Definitions containing the research չ : 10000 results

Որսասէր

cf. Որսատենչ.

· Calfa


Որսող

s. fig.

hunter;
devil.

· Calfa

NBHL (2)

Եթէ յորսողէն զերծուսցես, փրկիչ ես։ Յորոգայթ մահու յորսողին անկայ։ Զերծո՛ զիս յորոգայթէ որսողին։ Պահես՛ յորսողէն. (Նար. ՟Հ՟Զ։ Ժմ.։ Շար.։ Տաղ.։)

θηρευτής venator. Որսացօղ, որսորդ. չարարուեստ պատրիչ բանսարկուն.


Որսորդ, աց

s.

hunter, huntsman, venator;
— ձկանց, fisher, fisherman, piscator;
կին —, huntress;
— բանից, a pryer into other person's thoughts.

· Calfa

NBHL (2)

Նա էր սկայ որսորդ առաջի տեառն աստուծոյ։ Իբրեւ զվարմ ձգեալ ի գլուխ գահաւանդի, զոր որսորդք յո՛րս հաստատեցին։ Եթէ անկանիցի՞ թռչուն ի յերկիր առանց որսորդի։ Կացցեն ի նմա որսորդք, ձգանք ուռկանաց առանձինն եղիցին։ Արարից զձեզ որսորդս մարդկան.եւ այլն։

Բանից միայն եղեն որսորդք, եւ ոչ արդեանց ճշմարիտ քննիչք։ Եթէ բանից որսորդ իցես, եւ ոչ մտաց քննիչ. (Սեբեր. ՟Է։)


Որսորդական, ի, աց

adj. s.

cf. Որսական;
—ն, the chase, the hunting art.

· Calfa

NBHL (3)

Նեբրովթ՝ եթէովպացի թարգմանի, իսկ արուեստն՝ որսորդական։ Որսորդականն ո՛րչափ օտարացեալ է ի բանական բնութենէ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 82։)

Որսորդական հնարք չարին. (Սարկ. քհ.։)

Եւ ի թռչունս՝ զարծիւ եւ զայլս որսորդական։ Բայց որ զուռկան գործոյն ունին որսորդական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Որսորդութիւն, ութեան

s.

hunting;
shooting;
cf. Որս.

· Calfa

NBHL (1)

Որսորդութիւնքն առ ցամաքաւս՝ ոչ միայն էրէոցն, այլեւ մարդկան. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Որրան

cf. Որորան.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այնպէս եւս չքաւորք, զի եւ յորրոցս անգամ ոչ եդաւ, այլ ի մսուրն յանասնական սեղանն. (Ոսկ. ես.։)


Որցեմ, եցի

va.

to enrapture, to ravish.

· Calfa

NBHL (1)

Որցեալ յանապակ եւ յանուշակ մշտնջենաւոր եւ յանվախճան ուրախութիւնսն երկնաթռիչ հաւատով ի քրիստոս. (Թէոդոր. խչ.։)


Որքանիցս անգամ

sn.

how many times.

· Calfa

NBHL (2)

Հաւատա՛, որքանի՛ կարեմ, ոչ ծուլամ. (Վրք. հց. ձ։)

Որքանի՛ օր եկեալ ես, այնչափ հեռի ես ի սենեկին, որ որմեալն էր. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Է. ձ. (տպ. որքան օր)։)


Որքանութիւն, ութեան

s.

quantity.

· Calfa

NBHL (2)

Համարէի զորքանութիւն (ծովու նախ քան զտեսանելն) լինել զօրէն լճաց ինչ. (Պիտ.։)

ὄσον quantum ποσότης quantitas. Որքանն. քանակն. քանակութիւն. չափ.


Որքին, որքիւն, քեան

s. med. herpes, tetter, ring-worm, impetigo.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ ոչ գունոյ փոփոխելոյ ի պիսակութիւն, եւ կամ որքեան ինչ դժնդակ, կամ մրջնոցի, եւ կամ այլ ինչ խաղաւարտաց. (Փիլ. քհ. ՟Ա։)

ՈՐՔԻՆ կամ ՈՐՔԻՒՆ λειχήν impetigo, scabies saniosa. գրի եւ ԵՐՔՈՅՆ. ռմկ. հերքուն. Եռք եւ վէրք՝ չարաչար կեղոց. ազգ քաղցկեղի թեթեւ, մարմաջ. քարցկէղ.


