Definitions containing the research չ : 10000 results

Ճահաւոր

adj.

cf. Ճահ.

· Calfa

NBHL (2)

Ընտրեսցէ, եթէ ճահաւոր է կարգաւորութիւն բանիս, եթէ ոչ. (Պղատ. տիմ.։)

Զնիւթն ճահաւոր ունել (ի) շինել (ինչ). (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Ճահաւորեմ

va.

cf. Ճահեմ;
— զգոյնս, to match colours.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ զի՞նչ յոքունցն ... բերել ի նորոց այժմ՝ ճահաւորել տարացոյց. (Մագ. ՟Ծ՟Ե։)

Պարտ է առ սմա ի սակս այնմիկ ճահաւորել, եւ ոչ զայնոսիկ ի սակս այսորիկ ուսանել. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Ճահաւորութիւն, ութեան

s.

fitness, suitableness;
decency, decorum.

· Calfa

NBHL (3)

Ծառայիւքն պատրաստեալ ոք իցէ ... ճահաւորութեամբ առ իւրաքանչիւրոց գործոցն օգնականութիւնսն։ Օրէնք եւ կամ սովորութիւնք եւ կամ ճահաւորութիւնք. (Պղատ. օրին. ՟Զ. ՟Է։)

Եթէ՛ օրէնք, եւ եթէ՛ ճահաւորութիւն զայս ինչ պարտ է կոչել. (անդ։)

ἑπιτηδείοτης, ἑπιτήδευμα opportunitas, aptitudo եւ այլն. Յարմարութիւն. քաջադիպութիւն. վայելչութիւն. պատեհութիւն.


Ճահեմ, եցի

va.

cf. Ճահեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պատշաճին բանքն (ի տէր մեր). ապա թէ ոչ՝ ոչ ճահին (այլում). (Կիւրղ. թագ.։)


Ճահեցուցանեմ, ուցի

va.

to make convenient, to adapt, to fit, to suit, to accommodate.

· Calfa

NBHL (2)

Զոր եւ այսր ճահեցուցանել՝ ոչինչ քակտիչ լինի բանիդ. (Անյաղթ բարձր.։)

Ճահեցուցիցի քեզ ճայթմունս առասութեան։ Մերոյն լուսաւորչի ճահեցուցանել։ Մերոյն լուսաւորչի ճահեցուցանել։ Դիմացն ուղղակի ճահեցուցանէ. (Մագ. ՟Ժ՟Ա. ՟Լ՟Ա. ՟Կ՟Ա։)


Ճահողակի

cf. Ճահողապէս.

· Calfa

NBHL (3)

ՃԱՀՈՂԱԿԻ ՃԱՀՈՂԱՊԷՍ. Ի ճահ. ի դէպ. ըստ օրինի. վայելչապէս. դէպուղիղ. շեշտակի.

Ճահողակի այս ինչ լինէր. (Ոսկ. գծ.։)

Հա՛րկ է յոյժ ճահողապէս հնչել զձայն բերկրանաց. (Նար. կուս.։)


Ճահողապէս

adv.

cf. Ի ճահ.

· Calfa

NBHL (3)

ՃԱՀՈՂԱԿԻ ՃԱՀՈՂԱՊԷՍ. Ի ճահ. ի դէպ. ըստ օրինի. վայելչապէս. դէպուղիղ. շեշտակի.

Ճահողակի այս ինչ լինէր. (Ոսկ. գծ.։)

Հա՛րկ է յոյժ ճահողապէս հնչել զձայն բերկրանաց. (Նար. կուս.։)


Ճահողութիւն, ութեան

s.

fitness.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ է շարալրական գոյացութեան, եւ ոչ մասն նորա, այլ ճահողութիւն միայն. (Պորփ.։)


Ճամարտակեմ, եցի

vn.

to brag, to boast, to swagger, to bluster.

· Calfa

NBHL (1)

եւ չ. Գումարտակ բանից կազմել. ճոխաբանել. մեծաբանել. եւ Սիգաքայլ ճեմել.


