swelling, puffiness, bloatedness, turgescence, inflation, turgidity;
turgidness, bombast.
· Calfa
πρῆσις inflatio ὅγκος tumor, fastus. Ուռնուլն. այտնուլն. եւ Փքացումն. խանչումն.
to learn, to study, to read;
to be instructed;
to exercise oneself in;
— զդասն, to learn, to study one's lesson;
— ի բերան, to con over, to study by heart;
cf. Թոշակ.
· Calfa
Ուսջի՛ք զնոսա։ Ուսցիս երկնչել ի տեառնէ։ Ուսարո՛ւք զբարիս գործել։ Ըստ ճանապարհաց հեթանոսաց մի՛ ուսանիք։ Ուսարո՛ւք յինէն, զի հեզ եմ եւ խոնարհ սրտիւ։ Զիա՞րդ զգիրս գիտէ սա, զի ուսեալ բնաւ չիք։ Եղիցին ամենեքեան ուսեալք յաստուծոյ (յն. ուսուցեալք). եւ այլն։
Կարգեաց աստուած զաշխարհս որպէս դպրոց, զի ուսցին արարածք զխնամս արարչին. (Յճխ. ՟Զ։)
Փող հարկանէին. անտի ուսէ՛ք զգալ պատերազմին։ Զի թէ բանիցն ոչ հաւատայք մարգարէից, յաւերածոյն ուսի՛ք երուսաղէմի. (Մխ. երեմ.։)
shoulder-strap, shoulder-piece;
ephod;
epaulet;
cf. Վակաս.
· Calfa
Արկանելի ինչ զուսով. մանաւանդ վակաս.
Վակասն, որ այժմ կոչի ի մեզ ուսանոց։ Վակաս՝ ուսանոց։ Զգենոյր քահանայապետն, եւ դնէր յուսանոցն զերկոտասան ակունս. (Լմբ. պտրգ.։ Նախ. ել.։ Վրդն. սղ.։)
cf. Ուսումն;
mathematics.
· Calfa
Առաքեաց զայր ոմն իմաստուն եւ հանճարեղ՝ ճարտարաբան ուսողութեամբ յոյժ, զկոչեցեալն մինաս. (Ճ. ՟Բ.։)
study, lecture, teaching, instruction;
doctrine, science;
religion, sect;
ուսման ձեւ, affectation, studied effort, endeavours;
առ ուսմանէ, by instruction;
նուիրել յ— զժամանակն, to consecrate all one's time to study;
cf. Թեւակոխեմ.
· Calfa
Դու իսկ ուսուցեր նոցա ուսումն՝ տիրել ի վերայ քո։ Արձանագիր, ի կատարած զառանցելոց ժամանակաց առ ուսմանէ (կամ ուսմէ)։ Զուսումն մանկութեան։ Ոչ եթէ մարդկեղէն ուսմամբ։ Յուսմունս պէսպէսս.եւ այլն։
Ի բա՛ց լիցի չար վարդապետին եւ չար ուսմունքն. (Յճխ. ՟Ի՟Բ։)
scientific;
mathematical;
mathematician;
scholar, learned man.
· Calfa
Երեք այս (հոտոտ, ճաշակ, շօշափ) յուսմնականս ինչ ոչ օգտակային, այլ միայն ի մարմնոյ կազմած. (Սեբեր. ՟Ժ՟Զ։)
Տեսականն (իմաստասիրութիւն) բաժանի ի բնաբանական, եւ յուսըմնականն, եւ յաստուածաբանականն։ Ասեն, թէ ուսումնականն ոչ է մասն իմաստասիրութեան, որպէս եւ պղատոն կարծէ, այլ՝ նախակրթութիւն ինչ։ Ուսումնականն զմիջինն կալաւ դասաւորութիւն, այսինքն ի մէջ բնաբանականին եւ աստուածաբանականին. (Սահմ. ՟Ա. եւ ՟Ժ՟Զ։)
fellow-student;
school-fellow.