*Ուզեմ

cf. Կամիմ.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ բարիոք զայս տուողին, այլ ըստ կամաց չար ուզողին. (Մագ. ոտ.։)

Զի՞նչ այլ բազմապատիկ թիւք ուզես. (Լմբ. պտրգ.։)

Հաց ցանկութեան ոչ եկեր. խորտիկ՝ զոր ցանկութիւնն ուզէ. (Վրդն. դան.։)


Ութամեան

adj.

cf. Ութեմեան.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՒԹԱՄԵԱՆ կամ ՈՒԹԵՄԵԱՆ. ὁκταέτης, ὁκτοαετηρίς octennis, -ium եւ այլն. Որ է ութ ամաց. եւ Որ ինչ է յութից ամաց հետէ. յն. ἑξ ἑτών ὁκτώ . յամաց ութից.


Ութեմեան

adj.

octennial.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՒԹԱՄԵԱՆ կամ ՈՒԹԵՄԵԱՆ. ὁκταέτης, ὁκτοαετηρίς octennis, -ium եւ այլն. Որ է ութ ամաց. եւ Որ ինչ է յութից ամաց հետէ. յն. ἑξ ἑτών ὁκτώ . յամաց ութից.


Ութանիստ

s.

octahedron.

· Calfa

NBHL (1)

Ի զուգակողմանցն երեքանկիւնիցն երեք տառք (տարերք) բաղկանան։ Հուր եւ փուղձ եւ ութանիստն. քանզի է որ հրոյ ձեւ է, եւ է որ օդոյ, եւ է որ ջրոյ. իսկ ի չորեքանկիւնեացն քուեայն է. եւ սա է ձեւ երկրի. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Ութեակ

cf. Ութերեակ.

· Calfa

NBHL (2)

Այսպէս խորհրդածեալ քառասնեակս թիւ, ութ հնգեակս, եւ հինգ ութեակս։ Յութեակն արժանի լինին անճառ վայելչութեանցն (յարութեան մարմնոց). (Սիսիան.։)

Եօթն՝ կենցաղս չարչարանք է մեզ իւրաքանչիւր. (մինչեւ ժամանեսցուք յութեակն, որ է արքայութեանն հանգիստ. Տօնակ.։)


Ութերեակ, եկաց

adj.

eight, octonary;
eighth;
the number eight;
eight days.

· Calfa

NBHL (2)

Այսպէս խորհրդածեալ քառասնեակս թիւ, ութ հնգեակս, եւ հինգ ութեակս։ Յութեակն արժանի լինին անճառ վայելչութեանցն (յարութեան մարմնոց). (Սիսիան.։)

Եօթն՝ կենցաղս չարչարանք է մեզ իւրաքանչիւր. (մինչեւ ժամանեսցուք յութեակն, որ է արքայութեանն հանգիստ. Տօնակ.։)


Ութկանգնեայ

adj.

of eight cubits.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ չափն է ութ կանգնոց. ութ կանկուն.


Ութուտասնամեայ

adj.

height years old;
height years since.

· Calfa

NBHL (1)

Որ է ութեւդասն ամաց. եւ Որինչ է յութուտասն ամաց հետէ.


Ութօրեայ, րէից

adj.

of eight days.

· Calfa

NBHL (1)

Յութօրէս, կամ զկնի ութօրէից յայտնութեան, զատկի, խաչի եւ այլն. (Տօնաց. Ճշ.։)


Ութօրէք, էից

s.

octave.

· Calfa

NBHL (1)

Յութօրէս, կամ զկնի ութօրէից յայտնութեան, զատկի, խաչի եւ այլն. (Տօնաց. Ճշ.։)


Ուժատու, աց

adj.

strengthening, fortifying, corroborating.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ խաչ զօրաւոր, ուժատու, կենսատու. (Ճ. ՟Բ.։)


Ուժգին

adj. adv.

strong, great;
violent, impetuous, vehement;
—, —ս, strongly, vigorously, violently, vehemently;
—ս գանել, to beat violently, unmercifully;
— առնուլ, to take by force;
—ս ակնարկել, to eye disdainfully, to regard ferociously;
—ս ընթանալ, to be swift-footed, to run swiftly.

