to mix, to mingle, to blend;
to join, to incorporate, to unite;
to combine, to amalgamate;
to confound, to confuse, to perplex;
to mix up, to season;
to intermix, to intermingle;
to intertwine, to interweave;
to adulterate, to taint, to tinge;
— բարեկամութիւն, to knit in friendship;
սէր —, to fall in love with;
— զկերակուրս, to lay the cloth, to spread the table, to serve up;
— զօղս ընդ ճարմանդս, to button;
to buckle;
to unite;
— զձեռն իւր ընդ ձեռն ընկերի, to take one another by the hand;
խելս —, to exert all one's powers of ingenuity;
— ի ծով, to sail in the open sea;
զխորս —, to swim in the sea;
— զանձն, to meddle, to intermeddle, to interfere, to interpose, to intrude.
ԽԱՌՆԵԼ. Մուծանել. մխել. վարել. տալ, առնել, եւ այլն. կր. միջամուխ լինել. Յարձակիլ. խօթել, խօթուիլ.
to boil, to stew;
to scald;
to scorch, to burn.
Արեգակն խարշէր զամենայն ինչ տալով իւրով. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
cf. Խաղաղ;
supplimentary vesper service;
certificate of poverty;
— Ովկիանոս, the Pacific Ocean;
— զոհ, peace-offering.
կէին հեշտալիր խաղաղականօք. այսինքն խաղաղ կենօք. (Արծր. ՟Ա. 12։)
peace-making, pacifying, conciliating;
peace-maker, pacifier, reconciler.
Զառ յինքենէ՝ երկնաւորաց եւ երկրաւորաց խաղաղարարէն աւանդեալ նոցա զօրէն խաղաղութեան՝ տալ ամենեցուն. (Սկեւռ. յար։)
to play, to sport, to amuse oneself;
to jump, to leap, to dance, to gambol, to frolic, to frisk about;
to ridicule, to mock, to deride;
to jest, to joke, to play the fool;
to move, to walk, to go, to depart;
to go away, to march, to start on a journey;
to take the field;
to rush at, to swoop down on;
to gush out, to spout forth, to spirt;
խաղասցէ ի վերայ քո Հոգի Տեառն, the spirit of the Lord shall fall upon you;
ամպք զամպօք ելեւել խաղային, the clouds were gathering round;
— ընդ միմեանս, to fall in love with, to be smitten with love;
— զոմամբ, to make game of, to deride, to jeer, to insult;
մուտ եւ ելս —, to go in and out, to frequent;
ընդ ամուրս խաղալով —, to laugh, to scorn, to scoff at fortresses;
— ի պատերազմ, — ի վերայ մարտիւ պատերազմի, to move against, to advance to the attack, to rush to battle;
— բանակին, to decamp;
to change quarters;
յառաջ —, — գնալ, to march, to advance;
յետս —, to retrograde, to retreat;
տիգաւ աչաց — ի վերայ ուրուք, to scowl at, to menace with threatening looks, to frown;
— բանիւք ի վերայ, to apostrophize, to rail at or against some one, to revile, to burst into bitter invectives, to inveigh against;
— գթոց, to pity, to have compassion on;
— ի սնոտիս, to trifle, to waste one's time on trivial occupations.
Σϰιρτάω, Salto, tripudio. Ἐφάλλομαι, insilio. Խայտալ. կայտռել. ոստնուլ. Ճախրել. եռալ զեռալ. շարժլիլ. վըխտաշ. գայնամագ, սըլըրամագ.
ἁφάλλομαι, ἑξάλλομαι, ἑνάλλομαι. Desilio, exsilio, insilio, insulto, irruo, եւ այլն. ի վեր եւ ի վերայ վազել, յարձակիլ. արշաւել, գրոհ տալ. չու առնել՝ երթալ. զեղանիլ. յառաջել. սալմագ. սալը վերմէք, եիւրիւմէք, սիւրսալ էթմէք.
to cause to move, to march, to transfer, to transport, to carry away;
to advance, to drive forward, to push on;
to pour out, to spirt;
cf. Թաւալգլոր.
μεταίρω, ἑξαίρω, ἁπάγω, ἑπανάγω, ἑκπεράω transfero, aufero, abdfuco, proveho, traduco. տալ խաղալ տեղւոջէ ի տեղի. փոխադրել. փոխել. վարել. անցուցանել.
to deceive, to entrap, to draw into a snare, to inveigle;
to vex, to trouble.