· Calfa
Իգնատիոս աղաչէր զսուրբն պօղիկարպոս զուսմնակիցն իւր. (Ճ. ՟Գ.։)
ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԻՑ. ա. որպէս Ուսուցչակից, վարդապետակից. συνδιδασκαλίτης condoctor.
fond of study, of learning, studious, diligent;
lettered, erudite.
· Calfa
Էր ուսումնասէր յոյժ, եւ աստուածասէր անչափ։ Թէ ուսումնասէր ոք իցես. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։ Կոչ. ՟Դ։)
Ուսումնասէր մտօք գիտասջի՛ր։ Ուսումնասէր մտօք լսել։ Ուսումնասէր անունն աթենացւոց։ Զուսումնասէր եւ զաշխատասէր վարս ստանայր յինքեան. (Կոչ. ՟Դ։ Սեբեր. ՟Թ։ Վրք. ածաբ.։ Նիւս. ի սքանչ.։)
studiousness, love of study;
phylomathy.
· Calfa
Ուսումնասիրութիւն ցուցանէր (նիկոդեմոս)։ Հարցանէին ոչ ուսումնասիրութեամբ. (Ոսկ. յհ.։)
Զուսումնասիրութիւն եւ ջանասիրութիւնդ ձերոյդ սիրոյ այժմ ոչ փոքր ինչ գովեցից. (Կիւրղ. հանգ.։)
Պերմելիանոս ... էր սքանչելի յուսումնասիրութեան. (Խոր. ՟Բ. 72։)
φιλομάθεια, -θία, φιλομαθές discendi cupiditas, studium. Ուսումնասէրն գոլ. սէր՝ տենչ եւ փոյթ առ ուսումն կամ առ վարդապետութիւն. հետազօտութիւն եւ խելամտութիւն գրոց.
setting or laying a snare;
lying in wait;
cunning, deceitful.
· Calfa
Որ դնէ զորոգայթ, կամ լարէ զթակարդ. չարարուեստ. խաբեբայ. պատիր.
Զերծուսցե՛ս զմեզ յորոգայթադիր թշնամւոյն յարձակմանէ։ Զուարճասցի չարաւն որոգայթադիր թշնամին. (Փարպ.։ Յհ. իմ. ատ.։)
Որոգայթադիրք եւ դարանամուտք՝ ի ծործորս եւ ի զանխուլս սիրեն թաքչիլ. (Գէ. ես.։)
to set or lay snares or traps, to entrap;
to wait in ambush for, to waylay;
to surprise, to deceive.
· Calfa
Որոգայթեաց օձն զեւայ։ Սովոր է որոգայթող թշնամին հպարտութեամբ գայթագղեցուցանել զմեզ։ Իրաւունքն ոչ որոգայթէ զնա վասն հեշտախտութեանն։ Այս որոգայթէ զնա ի պատուհաս քաղաքական օրինացն։ Արդարն յորոգայթելն (այս ինքն որոգայթիլն) ի նոյնն՝ անբերելի բոցով տոչորի. (Լմբ. առակ.։)
va. vn. cf. Որոճիմ.
· Calfa
Որոճալ անդրէն՝ որ ի նմա չարութեանց էին վէրք։ Ոչ որոճայ զդժոխս։ Որոճացեալ եւ բացայայտեալ զգերակայ եւ զանհաս աւետարանութիւնս յոհաննեան. (Իսիւք.։ Վրք. հց. ձ։ Յիշատ. նանայի.։)
Կճղակահերձ իցէ, եւ որոճիցէ ոչ։ Որոճէ ոչ։ Որք որոճիցեն։ Որ որոճեն։ Ուղտ զի որոճայ։ Նապաստակ զի որոճայ։ Զորոճօղ յանասնոց. (եւ այլն. Ղեւտ.։ Օրին.։)
Չիք ի ձկունս՝ որ որոճիցէ, բայց միայն մի ազգն՝ որ անուանեալ կոչի սկարոս. (Վեցօր. ՟Է։)
Զբանս կենաց որոճան յօրէնս տեառն. (Լծ. կոչ.։)
cf. Որոճ.