· Calfa

NBHL (6)

Հողմ մեծ ուժգին։ Մեծ եւ ուժգին աղաղակաւ։ Ուժգին գոչմամբ.եւ այլն։

Են իմ երկու զուարակք ուժգինք եւ չարք. (Ճ. ՟Ա.։)

Մարտնչել ընդդէմ նոցա ուժգին զինու՝ որ ոչ յաղթահարի. (Եւս. պտմ.։)

Որ ի վաստակոցն ծնանի պտուղ, ոչ տայ թոյլ ուժգին լինել աշխատանացն։ Ուժգին տանջանս պատրաստեմք անձանց մերոց։ Այսու զնա ուժգին գործէր, եւ քաջալերէր վասն հաւատոցն։ Ուժգին ծառայիցն բազմութիւն. (Ոսկ. յհ.։)

Եթէ ոչ տաս, ուժգին առից. (՟Ա. Թագ. ՟Բ. 16։)

Ի կողահերձ սայրասուր սլաքէ ուժգին բախմանէ։ Ուժգին լլկանօք։ Ուժգինս հնչեցեալ։ Ուժգինս ակնարկես։ Ուժգինս ընթանալ. (Նար.։)


Ուժգնագոյն

cf. Ուժգին.

· Calfa

NBHL (3)

Անձրեւ եթէ ուժգնագոյն իցէ։ Ուժգնագոյն բանիւք վարի, եւ այր աւազակաց կոչէ զնա։ Ուժգնագոյն ալիք, կամ գործ, անիրաւութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 22։ Ճ. ՟Գ.։ Պիտ.։)

Ոչ եթէ վարկպարազի տարակուսանօք, այլ յոյժ ուժգնագունիւք եւ դժուարալուծիւք. (Անյաղթ պորփ.։)

Ուժգնագոյն գելուլ։ Ուժգնագոյնս պատուհասել։ Ուժգնագոյն բառնալ զբեռինս չարչարանաց։ Կակղագոյն կամ ուժգնագոյն. (Նիւս. կազմ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 28։ Իսիւք.։ Փիլ. բագն.։)


Ուժգնակի

cf. Ուժգին.

· Calfa

NBHL (4)

Քանդել ուժգնակի։ Վերծանեսցուք զդամբանականն ուժգնակի։ Ուժգնակի արձակել ձայն։ Ուժգնակի հնչեալ լինին փողոցն ձայնք։ Ուժգնակի շնչէին։ Հողմն ուժգնակի շնչեցեալ. (Պրպմ.։ Թր. քեր.։ Մագ. ՟Ա.։ Յհ. իմ. ատ.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Բ։)

Ոչինչ այլ այսպէս ուժգնակի հիացումն զարմացման բերել. (Պիտ.։)

Հա՛ր ուժգնակի զդէմս չարին, որպէս եւ զիս եհար ուժգին. (Շար.։)

Ուժգնակի գոչմամբ մաղթիւք՝ զմեղս սպանողացն մաքրէր. (Շ. տաղ.։)


Ուժգնանամ, ացայ

vn.

to gather strength, to get strong, to grow stronger, to be strengthened;
to become prevalent, to predominate, to prevail over, to domineer.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում անգամ արք վատթարանան շնութեամբ, եւ կանայք ուժգնանան ողջախոհութեամբ։ Ի վերայ ծովու ուժգնանայ սրտմտութիւն քո։ Ուժգնանայ չարութիւն ամբարտաւանիցն. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ամբակ. եւ այլն։)


Ուժգնապէս

adv.

cf. Ուժգին.

· Calfa

NBHL (2)

Ուժգնապէս զի նմանէ եդեալ որոգայթն խզեաց։ Այն ուժգնապէս գանէր զնոսա։ Զինքեանն իսկ գլուխ ծեծէր ուժգնապէս։ Իբրեւ զկարծր վէմ, որ ուժգնապէս զնորա զատամունսն բեկանէ. (Փիլ. սամփս.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 12. եւ Ոսկ. համբ. եւ Ոսկ. ի չրչրնս.։)

Մի՛ ուժգնապէս վարեսցիս առ հողս։ Միապէս մատնէ կորստեան ե՛ւ զղջումնն ուժգնապէս, ե՛ւ մեղանչելն մոլեգնաբար. (Նար. ՟Ժ՟Է. եւ ՟Ժ։)


Ուժգնապիրկ

adj.

bound tightly.