Ճամուկ, մկաց

s.

decoration, ornament;
embroidery.

· Calfa

NBHL (3)

(յն. պէսպէս բառիւք) Յօրինուած եւ զարչ ազնիւ զգեստուց. ոսկեթել ժապաւէնք. պաճուճանք եւ նկարք. նկարէն հանդերձ, եւ գունագեղ պատկեր, եւ կենդանատեսակ պաճուճապատանք. (լծ. պրս. ճամէ, ճամէկի, ճամֆէս եւն).

Ճամուկ ի մեկնոցի ոչ զպէտս մեկնոցին վճարէ, այլ զգեղեցկութիւն. (Երզն. քեր.։)

Ճամուկքն՝ որ գործիցին, կամ գազանակերպ ինչ պատկերք։ Ոսկի խառնեալ ընդ նկարս որմոյն, եւ ազգի ազգի գեղքն ընդ միմեանս ի ճամուկսն մտեալ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24. եւ Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ։)


Ճայթեմ, եցի

vn.

to shiver, to splinter, to split;
to crackle, to crack, to crash;
to burst, to blow up, to chap.

· Calfa

NBHL (1)

σχάω, σχάζω, σχίζομαι scindor, laceror ψοφέω , κροτέω crepo, crepito καταρρέσσω constrepo, intersono. (լծ. թ. չաթլամագ. որպէս եւ պայթիլ՝ բաթլամագ) Խորտակիլ շառաչմամբ. ճեղքիլ. շաչել. հնչել. եւ Կայթել ցնծութեամբ.


Ճայթեցուցանեմ, ուցի

vn. fig.

to make a loud noise, a crash, to cause to crackle, to crack, to burst;
to speak in a bombastic manner, to brag, to boast.

· Calfa

NBHL (1)

ՃԱՅԹԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Հանել շաչիւնս եւ շառաչիւնս. մեծամեծս կոտորեք բանիւ.


Ճայթիւն

cf. Ճայթումն.

· Calfa

NBHL (4)

Ճայթիւն որոտմանց։ Ոչ կարէ տանել զորոտման ճայթիւն. (Վեցօր. ՟Գ։ Պտմ. աղեքս.։)

ՃԱՅԹԻՒՆ ՃԱՅԹԻՔ ՃԱՅԹՈՒՄՆ. ψόφος strepitus, crepitus, crepatio βρόντημα tonitru πτώματα casus κρότος plausus ἧχος echo, sonus. Ճայթելն, եւ ճայթեցուցանելն. շաչիւն. շառաչիւն. պայթիւն. հնչիւն սաստիկ.

Ճայթմանց հնչմունս. (Նանայ.։)

Բան ասեմք՝ ո՛չ ամենայն իրօք, զոր ի ձեռն լեզուիս ճայթման. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ճայթիք, թից

cf. Ճայթումն.

· Calfa

NBHL (4)

Ճայթիւն որոտմանց։ Ոչ կարէ տանել զորոտման ճայթիւն. (Վեցօր. ՟Գ։ Պտմ. աղեքս.։)

Ճայթմանց հնչմունս. (Նանայ.։)

Բան ասեմք՝ ո՛չ ամենայն իրօք, զոր ի ձեռն լեզուիս ճայթման. (Կիւրղ. գանձ.։)

ՃԱՅԹԻՒՆ ՃԱՅԹԻՔ ՃԱՅԹՈՒՄՆ. ψόφος strepitus, crepitus, crepatio βρόντημα tonitru πτώματα casus κρότος plausus ἧχος echo, sonus. Ճայթելն, եւ ճայթեցուցանելն. շաչիւն. շառաչիւն. պայթիւն. հնչիւն սաստիկ.


Ճայթումն, ման

s.

great noise, crash, cracking, crackling, crick-crack;
bursting, blowing up, explosion.