· Calfa
Այն էր նորա հոգւոյն կերակուր, եւ որոճումն քաղցր։ Զառաւել փառասէր աստուածատեաց խորհրդոց նորա ճանաչեալ զորոճմունս. (Փարպ.։)
cf. Որոճ.
· Calfa
Այն էր նորա հոգւոյն կերակուր, եւ որոճումն քաղցր։ Զառաւել փառասէր աստուածատեաց խորհրդոց նորա ճանաչեալ զորոճմունս. (Փարպ.։)
s. bot. aira, hair-grass, kockle;
darnel, zizania, tares;
weeds;
— ցանել, to sow dissension, to create differences.
· Calfa
Ցանեաց ի վերայ որոմն ի մէջ ցորենոյն։ Ուստի՞ ունիցի զորոմնն։ Քաղեցէ՛ք նախ զորոմնդ։ Մեկնեա՛ մեզ զառակ որոմանցն ագարակի։ Որոմնն որդիք չարին են, եւ այլն։ Անդստին իսկ յորոմնէն բազում իցեն դառնալոց՝ լինել ցորեան. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 21։)
ζιζάνια zizania, -ium. Բոյս վնասակար գտեալ յարտ ցորենոյ՝ գնտաձեւ սեւորակ հատիւք, կամ ցորենակերպ ածխագոյն փուտ. եւ ամենայն մոլախոտ հեղձուցիչ ցորենոյ. որոմ.
to seek, to search, to inquire after or into, to make search, to ferret, to investigate, to rummage;
to louse;
— զերկիր, զքաղաք, to explore, to spy out.
· Calfa
Զսր աչք ոչ տեսանեն, միտք ոչ որոնեն. (Վրք. հց. ձ։)
cf. Որոշակի.
· Calfa
Որոշաբար գիտել կամ տեսանել. (Արիստ. առինչ. ստէպ։)
Է՛ ինչ՝ որ միեղինապէս աւանդէ, եւ է՛ ինչ որոշաբար։ Իսկ պետրոս որոշաբար զբանն ի կիր արկանէ։ Որոշաբար եւ առանձնակի նշանակէ. (Դիոն. ածայ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ե. ՟Ժ։)
disjunctive.
· Calfa
Ի բաց որոշիչ. զատուցիչ.
Որոշական է, որ եւ պատուհասական, որպէս եւ դաւիթ որոշէ պատուհասիւ զչարսն. (Ոսկիփոր.։)
to distinguish, to discern;
to divide, to separate;
to decide, to determine;
to specify;
to choose, to select;
to excommunicate.
· Calfa
Որոշեցէ՛ք ինձ զբառնաբաս եւ զպօղոս ի գործ, յոր կոչեցեալ է իմ զդոսա։ Պօղոս որոշեալ յաւետարանն աստուծոյ։ Որոշեաց զիս յորովայնէ մօր իմոյ։ Իւրաքանչիւր ոք ի նոցանէ որոշեցին առաքել ի պէտս եղբարցն։ Ընտրեա՛ եւ որոշեա՛ զտնանկն եւ զտկարն.եւ այլն։
definitive, determinative, distinctive, decisive.
· Calfa
Աննմանիցն որոշողական։ Զորոշողականսն ունին քահանայապետքն՝ որպէս յայտնիչք աստուածայնոցն արդարութեանց, զզատեալսն յաստուծոյ ըստ ամենայնի ի բաց որոշել. (Դիոն. եկեղ.։)
cf. Որոշումն.
· Calfa
Այսմ ամենայնի որոշողութիւն խորհրդոցն է գլուխ եւ կատարած. եւ անհնար է լինել որոշողութեան, եթէ ոչ նախ զերկրագործութիւնն նորա արասցես. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Որոշումն.
· Calfa
Այսմ ամենայնի որոշողութիւն խորհրդոցն է գլուխ եւ կատարած. եւ անհնար է լինել որոշողութեան, եթէ ոչ նախ զերկրագործութիւնն նորա արասցես. (Վրք. հց. ՟Բ։)
to destroy, to do away with.
· Calfa
Չարաչար որոշել, քակել, եղծանել. ի բաց մերժել.
lamb.
