cf. Ճահ.
· Calfa
Ընտրեսցէ, եթէ ճահաւոր է կարգաւորութիւն բանիս, եթէ ոչ. (Պղատ. տիմ.։)
Զնիւթն ճահաւոր ունել (ի) շինել (ինչ). (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
cf. Ճահեմ;
— զգոյնս, to match colours.
· Calfa
Եւ զի՞նչ յոքունցն ... բերել ի նորոց այժմ՝ ճահաւորել տարացոյց. (Մագ. ՟Ծ՟Ե։)
Պարտ է առ սմա ի սակս այնմիկ ճահաւորել, եւ ոչ զայնոսիկ ի սակս այսորիկ ուսանել. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
fitness, suitableness;
decency, decorum.
· Calfa
Ծառայիւքն պատրաստեալ ոք իցէ ... ճահաւորութեամբ առ իւրաքանչիւրոց գործոցն օգնականութիւնսն։ Օրէնք եւ կամ սովորութիւնք եւ կամ ճահաւորութիւնք. (Պղատ. օրին. ՟Զ. ՟Է։)
Եթէ՛ օրէնք, եւ եթէ՛ ճահաւորութիւն զայս ինչ պարտ է կոչել. (անդ։)
ἑπιτηδείοτης, ἑπιτήδευμα opportunitas, aptitudo եւ այլն. Յարմարութիւն. քաջադիպութիւն. վայելչութիւն. պատեհութիւն.
cf. Ճահեցուցանեմ.
· Calfa
Պատշաճին բանքն (ի տէր մեր). ապա թէ ոչ՝ ոչ ճահին (այլում). (Կիւրղ. թագ.։)
to make convenient, to adapt, to fit, to suit, to accommodate.
· Calfa
Զոր եւ այսր ճահեցուցանել՝ ոչինչ քակտիչ լինի բանիդ. (Անյաղթ բարձր.։)
Ճահեցուցիցի քեզ ճայթմունս առասութեան։ Մերոյն լուսաւորչի ճահեցուցանել։ Մերոյն լուսաւորչի ճահեցուցանել։ Դիմացն ուղղակի ճահեցուցանէ. (Մագ. ՟Ժ՟Ա. ՟Լ՟Ա. ՟Կ՟Ա։)
cf. Ճահողապէս.
· Calfa
ՃԱՀՈՂԱԿԻ ՃԱՀՈՂԱՊԷՍ. Ի ճահ. ի դէպ. ըստ օրինի. վայելչապէս. դէպուղիղ. շեշտակի.
Ճահողակի այս ինչ լինէր. (Ոսկ. գծ.։)
Հա՛րկ է յոյժ ճահողապէս հնչել զձայն բերկրանաց. (Նար. կուս.։)
cf. Ի ճահ.
· Calfa
ՃԱՀՈՂԱԿԻ ՃԱՀՈՂԱՊԷՍ. Ի ճահ. ի դէպ. ըստ օրինի. վայելչապէս. դէպուղիղ. շեշտակի.
Ճահողակի այս ինչ լինէր. (Ոսկ. գծ.։)
Հա՛րկ է յոյժ ճահողապէս հնչել զձայն բերկրանաց. (Նար. կուս.։)
fitness.
· Calfa
Ոչ է շարալրական գոյացութեան, եւ ոչ մասն նորա, այլ ճահողութիւն միայն. (Պորփ.։)
to brag, to boast, to swagger, to bluster.
· Calfa
եւ չ. Գումարտակ բանից կազմել. ճոխաբանել. մեծաբանել. եւ Սիգաքայլ ճեմել.
decoration, ornament;
embroidery.
· Calfa
(յն. պէսպէս բառիւք) Յօրինուած եւ զարչ ազնիւ զգեստուց. ոսկեթել ժապաւէնք. պաճուճանք եւ նկարք. նկարէն հանդերձ, եւ գունագեղ պատկեր, եւ կենդանատեսակ պաճուճապատանք. (լծ. պրս. ճամէ, ճամէկի, ճամֆէս եւն).
