորքն ի ծառայս քո ի վերուստ ի պարսպէ անտի։ Նետիւք իւրովք նետաձիգ լիցի ի թշնամիս. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Ա. 20. 24։ Թուոց. ՟Ի՟Դ. 8։)


Ներ, ի, ոյ

See full entry →

s. prep.

sister-in-law;
—ք, period or cycle of six hundred years, or months;
in, into;
within;
ի — անձինդ, in thyself;
— արհեստին, skilled in art.

NBHL (1)

Ասէ նոոմին ցհռութ, ահա նէր քո դարձաւ. դարձի՛ր եւ դու զհետ նիրին քոյ. (Հռութ. ՟Ա. 15։)


Ներածական, ի, աց

See full entry →

adj.

introductory.

NBHL (1)

Յորս յարձակեցաւն, ստորադասէ յենթակայէ ներածական։ Թեւակոխեցի մերով մակստացական եւ ներածական վարժմամբ։ Զներածական քո մտածութեան տրամակայումն դիտաւորութեան ծանեայ. (Մագ. ՟Լ. ՟Խ՟Ա. ՟Կ՟Դ։)


Ներածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

introduction.

NBHL (1)

Ներածութեամբ արքունական, առ սկիւթականս ահեղ գոչմամբ. (Շ. առ ապիրատ. (իբր յառաջ խաղացմամբ մուտ ունելով)։)


Ներբողեմ, եցի

See full entry →

va.

to make the panegyric, the eulogy of;
to give praises, to laud, to eulogize, to praise, to exalt.

NBHL (1)

Ներբողեալ դու յառատութեան։ Ներբողեալ ես մաքուրդ փայլումն. (Նար. ՟Ձ՟Է. եւ Նար. կուս.։)


Ներգեւիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to become weak, lean, faint, to grow languid.

NBHL (1)

Սկսան նքողել, ծարաւել, նուազել եւ ներգեւել. (Բուզ. ՟Դ. 6։)


Ներգործական, ի, աց

See full entry →

adj.

active;
— բայ, active verb;
— քուէ, active voice;
— շնորհք, effective grace.


Ներգործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

activity, energy, force, virtue;
influence, operation;
act, deed, work;
— հաւատոյ, act of faith.

NBHL (1)

Ներգործութիւն է շարժութիւն արարողական։ Ներգործութիւն է ըստ բնութեան շարժութիւն. իսկ ախտ (կամ կիրք՝) արտաքոյ բնութեան. (Նիւս. բն.։)


Ներկած, ոյ

See full entry →

s.

spot, stain;
cf. Ներկածոյ.

NBHL (1)

Մերկեա՛ յինէն ըզքուրձ մեղաց՝ ըզտրտմագինն արեամբ ներկած. (Շար.։ եւ Յիսուս որդի.։)


Ներկանեմ, կի

See full entry →

va.

to dye, to colour, to tinge;
— ի կարմիր, to give a red dye to, to dye red.

NBHL (1)

Որք զծիրանի պատմուճանսն ներկանեն։ Ընդէ՞ր յարեան քո ներկեար. (Բրսղ. մրկ.։)


Ներկատուն, տան

See full entry →

s.

dye-house.

NBHL (1)

Յարքունի ներկատունն դեւ բնակեալ՝ ապականէր զամենայն ներկսն. (Հ. փետր. ՟Ը.։)


Ներկոց

See full entry →

s.

dye-house.

NBHL (1)

Յարքունի ներկնոցն դեւ բնակեցաւ. զհանդերձս թագաւորին վատագոյն ներկէին. (Հ=Յ. փետր. ՟Ը.։)


Ներհակ

See full entry →

cf. Հակառակ.

NBHL (1)

Ներհակս ինձ զօրացուցի ապառումս եւ անկռուելիս։ Բազմահատուած էութիւն բնութեանս՝ ներհակք միմիեանց ի պատերազմի։ Ընդէ՞ր զինեցար ընդդէմ քո ներհակ. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Ի՟Ե. ՟Խ՟Զ։)


Ներողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indulgence;
pardon, remission, mercy, pity;
ներողութեամբ, indulgently.

NBHL (2)

Բազում են մեղանքս, այլ յաւէտ են նուազեալ առաջի քոյդ ներողութեանց. (Նար. ՟Հ՟Դ։)

Որ զբազմազեղ ներողութիւնդ քո ցուցեր. (Շար.։)


Ներս, ի ներս

See full entry →

adv.

in, within, inside;
cf. Ներքս.

NBHL (1)

Արտաքոյ, եւ ի ներս. (Վրդն. ել.։)


Ներտ, ից

See full entry →

cf. Նեարդ.

NBHL (1)

Եմուտի ներքոյ փղին, հարկանէր զներտս փղին, եւ անդէն ընկենոյր զփիղն ի վերայ անձին իւրոյ. (Բուզ. ՟Դ. 22։)


Ներտրամադրական

See full entry →

cf. Ներտրամադրեալ.

NBHL (2)

Ի ներքոյ ներտրամադրական բան, եւ արտաքոյ արտաբերական. (Դամասկ.։)

Զներտրամադրեալ բնութիւն բանիս հոգւով քո խառնեա՛. զարտաբերեալս յօգուտ լսողաց շնորհօք քո ներկեա՛. (Մխ. աղօթ.։)


Ներտրամադրեալ

See full entry →

adj.

inward, innate, inborn;
— բան, idea, thought, conceit.