· Calfa
Եօթն որոջ ոչխարաց։ Էգ յօդեաց որոջ, կամ ալոճ մի յայծեաց։ Որոջ մի փոքր։ Զենին զորոջսն։ Որոջք երկերիւր։ Իբրեւ որոջ առաջի կտրչի անմռունչ կայ։ Մաննայ ըստ խոյիցն եւ ըստ որոջացն.եւ այլն։
(իբր որոճօղ) ἁμνός agnus ἁμνίς, ἁμνάς agna. Ծնունդ ոչխարի. գառն. ամիկ. գառ.
cf. Որոջիկ.
· Calfa
Ընչեղին էին խաշինք բազումք, իսկ աղքատին որոջիկ մի։ Ունէր մեծանունն հօտս եւ անդեայս բազում ... իսկ աղքատին էր որոջիկ մի. (Բրս. ապաշխ.։ Ոսկ. ապաշխ. ՟Բ։)
lambkin.
· Calfa
Ընչեղին էին խաշինք բազումք, իսկ աղքատին որոջիկ մի։ Ունէր մեծանունն հօտս եւ անդեայս բազում ... իսկ աղքատին էր որոջիկ մի. (Բրս. ապաշխ.։ Ոսկ. ապաշխ. ՟Բ։)
gastronomy.
· Calfa
Ոչ գոյ ինչ վատթարագոյն քան զորովայնաժետութիւն, եւ ոչինչ քան զորկրամոլութիւն գարշագոյն. ((յն. մի բառ) Ոսկ. յհ. ՟Ա. 44։)
gastromaniac.
· Calfa
Զյիշատակս սրբոց թուէ անձն որովայնամոլ։ Ոչ է հնար ի տիղմս գտանել անուշահոտ խունկս, եւ ոչ յորովայնամոլէ անուշահոտ սրբութիւնս. (Նեղոս.։)
Զերկաքանչիւրոցն փաղաղէ դարմանս որովայնամոլ շուայտութեամբ. (Պիտ.։)
gastromany.
· Calfa
Անյագութիւն որովայնամոլութեան, ո՛չ էր (յանմեղութեան). եւ այժմ ո՛չ է պարկեշտից սրբոց. (Յճխ. ՟Զ։)
pampering one's belly, addicted to intemperance, gluttonous, guzzling;
— լինել, to pamper oneself, to be a greedy-gut, to be given to over feeding, to gormandizing or to gluttony.
· Calfa
Որովայնապարար բուռն հեշտութեան ախտից մոլութեան։ Որովայնապարար եւ անհանճար բարուցն. (Նար. մծբ.։ Լծ. կոչ.։)
Ոչ տուն ի տանէ փոփոխեալ՝ ողոքելով որովայնապարար լինել. (Առ որս. ՟Ը։ տե՛ս եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 42։ Սարգ. յուդ. ՟Ա։ Մաշկ.։)
gormandizing, gluttony, voracity.
· Calfa
Զի՞նչ օգուտ իցէ արբեցութիւնն, որովայնապարարութիւնն։ Ի գինըմպութիւնն եւ յորովայնապարարութիւնն. (Ոսկ. փիլիպ.։ Լմբ. առ լեւոն.։)
thinking only of eating, gluttonous.
· Calfa
Ոչ ասաց, ո՛վ որկրամոլք, եւ որովայնասէրք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 43։)
since, as, whereas, because.
· Calfa
Մեռայց այսուհետեւ, որովհետեւ տեսի զերեսս քո։ Եւ արդ զի՞նչ արարից, որովհետեւ կորացոյց իսրայէլ զպարանոց իւր։ Որովհետեւ եցոյց քեզ աստուած զայդ ամենայն, չիք այր իմաստնագոյն եւ խորհրդական քան զքեզ։ Որովհետեւ արարէք միում յեղբարցս այսւցիկ փոքրկանց, ինձ արարէք։ Իսկ որովհետեւ զայս աւետիս ունիմք սի՛րելիք, արբեսցուք զանձինս մեր։ Արդ որովհետեւ մանկունք հաղորդեցին արեան եւ մարմնոյ.եւ այլն։
ἑπεί, ἑπειδή, ἑφ’ ὄσον . (որ ասի նաեւ՝ ՈՐՈՎ) postquam, quoniam, quandoquidem, quum, cum. (զոր յետինք թարգմանեցին, Մինչ, եւ Յետ որոյ) Յետ այսհէս գոլոյ. եւ զի այդ այդպէս է. արդ քանզի. եւ ղի. երբոր ասանկ է նէ, ասանկ ըլլալէն էտեւ.
thundering noise, rumbling, roll.