Յովհաննէս յորովայնին խայտալովն ոչ տրտմեցուցաներ, եւ լուրջ ընթանալովն ոչ խաբկանէր. (Ճ. ՟Գ.։)
some, a, an;
somewhat;
really, in effect;
մեծ — է ինձ, it is a great thing for me;
կամէի —, I could wish;
I would.
ԻՄՆ. Թարմատար իբր ի զարդ, ի տալ ինչ զօրութիւն յարակից անուան եւ բայից, իբրու՝ Գրեթէ, գոգցես, եւ այլն.
այլոց իմն իմն խոստանանտալ որ չիցէ ի ձառս. (Եզնիկ.։)
nine.
cf. Ինքնահաճ.
Ոչ տալ ինքնահաճոյ կամաւ զանձն ի փորձութիւն. (Շ. մտթ.։)
to excite to sedition, to stir up to rebellion, to cause to revolt.
to deliver, to set at liberty;
to save, to preserve.
at;
near;
among;
in comparison of;
with regard to;
relatively to;
during, in, under;
against;
with;
towards;
next to;
by;
for;
on;
in presence of, before;
առ իս է յամենայն ժամ, he is always near me;
արգարացուսջիք զնա առ հօր իւրում, make excuses for him to his father;
աղէտք քո ոչինչ են առ իմովս, your misfortune is nothing in comparison of mine;
գնաց առ դուքսն, he is gone to the duke;
առ Հայս եւ առ Յոյնս, among the Armenians and Greeks;
ոչ է նոյնպէս առ Անգղիացիս, it is not even among the English;
սակաւ ինչ է այդ առ պարտեօքս՝ զոր ունիմ առ քեզ, it is little in comparison of what I owe you;
յարդոյ՝ մեծարու է առ ամենեսին, he is respected by all men;
կայթել or խայտալ առ խնդութեան, to leap for joy;
պարտ է լինել ազնուաբարոյ առ անձն եւ առ այլս, it is right to respect one's self as well as others;
առ բարեկամս ունիմ զնա, I keep him for my friend;
նստել, բազմել առ ումեմն or առ ումեք, to sit down near any one;
առ թագաւորութեամբ, under the reign of Tiridates;
առ ի տեսանել զնա, to see him;
առ արտաքս, on the outside;
առ երի, near, towards;
առ երկրաւ, on the ground;
առ այր, to each person, a piece;
առ չարութեան, for malice, through malice;
առ ահի, երկիւղի, for or through fear;
առ նովին ժամանակաւ, at that time, then.
proverb, adage;
figure, enigma;
parable, simile, allegory;
apologue, fable;
spectacle;
—աւ, proverbially;
առ —է, to be exposed to public laughter or contempt;
յ—ս տալ, to expose to public attention or censure;
յ—ս, — նշաւակի լինել, to be exposed to public view, to lay open to public contempt;
ըստ —ին, according to the proverb;
— արկանել, —օք խօսել, to tell a proverb, parable, fables;
to proverb;
to give an enigma or charade to guess or divine;
յ— ածել, to give an example, to quote;
յ— գալ, յ—ս լինել, to become proverbial or a proverb.
to expose to public notice;
to conceal, to hide;
to dissemble, to play the hypocrite.
սեռ. խնդրով, է Վասն, յաղագս, տալով եւ զզօրութիւն բացառականի. զոր օրինակ.,
joint, commissioner, assessor;
cf. Առաջիկայ.
Այս սովորութիւն է սրբոց, զեղեալ բարիսն աստուծոյ տալ, եւ զառաջակայն ի նմանէ խնդրել. (Շ. ՟ա. պետ.։)
before, in presence of, in front of, opposite;
forward;
— իմ, before me, in my presence;
գնալ —, to go before, to precede;
— առնել, դնել, արկանել, to propose, to assert, to project, to offer, to represent, to produce to decree, to exhibit, cf. Յառաջարկել, cf. Յառաջադրել, cf. Առարկանել, cf. Մատուցանել;
to explain, to declare;
— կալ, to present one's self, to appear, to resist, to oppose, cf. Դիմադրել, cf. Տոկալ;
— կայ, which is or are in front, forward, before;
որ —ս կայ խրատ, the present maxim;
կամքն — կան ինձ, I have the will before me;
ինձ չարն — կայ, the ill is near me;
զոր ասել կայ մեզ —, what we have to say;
ամենեցուն մեզ յանդիման լինել կայ —, it is necessary for us all to appear before.