Ճամուկ ի մեկնոցի ոչ զպէտս մեկնոցին վճարէ, այլ զգեղեցկութիւն. (Երզն. քեր.։)
Ճամուկքն՝ որ գործիցին, կամ գազանակերպ ինչ պատկերք։ Ոսկի խառնեալ ընդ նկարս որմոյն, եւ ազգի ազգի գեղքն ընդ միմեանս ի ճամուկսն մտեալ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24. եւ Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ։)
to shiver, to splinter, to split;
to crackle, to crack, to crash;
to burst, to blow up, to chap.
· Calfa
σχάω, σχάζω, σχίζομαι scindor, laceror ψοφέω , κροτέω crepo, crepito καταρρέσσω constrepo, intersono. (լծ. թ. չաթլամագ. որպէս եւ պայթիլ՝ բաթլամագ) Խորտակիլ շառաչմամբ. ճեղքիլ. շաչել. հնչել. եւ Կայթել ցնծութեամբ.
to make a loud noise, a crash, to cause to crackle, to crack, to burst;
to speak in a bombastic manner, to brag, to boast.
· Calfa
ՃԱՅԹԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Հանել շաչիւնս եւ շառաչիւնս. մեծամեծս կոտորեք բանիւ.
cf. Ճայթումն.
· Calfa
Ճայթիւն որոտմանց։ Ոչ կարէ տանել զորոտման ճայթիւն. (Վեցօր. ՟Գ։ Պտմ. աղեքս.։)
ՃԱՅԹԻՒՆ ՃԱՅԹԻՔ ՃԱՅԹՈՒՄՆ. ψόφος strepitus, crepitus, crepatio βρόντημα tonitru πτώματα casus κρότος plausus ἧχος echo, sonus. Ճայթելն, եւ ճայթեցուցանելն. շաչիւն. շառաչիւն. պայթիւն. հնչիւն սաստիկ.
Ճայթմանց հնչմունս. (Նանայ.։)
Բան ասեմք՝ ո՛չ ամենայն իրօք, զոր ի ձեռն լեզուիս ճայթման. (Կիւրղ. գանձ.։)
cf. Ճայթումն.
· Calfa
Ճայթիւն որոտմանց։ Ոչ կարէ տանել զորոտման ճայթիւն. (Վեցօր. ՟Գ։ Պտմ. աղեքս.։)
Ճայթմանց հնչմունս. (Նանայ.։)
Բան ասեմք՝ ո՛չ ամենայն իրօք, զոր ի ձեռն լեզուիս ճայթման. (Կիւրղ. գանձ.։)
ՃԱՅԹԻՒՆ ՃԱՅԹԻՔ ՃԱՅԹՈՒՄՆ. ψόφος strepitus, crepitus, crepatio βρόντημα tonitru πτώματα casus κρότος plausus ἧχος echo, sonus. Ճայթելն, եւ ճայթեցուցանելն. շաչիւն. շառաչիւն. պայթիւն. հնչիւն սաստիկ.
great noise, crash, cracking, crackling, crick-crack;
bursting, blowing up, explosion.
· Calfa
Ճայթիւն որոտմանց։ Ոչ կարէ տանել զորոտման ճայթիւն. (Վեցօր. ՟Գ։ Պտմ. աղեքս.։)
Ճայթմանց հնչմունս. (Նանայ.։)
Բան ասեմք՝ ո՛չ ամենայն իրօք, զոր ի ձեռն լեզուիս ճայթման. (Կիւրղ. գանձ.։)
ՃԱՅԹԻՒՆ ՃԱՅԹԻՔ ՃԱՅԹՈՒՄՆ. ψόφος strepitus, crepitus, crepatio βρόντημα tonitru πτώματα casus κρότος plausus ἧχος echo, sonus. Ճայթելն, եւ ճայթեցուցանելն. շաչիւն. շառաչիւն. պայթիւն. հնչիւն սաստիկ.
offuscation of the sight, blearedness, purblindness.
· Calfa
Մինչդեռ փափուկքն են (եղջիւրք եղջերուաց), սկալեալ լինի իբր ճայրոտութեամբ յարեգակնային տապոյն, որպէս կաւ բրտի ի հրոյ. (Փիլ. լիւս.։)
Բլշակնութիւն. բթութիւն. բժժանք աչաց. մանաւանդ իբր ջերոտութիւն. տոչորումն ի ցաւոց. այրուց. ախտ կիզանօղ. σφακελισμός sideratio, membrorum mortificatio per inflammationem.
travelling companion;
fellow-traveller;
fellow-passenger;
—ք, cross-way, cross-street, place where four roads meet;
—ք ի քաղաքի, public square.
