Definitions containing the research ստի : 3494 results

Մագլեմ, եցի

va.

cf. Մագլցեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ոք ի բարձրաւանդակս ինչ ելեալ ամրացեալ՝ չանկանիցի ումեք ի բուռն, որ աստի ի վեր մագլիցեն. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Գ։)


Մագլցեմ, եցի

va.

to claw, to scratch;
to clutch, to catch;
— or ի վեր —, to climb up, to climb, to clamber up, to ascend.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ոք ի բարձրաւանդակս ինչ ելեալ ամրացեալ՝ չանկանիցի ումեք ի բուռն, որ աստի ի վեր մագլիցեն. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Գ։)


Մագնիս, աց

cf. Մագնեստիս.

· Calfa


Մազեայ

adj.

woven or made of hair.

· Calfa

NBHL (1)

Փիլոն մազեայ հնացեալ։ Եգիտ մազեայ պարան։ Մազեայ եւ մաշկեղէն զգեստիւք. (Վրք. հց. ՟Է. ՟Ի՟Զ։)


Մազտաքէ, ի

s.

mastic;
— գիհոյ, sandarac, gum of the juniper-tree.

· Calfa

NBHL (1)

Շինեցաւ ռոդոս կղզին, յորս պտուղք ծառոցն մազտա՛ք էին. (Միխ. ասոր.։) cf. ԿԻՒ. ուստի անուն Սագըզ կղզւոյն։


Մալխ

cf. Մալուխ.

· Calfa

NBHL (2)

Բայց նոյն բառ ի մեզ, եւ գրեթէ յամենայն լեզուս նշանակէ երբեն եւ զՀաստ չուան, որ եւ Կառան, եւ Պարան նաւու. ... ուստի Մենինսքի ի լտ. դնէ անխտիր որպէս ուղտ, եւ պարան նաւու. եւ զանազանէ յարաբացին զբառքս ճէմէլ, ուղտ. եւ ճիւմմէլ. յորմէ եւ իտալ. կօ՛մենա, պարան.

Կտրել զմալուխս առագաստին. (Տէր Իսրայէլ. դեկտ. ՟Զ.։)


Մածումն, ման

s.

pasting, gluing, soldering, cementing, conjunction, adhesion, fastening;
coagulation, curdling;
congelation.

· Calfa

NBHL (1)

Մազ ըստ պատահման ենթակացեալ. քանզի հիւթոցն ծխատեսակագոյնն՝ որ ելանէ ի մարմնոյն, մածումն իմն առեալ ըստ պատահմանն հաստին. (Նիւս. բն.։)


Մակաբաժանումն, ման

s.

subdivision.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ է բաժանումն, եւ մակաբաժանումն, եւ ստորաբաժանումն։ Մակաբաժանումն՝ երկրորդ հատումն. որպէս զկենդանին վերստին բաժանել՝ ասելով, եթէ կենդանւոյն ոմանք մահկանացուք են, եւ ոմանք անմահ. (Սահմ. ՟Ժ՟Ե։)


Մակագրութիւն, ութեան

s.

cf. Վերնագիր.

· Calfa

NBHL (1)

Պիտի մակագրութեան՝ ձայնակից լինել դիտաւորութեան, եւ կարճառօտիւք զնա պարունակել։ Բազում անգամ անհաւաստի գոն մակագրութիւնք. (Անյաղթ պորփ.։)


Մակացեալ, ցող, ցու

adj.

learned, skilled, erudite.

· Calfa

NBHL (1)

Յունականին ներհուն եղեալ, յոգնիմաստիցն մակացեալ. (Շ. վիպ.։)


Մակոյկ, կուկի, կաւ

s.

skiff, wherry, bark, boat;
— նաւու, yawl;
հնդիկ —, canoe.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրու զանհաստատ եւ զաննեցուկ նաւոյ մակոյկն (կամ նաւամակոյկն)։ Լաւագոյն քան զմակոյկ՝ նաւաստին։ Ո՞ւր զմակոյկդ վարէք. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. յովն. եւ Փիլ. այլաբ.։)


Մահակ, աց

s.

large stick, club.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայեաց մահակօք հարկանել զնա։ Հարկանելով մահակօք զժողովուրդն՝ եղեւ ճանապարհ։ Մահակօք վայրենեօք հարին սաստիկ յոյժ. (Ճ. ՟Ա.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։ Հ. կիլիկ.։)


Մահացու, աց

adj. s.

deadly, mortal, mortiferous, pestilential;
cf. Մահկանացու;
mortal;
—ք, mortals;
mankind;
— մեղք, հիւանդութիւն, վէրք, թշնամի, deadly sin;
mortal sickness;
fatal wound;
deadly enemy.