· Calfa

NBHL (1)

Զջիլս ուժգնապիրկս չարին խստութեան քեւ հատեալ՝ իսպառ պարուրեաց. (Նար. խչ.։)


Ուժգնութիւն, ութեան

s.

vehemence, impetuosity, fury, violence, heat, ardour, intensity;
force, strength, energy, vigour;
efficacy, efficaciousness.

· Calfa

NBHL (4)

Ի նմանէ է զօրութիւն եւ ուժգնութիւն։ Զօրութիւն իմ, եւ ուժգնութիւն ձեռին իմոյ։ Ուժգնութիւն նոցա ոչ այնպէս. (Յոբ. ՟Ժ՟Բ. 16։ Օր. ՟Ը. 17։ Երեմ. ՟Ի՟Գ. 10։)

Առ հակառակսն զօրութիւնս ուժգնութիւն ոչ միայն ունելով, այլեւ պարգեւելով. (Դիոն. եկեղ.։)

Յուժգնութենէ կենդանեացն կամ ի դժնէութենէ երկուցեալ։ Այր անուանելն՝ զուժգնութիւն ի չարագործելն ասէ։ Ահեկանացս կայից ուժգնութիւն տալով։ Յամառեալ կայր այնպիսի ուժգնութեամբն (կամ յայնպիսի ուժգնութեան). (Յհ. իմ. պաւլ.։ Վանակ. յոբ.։ Նար. ՟Ի։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։)

Է եւ ուժգնութիւն ձայնի, եւ չափաւորութիւն բանի, եւ ժամանակի հանդիպութիւն ընտանի եւ օգտակար բարեպաշտիցն. (Բրս. հց.։)


Ուժեղ, աց

adj.

strong, robust, vigorous;
valorous;
powerful.

· Calfa

NBHL (1)

Ազդեցուցիչ փող զուժեղն եւ զքաջամարտիկն յորդորէ յարիութիւն. (Պրպմ. ՟Լ՟Ը։)


Ուժեմ, եցի

vn.

to have strength, to be able, to resist;
to oppose.

· Calfa

NBHL (3)

Եթէ զնա ի ձեռն կնոջն կարացի կործանել, թերեւս եւ ո՛չ սա կարասցէ ուժել՝ մարտնչելով ընդ սմա կնոջն։ Տեսանե՞ս, ո՛րչափ են վիշտք, ո՛րչափ ուժեն ախտք. (Իսիւք.։)

Եւ ոչ զմեքենայսն ձգել ի նպատակն ուժել ժպրհէր. (Լմբ. ստիպ.։)

Եթէ չուժելով պահել զադամ՝ ի դրախտէն եհան պատճառանօքն, զիա՞րդ զենոք եմոյծ ի ձեռն հաւատոցն եւ անմահ պահեաց զնա. (Եփր. աւետար.։)


Ուլ, ուց, ոց

s.

kid;
fawn.

· Calfa

NBHL (5)

Զենին ուլ այծեաց։ Ի գառանց եւ յուլոց ողջակէզ։ Ինծ առ ուլու մակաղեսցի։ Ուլ մի երբէք ոչ ետուր ինձ։ Արածեա՛ զուլս քո։ Իբրեւ երկուս ուլս այծեման.եւ այլն։

Չառնի ինչ պտուղ յուլոց. եւ յօդեաց բազում ինչ պէտք։ Ո՞վ են ուլքն այնոքիկ եւ այծիքն, եւ ո՞վ գառինքն եւ օդիքն։ Զուլն ի մօր կաթն չհրամայէ եփել. (Ոսկ. մտթ.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։ Եզնիկ.։)

Վասն զի ոչ մեղաւ երէց որդին, վասն այնորիկ եւ ո՛չ ուլոյ պիտոյանայր ի զենումն. (Մեկն. ղկ.։)

Զիա՞րդ սահակ չընտրէր զուլոցն կերակուր ի վայրենեաց անտի. քանզի իւրաքանչիւր համք յայտ են. (Կիւրղ. ծն.։)

Յորժամ կայցեն ոչխարքն ընդ աջմէ, եւ ուլքն ընդ ահեկէ. (Եփր. գալստ.։)


Ուլենի, ենւոյ, ենեաց

s.

kid-skin.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ իսահակ՝ ոչ ճանաչելով զորդին ներքոյ ուլենոյն. (Բրսղ. մրկ.։)


Ուխտադիր, դրաց

adj.

making a vow;
being under a vow, Nazarean;
allied, confederated;
— լինել, to make a vow;
to conclude a treaty.