· Calfa
Տեսէ՛ք ուստի՛ կոչեցարուք. ի ճանապարհակցաց. եւ այն զի կաղք եւս՝ եւ հաշմք էիք հոգւովք. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)
Զհեթանոսսն կոչել ի ցանկոց, եւ ի գռեհից, եւ ի ճանապարհակցաց. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)
to travel with another, to be a travelling companion.
· Calfa
Ոչ միայն ճանապարհակցելովն, այլ եւ հարցանելովն ծանոյց զսէրն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)
travelling company.
· Calfa
Չէ՛ ինչ օգուտ քեզ ո՛վ թագաւոր՝ ճանապարհակցութիւնս իմ. (Ճ. ՟Ա.։)
Հրաշափառ զլուսինն յարեգակն անկեալ տեսանէաք, զի ո՛չ էր ճանապարհակցութեան ժամանակ. (Դիոն. թղթ.։)
guide, conductor;
— լինել, to direct, to show or indicate the way, to guide.
· Calfa
Ճանապարհացոյց լինի մեզ, թէ ո՛րպէս պարտ եւ պատշաճ իցէ հաճոյ լինել մեծութեան աստուածութեանն. (Կոչ. ՟Ե։)
traveller, passenger, wayfarer.
· Calfa
Հասանիցէ քեզ իբրեւ զչար ճանապարհորդ աղքատութիւն (կամ ի վերայ քո իբրեւ զչար ուղեւոր տնանկութիւն). (Առակ. ՟Զ. 11։)
cf. Ճանապարհակից.
· Calfa
Ճանապարհորդակիցք իմ բերին զիս մինչեւ աստ։ Խնդրեն ճանապարհորդակից, եւ ոչ ոք է՝ որ երթայ։ (Վրք.հց. ձ։ Մաշկ.։)
to travel, to make a journey;
to set off, to start, to take the road, to begin one's journey, to walk, to go.
· Calfa
Ո՞չ այսուիկ հեռի են ի մէնջ հրեշտակք, զի ոչ կարօտին՝ որոց մեքն. ապա ուրեմն որչափ նուազից լինիմք կարօտք, այնքան առ նոսա ճանապարհորդիմք։ Ի մէջ գիշերի ճանապարհորդի, եւ ընդ գետ անցանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 34. 37։)
journey, way;
— ընդ ծով, voyage;
ծախք ճանապարհորդութեան, travelling expenses;
— ընդ ծով եւ ընդ ցամաք, travels and voyages.
· Calfa
Ո՛չ ի վերայ գետոց ճանապարհորդութիւնք, (այսինքն կամուրջք), եւ ո՛չ գործիք ձկանց որսոց։ Ի ճանապարհորդութիւն ուսանն. (Խոր. ՟Բ. 56։ ՟Գ. 62։)
s. pl. flies.
· Calfa
Նման են չար խորհուրդք ճանճենոյ, որ մտանեն ի տուն. (Վրք. հց. ձ։)
gnat, midge, small fly;
աստուածն ակկարոնի, Baalzebub the god of Ekron.
· Calfa
μυϊώδης, μυῖα myiodes, musca. Ճանճ փոքրիկ եւ չնչին։ Առանձին անուն ձուլածոյ անճի մեծի, զոր պաշտէին յակկարոն եւ յայլ տեղիս որպէս չաստուած ճանճից. զոր յիշէ եւ պլինոս.
flay, flies.
· Calfa
Շնչեսցէ տէր՝ ճանճռանն. շնչեսցէ ասէ, տէր ճանճռանն եւ մեղուին. (Գէ. ես.։)
Ո՛վ բերան հայհոյիչ, յորժամ հասանի օր մահուան քո, յայնժամ դնեն ճանճիւռն հրեղէն ի բերան քո, եւ քարշեն ի գեհենն. (Եփր. քրզ.։)
dinner-giving;
invited, asked to dinner, guest.
· Calfa
ἁριστοποιούμενος . Որ ճաշ առնէ. կոչնատէր, եւ կոչնական. ճաշօղ.
dinner-hour, dinner-time.