Քո առաջի այսօր տալոց եմ պատասխանի. (Գծ. ԻԶ. 2։)
belonging to a prelate;
that conducts, that regulates.
Իշխանական առաջնորդականն ի ներքս ի դրաստին է (յոգւոջ)։ Այժմ ի մարմնիս իմում իշխանական առաջնորդականն ըստ գոյացութեան է, իսկ ըստ զօրութեան յիտալիա, կամ ի սիկիլիա. (Փիլ. այլաբ.։)
forward, before;
— կողմանէ, in front of, in presence of;
յառաջոյ քան, before.
Եւ էր որ անդէն իսկ մօտալուտ առաջոյ ի նոյն ի նմին ժամանակի դէմ յանդիման ցուցանէ. (Ագաթ.։)
tale, fable, story;
tales, idle talk;
quackery, romancing;
mythology.
Եթէ հաւատալ արժան է առասպելաբանութեանդ. (Եղիշ. ՟Բ։)
to give bountifully, liberally, to gratify, to favour.
Առատապէս ընձեռել. առատաձեռնութեամբ տալ, բաշխել. շնորհել, պարգեւել.
to abound, to increase, to augment;
to overflow;
to run over;
to be bountiful, generous;
to be proud;
to be angry, to be in a passion.
Որքան առատանամք ի տալն, այնքան յաճախեմք ի տոկոսիսն. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)
redundant, superfluous, excessive;
trascendent;
more, rather;
too much;
— եւս, more, over and above, besides, so much, the more, cf. Աւելի, cf. Առաւելապէս, cf. Առաւելագոյնս, cf. Մանաւանդ;
— քան, more than;
— քան զ—, —ագոյն, more and more, too much;
— եմ, լինիմ, գատնիմ, cf. Առաւելում.
apostolically.
Առաքելաբար հրաման տալ, կամ տալ զողճոյն, կամ տալ զհոգի, կամ զլոյս աւետարանին յանձինս ընդունել, կամ իմանալ. (Յհ. իմ.։ Խոսր.։ Խոր. ՟Գ. 60. եւ Խոր. հռիփս.։)
mission;
apostle-ship.
Զառաքելութեանն իւրոյ շնորհս ի ձեռն տալով նմա. (Խոր. ՟Բ. 71։)
valour, bravery;
virtue, probity;
goodness;
politics, government;
conduct, behaviour.
Երկոքումբք կազմի առաքինութիւն՝ եւ աստուծոյ տալովն, եւ մեր ջանալովն։ Սիրելն զառաքինութիւն՝ զանձն է սիրիել. (Խոսր.։)
near, next, close, contiguous, nigh, beside;
նստել — ումեք, to sit near some one;
դիտել —, to observe closely;
— ինձ, near me;
կալ 'ի սպասու — ումեք, to serve some one;
գայ —, he comes near;
տուն նորա է — իմումս, his house is close to mine;
լինել —, to be near or close;
բնակէ նա — այն ինչ պալատի, he lodges quite close to such a palace;
— կալ, to attend, to be present, to wait;
— դնել, to put, to place near, to join.
Յառընթեր դաւաճանութեանց խոյս տալ, եւ յապառնեաց պահել զինքեանս։ Յառընթերոցն երակաց քարշէ բնութեամբ արիւն. (Նիւս. բն. ՟Բ. ՟Ի՟Գ։)
to make to become like a lion.
to make, to do, to form, to produce, to compose, to fabric, to operate, to act, to render, to commit, to effectuate, to execute, to cause;
— յոչնչէ, to create;
— վերստին, to remake;
կին —, to marry;
ատելի —, to make odious;
բարւոք չարւոք առնէք, you do well, — ill;
բարի՝ չարիս՝ վնաս — ումեք, to do good, ill, wrong to some one;
ինչ ոչ արարի քեզ, I have done nothing to you;
զի՛նչ — իցէ զայս, what to do with that ? չգիտեմ որպէս —, I do not know how to do that;
չգիտեմ զի՛նչ —, I know not what to do;
ձայն — հաւուց, the singing of birds;
— ողջակէղ, to sacrifice, to immolate;
խնդիր, մոռացումն, յիշատակ, ծառայութիւն, զյարձակումն, դատաստան, վախճան —, to seek;
to forget;
to remember;
to serve;
to assail;
to judge;
to finish or end.