· Calfa

NBHL (1)

Նմա մատուցին զընծայս խորհրդոյ՝ շարժեալ իմաստիւք, զմուռ մահացու, ոսկի արքայի, կնդրուկ աստուծոյ. (Շ. տաղ. (գուցէ գերլի էր, մահացուի, այսինքն այնմ՝ որ հանդերձեալ էր մեռանել վասն մեր)։)


Մահկանացու, աց

adj.

mortal, subject to death;
mortiferous, deadly;
հէք —քս, we, poor mortals.

· Calfa

NBHL (1)

θνητός mortalis. Որպէս թէ մահական կամ մահացու (ըստ ՟Բ նշ). Ներքոյ անկեալ մահու. որ ունի մեռանիլ. մարդ՝ որ է տակաւին յաստի կեանս.


Մաղաս, ոյ

s.

phlegm, slime, snot, pituite, mucus.

· Calfa

NBHL (1)

Մաղասքն կծուագոյն՝ զընդդիմակսն առնլով (զանոյշ դեղս՝) այնպէս վայրագիլ ստիպէ. (Խոսր.։ Իսկ Ոսկ. մ. ՟Ա. 20.)


Մամուլ, մլոց

s.

press;
wine-press, cider-press, oil-press;
— պտուտակաւոր, screw press;
— կերպասուց, calender, hot press;
— տպագրութեան, printing press;
— ջրաբաշխական, hydraulic, water press;
— դրամակոփ, balancier beam.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչեւ ի կտրել զմամուլս առագաստին. (Ճ. ՟Գ.։)


Մայրածին

adj.

set and risen again (sun);
born of incest.

· Calfa

NBHL (1)

Մակդիր արեգական, ըստ որում մտեալ ի մայր իւր յարեւմուտս՝ ծնանի վերստին յարեւելս։ Զոր պարսից յառասպելս անհեթեթս փոխեալ՝ ասէին զմիհրն՝ այսինքն զարեգակն ծնունդ լինել մարդոյ, յորժամ անկցի ոք ընդ մօր իւրում.


Մայրայարկ

adj.

cedar-roofed.

· Calfa

NBHL (1)

Ես նստիմ աւասիկ ի տաճարս մայրայարկս։ Ընդէ՞ր ոչ շինեցէք ինձ տուն մայրայարկ. (Եփր. մն.։)


Մայրան, աց

s.

inesting or grafting place, joint, knot.

· Calfa

NBHL (1)

(վրիպակաւ գրի եւ Մացրան, Մայրաս) Ծունկ կամ ծնգաձեւ տեղի պատուաստի ի բուն մայրն. մայր պատրուսի. բուն հատեալ՝ յորոյ վերայ տնկի պատուաստն. Տե՛ս (Վստկ. ՟Խ՟Է. ՟Ծ. ՟Ծ՟Ե. ՟Հ՟Զ. ՟Մ՟Ժ՟Գ.)


Մայրի, րւոյ, րեաց

s.

wood, forest;
trees, grove;
cavern, den, lair.

· Calfa

NBHL (2)

Մտանիցէ ի մայրի՝ հարկանել փայտ։ Նստիցին դարանակալք ի մայրիս։ Գտաք զնա ի դաշտս մայրեաց. (Օր. ՟Ժ՟Թ. 5։ Յոբ. ՟Լ՟Ը. 40։ Սղ. ՟Ճ՟Լ՟Ա. 6։)

Յորժամ վարուժանն (տատրակի) մեռանի, մայրին ոչ նստի ի դալար ոստոյ վերայ. (Զքր. կթ.։)


Ման, ի

s.

spinning;
circular motion, turn, revolution;
— առնուլ, — գալ, to turn, to move round;
to take a walk;
պտղոց —, bloom on fruit;
cf. Մանանայ;
mina (measure).