· Calfa
Ձայնք ահեղք հնչէին, եւ թնդիւնք եւ որոտաձայնք ի ներքուստ. (Եղիշ. ՟Ը. (ա՛յլ ձ. որոտմունք)։)
to thunder, to rumble, to roar;
to detonate;
—ացող կազ, explosive gas.
· Calfa
Տէր ել յերկինս, եւ որոտաց։ Որոտաց տէր մեծաւ բարբառով ի վերայ այլազգեաց։ Տէր յերկնից որոտաց։ Որոտայցէ ձայնիւ բարձրութեան իւրոյ։ Որոտասցէ հզօրն սքանչելի բարբառով իւրով։ Եթէ բարբա՞ռ հանգոյն նմա որոտայցես.եւ այլն։
եւ ն. βροντάω tono, intono. Ձայն տալ ի բարձանց ամպովք. որոտ տալ. գոռալ ամպոց կամ իբրեւ զամպս. հնչել երկնից կամ յերկնից.
thundering;
frequently thundering;
suddenly rumbling.
· Calfa
Որոտմամբ կամ իբր որոտմամբ ընդոստուցիչ. եւ ընդոստուցեալ իբրեւ ի ձայն որոտման.
Որոտընդոստ ահագնագոչ շիփորայիւք։ Յորոտընդոստ յարութեանն։ (Բոյսք) որոտընդոստք՝ անձրեւաբախք՝ ցօղահարք. (Ագաթ.։)
thunder;
cf. Թնդիւն.
· Calfa
Ոչ զփայլատականց եւ ոչ զորոտմանէ ճառէ ինչ մովսէս։ Զորոտմանէ եւ զհողմոյ միանգամայն ասէ ամովս. (Եզնիկ.։)
Իմաստութիւն ոչ լռէ. եւ եթէ լռէ, մեծամեծ որոտումն առնէ, եւ զօրութիւն կատարեալ ի լռութեանն. (Համամ առակ.։)
s. zool. sea-mew, sea-gull, cob;
cf. Ցին.
· Calfa
Ագռաւ ... եւ ջայլեամն, եւ բու, եւ որոր. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 15։ Ուր յն. թուի լինել. թէպէտեւ յետ եւ յառաջ դասաւորին անուանք թռչնոցս յեբր. եւ ի յն։)
cf. Որոց.
· Calfa
Ուր ոչ մահիճք, եւ ոչ որորան գտանէր. (Մանդ. ՟Է։)
Որորէր գգուէր զորորանն (աշխարհի այն ինչ ստեղծելոյ կամ նորոգելոյ, զծածանուտ ջուրս). (Վրդն. ծն.։)
as, the same as, like, almost, according to, conformably, how;
when;
how ! what ! indeed !
— զի, in order that, that, to the end that, so that;
because, for;
— թէ, as if, as though;
— զիարդ եւ իցէ, at all events, no matter what happens;
— զիարդ եւ կամք իցեն, however they may wish, in whatever way one may wish it;
մարդոյ — խոտոյ են աւուրք իւր, the days of man are like grass;
որպէս, որպէս զի, — առանց քննելոյ են դատաստանք նորա, how unsearchable are His judgments !
—, մեռա՜ւ ուրեմն, what! he is dead!.
