Definitions containing the research քո : 5989 Results

Կցորդակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կցորդութիւն.

NBHL (1)

Որդւոյ քոյ կցորդակցութեամբ. (Նար. կուս.։)


Կքրիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to make head against, to cope with, to withstand, to face, to dare, to brave, to beard, to set at defiance;
ընդդէմ —, to oppose, to resist, to withstand;
թշնամի —, to declare oneself enemy, to bear enmity.

NBHL (1)

Ծիծաղեսցիս զնոքօք, յորժամ զինուք չարեաց ընդդէմ քո կըքրին։ Կքրի հալածել։ Աստուածաշունչ գրոց ընդդէմ կքրել։ Թշնամի ընդդէմ կքրեցաւ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ատ.։)


Հազ, ի, ոյ

See full entry →

s.

cough;
անընդհատ, չոր —, — հիւծիչ, a continual, dry, churchyard cough;
շնչարգել — մանկանց, hooping or chin cough;
—ի դեղ, tussilago, colt's foot, horse-foot;
նեղիլ ի —ոյ, to suffer from a -;
դառն — կալաւ զիս, I caught a violent -.

NBHL (1)

βήξ tussis. Բուռն բերումն շնչոյ կամ թքոյ եւ պլղամի՝ շառաչմամբ եւ թնդմամբ.


Հազամ, ացի

See full entry →

vn.

to cough;
անդադար —, to do nothing but cough;
հազաց զգիշերն ողջոյն, he coughed all night.

NBHL (1)

ՀԱԶԱՄ կամ ՀԱԶԵՄ. βήττω, χελόττω tussis. Գրգռիլ փողոյ կամ թոքոց, եւ ի դուրս տալ թնդմամբ զշունչ կամ զխուխ.


Հազար, աց

See full entry →

adj. adv.

thousand;
immense, innumerable;
—, —ս, thousand times;
—ք —աց, million;
—ս հինգ արանց, five thousand men;
զօրութեամբ —օք, with an army a million strong;
քոյր մեր, եղիցես ի —ս եւ ի բիւրս, o sister! may your posterity be as the sand of the sea-shore;
— եւ բիւր դէպ եթէ գտցի ոք, if by chance, it happens;
ամն արժանի յիշատակաց — ութ հարիւր եօթանասուն եւ ութ, the memorable year one thousand eight hundred and seventy eight.


Հազարապետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

command, office or dignity of a chiliarch;
prefecture;
stewardship, intendance, ministry, administration.

NBHL (2)

ՀԱԶԱՐԱՊԵՏՈՒԹԻՒՆ. ἑπαρχότης praefectura, principatus. Կուսակալութիւն. դքսութիւն. եպարքոսութիւն.

Տաց ի ձեռս նորա զհազարապետութիւնդ քո. (Ես. ՟Ի՟Բ. 21։)


Հազորենի, նւոյ

See full entry →

s.

sorb apple-tree.

NBHL (1)

Ի ներքոյ հազորենւոյն ննջէր. (Մեսր. երէց.։ Մամիկ.։)


Հալոց, աց

See full entry →

s.

furnace;
foundry;
crucible, coppel;
— պառակաւոր, muffle-furnace or furnace-mill.


Հալումն, ման

See full entry →

s.

melting, liquefaction, fusion;
dissolution;
consumption, decay;
— ջրեղէն, հրեղէն, aqueous, igneous fusion;
— կերակրոց, digestion;
— սառնամանեաց, thaw.

NBHL (1)

Իբրեւ ի քուրայի հալումն իմն միանգամայն առնէ (ստամոքն). (Նիւս. կազմ.։)


Ղաշիկ

See full entry →

cf. Ղակիշ.

NBHL (1)

Ղաշիկ արարեալ յայնկոյս զվանտոսպ։ Ընդ մէջ փակեալ զղաշիկն։ Դարձուցին զղաշիկն։ Արատաքոյ ղաշիկ բանակին։ Ռազմ բոլորեալ ղաշիկ դիմացուածով զմարտն գրգռեալ, եւ այլն. (Արծր. ՟Գ. 17։ ՟Դ. 2. 5. 10։)


Ղեկավարեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to be steersman, to hold the helm, to steer a vessel;
to govern, to direct, to manage.

