Definitions containing the research պապ : 204 results

Երկրագրութիւն, ութեան

s.

cf. Աշխարհագրութիւն.

· Calfa


Գիշերօթիմ

vn.

cf. Գիշերեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ կամ պարսպապահ լինել՝ արտաքոյ գիշերօթեալք. (Փիլ. բագն.։)


Դաժանահոտ

adj.

that has a bad smell, stinking.

· Calfa

NBHL (1)

Գետ դաժանահոտ. (Լմբ. ի գր. պապ.։)


Դուդաք

cf. Թութակ.

· Calfa


Դուռն, դրանց, դրաց

s.

door, entrance;
sluice;
— մեծ, portal;
— or — արքունի, the Ottoman or Sublime Port;
the Court;
դրան մարդիկ, the courtiers;
դրան երէց, almoner, chaplain;
արտաքին դրունք, porch, portico;
դրանց ի դուրս, դրանէ ի —, from door to door;
գրօք փակելովք, with closed doors;
դուրք դրանն, the street door, the gate, portal;
ի դուրս, out;
ի դուրս մերձեալ, եկեալ, հասեալ, impending, very near;
առ դուրս մահու, at death's door;
դրունք դժոխոց, the gates of Hell.

· Calfa

NBHL (1)

ԴՈՒՌՆ կամ ԴՐՈՒՆՔ ԱԼԱՆԱՑ, կամ ՃՈՐԱՅ, կամ ԿԱՍՊԻՑ, կամ ՊԱՀԼԱՒԱՅ. եւ այլն. Անցք. կիրճք լերանց։ Խոր.։ Եղիշ.։ Զենոբ. եւ այլն. պապ իւլ էպվապ. եւ տէմիր գափը, տէրպէնտ. որ եւ ԴԱՐԲԱՆԴ. cf. ԿԱՊԱՆ։


Եպիսկոպոսապետ, աց

s.

archbishop.

· Calfa

NBHL (1)

ἁρχιεπίσκοπος archiepiscopus, patriarcha, pontifex Արքեպիսկոպոս. հայրապետ. կաթուղիկոս. պատրիարգ. պապ.


Երախ

s.

mouth, muzzle.

· Calfa

NBHL (1)

Քակեցան երախք նորա, պապանձեցաւ, եւ ոչ կարէր խօսել. (՟Ա. Մակ. ՟Թ. 55։)


Երաշտութիւն, ութեան

s.

dryness, aridity.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ եւս՝ Պասքութիւն. պապակումն. տոչորումն ի ծարաւոյ.


Երեսնամեայ

adj.

of thirty years;
thirty years old.

· Calfa

NBHL (1)

Հերակղիտոս՝ ազգ կոչէ զնա (զերեսուն թիւն), ասելով, յերեսնամենի մարդոյ կարել պապ լինել. (Փիլ. լին.։)


Երեսնամեան

adj.

cf. Երեսնամեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Հերակղիտոս՝ ազգ կոչէ զնա (զերեսուն թիւն), ասելով, յերեսնամենի մարդոյ կարել պապ լինել. (Փիլ. լին.։)


Երեսնամենի

adj.

cf. Երեսնամեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Հերակղիտոս՝ ազգ կոչէ զնա (զերեսուն թիւն), ասելով, յերեսնամենի մարդոյ կարել պապ լինել. (Փիլ. լին.։)


Երեսնամի

adj.

cf. Երեսնամեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Հերակղիտոս՝ ազգ կոչէ զնա (զերեսուն թիւն), ասելով, յերեսնամենի մարդոյ կարել պապ լինել. (Փիլ. լին.։)


Երեփս, երեփսունք

s.

priest.

· Calfa

NBHL (1)

Երեփսունք եւ պապասք, որ թարգմանին քահանայք եւ երիցունք. (Լմբ. պտրգ.։)


Երէց, րիցու, րիցունք, րիցանց

adj. s.

elder, senior;
eldest brother;
priest;
երիցանց —, pontiff;
— գահ, the first or highest place.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԷՑ, երիցու, երիցունք. գ. Քահանայ. որ եւ ի յն. երէ՛ւս ասի, ἰερεύς ( սրբազան) եւ πρεσβύτης (որ եւ ծեր), ուստի եւ լտ. presbyter, sacerdos քահանայ, տէր պապա.