զոյգ ընդ այլ բայից՝ տայ նոցա զզօրութիւն անցողականի. ընել տալ. էթտիրմէք.
to receive, to take, to accept, to admit, to collect, to welcome;
to reap, to derive, to gather;
to have, to occupy;
to take away, to carry off, to ravish, to rob;
— վերստին, to retake;
— ապտակո, to receive a box on the ear;
— զատամունս, to set the teeth on edge;
— արմատ, to take root;
— զդրունս, to surround, to enclose;
- երգս, to sing;
ի մէջ —, to encompass;
խորհուրդ —, խորհուրդ ի մէջ —, to consult, to deliberate;
ի միտ —, to conceive, to comprehend, to understand;
to learn by heart;
խումբ —, to assemble;
մեղս —, to sin, to be culpable;
ի բաց —, to substract, to take away;
to remove;
սուգ —, to mourn, to be afflicted;
առիթ —, to take the opportunity, to profit by it;
— ընդ կատակս, to take a thing in jest;
կասկած —, to suspect;
— ի կին, ի կնութիւն, to marry;
— ողչոյն հրաժարական, to take leave of, to bid adieu to;
— օրինակ, to take example;
շունչ —, to breathe;
զէն —, to take arms, to arm one's self;
մարմին —, to incarnate, to be incarnate;
ծագումն —, to take birth, to shoot out;
առնոյր առնէր ոք, how I should wish that some one had done it !
Վաճառեսցուք լսելեա՛ց զգիւտս աշխատութեան մերոյ՝ առնուլ զունկնդրութիւն, եւ տալ զպատմութիւն. (Ագաթ.։)
Ա՛ռ դու զաղեղն քո եւ զնետ քո. եւ առ (այսինքն էառ)։ Երանելի է մանաւանդ տալ՝ քան առնուլ։ Զի՞նչ ունիս, զոր ոչ իցէ առեալ. եւ եթէ առեր, զի՞ պարծիս իբրեւ զչառեալն։ Տուք փոխ, ուստի ոչ ակնունիցիք առնուլ (ինչ, կամ յետս)։ Ա՛ռ զօրհնութիւնս զայս, զոր եբեր աղախին քո։ Զի ի մշակաց անդին առցէ ի պտղոյ այգւոյն։ Ա՛ռ գնեա՛ յինէն ոսկի. եւ այլն։
Հարստանաս մեծապէս ընդ տալն՝ քան եթէ ընդ առնուլն. (Նար. ՟Լ՟Ա։)
healthy;
alive, vivacious;
salubrious, wholesome;
valid, entire, complete, perfect.
Բայց եւ նոցա հաւատալն չէր ինչ առողջ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 4։)
to be cured, to heal, to recover health.
ὐγιάζομαι. sanor, convalesco. Յառողջութիւն գալ կամ դառնալ. բժշկիլ յախտից մարմնոյ կամ հոգւոյ. ըռընտալ, աղէկնալ.
to make young, to make look younger.
to go marauding, to go plundering, to plunder, to infest.
reception;
hospitality;
lodging.
ξενιτεία որպէս ξενοδοχία hospitum receptio, peregrinatio Հիւրըիկալութիւն. ընդոնելութիւն, իմա՛ ընդունելն, եւ ընկալեալ լինելն. իջեւանս տալն, եւ իջեւանիլն. օտարընկալութիւն, եւ օտարութիւն, ըստ հոմաձայնութեան յունին.
to graduate;
to ascend gradually, to go by degrees.
Աստիս (այս ինքն աստի կեանք) է ձիր եւ շնորհ։ Զոր յաստիս կրեն մարդիկ։ Յաստիս տալիով եւ այլով. (Լմբ. էր ընդ եղբ. եւ Լմբ. սղ.։)
ԱՍՏԻՃԱՆԵՄ կամ ԱՇՏԻՃԱՆԵՄ Հանել յաշտիճան պատուոյ. տալ զաստիճան եկեղեցական.
theology.