· Calfa

NBHL (4)

Ճայթիւն որոտմանց։ Ոչ կարէ տանել զորոտման ճայթիւն. (Վեցօր. ՟Գ։ Պտմ. աղեքս.։)

Ճայթմանց հնչմունս. (Նանայ.։)

Բան ասեմք՝ ո՛չ ամենայն իրօք, զոր ի ձեռն լեզուիս ճայթման. (Կիւրղ. գանձ.։)

ՃԱՅԹԻՒՆ ՃԱՅԹԻՔ ՃԱՅԹՈՒՄՆ. ψόφος strepitus, crepitus, crepatio βρόντημα tonitru πτώματα casus κρότος plausus ἧχος echo, sonus. Ճայթելն, եւ ճայթեցուցանելն. շաչիւն. շառաչիւն. պայթիւն. հնչիւն սաստիկ.


Ճայրոտութիւն, ութեան

s.

offuscation of the sight, blearedness, purblindness.

· Calfa

NBHL (2)

Մինչդեռ փափուկքն են (եղջիւրք եղջերուաց), սկալեալ լինի իբր ճայրոտութեամբ յարեգակնային տապոյն, որպէս կաւ բրտի ի հրոյ. (Փիլ. լիւս.։)

Բլշակնութիւն. բթութիւն. բժժանք աչաց. մանաւանդ իբր ջերոտութիւն. տոչորումն ի ցաւոց. այրուց. ախտ կիզանօղ. σφακελισμός sideratio, membrorum mortificatio per inflammationem.


Ճանապարհակից, կցի, կցաց

s.

travelling companion;
fellow-traveller;
fellow-passenger;
—ք, cross-way, cross-street, place where four roads meet;
—ք ի քաղաքի, public square.

· Calfa

NBHL (2)

Տեսէ՛ք ուստի՛ կոչեցարուք. ի ճանապարհակցաց. եւ այն զի կաղք եւս՝ եւ հաշմք էիք հոգւովք. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)

Զհեթանոսսն կոչել ի ցանկոց, եւ ի գռեհից, եւ ի ճանապարհակցաց. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)


Ճանապարհակցիմ, եցայ

vn.

to travel with another, to be a travelling companion.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ միայն ճանապարհակցելովն, այլ եւ հարցանելովն ծանոյց զսէրն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)


Ճանապարհակցութիւն, ութեան

s.

travelling company.

· Calfa

NBHL (2)

Չէ՛ ինչ օգուտ քեզ ո՛վ թագաւոր՝ ճանապարհակցութիւնս իմ. (Ճ. ՟Ա.։)

Հրաշափառ զլուսինն յարեգակն անկեալ տեսանէաք, զի ո՛չ էր ճանապարհակցութեան ժամանակ. (Դիոն. թղթ.։)


Ճանապարհացոյց, ցուցի

s.

guide, conductor;
— լինել, to direct, to show or indicate the way, to guide.

· Calfa

NBHL (1)

Ճանապարհացոյց լինի մեզ, թէ ո՛րպէս պարտ եւ պատշաճ իցէ հաճոյ լինել մեծութեան աստուածութեանն. (Կոչ. ՟Ե։)


Ճանապարհորդ, աց

s.

traveller, passenger, wayfarer.

· Calfa

NBHL (1)

Հասանիցէ քեզ իբրեւ զչար ճանապարհորդ աղքատութիւն (կամ ի վերայ քո իբրեւ զչար ուղեւոր տնանկութիւն). (Առակ. ՟Զ. 11։)


Ճանապարհորդակից

cf. Ճանապարհակից.