· Calfa

NBHL (1)

Այլ հնչեալ յեբր. ման, մանա, (թ. մանէ՛ ) է քննութիւն. մեկնութիւն, զի՞նչ. եւ զի ի նորահրաշ տեսիլ երկնատեղաց մանանային՝ ասէին որդիքն իսրայէլի, զի՞նչ է այս, աստի կոչեցաւ անուն նորա ասեն Ման. ըստ այլոց նաեւ Մաննա, եւ ի մեզ Մանանայ. որպէս եւ վր. մանանա, μάν, μάννα man, manna. (ա՛յլ է եւ Մաննայ, զոր տեսցես ի կարգին)


Մանանայ, ի, ից

s.

manna.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ հնչեալ յեբր. ման, մանա, (թ. մանէ՛ ) է քննութիւն. մեկնութիւն, զի՞նչ. եւ զի ի նորահրաշ տեսիլ երկնատեղաց մանանային՝ ասէին որդիքն իսրայէլի, զի՞նչ է այս, աստի կոչեցաւ անուն նորա ասեն Ման. ըստ այլոց նաեւ Մաննա, եւ ի մեզ Մանանայ. որպէս եւ վր. մանանա, μάν, μάννα man, manna. (ա՛յլ է եւ Մաննայ, զոր տեսցես ի կարգին)


Մանաւանդ

conj. adv.

more, rather, better;
—, -զի, —թէ, above all, chiefly, principally, especially.

· Calfa

NBHL (1)

Մակբայ ... բաղդատականն՝ առաւել կամ աւելի (յն. մա՛լլօն ) ... եւ սաստկութեանն, յորդ, յոյժ, կարի շատ, սաստիկ, յաւէտ, մանաւանդ (յն. մա՛լիսդա ). (Թր. քեր.։)


Մանկաբար

adv.

like a child, childishly, in a puerile manner.

· Calfa

NBHL (1)

Նոր զքեզ առաքեալ կոչէ (զոսկեբերանդ), եւ զքո ստինսդ մանկաբար ձգէ. (Տաղ.։)


Մանկաբեր, աց

adj.

parturient, confined, lying-in, in labour;
— լինել, to be brought to bed, to be confined, delivered.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՄԱՆԿԱԾՈՒ. Դաստիարակ.


Մանկածու, աց

s.

school-master, pedagogue.

· Calfa

NBHL (2)

Դիոգենէս՝ զմանկածուն տանջեաց, ասելով, ընդէ՞ր այդպէս դաստիարակես։ Զմանկածուն գաւազանաւն եհար։ Ի մանկածուն կողմն միտեալ կարկառէր զանիրաւ ստահակութեանցն տուգանս. (Պիտ.։)

παιδαγωγός paedagogus, puerorum doctor (յն. հյ. ductor ), custos, magister. որ եւ ՄԱՆԿԱԲԵՐ. Մանկավարժ. դաստիարակ. վարժիչ եւ հոգաբարձու մանկան.


Մանկակալ, աց

s.

wet-nurse;
nurse, nursemaid.

· Calfa

NBHL (2)

Եղիցին թագաւորք դայեակք (այսինքն դաստիարակք) քո, եւ կանայք նոցա մանկակալք քո. (Ես. ՟Խ՟Թ. 23։)

Եւս եւ որպէս Դաստիարակ.


Մանկամահ

s.

mortality among children.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւուրս սորա մանկամահ սաստիկ եղեւ. (Կիր. պտմ.։)


Մանկավարժ, ից

s.

pedagogue;
preceptor, tutor, teacher.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ էր նորա մանկավարժ դաստիարակ եւ դայեակ այր՝ լեւոնիդէս լակոնացի. (Պտմ. աղեքս.։)

παιδότριψ, -ίβος, παιδαγωγός paedotriba, qui pueros exercet, paedagogus. Վարժիչ մանկանց. մանկածու. դաստիարակ. եւ մանկամարզ.


Մանկավարժեմ, եցի

va.

to bring up or educate children, to instruct, to form by precept, to model.

· Calfa

NBHL (2)

Մանկավարժէ, եւ դաստիարակէ. (Նար. մծբ.։)

παιδοτριβέω pueros exerceo. Վարժել՝ կրթել՝ հրահանգել զմանուկ. դաստիարակել. եւ Մարզել ի մրցանս.


Մանկավարժութիւն, ութեան

s.

pedagogy;
education, instruction.

· Calfa

NBHL (1)

παιδαγωγία paedagogia, exercitium, documentum. Դաստիարակութիւն. հրահանգք. կրթութիւն.


Մանկութիւն, ութեան

s.

infancy, childhood;
youth;
minority;
cf. Մանկ;
քաջառոյգ, գեղածիծաղ, զբօսասէր, խայտալից —, lively, sprightly, playful, sportive or cheerful youth;
անդստին ի մանկութէնէդ, from your earliest years, from your youth;
ի գեղածաղիկ մանկութեան, in the bloom of youth;
in the prime of life;
անցանել զառաջին մանկութեամբ or ըստ տիս մանկութեան, to be past youth;
եւ — անցանէ, youth must have its time;
cf. Զուարթածաղիկ.