· Calfa

NBHL (3)

ՈՒԽՏԱԴԻՐ. Որ ուխտէ ինչ աստուծոյ. եբր. նատար. նիսա. կամ Աղօթական. եւ Տենչօղ, փափաքօղ.

Մինչեւ ուխտադիր լեալ իցէ (քո), պատրաստեա՛ զանձն քո. (Սիր. ՟Ժ՟Ը. 21։)

Փոքրել զգլուխ ի կենքրեայ. քանզի ուխտադիր էր։ Են ի մեզ արք չորք ուխտադիրք յանձինս իւրեանց. (Գծ. ՟Ժ՟Ը. 18։ ՟Ի՟Ա. 23։)


Ուխտադրութիւն, ութեան

s.

making a vow;
concluding a treaty;
vow;
profession;
wish, desire.

· Calfa

NBHL (3)

Պատգամաւորութիւնս առ միմեանս առնէին, եւուխտադրութիւնս։ Այս ուխտադրութիւն հաստատուն կայցէ ի մէջ երկուց ազգաց մինչեւ ի կատարած աշխարհի։ Վստահ եղեալ յուխտադրութիւն ոստիկանին՝ դարձան ի հայս։ Ըստ ուխտադրութեան յառաջաբանին՝ եւ զյաբեթին արկցուք ձեռն ի գործ գրել. (Փարպ.։ Թղթ. դաշ.։ Ղեւոնդ.։ Սամ. երէց.։)

Մինչեւ ի մահ համբերեսցես առ ի նա ուխտադրութեանդ. (Եփր. աւետար.։)

Ուխտադրութիւնք արտօսրագոչ հառաչանօք յամենայն ժողովրդենէն եղեն առաջի կենդանի նշխարացն։ Ի տաճարն ընթանայր տիրամօրն, ուր եւ ուխտադրութեանն էին դաշինք։ Անխափան ուխտադրութեամբ, եւ անմոռաց յիշատակօք. (Ճ. ՟Ը.։ Սկեւռ. ի լմբ.։ Արծր. ՟Ե. 3։)


Ուխտական, ի, աց

adj.

votive.

· Calfa

NBHL (2)

Եպիսկոպոսք զեպիսկոպոսաց, եւ ուխտականք (յն. կղերիկոսք) զուխտականաց, եւ ժողովուրդ զժողովրդականաց՝ արեամբ չափ գայցեն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)

Ուխտականք հրէից, որ չուտեն ինչ շնչաւոր. (Միխ. ասոր.։)


Ուխտարար

adj.

complaisant, obliging, affable.

· Calfa

NBHL (1)

Ունիմք բանս յայտնիս, ուխտ արարք եւ հանգուցիչք ճառիւք. (Վեցօր. ՟Զ։)


Ուխտաւոր, աց

adj. s.

that has made a vow;
allied;
Nazarite;
professed (monk or nun);
pilgrim.

· Calfa

NBHL (8)

Առ քաջ իմացուած սուրբ դրոց գիտեա՛ ինձ զեբրայական ձայնքս, զի նիտա՝ է որոշումն, զատումն, նուիրումն. նատար ՝ ուխտել. նէտէր ՝ ուխտ. նուէր. նազար ՝ ուխտել, սրբել. նէզէր ՝ սրբութիւն, սրբազան ինչ. իսկ նազիր, նազովրացի, սրբեալ տեառն, նուիրարական, ուխտական, ուխտաւոր. որ եւ սեպհականեալ անուն փրկչին՝ որպէս գլխոյ ամենայն ուխտաւորաց եւ ուխտից։ Ա՛յլ է ըստ եբր. եւ նածար, դիտել, պահել. նէծէր ՝ տեսչութիւն, եւ ծաղիկ. որպէս եւ նաշի ՝ իշխան, եւ այլն։