NBHL (2)

Ղեկավարէք կեանս ամենայնի, որոց ընդ թագաւորութեանդ աթոռով են ի ներքոյ անկեալ. (Պրպմ. ՟Լ՟Ե։)

Ղեկավարել տան իւրոյ, կամ ժողովրդեան իւրեանց, կամ առ աստուած ճանապարհի։ Նոյ ի վերայ ջուրցն քո խնամօքն ղեկավարեցաւ. (Լմբ. առակ. Լմբ. սղ. Լմբ. իմ.։)


Ղեկավարութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

steering a vessel;
government, direction, management.

NBHL (1)

Ղեկավարութեամբ հոգւոյն անցուցեալ ընդ ծով աշխարհիս՝ հասո՛ յանքոյթ նաւահանգիստ առ բաղձալիդ զոր խնդրեմ. (Լմբ. սղ.։)


Ղեղի

See full entry →

cf. Լեղի.

NBHL (1)

Չարն ի ներքոյ՝ դառն ապաժոյժ ղեղւոյ, իսկ ի վերոյ բարեկերպ գունեալ իբր քաղցր օծմամբ. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Ղուղակեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to hide;
to hide or conceal oneself.

NBHL (2)

եւ չ. ՂՈՒՂԱԿԵԼ. Իբր Ղօղել, եւ ղօղիլ. թաքուցանել, եւ թաքչել, խորշիլ. պահել, եւ պահուըտիլ.

Եւ ոչ մի ի բանից քոց ղուղակեմք, եւ զկամս քո եւ զթագաւորինոչ առնեմք. այսինքն ծածկել, կամ խորշիլ. (Ճ. ՟Բ.։)


Ղօղանջ

See full entry →

cf. Ղօղանջիւն.

NBHL (1)

Ղօղանջօքն հայհոյութեան, եւ վասըն թքոյն՝ ի յիս գըթա՛. (Շ. այբուբ.։)


Ղօղեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to hide;
to smooth or level with a roller.

NBHL (2)

Որպէս Գողել. քօղել. կամ Գաղել. թաքուցանել. ծածկել. գոցել, պահել.

Զշնացօղսն (կամ զշնացեալսն) ղօղել եւ թաքուցանել. (Կանոն.։)


Ղօղեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to hide, to conceal.

NBHL (1)

ՂՕՂԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Իբր Թաքուցանել. κρύπτω abscondo.


Ղօղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to hide, to conceal oneself;
to lurk, to crouch, to squat;
to creep into;
to swim.

NBHL (1)

Ղօղեալ (այսինքն թաքուն) խորհուրդ երրորդութեան ի յերկրայնոցս անքննական։ Ղօղեցան ըստուերք մահու, լքեալ լուծան իշխանութիւնք. (Շ. տաղ.։)


Ճախարակեայ

See full entry →

adj. fig.

turned, formed or fashioned on a turner's wheel, in a lathe;
very well turned or made, well-finished, well formed.

NBHL (1)

Երկուս քրովբէս ոսկիս ճախարակեայս։ Ճախարակեայ գործեաց զաշտանակն, զբունն, եւ զստեղունս նորա։ Արծաթ ճախարակեայ։ Ձեռք նորա ոսկի ճախարակեայք։ Պորտ քո թակոյկ ճախարակեայ.եւ այլն։


Ճախր

See full entry →

s.

flight, soaring;
turn, tumble;
wheeling about;
caper, somerset;
— առնուլ, to take wing or flight, to fly away, to fly up, to soar on high, cf. Շրջագայիմ;
to caper, to cut capers, to turn a somerset, to turn heels over head;
cf. Ձի.

NBHL (1)

Ճախր առեալ ի ներքուստ ի վեր ի լեառն վարագ. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Ճակաճան, աց

See full entry →

adj.

lecherous, libidinous, lascivious, wanton, lewd.

NBHL (1)

Անարգելն եւ ճակաճանն, անմաքուր եւ անսուրբ. (Փիլ. լին.։)


Ճահաւորեմ

See full entry →

va.

cf. Ճահեմ;
— զգոյնս, to match colours.