· Calfa


Մանկտի, կտւոյ

s.

infants, children, young people, youngsters, youth;
servants, domestics;
մանրիկ —, little children;
հայ —, the Armenian youth.

· Calfa

NBHL (1)

Նման է մանկտւոյ, որ նստիցին ի հրապարակս։ Թո՛յլ տուք մանկտւոյդ գալ առ իս։ Զմանկտին՝ որ աղաղակէին ի տաճարին։ Մանկտի մանրիկ ելին ի քաղաքէն։ Որչափ ինչ կերան մանկտիդ։ Պատուէր ետու մանկտւոյ իմում։ Եւ զմանկտին կոտորեցին սրով։ Յարիցեն մանկտիդ (ի զօրաց), եւ խաղասցեն առաջի մեր.եւ այլն։


Մանուած, ոց

s. fig.

spinning;
twisting;
weaving;
turn, bend, winding;
winding, complication, intricacy, intrigue, entanglement;
— բանից, ambages, circumlocution, circuit, roundabout way;
beating about the bush, circumlocutory speech;
— մտածութեանց, caprice, whim, fancy, freak;
— ականջաց, helix, the outer margin of the ear.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԱՆՈՒԱԾ. նմանութեամբ՝ Կնճիռն բանից եւ իմաստից եւ գործոց.


Մանրագոր, աց

s.

mandrake, mandragorous.

· Calfa

NBHL (2)

Միթէ ի մանրագորա՞ց թմբրեալ իցէ, եւ կամ ի սաստիկ անապակա՞ց զմրեալ իցէ. (Մամբր.։)

Ամենայն պտղի մանրագոր ասեն, որ զծաղիկն ի ծայր ունին, որպէս մասուրն եւ սինձն. եւ դարձեալ ազգ մի խնձոր կայ վաղահաս, մանրագոր ասի. ուստի քաղեաց ռուբէն. բայց խնձոր մանրագորաց մարթ է իմանալ եւ զգլուխն մեկոնի լի սերմամբք, ուստի կազմի եւ ափիոն։


Մանրախիճ

s.

coarse sand, pebbles, gravel.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ մասունքն են որպէս զմանր խիճ, կամ մանր որպէս զխիճ. ուստի Մանրախիճ քար կամ աւազ՝ նոյն է ընդ խիճ. որ եւ ԿԱՊԻՃ. χάλιξ silex, calculus. մանր քարիկ.


Մանրակարկատ

adj. fig.

patched, pieced together, cobbled;
absurd, flimsy, futile, fictitious.

· Calfa

NBHL (1)

Զնոսա այսպէս ի մանրակարկատ եւ յանկարգ բանից աստի փակեսցուք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 4։)


Հոռոմարէն

cf. Հոռոմերէն.

· Calfa

NBHL (1)

Վարժեալ հայրենի արուեստիւ հոռոմարէն եւ յունարէն ուսեալ դպրութիւն. (Ագաթ. յռջբ. ձ։)


Հոռոմերէն

adv.

in latin or greek.

· Calfa

NBHL (1)

Վարժեալ հայրենի արուեստիւ հոռոմարէն եւ յունարէն ուսեալ դպրութիւն. (Ագաթ. յռջբ. ձ։)


Հոսանք, նաց

s. phys.

stream of water, watercourse;
overflowing, flowing out;
water-fall;
current, stream;
— հոգւոյն, the gifts of the Spirit;
— հրոյ, volcanic eruption;
torrent of flame;
— չարեաց, a torrent of ills;
—նս ջուրց իջուցին աչք իմ, my eyes have become water-brooks, my eyes run down with rivers of water.