Աշխատեցաւ մովաբ ի մեհեանս իւր, եւ մտցէ ուխտաւոր ի ձեռագործս իւր» իմա՛ աղօթել եւ նուիրել ինչ. (Ես. ՟Ժ՟Զ. 12։)

ՈՒԽՏԱՒՈՐ. Ըստ քրիստոնէից՝ այն որ աղօթիւք եւ ընծայիւք մատչի յեկեղեցի եւ ի վկայարանս.

Յաղագս ուխտաւորաց եւ պտղաբերից ի սուրբ եկեղեցի աստուծոյ։ Յիշեա՛ տէր զուխտաւորս եւ զպտղաբերիչս։ Աղաչեա՛ վասն քո ուխտաւորացս։ Ամենայն խնդրուածք ուխտաւորացն կատարին բարեխօսութեամբ սրբոյն. (Ժմ.։ Պտրգ.։ Շար.։ Ճ. ՟Գ.։)

Մտին առաջի սուրբ ոսկերացն յովաննու (մկրտչի). ուխտաւոր լինէին, եւ խնդրէին յաստուծոյ՝ լինել նոցա այցելու եւ օգնական. (Բուզ. ՟Ե. 43։)

Զի՛նչ օրինակ առ ուխտաւոր կուսանսն տեսութիւն արասցուք. (Բրս. հց.։)

ՈՒԽՏԱՒՈՐ ԽՈՐՀՈՒՐԴ ասի՝ բարի կամ չար, այն՝ զոր դնէ ոք ի մտի ի գլուխ տանել ոգւով չափ, կամ ուխտիւք ցանկանալով.

εὑξάμενος, ἡυγμένος vovens, vel orans, votum habens, devotus. Որ ունի ինչ ուխտեալ աստուծոյ, կամ խնդրէ ուխտիւք չափ յաստուծոյ. ուխտադիր. որպէս նազովրեցի. եբր. նազիր, նէծիր. որ եւ Նուիրական. Սրբեալ. Աղօթական. Ընծայաբեր.


Հաշուիմ, եցայ

va. vn.

to count, to calculate, to compute, to number;
to repute, to esteem, to think, to deem, to judge, to believe;
to pass for, to counterfeit;
յառասպելս —, to treat as fables.

· Calfa

NBHL (6)

Հաշուեսցի ընդ նմա քահանայն ի գնոցն մինչեւ ցտարին թողութեան. (Ղեւտ. ՟Ի՟Է. 23։)

Ոչ հաշուեցայ ըզծախս վարձին. (Յիսուս որդի.։)

Հաշուիցի զնա ի բաժին իւր ... ոչ հաշուի նա ի կողմ աստուծոյ. (Վրք. հց. ձ. (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ)։)

Այնպէս խրատեցաք զծառայակիցսն սիրել, մինչեւ ցնոցա բարութիւնսն մեզ հաշուել։ Քեզ զամենայն իշխանութիւն հաշուիս (իբրեւ արժանւոյ). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25. եւ 7։)

Մի՛ աննման ինչ զառաջնոցն համար հաշուել. (Եւս. քր.։)

Հաւասար չարչարելոցն վկայիցն քրիստոսի հաշուեսցի. (Յհ. կթ.։)


Հաշումն, ման

s.

consumption, decay, dwindling away, languor.

· Calfa

NBHL (1)

Տապք մարմնոյ, եւ այլ ինչ ախտք, եւ հաշմունք. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Հաշտարան, աց

s.

propitiatory.

· Calfa

NBHL (3)

Զի՞նչ է հաշտարանն, եւ ընդէ՞ր վերադիր կոչէր զնա։ Դէմք քերովբիմացն ի միմեանց կողմ հայէին, եւ երկոքին ի հաշտարանն. (Փիլ. ել.։)

Հաշտարանաւն խնկոցն՝ քրովբէիցն հովանացեալ. (Միսայէլ խչ.։)

ἰλαστήριον, ἑπίθεμα propitiatorium, opertorium. եբր. քէֆէրէթ, քօֆէրէթ. Տեղի կամ գործի հաշտութեան. կափարիչ տապանակին, որ եւ Քաւարան եւ Քաւութիւն կոչէր.