NBHL (1)

Եւ զի՞նչ յոքունցն ... բերել ի նորոց այժմ՝ ճահաւորել տարացոյց. (Մագ. ՟Ծ՟Ե։)


Ճաճանչաւոր

See full entry →

adj.

radiant, brilliant, shining, refulgent, dazzling, beaming, glittering, sparkling, gleaming, resplendent, glistening, bright.

NBHL (1)

Ճաճանչաւոր եւ մարգարտական զրահիւն արքունի. (Կաղանկտ. յորմէ եւ Ուռպ.։)


Ճաճանչանաւուխտ

See full entry →

cf. Ճաճանչաւուխտ.

NBHL (1)

Հանդերձ քո բեհեզ, եւ զառնաւուխտ, եւ ճաճանչանաւուխտ. (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 13։)


Ճանաչեմ, ծանեայ, ծանիր, ծանուցեալ

See full entry →

va.

to know;
to perceive, to remark, to recollect, to recognize, to discern, to comprehend, to conceive, to understand;
չ-, not to know, to be unthankful, to forget;
— զիրաւունս, to listen to reason.

NBHL (1)

Ճանաչել զբարի եւ զչար։ Ճանաչեմ զիմսն, եւ ճանաչիմ յիմոցն։ Ճանաչ զձայն նորա։ Ուստի՞ ճանաչես զիս։ Ծանիջիք, թէ ես եմ տէր աստուած ձեր։ Ծաներո՛ւք, զի սքանչելիս արար տէր։ Միթէ ճանաչիցի՞ն ի խաւարի սքանչելիք քո։ Ծանիցի ի մէջ ազգաց զաւակ նոցա.եւ այլն։


Ճանապարհակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

travelling companion;
fellow-traveller;
fellow-passenger;
—ք, cross-way, cross-street, place where four roads meet;
—ք ի քաղաքի, public square.

NBHL (2)

Զանձն քո արա՛ ինձ ճանապարհակից. (Կլիմաք.։)

Տայ ճանապարհակից իւր հօտին զմաքուրն արիւն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Է. իբր թոշակ։)


Ճանապարհորդ, աց

See full entry →

s.

traveller, passenger, wayfarer.

NBHL (1)

Հասանիցէ քեզ իբրեւ զչար ճանապարհորդ աղքատութիւն (կամ ի վերայ քո իբրեւ զչար ուղեւոր տնանկութիւն). (Առակ. ՟Զ. 11։)


Ճանապարհորդակից

See full entry →

cf. Ճանապարհակից.

NBHL (2)

Ճանապարհորդակի՛ցք լեր ծառայից քոց. (Ժմ.։)

Խնդրեմք զքոյ վերակացութիւնդ եւ զճանապարհորդակից լինելն. (Խոսր.։)


Ճանճիռն

See full entry →

s.

flay, flies.

NBHL (1)

Ո՛վ բերան հայհոյիչ, յորժամ հասանի օր մահուան քո, յայնժամ դնեն ճանճիւռն հրեղէն ի բերան քո, եւ քարշեն ի գեհենն. (Եփր. քրզ.։)


Հաւասարեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

cf. Հաւասարեցուցանեմ;
cf. Հաւասարիմ.

NBHL (1)

Հաւասարեցեր զմեզ մարմնոյ քո եւ արեան. (Շար.։)


Հաւասարեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render equal, to equal;
to equalize, to level, to make even, level or smooth, to equal, to compare;
to counterbalance;
to communicate, to make a sharer or partaker.

NBHL (1)

Հաւասարեցո՛ զմեզ ընդ ճշմարիտ երկրպագուս քո. (Պտրգ. ձ։)


Հաւատամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to believe, to give credit to;
to confess;
to persuade oneself;
to commit oneself, to trust to, to confide in, to rely on;
չ-, to disbelieve;
— յաստուած, to believe in God;
— բոլորով սրտիւ, to believe firmly, with all one's heart;
— ամենայն բանի, to believe every thing;
— զոք, to side with, to second, to lend an ear to.