Թագ, աց, ից

s. va.

crown, diadem, royal crown;
the Crown or regal authority, kingdom;
glory, honour;
— պապական, tiara, the pope's crown;
— եպիսկոպոսական, mitre;
— ոսկի, crown of gold;
cf. Պսակ;
— առնուլ, to become king, to reign, cf. Թագաւորեմ;
թագ ազնուականաց ―, coronet;
թագ դնել, կապել (անձին), to crown one's self, to put on the crown, to bind on the diadem;
թագ դնել (այլում), to crown, to place a crown on the head of, to cause to rule, cf. Թագաւորեմ;
եդաւ զթագ զասիացւոց, he crowned himself with the diadem of Asia;
թագաւ / թագիւ պսակիլ, to be crowned;
առնուլ զթագ ուրուք, to mount another's throne;
թագ ի գլուխ, crowned, wearing a crown on the head.

· Calfa


Զմբրիմ, եցայ

vn.

to grow torpid, stiff, numb, to be benumbed, dulled;
to lose ones senses, to be stunned;
to feel giddy.

· Calfa

NBHL (1)

Զըմրեսցի՛ մակեդոն, եւ հոգեմարտքն ամենայն. իբր պապանձիլ. (Ի գիրս խոսր.։)


Իրաւախօս

adj.

truth-speaking, truthful, veracious.

· Calfa

NBHL (1)

Զայս իրաւախօսն ասաց (այսինքն անսուտ ճշմարտութիւնն քրիստոս), երթիցեն նոքա ի տանջանսն յաւիտենականս. (Լմբ. ի գր. պապ.։)


Լեզուագար, աց, ից

adj.

talkative, loquacious, garrulous, prating.

· Calfa

NBHL (1)

Լեզուագարիցն առ ի պապանծեցուցանել զաւելաբանութիւնս. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Նշանացի

adv.

by signs;
— խօսել, to speak -;
— առնել ձեռամբ, to point at, to signify by hand.

· Calfa

NBHL (1)

Նշանացի խօսէր ընդ նոսա, եւ կայր պապանձեալ. (Ղկ. ՟Ա. 22։)


Ոխացուցանեմ, ուցի

va.

to create, to excite rancour, to exasperate, to provoke to enmity.

· Calfa

NBHL (1)

Դա ոխացոյց եւ գրգռեաց զարքայն յունաց ի վերայ թագաւորին պապայ. (Բուզ. ՟Ե. 35։)


Ոմոփորոն

cf. Եմիփորոն.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմոփորոն քեզ եղբայր կաթողիկոս՝ առաքեցի. (Լուսիոս պապ. թարգ. լմբր.։)


Ուրար, ի

cf. Քող.

· Calfa

NBHL (1)

Ուրար կայսերաց, որով շրջապատեն զինքեանս, եմիփորոն պապոյն եւ արքեպիսկոպոսացն. (Մարթին.։)


Շամփուր, փրոյ

s.

spit;
ի — հարկանել, cf. Շամփրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՇԱՄՓՈՒՐ կամ ՇԱՓՈՒՐ. ὁβελός veru. Սայրասուր գաւազան երկաթի կամ փայտեայ, յոր անցուցանեն զշերտս խորովելի մսոյ. շիշ, քէպապ շիշի, սէֆֆուտ.


Խառնակութիւն, ութեան

s. ast.

medley, confusion, disorder, chaos;
disturbance, perturbation, tumult;
profanation;
coition, copulation;
conjunction.

· Calfa

NBHL (1)

Կոչեցաւ անուն նորա խառնակութիւն (Եբր. պապել. բաբելոն), զի անդ խառնակեաց տէր ատուած զլեզուս. (Ծն. ՟Ժ՟Ա. 9։)


Խարշատիմ, եցայ

vn.

to burn, to scorch, to be parched, to wither;
— ի ծարաւոյ, to be parched with thirst;
— գորովով՝ գթով, to burn with love, with tenderness.

· Calfa

NBHL (1)

ԽԱՐՇԱՏԻԼ. Տոչորիլ ի ծարաւոյ. պապակիլ. պասքիլ.


Ճարպաւորական, ի, աց

adj.

(թթուուտ) sebaric, pyroleic (acid).

· Calfa


Կից

adj. adv.

united, joined, conjoined, connected, annexed;
contiguous, adherent, adhesive, sticking;
adjoining, abutting, lying close to;
conjointly, together, at the same time;
— ընթանալ, to run together;
to concur with, to cooperate;
to compete;
— լինել, to be annexed;

· Calfa

NBHL (1)

Յանկարծօրէն կից ի վեր առաւեալ զսակուրսն՝ զարկանէին թագաւորին պապայ. (Բուզ. ՟Ե. 32։)


Կղմինդր, տրի, տրոց

s.

til, pantile;
— քառանկիւն, brick.