· Calfa

NBHL (1)

Ճանապարհորդակիցք իմ բերին զիս մինչեւ աստ։ Խնդրեն ճանապարհորդակից, եւ ոչ ոք է՝ որ երթայ։ (Վրք.հց. ձ։ Մաշկ.։)


Ճանապարհորդիմ, եցայ

vn.

to travel, to make a journey;
to set off, to start, to take the road, to begin one's journey, to walk, to go.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞չ այսուիկ հեռի են ի մէնջ հրեշտակք, զի ոչ կարօտին՝ որոց մեքն. ապա ուրեմն որչափ նուազից լինիմք կարօտք, այնքան առ նոսա ճանապարհորդիմք։ Ի մէջ գիշերի ճանապարհորդի, եւ ընդ գետ անցանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 34. 37։)


Ճանապարհորդութիւն, ութեան

s.

journey, way;
— ընդ ծով, voyage;
ծախք ճանապարհորդութեան, travelling expenses;
— ընդ ծով եւ ընդ ցամաք, travels and voyages.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ ի վերայ գետոց ճանապարհորդութիւնք, (այսինքն կամուրջք), եւ ո՛չ գործիք ձկանց որսոց։ Ի ճանապարհորդութիւն ուսանն. (Խոր. ՟Բ. 56։ ՟Գ. 62։)


Ճանճեան

s. pl. flies.

· Calfa

NBHL (1)

Նման են չար խորհուրդք ճանճենոյ, որ մտանեն ի տուն. (Վրք. հց. ձ։)


Ճանճիկ, ճկի

s.

gnat, midge, small fly;
աստուածն ակկարոնի, Baalzebub the god of Ekron.

· Calfa

NBHL (1)

μυϊώδης, μυῖα myiodes, musca. Ճանճ փոքրիկ եւ չնչին։ Առանձին անուն ձուլածոյ անճի մեծի, զոր պաշտէին յակկարոն եւ յայլ տեղիս որպէս չաստուած ճանճից. զոր յիշէ եւ պլինոս.


Ճանճիռն

s.

flay, flies.

· Calfa

NBHL (2)

Շնչեսցէ տէր՝ ճանճռանն. շնչեսցէ ասէ, տէր ճանճռանն եւ մեղուին. (Գէ. ես.։)

Ո՛վ բերան հայհոյիչ, յորժամ հասանի օր մահուան քո, յայնժամ դնեն ճանճիւռն հրեղէն ի բերան քո, եւ քարշեն ի գեհենն. (Եփր. քրզ.։)


Ճաշագործ, աց

adj.

dinner-giving;
invited, asked to dinner, guest.

· Calfa

NBHL (1)

ἁριστοποιούμενος . Որ ճաշ առնէ. կոչնատէր, եւ կոչնական. ճաշօղ.


Ճաշաժամ, ու

s.

dinner-hour, dinner-time.

· Calfa

NBHL (2)

Յառաւօտէ մինչեւ ցճաշաժամ. (՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Դ. 15։)

Մինչդեռ ճաշաժամուն ի սեղանն էին. (Լաստ. ՟Ժ։)


Ճաշակական, ի, աց

adj.

gustative.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ինչ անկ է ճաշակելեաց եւ ճաշակման.

Հիւթոցն ճաշակականքն կոչեցեալք որակութիւնք. քաղցրութիւն, եւ այլն. (Նիւս. բն.։)


Ճաշակաւորութիւն, ութեան

s.

"degustation;
cf. Ճաշակելիք."

· Calfa

NBHL (2)

Ունէր եւ զճաշակաւորութիւն. այլ միայն զհարկաւորաց. (Եղիշ. խաչել.։)

Կոչելով ի խարախական ճաշակաւորութիւն։ Դարաստանքն ընձեռէին զպտղոցն քաղցրահամ ճաշակաւորութիւն. (Պիտ.։)


Ճաշակելի, լւոյ, լեաց

adj. s.

that may be tasted, savoured, relished;
—ք, the taste.

· Calfa

NBHL (1)

Զգալի լոյս ճառագայթեալ յաչս՝ զարեգակնն աչից մերոց ճաշակելի առնէ. (Լմբ. սղ.։)


Ճաշակեմ, եցի

va. fig.

to taste, to try, to relish;
to eat, to feed;
to drink;
to experience;
— զմահ, to die;
— զաշխարհ, to enjoy the world or its pleasures;
— զքաղցրութիւն խաղաղութեան, to taste the sweets of peace.