NBHL (1)

Հաւատացէ՛ք յաստուած, եւ յիս հաւատացէք։ Հաւատաց աբրամ աստուծոյ, կամ աբրահամ յաստուած, եւ համարեցաւ նմա յարդարութիւն։ Ոչ հաւատացին ի տէր աստուած (յն. տեառն աստուծոյ) իւրեանց։ Հաւատացին արք նինուէացիք յաստուած (յն. աստուծոյ)։ Հաւատացի տեսանել զբարութիւն տեառն։ Բազումք հաւատացին յանուն նորա։ Բայր ինքն յիսուս ոչ հաւատայր զանձն նոցա։ Չնչին փայտի հաւատան մարդիկ զանձինս իւրեանց։ Հաւատաց անքուս դաւթի յոյժ. (յն. հաւատացեալ եղեւ դաւիթ անքուսայ յոյժ։) Հաւատացէ՛ք տեառն աստուծոյ մերում, եւ հաւատասցէ ձեզ։ Մի՛ հաւատայր սիրելեաց, եւ մի՛ յուսայք յիշխանս. Եթէ աղաչիցէ զքեզ թշնամին քո, մի՛ հաւատար նմա (կամ մի՛ հաւանի), եւ այլն։


Հաւատարիմ, մի, մաց

See full entry →

adj. adv.

faithful, loyal, honest, trusty, trustworthy;
confident;
true, sure, certain, real;
cf. Հաւատարմաբար;
— լինել, to be verified, confirmed, proved;
to be justified;
to be trusted, believed, adopted, or accepted;
— կալ, մնալ, to rest or remain faithful to;
— առնել, to prove, to justify, to verify, to accredit, to give credit to, to make credible;
— առնել զոք, to assure, to cause to believe, to persuade.

NBHL (3)

ՀԱՒԱՏԱՐԻՄ. իբր Աներկեւան. անքոյթ. հաստատուն. անպակաս.

Հաւատարիմ առնել զբան ծառայից քոց. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

Հաւատարիմ լիցի անուն նորա եւ արքայութիւն նորա առաջի իմ։ Եւ արդ տէր աստուած իսրայէլի, հաւատարիմ լիցի բանն քո։ Հաւատարիմ եղեն պատգամքն աստուծոյ։ Ընտրեցաք յաստուծոյ հաւատարիմ լինել աւետարանին։ Հաւատարիմ եղեւ վկայութիւնն մեր ի վերայ ձեր յաւուր յայնմիկ։ Քարոզեցաւ ի հեթանոսս, հաւատարիմ եղեւ յաշխարհի (այսինքն հաւատացաւ)։ Որում եղէ ես հաւատարիմ. ((յն. զոր ես հաւատացայ. այսինքն որ ինձ հաւատացաւ). եւ այլն։)


Հաւատացեալ

See full entry →

adj. s.

faithful, believing;
faithful, loyal;
trusted;
believer;
ճշմարիտ —քն, the true believers.

NBHL (1)

Գտեր զսիրտ նորա (աբրահամու) հաւատացեալ առաջի քո։ Զօրաժողով է յուդա, եւ բազում հաւատացեալք ընդ նմա։ Աչք ի հաւատացեալս երկրի։ Եթէ ոք հաւատացեալ այրիս ունիցի.եւ այլն։


Հաւատափոխ

See full entry →

adj.

abjuring, changing one's faith;
— լինել, to change one's faith, to renounce one's belief, to abjure one's religion.

NBHL (1)

Հաւատափոխ ոչ լինիմք ըստ քոյդ տարակարծ մտաց. (Գր. տղ. թղթ.։)


Հաւաքաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

syllogism.

NBHL (2)

συλλογισμός syllogismus, ratiocinatio, argumewntatio. Հաւաքումն բանի տրամաբանութեամբ. քաղումն եզրակացութեան յառաջարկութեանց. ձեռնարկութիւն անվրէպ.