· Calfa

NBHL (1)

Յոսկի կղմնդրոյ շինուած նոցին. (Լմբ. ի գր. պապ.։)


Կնքահայր, հօր

s.

godfather, sponsor;
— լինել, to stand godfather.

· Calfa

NBHL (1)

հայր կնքոյ մկրտութեան. ընդունօղ զոք յաւազանէ, որ կոչի նորա սան. կնքահար. ինքեապապ.


Ճրագալոյց, լուցի

s.

candle-lighter, lighting-stick;
lighter, illuminator;
lighting of candles or lamps;
Christmas eve, Epiphany, Easter eve illuminations;
public illumination;
— առնել, to light a candle.

· Calfa

NBHL (1)

Դուք էք ճրագալոյցք ճարպապարարտք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Ճփնի, նոյ, նւոյ

s. bot. camomile.

· Calfa

NBHL (1)

Բոյսն երիցուկ ծաղկան. բաբունաճ, պապունէճ.


Մահարար, աց

adj.

death giving or causing.

· Calfa


Հրաժեշտ, ի

s.

renunciation, renouncing, relinquishment;
abdication;
resigning, resignation;
denial, refusal;
leave of absence;
dismission, discharge;
permission;
parting, leave;
farewell, adieu, good-bye;
— առնել, տալ, cf. Տալ հրաժարական ողջոյն;
to renounce, to give over, to relinquish, to resign;
to retire from, to leave off;
to bid adieu or farewell;
ի —ի կացուցանել, to dismiss, to discharge, to send or turn away;
առնուլ — անդարձ, to bid an eternal farewell, to bid adieu for ever.

· Calfa

NBHL (1)

Ի միում ժամու հրաժեշտ լինի ձայնիւ, եթէ երթա՛յք յինէն անիծեալք. եւ սատանայ մնայ պապանձեալ, մինչեւ հրաժեշտն լինիցի. (Պիտառ.։)


Հոլեմ, եցի

va.

cf. Հոլոնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ժղորեալ հոլոնեալ էին արքն եւ կանայքն, իբրեւ զճճիս կայտռեալ խլրտէին։ Թագաւորն պապ հոլոնեալ, եւ յարուցեալ ի գահոյիցն՝ յերկիր իջանէր. (Ճ. ՟Բ.։ եւ Մեսր. երէց.։)


Հոլոնեմ

va.

to bring or gather together, to assemble, to collect.

· Calfa

NBHL (1)

Ժղորեալ հոլոնեալ էին արքն եւ կանայքն, իբրեւ զճճիս կայտռեալ խլրտէին։ Թագաւորն պապ հոլոնեալ, եւ յարուցեալ ի գահոյիցն՝ յերկիր իջանէր. (Ճ. ՟Բ.։ եւ Մեսր. երէց.։)


Մտահարուստ

adj.

witty, very intelligent, ingenious, lively.

· Calfa

NBHL (1)

Արտաքին վիպապատմացն՝ աշխատասէր եւ մտահարուստ արանց։ Զօրաւորաց մտահարուստ արանց կարօտացեալ։ Այլոց ուժեղագունից եւ մտահարուստ արանց թողի։ Զոր այլ մտահարուստ ոմն հռետոր նախ քան զմեզ վերագրեաց. (Արծր. ստէպ։)


Յուզաքնին

cf. Յուզախնդիր.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խորհուրդս մտաց քոց յուզաքնին լինէիր, թէ զի՞նչ լինելոց է յետ այսորիկ։ Այս ի մտացն յուզաքնին լինելոյ, եւ ի յայտնութենէ Աստուծոյ եղեւ. (Լմբ. ի գր. պապ.։)


Նախահաւ, ու

s.

great-grandfather.

· Calfa

NBHL (2)

ՆԱԽԱՀԱՒ. որպէս Նախահայրն ադամ. ամմէնուն առջի պապը.

πρόπαππος proavus. Նախնի հաւ. հին պապ. ջոջ պապ.


Յեղաշրջեմ, եցի

va.

to turn upside down, to turn topsy turvy, to upset, to overset, to turn over, to change, to convert, to transmute.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր յեղաշրջեցի ի հայ բարբառ։ Նոցա (յունաց) բարբառովն ուրեք ուրեք եդեալ են բանք եւ անուանք, եւ ոչ յեղաշրջեալ. (Լմբ. յիշ. թղթ. պապին. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Մեռանիմ, ռայ

vn.

to die, to expire, to breathe one's last, to give up the ghost, to depart this life, to pay the last debt to nature;
to mortify one's body;
մահու —, to be punished with death, to suffer capital punishment;
— ի մարտ պատերազմի, to die on the breach, to be slain in action;
— ի վերայ ազգին, ի սէր հայրենեաց, to die for one's country;
— քաջութեամբ, պատուով, to die on the field of honor;
մերձ է ի —, he is at the last gasp, he is expiring, dying;
որպէս կեայ ոք այնպէս եո մեռանի, people generally die as they live.