· Calfa

NBHL (4)

Ճաշակել ի շիկաթանէ։ Ոչինչ ճաշակեմ։ Ոչ ճաշակեաց հաց։ Ճաշակեցի սակաւ մի ի մեղուէս։ Ճաշակելով ճաշակեցի սակաւ մի մեղր։ Ճաշակեաց զջուրն գինի եղեալ։ Ճաշակեցին յերկնաւոր պարգեւացն։ Ոչ ճաշակեսցեն զմահ.եւ այլն։

Զմանկունսն իսկ մինչեւ ցամս ութուտասանց ամենեւին ի գինի ոչ ճաշակել ... եւ յետ այսորիկ գինով իսկ ճաշակել չափաւոր մինչեւ ցերեսուն ամսն. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)

Ոչ ճաշակեցին զաշխարհ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Ունչք՝ որովք ճաշակեցին զհոտ նեխոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 17։)


Ճաշակից, կցի, կցաց

s.

dinner-companion or table-companion, messmate, guest.

· Calfa

NBHL (2)

Զմեզ զամենեսեան ճաշակիցս արար նմին չարչարանա. (Եղիշ. հայր մեր.։)

Ոչ կամէր ամենեւին ումեք ճաշակից լինել. (Վրք. ոսկ.։)


Ճաշակումն, ման

s.

act of tasting or eating;
Holy Communion;
consumption.

· Calfa

NBHL (2)

γεῦσις, γεῦμα gustatio, degustatio. Ճաշակելն, իլն. ճաշակ. եւ Ճաշակելի ինչ.

Յաղագս ոչ ի դէպ ժամու ճաշակմանն. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Ճաշեմ, եցի

va.

to dine, to take the noonday meal, to eat;
— արտաքս, to dine bill of fare.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկացաւ ճաշել թուզ, եւ ոչ ճաշակեաց. (Վրք. հց. ՟Ե։)


Ճապաղիք, ղեաց

s.

effusion, shedding, spreading;
— արեան, blood-shed, effusion of blood, slaughter, crnage, butchery;
—իս արեան գործել, հանել արեան —իս, արեան —եօք լնուլ, to slaughter, to shed rivers of blood;
բազում արեան —իք եղեն or գործեցան ի ճակատամարտին, rivers of blood were shed in that battle;
cf. Հեղում.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ սակաւ ինչ արեան ճապաղիս հեղեալ եւ յայնմ եւս աշխարհի. (Յհ. կթ.։)


Ճապաղումն, ման

s.

dispersion;
effusion;
distraction;
dissipation.

· Calfa

NBHL (1)

Փութալ ժողովել զմիտսն ի ճապաղմանէ զգայարանաց։ Զճապաղումն զանազան ընթացից մարդկան ի չար վարս եւ ի բարիս. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժղ.։)


Ճապկտիմ, եցայ

vn.

to streth oneself in yawning or awaking.

· Calfa

NBHL (1)

Անասունն ճապկտի, եւ շնչատէ։ Ճապկտի, եւ հառաչէ. (Վստկ.։)


Ճառագայթաձեւ

adj.

lucid, fulgid, luminous.

· Calfa

NBHL (3)

Պատկեր ինչ ճառագայթաձեւ թուիցին լեալ բանքն. (Նիւս. երգ.։)

Անթեմս այս բանջար ... շուրջ զիւրեաւ ունի բուսեալ ճառագայթաձեւս զտերեւովն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)

φεγγώδης, σπινθηροειδής, κερκώδης radii formae եւ այլն. Ունօղ զձեւ կամ զտեսիլ եւ զնմանութիւն ճառագայթից. ճառագայթատեսիլ. լուսատեսակ. եւ Անուաձեւ. ճախարակաձեւ ինչ.


Ճառագայթանշոյլ

cf. Ճառագայթարձակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ճառագայթանշոյլ փեհեզատիպ զգեստուքն պճնեաց. (Նար. խչ.։)


Ճառագայթարձակ

adj.

casting or emitting rays, radiant, sparkling, shining, brilliant, resplendent.