NBHL (2)

Ի ներքոյ ներտրամադրական բան, եւ արտաքոյ արտաբերական. (Դամասկ.։)

Զներտրամադրեալ բնութիւն բանիս հոգւով քո խառնեա՛. զարտաբերեալս յօգուտ լսողաց շնորհօք քո ներկեա՛. (Մխ. աղօթ.։)


Ներքանոց

See full entry →

s.

any piece of furniture used as a couch, bedding.

NBHL (1)

Ի ներքոյ դնելի ինչ. որպէս բազմական, անկողին.


Ներքին, քնոց

See full entry →

adj.

interior, internal, inner;
intestine;
intrinsic;
intimate, cordial;
underground, subterranean;
— անկիւն, internal angle.

NBHL (2)

ἑσώτερος, ἑσώτατος, ὀ ἕσω , ἕνδον, ἕσωθεν qui vel quod intus est, internus, interior, -ius, intimus. Որ ինչ է ի խորագոյն վայրի՝ ի ներքս կոյս կամ ի մէջն. միջին. գաղտնի. թաքուն. ընտանի. եւ Հոգեկան. ներսի, ներսինը.

Զներքինն առնել դարձեալ վերին, եւ ըզվերինն առնել ստորին։ Խոնարհեցո՛ զմիտս իմ ներքին, զի բարձրացայց շնորհիւ քոյին (որ հայի եւ ի նշ. (ա). Յիսուս որդի.։)


Ներքինապետ, աց

See full entry →

s.

chief of the eunuchs;
cf. Մարդպետ.

NBHL (1)

ἁρχιευνούχος princeps eunuchorum. Գլուխ ներքինեաց. պետ կանանոցի պալատան. եւ Իշխան ներքին իրաց արքունեաց. մարդապետ


Ներքինի, նւոյ, նեաց

See full entry →

s.

eunuch;
ձայն —նւոյ, shrill voice;
— առնել, —ս խզել, cf. Ներքինացուցանեմ;
անմորուս են —, eunuchs have no beard.

NBHL (2)

εὑνούχος eunuchus σπάδων spado, castratus, eviratus. Ներքին պաշտօնեայ արքունի պալատան, մանաւանդ կուռտ՝ ի ծառայել կանանց արքունեաց. կռտած մարդ, սարայի մարդը.

Վաճառեցին զյովսէփ յեգիպտոս պետափրեայ ներքինւոյ դահճապետի փարաւոնի։ Յորդւոց քոց տարցին, եւ արասցեն ներքինիս ի տան թագաւորին բաբելացւոց։ Զի են ներքինիք՝ որ յորովայնէ մօր իւրեանց ծնան այնպէս. եւ են ներքինիք՝ որ ի մարդկանէ եղեն ներքինիք.եւ այլն։


Ներքնակ, աց

See full entry →

s.

under-coat, under-waistcoat;
shirt-front;
— կանանց, chemisette, habit-shirt, under-petticoat.

NBHL (1)

ὐποδύτης subucula, tunica ἁναστείλας, χιτωνίσκος interula. Ներքին ագանելի ի ներքոյ պարեգօտի. բաճկոն. վտաւակ.


Ներքնատուն, տանց

See full entry →

s.

ground-floor;
cellar.

NBHL (2)

Թաքեաւ արտաքոյ քաղաքին ի ներքնատուն մի նեղ եւ անձուկ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Թաքուցանէին զանձինս ի ներքնատունս իւրեանց. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 16. այսինքն ի ներքին խորշս տանց։)


Ներքս, ի ներքս

See full entry →

adv.

in, into, inside;
մտանել ի —, to go in, to enter;
ընկալաւ զնա ի —, he took him in, he received him;
եդաք ի — ի սենեակն, we placed it in the room.

NBHL (1)

Ի ՆԵՐՔՍ ԱԾԱԿԱՆ, ՆԵՐՔՍԱԾՈՂԱԿԱՆ, ՆԵՐՔՍԱԾԵԱԼ. Իբր Ի ներքս ածեալ՝ մուծեալ արտաքուստ. յետամտական. օտար.


Ներքսագոյն

See full entry →

adj.

interior, internal, innermost.

NBHL (1)

Ոմանք արտաքոյ ապարանիցն եւ կէսքն ի փողոցսն ի ներքսագոյն. (Ագաթ.։)


Նեցուկ, ցկի

See full entry →

s.

stay, staff, prop;
sustainer, support, upholder, buttress;
—ս արկանել, to prop, to stay, to support;
— ամրութեան լինել ումեք, to be a support of, to uphold, to sustain, to protect;
— կալ հաւատոց, to support religion, to be a supporter of religion;
cf. Յենարան.

NBHL (1)

արար զծովն ձուլածոյ, եւ նեցուկ ի ներքոյ նորա. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 23։)


Նժդեհ

See full entry →

cf. Պանդուխտ.

NBHL (1)

Պանդուխտ եւ նժդեհ եմ ես ի միջի ձերում։ Պանդուխտ եմ ես առաջի քո, նժդեհ եւ անցաւոր, որպէս ամենայն հարք իմ։ Ընտրելոցդ նժդեհից՝ որ ի սփիւռս. (Ծն. ՟Ի՟Գ. 4։ Սղ. ՟Լ՟Ը. 13։ ՟Ա. Պետ. ՟Ա. 1։)