Հաշտարար, աց

s. adj.

conciliator, reconciler, peace-maker, pacifier;
conciliating, pacifying.

· Calfa

NBHL (1)

διαλλακτής reconciliator ἴλεος propitius. Որ հաշտ առնէ. ցածուցիչ սրտմտութեան. քաւչարար. հաշտեցուցիչ. միջնորդ. բարեխօս.


Հաշտեմ, եցի

va.

cf. Հաշտեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որո՞վք այսոքիւք հաշտեցայց ընդ ձեզ. (Երեմ. ՟Ե. 7. (յն. քաւիչ եղէց։))


Հաշտեցուցանեմ, ուցի

va.

to conciliate, to reconcile, to pacify;
to agree, to make up.

· Calfa

NBHL (1)

Որ հաշտեցոյցն զմեզ ընդ իւր ի ձեռն քրիստոսի։ Քրիստոսիւ զաշխարհս հաշտեցուցանել ընդ իւր։ Հաշտեցուսցէ զերկոսին միով մարմնով ընդ աստուծոյ՝ խաչիւն իւրով. (՟Բ. Կոր. ՟Ե. 18։ Եփես. ՟Բ. 16։)


Հապ

adv. int.

in haste, hastily, very soon;
afterwards, next, then, and then, after;
come! now ! well! come on! go! away! make haste! come now! quick!.

· Calfa

NBHL (1)

Զայն ամենայն դնէ՝ որ ոչինչ են, եւ հապ կոչէ զնոսա անմիտս. (Ոսկ. բ. կոր. ԻԴ։)


Հապա

adv.

cf. Հապ.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱ՛ՊԱ (որպէս պ. ապա, էպա ). Իբր Աղէ՛. օ՛ն. կամ ըստ յն. και νύν et nunc. եւ արրդ. արդ. (այլ հասարակօրէն ոչինչ դնի)


Հապճեպեմ, եցի

vn. va. cf. Հապճեպ տալ.

· Calfa

NBHL (2)

եւ չ. ՀԱՊՃԵՊԵԼ. Ճեպել. փութացուցանել, եւ փութալ.

Այսպէս քո հապճեպելոյ՝ ահա ոչինչ յաղագս մակեդոնացւոցն ի կարգին նշանակեցաք. (Խոր. ՟Ա. 31։)


Հաջաղ

s.

veil.

· Calfa

NBHL (1)

Պատրուակ. տեռ. քօղ. լաչակ.


Հաջեմ, եցի

vn. fig.

to bark, to bay, to growl;
to howl, to yelp;
to cry out, to clamour, to brawl, to snarl.

· Calfa

NBHL (4)

Ոչ հաջեսցէ շուն մի լեզուաւ իւրով։ Իբրեւ շունք համրացեալք, որ ոչ կարիցեն հաջել. (Յուդթ. ՟Ժ՟Ա. 17։ Ես. ՟Ծ՟Զ. 10։)

Արդ իբրեւ զշուն անպիտան ընդ վայր հաջես (կամ հաչես). (Եղիշ. ՟Ը։)

Շունն զընտանիսն անվրէպ ճանաչէ, եւ յօտարսն հաջէ. իսկ հրեայք ոչ հաջէին յօտարս. եւ ի դեւս չարս, այլ ընդդէմ տեառն իւրեանց ղօղանջէին. (Գէ. ես.։)

(որ ի յետնոց վրիպակաւ գրի Հաչել. զոր տեսցես) ὐλακτέω latro. Ղօղանջել. ձայն արձակելն շանց ընդդէմ օտարաց.


Հաջողական, ի, աց

adj.

having the faculty of barking.

· Calfa

NBHL (1)

Շունն՝ կենդանի է չորքոտանի՝ հաջողական. (Պիտառ.։)


Հասակագեղ

adj.

finely-shaped, tall.

· Calfa

NBHL (2)

Գեղեցիկ բարձրութեամբ կամ մեծութեամբ հասակի. վայելչահասակ.

Հասակագեղն փաղփեալ դիմօք՝ սքանչելի երեւին տեսութեամբ. (Պիտ.։)