· Calfa

NBHL (1)

Ճառագայթարձակ լոյս. (Անյաղթ բարձր.։ Շար.։ Կիւրղ. խչ.։)


Ճառագայթաւէտ

adj.

cf. Ճառագայթափայլ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դառն ձմերունս ջերմ եւ ճառագայթաւէտ հնչումն. (Երզն. լս.։)


Ճառագայթաւոր

adj.

cf. Ճառագայթափայլ.

· Calfa

NBHL (2)

Ունակ ճառագայթից. լուսափայլ. շողշողուն. բազմանշոյլ. ճաճանչաւոր.

Անտառախիտ նիզակօք, ճառագայթաւոր սուսերօք. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)


Ճառագայթափայլ

adj.

radiant, luminous, blazing, bright, glittering.

· Calfa

NBHL (1)

Ճառագայթափայլ լոյս, կամ արեգակն. (Կիւրղ. խչ.։ Մեկն. ղկ.։ Երզն. քեր.։ եւ Ոսկիփոր.։)


Ճառագայթեմ, եցի

vn.

to radiate, to emit rays, to shine, to blaze, to dazzle, to glitter, to sparkle, to enlighten, to scintillate.

· Calfa

NBHL (5)

Արեգակն գոլով հայր՝ ճառագայթեաց զորդի։ Ճառագայթեալ անբաժանաբար յինքենէ զորչի. (Կիւրղ. գանձ. յորմէ եւ Պիտառ.։)

Զաստուածութեանն ի թաբօր ճառագայթեաց փրկական լուսոյ առհաւատչեայ. (Խոր. վրդվռ.։)

Վասն լուսաւորելոյ տեառն աստուծոյ զաչս սրտից, եւ ճառագայթելոյ զմեզ՝ զտէր աղաչեսցուք. (Ժմ. յն.։)

Գիտութիւնն աստուծոյ ի սիրտն ճառագայթէ։ Որ ի նմանէ յոգիս մեր ճառագայթի։ Զգալի լոյս ճառագայթեալ յաչս. (Լմբ. սղ.։)

ՃԱՌԱԳԱՅԹԵՄ. չ. ՃԱՌԱԳԱՅԹԻՄ ձ. ἑκλάμπω eluceo, effulgeo. Ծագել, ծագիլ. լուսափայլել.


Ճառագրեմ, եցի

va.

to write, to describe, to narrate.

· Calfa

NBHL (2)

Ահա ոչ ըստ կամաց արտասուալից ողբովք ճառագրեմք զբազում հարուածս։ Ահա ակամայ ճառագրեմ զբազումս, ո՛րպէս կորեան ոմանք. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Դ։)

Ընդէ՞ր ոչ գրեաց զամենայն գործսն ... զի առ հարկաւորսն փութային, եւ ոչ ճառագրել. (Ոսկ. գծ.։)


Ճառական, ի, աց

adj.

belonging to a discourse, discursive;
narrated, described;
— իմաստք, literal sense.

· Calfa

NBHL (3)

Այսոքիկ ճառական իմաստք։ Ճառական տեսութեանցս եղաք քննօղ. (Վրդն. երգ.։ Նչ. եզեկ.։)

Է եւ ի խունկս ինչ կինամոն ղարմացական, որ զնըմանէ են սքանչելի բանք ճառական. այսինքն ճառեալք. (Երզն. ոտ. երկն.։)

ῤητός, -η, -ον literalis, dicendus, dictus. Սեպհական ճառի. ճառեալն. ճառելի. եւ Որ ինչ է ըստ ճառի, գրաւորական. բառական.


Ճառասաց

s.

declaimer.

· Calfa

NBHL (1)

Ճառասաց ես, եւ ոչ հաւատախնդիր. (Պիտառ.։)


Ճառասացութիւն, ութեան

s.

declamation.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կարեն կալ ի վերայ իրացն ճառասացութեան. (Սոկր.։)