Համաբաւ հեշտալուր բարեփառութեանն սոցա յայտ ի մեծաբոյս աստուածաբանութեանցն գոլ. (Պիտ.։)
to deny, to retract, to refuse, to deprive, to rocain.
Անձամբ անձին զանձինս ի սրբութենէ պարգեւաց անտի զլանան։ Ա՛յր դու, չզըլանամ ինչ զքեզ, բայց կամիմ տալ սմա՝ որպէս եւ քեզդ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6. եւ 8։)
Բերան օձին զլացեալ զրկեցաւ ի պատասխանի տալոյ. (Եփր. ծն.։)
Բաժակ մի ցուրտ ջուր տալ հրամայէ, եւ ոչ զայնորիկ զվարձս զլանայ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
Զտասանորդացն ասէ, զոր զլանային տալ ի տաճարն՝ ղեւտացւոց. (Մխ. երեմ.։)
to displease, to vex, to trouble, to offend, to chagrin;
to nettle, to sting, to peck at;
զկծեցուցից եւ ես զձեզ բանիւք, I will sting yon with my words.
cf. Զղջամ.
Յեղափոխեալ յայնց բարուց՝ զղջանամք զտալն. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
to make repent, to affect, to move.
to charm, to please extremely, to fill with rapture, to enchant, to put in extasy;
to satiate, to satisfy, to sate.
prison;
տալ ի —, արդելուլ —աւ, to put in —, to throw into a dungeon;
cf. Բանտ.
to weigh down, to cause to sink;
to depress, to calm.
even;
conjoined, united, equal, alike, similar;
level, without odds, equally;
close to;
conjointly, with, together;
pair, couple;
—ք, —ք կշռոց, balance;
a coach and two or four;
— պարանոցին, nape of the neck;
— մի եղանց, a yoke of oxen or bullocks;
—ք իշոց, a couple of asses;
—ք կաքաւուց, ատրճանակաց, brace of partridges, of pistols;
— մի կօշկաց, a pair of boots;
—, — ընդ, directly, forthwith, as soon;
— ընդ բանին եղեւ, no sooner said than done;
—ս —ս, in pairs, by twos, two and two.
Քառասուն աւուրս, եւ զոյգ գիշերս։ Հինգ կանգուն երկայնութիւն էր, եւ ի զուգից լայնութիւն։ Երկայնութիւն եւ լայնութիւն զոյգ ունի։ Ինքնասէր եւ անաստուած է միտքն, որ կարծէն զոյգ գոլ Աստուծոյ։ Ո՛չ զոյգ ինչ, եւ ո՛չ լաւագոյն քան զԱստուած (կայ ինչ)։ Որ բախտիւք անզոյգ են, եւ զոյգ եւ նման ազգակցութեամբ վարին։ Զոյգս տալով անզուգից։ Զուգիւ թուովն. եւ այլն. (Փիլ.։)
to refresh;
to give freshness;
to refrigerate.
to divert, to exhilarate;
to drive away melancholy, to enliven, to animate, to revive;
— զմիտս, to cheer, to soothe the spirit;
— զլսելիս, to delight the ears, to please, to solace.
cf. Զուարթ;
—, —աբար, joyously, merrily
εὕθυμος, περιχαρής, φαιδρός laetus εὕδιος serenus Զուարթ զգալի օրինակաւ. հրճուեալ. ուրախ. խրախ. եւ Զուարճալի. ուրախական. հեշտալի. գեղեցիկ. ծաղկաւէտ. դալարագեղ. ուրախ զուարթ. շէն, շաղ.
pleasing, recrea, tive, delectable, delicious, diverting, mild, agreeable;
jocose, merry, pleasant, jovial, smiling;
—ք, pleasures, enjoyments of this world.
ԶՈՒԱՐՃԱԼԻ τερπνός, ἁσπαστός delectabilis. որ եւ ԶՈՒԱՐՃԱՆԱԼԻ. Որ ինչ բերէ զզուարճութիւն. հեշտալի. հեշտալիք.
sweet-throated.
Ունօղ զձայն զուարճալի, հեշտալի, ախորժալուր. կամ Որ ձայնէ զուարճութեամբ.