· Calfa

NBHL (1)

Այն՝ որ կարողն եղեւ պապանձեցուցանել զխօսուն բնութիւնն, եւ զարգանդ մեռեալ կարող էր նորոգել. (Եփր. համաբ.։)


Մունջ, մնջոյ

adj.

dumb, mute;
cf. Համր;
— առնել, to strike dumb;
— լինել, to be mute, to become dumb or speechless.

· Calfa

NBHL (1)

ռմկ. մունճ. Համր. անխօս. անբարբառ. պապանձեալ լեզուաւ. լուռ.


Համր, մերց

adj.

dumb;
speechless, mute, tongue-tied;
— ի ծնէ, born dumb, dumb from one's birth;
— բնութիւնք, babies;
— լինել, or համրանամ, համրիմ, cf. Համրանամ, cf. Համրիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ἅμαλος, κωφός mutus, tacens. Անխօս. անբարբառ. կապեալ լեզուաւ. պապանձեալ. որ եւ միանգամայն խուլ. (զի խլութիւն է պատճառ համրութեան) լծ. ընդ Յամր. որպէս յամրալեզու.


Համրանամ, ացայ

vn.

cf. Համրիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ἁποκωφόομαι obmutesco, retriceo. Համր լինել. պապանձիլ. կարկիլ. լեզուն կապուիլ.


Համրացուցանեմ, ուցի

vn.

to make or strike dumb.

· Calfa


Հայրապետ, աց

s.

patriarch, pontiff.

· Calfa

NBHL (1)

Է թարգմանութիւն յն. ձայնիս Պատրիարգ, կամ պատրիարք. πατριάρχης patriarcha. որ ըստ որում ծագի ի ձայնէս բադրի՛ա, այսինքն հայրենի գաւառ, նահանգ, նշանակէ Նահապետ, ազգապետ, ցեղապետ. նախահայր. իսկ ըստ որում ի ձայնէս բադի՛ր, այսինքն հայր, է Հայր հարանց, եպիսկոպոս, արքեպիսկոպոս, կաթողիկոս, պապ, քահանայապետ. pontifex։


Հայրենական, ի, աց

adj.

paternal;
patrimonial;
— ստացուացք, patrimony, inheritance.

· Calfa

NBHL (1)

πατρωός, πατρικός paternus Հայրական, եւ հայրենի. սեպհական հօր եւ հարց եւ նախնեաց, եւ բնիկ աշխարհին. հօրենական, ծնողական, պապենական, բուն հայրենեացը.


Հայրենի, ենւոյ

adj.

paternal;
native, natal;
— ժառանգութիւն, patrimony;
— գաւառ, աշխարհ, երկիր, cf. Հայրենիք.

· Calfa

NBHL (1)

πάτριος, πατρωός, πατρικός patrius, paternus. Սեպհական հօր, եւ հարց, եւ նախնեաց. հայրական. հայրենական. հայրենեան. եւ Իւրական. սեպհական. հօրենական, պապենական, հին, բուն, իւրը.


Հանիկ, հանկան

cf. Հան.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն գագկայ իմ պապոյն, եւ կատային իմ հանկանն. (Յիշատ.։)


Խօսք, սից

s.

word;
speech, language, tongue;
discourse, sermon;
saying;
diction;
talk, conversation, chat;
word, promise;
report, news;
— ընդ Աստուծոյ, prayer;
— հաւու, cock-crowing;
խօսս արկանել՝ առնել, to speak, to talk;
խօսս առնել՝ դնել, to compose, to write;
ի խօսս գալ՝ մատչել, to begin to speak in one's turn;
to converse, to talk;
ի խօսս առնել, to cause to speak;
ի խօսս լինել՝ — կանաց or լեզուաց լինել, to be the public scorn, to become a bye-word;
կարճել զխօսս ուրուք, to interrupt a person, to break in upon;
—քո յայտ առնեն զգեզ, thy speech bewrayeth thee;
cf. Բան.

· Calfa


Ծասքումն, ման

s.

mastication.

· Calfa

NBHL (1)

Ծածաւ, ոյ, ով. եւ ու, ու. գ. Ւարօտութիւն ջրոյ. ցամաքութիւն բերանոյ. պասքումն. պապակումն. տապումն. ծարաւ, ծարւութիւն.