· Calfa
Արդարքն որպէս զարմաւենիս ծաղկեսցին։ Համարեցաք որպէս զոչխար ի սպանումն.եւ այլն։
Արար՝ որպէս հրամայեաց նմա։ Եղիցին կամք քո որպէս յերկինս, (նոյնպէս) եւ յերկրի։ Ոչ որպէս ես կամիմ, այլ որպէս դու։ Արարին՝ որպէս ուսանն։ Եղերո՛ւք դուք կատարեալ, որպէս եւ հայրն ձեր երկնաւոր կատարեալ է։ Որպէս էր յովնան ... նոյնպէս եղիցի եւ որդի մարդոյ, եւ այլն։ Յարեաւ, որպէս ասացն։ Որպէս ի միում մարմնի բազում անդամս ունիմք, նոյնպէս եւ այլն։ Լինել այսպիսի, որպէս (յն. որպիսի) եւ եսս եմ։ Գտանիցեմ ձեզ, որպէս եւ դուք ոչ կամիցիք։ Մատուցանել ողջակէզս, որպէս եւ գրեալ է ի գիրս մովսեսի։ Շինեսցուք զտաճարն, որպէս եւ հրամայեաց մեզ կիւրոս։ Արարին՝ որպէս կարգեալ եւ հրամայեալ էր։ Որպէս եւ դաւիթ ասէ զերանութիւն մարդոյ. եւ այլն։
Որ յառաջ քան զլինել ճարտա՛ր գիտէ զամենայն ինչ՝ այնպէս, որպէս յետ կատարելոյն ամենայնի. (Ոսկ. ես.։)
Ո՛չ այնչափ ապականէ հուր զայգիս, որպէս անիրաւութիւն զաղքատս։ Որպէս պատիւն մեծ, (նոյնպէս) եւ պատիժքն սաստիկք. (Գէ. ես.։)
ՈՐՊԷՍ. մ. ὠς, ὦς ἅν, ὄταν, ὤστε ut, quum, cum, mox ut, dum, quando ἑν τῷ in եւ այլն. Յորժամ. իբրեւ. երբ. մինչ. այն ինչ. զոյգ ընդ. երբոր. պէս.
Ցօրէնս զի՞նչ գրեալ է, ո՞րպէս ընթեռնուս։ Հայեցարո՛ւք ի շուշանն, ո՛րպէս աճէ։ Մի՛ հոգայցէք, թէ ո՛րպէս, կամ զի՞նչ խօսիցիք։ Պատմեաց մեզ, ո՛րպէս ետես զհրեշտակն.եւ այլն։
Ո՛րպէս զիա՛րդ եւ գիտիցեն, ըստ կարգին իւրեանց՝ արասցեն։ Ո՛րպէս զի՞նչ կամի պաշտել՝ պաշտեսցէ. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Է։)
ՈՐՊԷՍ շ. οἶον ut. որ եւ ՈՐՊԱԿ. Օրինակ իմն. Ո՛րգոն. ո՛րզան. զոր օրինակ. ինչպէս, օրինակ ըլլայ.
Առնեն, որպէս զի փառաւորեսցին։ Որպէս զի եղիցի ողորմութիւնն քո ի ծածուկ։ Որպէս զի եկեսցէ ի վերայ ձեր ամենայն արիւն։ Որպէս զի մի՛ լիցի նմա ժամանակ ինչ յամել յասիա.եւ այլն։
ՈՐՊԷՍ ԶԻ. ὤστε, ὤς ita ut, quasi. ըստ յն. ոճոյ. Մինչ զի. այնպէս զի. որպէս թէ. իբր թէ. անանկ որ.
Դիւահարք երկու չարաչարք յոյժ, որպէս զի չէր հնար ումեք անցանել ընդ այն ճանապարհ։ Բժշկեաց զնա, որպէս զի համրն եւ կոյրն խօսիցի եւ տեսանիցէ։ Որպէս զի լինել նմա հինգերորդ յաբրահամէ։ Տաց քեզ, որպէս զի ոչ եղեւ նման քեզ ի թագաւորս.եւ այլն։
Այսպէս է արքայութիւն աստուծոյ, որպէս՝ զի այր մի արկանիցէ սերմանիս յերկիր։ Որպէս զի թէ՝ որ տնկեաց զունկն, ինքն ո՞չ լուիցէ։ Որպէս զի նշաւակ եղէ ես բազմաց. եւ այլն։
ՈՐՊԷՍ ԹԷ. շ. ὠς, ὤστε tamquam, ac si, iya ut, sicut, quasi. Որպէս այն թէ. իբր թէ. եւ Մինչ զի.