· Calfa

NBHL (1)

Զհոսանս սաստիկ անձրեւաց։ Իբրեւ ջուրց բազմաց բռնութիւն հոսանաց։ Հոսանս ջուրց իջուցին աչք մեր. (Յոբ. ՟Լ՟Ը. 25։ Ես. ՟Ժ՟Է. 13։ Ողբ. ՟Գ. 48։)


Հոսեմ, եցի

vn.

to shed, to spill, to pour out;
to flow, to fall, to drop;
to gush, to stream, to run;
to scatter, to disperse;
to winnow, to fan;
to precipitate;
— յորդաբուխ արտօսր, — իբրեւ զհեղեղ զարտասուս, to shed tears abundantly, in torrents;
— հողմոյ, to cast to or throw to the winds;
cf. Հոսիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Հոսեալ լինի եւ սաստիկ լուսոյ պայծառութիւն յերկնից ի յերկիր. (Իգն.։)

Արս եօթն եւ տասն նետիւք հարեալ՝ վերուստ ի վայր հոսեաց. միմեանց զկնի՝ իբր ի սաստիկ մրրկէ վաղահասուկ ի թզենեաց. (Խոր. ՟Գ. 40։)


Հովանաւոր, աց

adj. fig.

shaded, shady, covered;
covering, protecting;
— ապարանք, house shaded by trees;
գահոյք —, bed with testers.

· Calfa

NBHL (1)

Հովանաւոր ապարանք, կամ մածուած լաստի, տուն, դեսպակ, նաւ. (Խոր. ՟Գ. 8։ Նար. ՟Ձ՟Ե։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։ Ճ. ՟Ա.։ Մաշկ.։)


Հովուութիւն, ութեան

s. fig.

pastorate, pastorship;
pastoral care, cure of soils.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մարմնական հովուութեան գործոց աստի զհոգեւորն խնդրէ ի նոցանէ զգործ հովուութեան. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։)


Հոտարան, աց

s.

garden of odoriferous flowers;
perfumery.

· Calfa

NBHL (1)

Տեղի՝ ուստի բուրէ հոտ (անոյշ). բուրաստան.


Հոտոտիմ, եցայ

vn.

to smell, to scent;
to sniff up, to breathe;
to touch, to approach;
— ի հոտ անուշից, to accept the sweet savour or odour.

· Calfa

NBHL (1)

Տղայքն ի ստինս մարցն գորովելով հոտոտէին. (Գեննանդ.։)


Հուր, հրոյ

s. fig. adj.

fire;
fire, heat, spirit, ardour;
passion, love, flame;
fiery, igneous;
—ն անշէջ, hell, hellfire;
շրջմոլիկ —, night-fire, Will-o' the wisp, Jack-o' lantern, ignis fatuus;
— արկանել, վառել, to set on fire, to light, to kindle, to make a fire;
— հարկանել, արկանել, տալ, հրով or —բ դատել, to set fire to, to burn, to set on fire, to inflame;
ի — եւ ի սուր սպառել, մաշել զամենայն, to put every thing to fire and sword, to destroy by burning;
to chastise with fire and sword, to punish severely;
ի — այրիլ, տոչորիլ, to be burnt, consumed by fire;
իւղ արկանել զհրով, to add fuel to the flames;
— առնուլ, to catch or take fire, to fire or blaze up;
չառնուլ —, to miss fire;
— վարեալ բորբոքէր ի գաղղիա, all France was on fire, all in a blaze;
ի — ! ի — ! հարաւ զտանէ, fire ! fire ! the house is on fire !
առ սէր քո տայր զինքն or մատնէր զանձն եւ ի —, he would go through fire and water for your sake.

· Calfa

NBHL (1)

Այնպէս սաստիկ հուրն քրիստոսի. այսպէս ի վեր քան զբնութիւնն առնէ զյօժարութիւնն. (Ոսկ. եփես.։)


Հպարտ, ից, աց

adj.

proud, arrogant, haughty, lofty, lordly, overbearing, imperious, supercilious, vain.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπερήφανος, ὐβριστής, ἁλαζών superbus, arrogans, jactabundus. (լծ. հյ. Պարծօղ. յն. էբէ՛րթիս կամ իբէ՛րդադօս. ամբարձեալ, եւ վերագոյն. ուստի լտ. սուբէրպուս ). Ամբարտաւան. բարձրամիտ. բարձրայօն. փքացեալ. փառասէր. արմարհոտ. սոնք եւ սէք.


Հպիմ, եցայ

vn.

to approach;
to touch, to handle.

· Calfa

NBHL (1)

Հպեցայց (սաստիկ եւ խրատուց). (Պրպմ. ՟Ի՟Ե։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 41։)


Հռետորական, ի, աց

adj.

rhetorical, oratorial.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ բանս յարհեստից ուսեալ. (Աթ. ի ստեփ.։)


Հրաբաժակ, ի

s. fig. adj.

fire-cup;
punishment by fire;
fiery, full of fire.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաբաժակ գինւոյ սաստիկ զօրութեանն. (Ագաթ.։)