· Calfa
Յառաւօտէ մինչեւ ցճաշաժամ. (՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Դ. 15։)
Մինչդեռ ճաշաժամուն ի սեղանն էին. (Լաստ. ՟Ժ։)
gustative.
· Calfa
Որ ինչ անկ է ճաշակելեաց եւ ճաշակման.
Հիւթոցն ճաշակականքն կոչեցեալք որակութիւնք. քաղցրութիւն, եւ այլն. (Նիւս. բն.։)
"degustation;
cf. Ճաշակելիք."
· Calfa
Ունէր եւ զճաշակաւորութիւն. այլ միայն զհարկաւորաց. (Եղիշ. խաչել.։)
Կոչելով ի խարախական ճաշակաւորութիւն։ Դարաստանքն ընձեռէին զպտղոցն քաղցրահամ ճաշակաւորութիւն. (Պիտ.։)
that may be tasted, savoured, relished;
—ք, the taste.
· Calfa
Զգալի լոյս ճառագայթեալ յաչս՝ զարեգակնն աչից մերոց ճաշակելի առնէ. (Լմբ. սղ.։)
to taste, to try, to relish;
to eat, to feed;
to drink;
to experience;
— զմահ, to die;
— զաշխարհ, to enjoy the world or its pleasures;
— զքաղցրութիւն խաղաղութեան, to taste the sweets of peace.
· Calfa
Ճաշակել ի շիկաթանէ։ Ոչինչ ճաշակեմ։ Ոչ ճաշակեաց հաց։ Ճաշակեցի սակաւ մի ի մեղուէս։ Ճաշակելով ճաշակեցի սակաւ մի մեղր։ Ճաշակեաց զջուրն գինի եղեալ։ Ճաշակեցին յերկնաւոր պարգեւացն։ Ոչ ճաշակեսցեն զմահ.եւ այլն։
Զմանկունսն իսկ մինչեւ ցամս ութուտասանց ամենեւին ի գինի ոչ ճաշակել ... եւ յետ այսորիկ գինով իսկ ճաշակել չափաւոր մինչեւ ցերեսուն ամսն. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
Ոչ ճաշակեցին զաշխարհ. (Եղիշ. ՟Ը։)
Ունչք՝ որովք ճաշակեցին զհոտ նեխոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 17։)
dinner-companion or table-companion, messmate, guest.
· Calfa
Զմեզ զամենեսեան ճաշակիցս արար նմին չարչարանա. (Եղիշ. հայր մեր.։)
Ոչ կամէր ամենեւին ումեք ճաշակից լինել. (Վրք. ոսկ.։)
act of tasting or eating;
Holy Communion;
consumption.
· Calfa
γεῦσις, γεῦμα gustatio, degustatio. Ճաշակելն, իլն. ճաշակ. եւ Ճաշակելի ինչ.
Յաղագս ոչ ի դէպ ժամու ճաշակմանն. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
to dine, to take the noonday meal, to eat;
— արտաքս, to dine bill of fare.
· Calfa
Ցանկացաւ ճաշել թուզ, եւ ոչ ճաշակեաց. (Վրք. հց. ՟Ե։)
effusion, shedding, spreading;
— արեան, blood-shed, effusion of blood, slaughter, crnage, butchery;
—իս արեան գործել, հանել արեան —իս, արեան —եօք լնուլ, to slaughter, to shed rivers of blood;
բազում արեան —իք եղեն or գործեցան ի ճակատամարտին, rivers of blood were shed in that battle;
cf. Հեղում.
· Calfa
Ոչ սակաւ ինչ արեան ճապաղիս հեղեալ եւ յայնմ եւս աշխարհի. (Յհ. կթ.։)
dispersion;
effusion;
distraction;
dissipation.
· Calfa
Փութալ ժողովել զմիտսն ի ճապաղմանէ զգայարանաց։ Զճապաղումն զանազան ընթացից մարդկան ի չար վարս եւ ի բարիս. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժղ.։)
to streth oneself in yawning or awaking.
· Calfa
Անասունն ճապկտի, եւ շնչատէ։ Ճապկտի, եւ հառաչէ. (Վստկ.։)
lucid, fulgid, luminous.