Որպէս թէ չիցեմ գալոց առ ձեզ, ոմանք հպարտացան։ Որ ունիցին կանայս, որպէս թէ չունիցին. եւ որ լայցեն, որպէս թէ ոչ լայցեն։ Այնպիսի պոռնկութիւն, որ ոչ եւ ի հեթանոսս. որպէս թէ զկին հօր իւրոյ ունել. եւ այլն։
ՈՐՊԷՍ. մ. ὠς, ὤσπερ, καθώς, καθάπερ, οἶον sicut, ut, quemadmodum ἁκολούθως consequenter. Որով օրինակաւ. զո՛ր օրինակ. ըստ որում. ինչպէս.
Ո՞ՐՊԷՍ. մ.մջ. πῶς;
quomodo? Որո՞վ օրինակաւ. զիա՞րդ. ի՞նչպէս.
no matter which.
· Calfa
Եւ ոչ վարկպարազի զո՛րպէտ լրումն սահմանեաց, այլ որ ի սկզբան արարչութեանն լուսին էր, զնոյն զայն այժմ սահմանեաց (ի զատիկ). (Շիր. զատիկ.։)
Եթէ աւազան սրբեալ ոչ ունին, եւ յորպէտ ամանի մկրտեն. (Կանոն.։)
quality, condition, state.
· Calfa
Որպիսութիւն, քանիութիւն, առինչ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Ոչ օրինակաւ ձեւացեալ, եւ ոչ որպիսութեամբ ծանուցեալ. (Նար. ՟Լ՟Դ։)
Ցուցանէ նմա եւ զդիցն որպիսութիւն, թէ ոչ աստուածք, այլ՝ մարդիկ լեալ մահկանացուք. (Սարկ. լուս.։)
Զանվայելչագոյնս ի ներքս ածէ զորպիսութիւնս. (Յհ. իմ. երեւ.։)
ποιόν qualitas. Որպէս եւ զիարդն գոլ. որպիսի ինչ լինելն. որակութիւն. որակ. վիճակ. հանգամանք. տարազ. իսկութիւն. յեղանակ. օրինակ. ինչպէս ըլլալը, կերպը.
den, lair, kennel, burrow, hole;
— աղուեսու, fox-hole.
· Calfa
Յամուր որջն մտեալ հին վիշապն։ Ի դարանամտութեանն իւրեանց սողեալ յորջից։ Իբրեւ յամուր որջս ի չար խորհուրդն իւր բունեալ. (Եղիշ. ՟Գ։ Յհ. իմ. պաւլ. Յհ. կթ.։)
Ո՛ղջ լեր արքայդ խորագոյն մայրեաց, որ ոչ իշխես ելանել յորջիցդ. եթէ կամիս, ե՛լ ի դարանէդ, եւ տե՛ս զի աստ. (Պտմ. վր.։)
to hide in a hole, to go to earth, to crouch or squat in a kennel;
to nestle, to creep into, to hide oneself.
· Calfa
Եթէ ոք գազան իցէ, մի՛ որջասցի յանտառս չարագործութեամբ. (Առ որս. ՟Է։)
Որպէս ծակք իմն են եւ բոյնք՝ աչք, ի սոսա որջացեալք են երեսք (այսինքն տեսանելիք), ա՛յլ բոյնք ականջք, ի սոսա որջացեալ են լսելիք. այլ իմն մեծ յօդաւոր ձայնին գործի որջացեալ է ի բերանի՝ լեզու։ (Թունաբերաց) ի տունսն որջանալ առաւել է սուտ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 3։ եւ Փիլ. լիւս.։)
Յամրոց վայրս ինչ որջանայ։ Որջանայր ի դուին։ Քարբն դառնաշունչ ի դուին քաղաքի որջացեալ կայր. (Յհ. կթ.։)