Մասն իմաստասիրութեան է հաւաքաբանութիւն։ Ապացուցական հաւաքաբանութիւն, եւ այլն։ Բազում առաջարկութիւնս կարօղ է դնիլ ի հաւաքաբանութեան. եւ աստուստ եւ անուն հաւաքաբանութեան գտաւ, որ նշանակէ բաղհաւաքումն, սակս բազում ինչ միանգամայն հաւաքաբանելոյ. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Հաւաքեմ, եցի

See full entry →

va.

to assemble, to gather together, to collect;
to amass, to hoard, to accumulate, to heap up;
to infer, to conclude;
to concentrate;
to compile;
to stock;
— զանձն, զխորհուրդս or զմիտս, to retire within oneself;
to collect one's thoughts, to meditate.

NBHL (1)

Որ ոչ ունի քանակ եւ հաւաքումն, այդպէս չափ դնէք եւ հաւաքէք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)


Հաւաքիչ

See full entry →

cf. Հաւաքող.


Հաւփալ, ի, աց

See full entry →

s.

cf. Հօփալ.

NBHL (1)

Ոչ հաւանեցոյց զնոսա հոբալն ի հաւս, եւ ոչ առնէտն ի չորքոտանիս. (Ոսկ. եզեկ. կամ Եպիփ. յար.։)


Հեզաբար

See full entry →

adv.

gently, mildly, meekly;
softly.

NBHL (2)

Լուաւ եւ զձայն քաղցր օդին ... որ զհեզաբար գալուստ քոյին՝ նշանակէր յամպըս վերջին. (Յիսուս որդի.։)

Գետոց հաւաքումն լեալ հեզաբար առ սահմանօք նոցա. (Խոր. ՟Ա. 1։)


Հեզութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sweetness of temper or disposition, mildness, gentleness, sweetness, affability, kindness, courteousness.

NBHL (1)

Ո՛վ կին, դու իբր ի դպրանոց տան հեզութեամբ ի տան քում բնակես. եւ կարօղ ես դու կալ հեզութեամբ. յն. իմաստասիրութիւն (այսինքն առաքինի քաղաքավարութիւն)։


Հելլենացի, ցւոյ, ցւոց

See full entry →

cf. Հելլեն;
— լեզու, the greek tongue or language;
— գրել, խօսել, to write in greek;
to speak greek.

NBHL (1)

Ըստ անսայթաքութեան սիղոբայից հելլենացւոց. (Խոր. ՟Բ. 53։)


Հեծան, աց

See full entry →

s.

beam, rafter, joist.


Կոկոզաբան, ից

See full entry →

adj.

boastful, bombastic.

NBHL (1)

Կայր զյօնսն պռզտեալ, կոկոզաբանէր լի յոքորտանօք։ Լի ամբարտաւանութեամբ կոկոզաբանէր ի վերայ մեծամեծ գործոցն գործելոց. (Արծր. ՟Գ. եւ 14։)


Կոկոն, աց, ից

See full entry →

s.

flower-hud.

NBHL (1)

Կոկոն լուսափայլ ծաղկին, սատափ մաքուր մարգարտին։ Վարդդ ի կոկոնից՝ ծաղիկ պարտեզից։ Վարդդ ի կոկոնի՝ վայլք համայն ծաղկի. (Գանձ.։)


Կոկովանք, նաց

See full entry →

s.

high flown discourse;
boasting, swaggering;
cf. Կոկով.


Կոկորդ, աց

See full entry →

s.

throat, gullet, gorge;
wind-pipe, larynx.

NBHL (1)

Կոկորդ զկերակուրս ճաշակէ։ Պտուղ նորա քաղցր է ի կոկորդի իմում։ Դարձո՛ զկոկորդ քո ի ծարաւոյ։ Ոչ գոյ բարբառ ի կոկորդս նոցա։ Կերկերեցաւ կոկորդ իմ։ Որպէս գերեզման բաց է կոկորդ իմ.եւ այլն։


Կողահոս

See full entry →

adj.

flowing or issuing from one side.

NBHL (1)

Բե՛ց ըզբերան իմ վըտակին՝ քո սուրբ արեան կողահոսին. (Յիսուս որդի.։)


Կողացաւ

See full entry →

s.

pleurisy.

NBHL (1)

Կողացաւ ... քովացաւ. (Վստկ. ՟Մ՟Հ՟Ը։)


Կողացաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կողացաւ.

NBHL (1)

Կողացաւ ... քովացաւ. (Վստկ. ՟Մ՟Հ՟Ը։)