· Calfa
Պատկեր ինչ ճառագայթաձեւ թուիցին լեալ բանքն. (Նիւս. երգ.։)
Անթեմս այս բանջար ... շուրջ զիւրեաւ ունի բուսեալ ճառագայթաձեւս զտերեւովն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)
φεγγώδης, σπινθηροειδής, κερκώδης radii formae եւ այլն. Ունօղ զձեւ կամ զտեսիլ եւ զնմանութիւն ճառագայթից. ճառագայթատեսիլ. լուսատեսակ. եւ Անուաձեւ. ճախարակաձեւ ինչ.
cf. Ճառագայթարձակ.
· Calfa
Ճառագայթանշոյլ փեհեզատիպ զգեստուքն պճնեաց. (Նար. խչ.։)
casting or emitting rays, radiant, sparkling, shining, brilliant, resplendent.
· Calfa
Ճառագայթարձակ լոյս. (Անյաղթ բարձր.։ Շար.։ Կիւրղ. խչ.։)
cf. Ճառագայթափայլ.
· Calfa
Ի դառն ձմերունս ջերմ եւ ճառագայթաւէտ հնչումն. (Երզն. լս.։)
cf. Ճառագայթափայլ.
· Calfa
Ունակ ճառագայթից. լուսափայլ. շողշողուն. բազմանշոյլ. ճաճանչաւոր.
Անտառախիտ նիզակօք, ճառագայթաւոր սուսերօք. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)
radiant, luminous, blazing, bright, glittering.
· Calfa
Ճառագայթափայլ լոյս, կամ արեգակն. (Կիւրղ. խչ.։ Մեկն. ղկ.։ Երզն. քեր.։ եւ Ոսկիփոր.։)
to radiate, to emit rays, to shine, to blaze, to dazzle, to glitter, to sparkle, to enlighten, to scintillate.
· Calfa
Արեգակն գոլով հայր՝ ճառագայթեաց զորդի։ Ճառագայթեալ անբաժանաբար յինքենէ զորչի. (Կիւրղ. գանձ. յորմէ եւ Պիտառ.։)
Զաստուածութեանն ի թաբօր ճառագայթեաց փրկական լուսոյ առհաւատչեայ. (Խոր. վրդվռ.։)
Վասն լուսաւորելոյ տեառն աստուծոյ զաչս սրտից, եւ ճառագայթելոյ զմեզ՝ զտէր աղաչեսցուք. (Ժմ. յն.։)
Գիտութիւնն աստուծոյ ի սիրտն ճառագայթէ։ Որ ի նմանէ յոգիս մեր ճառագայթի։ Զգալի լոյս ճառագայթեալ յաչս. (Լմբ. սղ.։)
ՃԱՌԱԳԱՅԹԵՄ. չ. ՃԱՌԱԳԱՅԹԻՄ ձ. ἑκλάμπω eluceo, effulgeo. Ծագել, ծագիլ. լուսափայլել.
to write, to describe, to narrate.
· Calfa
Ահա ոչ ըստ կամաց արտասուալից ողբովք ճառագրեմք զբազում հարուածս։ Ահա ակամայ ճառագրեմ զբազումս, ո՛րպէս կորեան ոմանք. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Դ։)
Ընդէ՞ր ոչ գրեաց զամենայն գործսն ... զի առ հարկաւորսն փութային, եւ ոչ ճառագրել. (Ոսկ. գծ.։)
belonging to a discourse, discursive;
narrated, described;
— իմաստք, literal sense.
· Calfa
Այսոքիկ ճառական իմաստք։ Ճառական տեսութեանցս եղաք քննօղ. (Վրդն. երգ.։ Նչ. եզեկ.։)
Է եւ ի խունկս ինչ կինամոն ղարմացական, որ զնըմանէ են սքանչելի բանք ճառական. այսինքն ճառեալք. (Երզն. ոտ. երկն.։)
ῤητός, -η, -ον literalis, dicendus, dictus. Սեպհական ճառի. ճառեալն. ճառելի. եւ Որ ինչ է ըստ ճառի, գրաւորական. բառական.
declamation.
· Calfa
Ոչ կարեն կալ ի վերայ իրացն ճառասացութեան. (Սոկր.։)