tint, dye, colour;
— կոշկաց, shoe-blacking.
· Calfa
Զներկն ոչ ընդունիք (յանձինս). (Բրսղ. մրկ.։)
serving to dye.
· Calfa
βαφικός tinctorius. Ունօղ զզօրութիւն ներկոյ կամ ներկելոյ. որ ինչ անկ է ներկոց.
present, actual;
adj. s. gr. present.
· Calfa
Ի ներկայումս եւ ի հանդերձելումն։ Զներկայի՞ցս, զոր արդէն ունիմ, թէ զանցելոցն, զոր մթերեցի։ Ի ներկայումս, եւ առ ի յապայսն։ Ոչ միայն ի ներկայումս, այլ եւ յապառնիսն։ Ի ներկայումն նախահոգականաւն զօրացուցեալ զապառնեացն օգուտս ցուցանէ. (Խոսր.։ Նար. ՟Ի՟Զ։ Պիտ.։)
Առ ի մարդկանէ ոչ ոք է՝ որ ի ներկայէս յօժարութեամբ ելանէ. (Կլիմաք.։)
ՆԵՐԿԱՅ. Ըստ քերականաց՝ ժամանակ բայի յայտնիչ զարդի գործողութիւն.
Ստոյգ բայ է ներկայն. իսկ անցեալն եւ ապառնին՝ հոլովմունք ազդման։ Կոչի ներկայ, որ այժմ կայ։ ներկայ, որ է մերձակայ. (Երզն. քեր.։)
to dye, to colour, to tinge;
— ի կարմիր, to give a red dye to, to dye red.
· Calfa
Միշտ ներկեալք ի չարութիւնս. (Ոսկ. ես.։)
cf. Ներկանեմ;
տալ ի ներկել, to give out to be dyed.
· Calfa
Անտի ելեալ արիւնն ներկէ զեղջիւր քառանկիւնի խաչիս. (Շ. բարձր.։)
Ոչ զարիւնն ներկել մարթի, եւ ոչ զմիանգամ կարմիր ներկեալ՝ ի սպիտակ դարուցանել. (Սեբեր. ՟Ը։)
dye-house.
· Calfa
ներկոց թագաւորական է եկեղեցի. թէ յամենայն ժամ այսր գայցէք, եւ զներկն ոչ ընդունիք, զի՞նչ շահ այսր գալդ իցէ. (Բրսղ. մրկ.։)
cf. Խիտ;
well instructed, very erudite, learned, clever, imbued with science.
· Calfa
ներկուռ իսկ ոչ եմ լեալ այդպիսի արհեստիդ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
Զի հրահանգից վարժարանի՝ չեմ տակաւին ներկուռ բանի. (Յիսուս որդի.։)
cf. Հակառակ.
· Calfa
Ներհակացն գոլ ընդունական։ Ընդունական ներհակացն է (անհատն)։ Ոչինչ թուի համանգամայն զներհակսն ընդունել. (Արիստ. ստորոգ.։)
contrary, incompatible;
antipathetical;
— բնութիւն, incompatibility.
· Calfa
Կրօղ կամ ունօղ զներհակութիւն ինչ.
Սէիր եւ հագար ընդդիմահարք միմեանց (եւ) ներհակակիրք. (Նար. խչ.։)
cf. Հակառակ.
· Calfa
Կիր ինչ ներհական ի ներհականէ լինիցի պատճառէ. (անդ։)
Բայց է գոյացութեանցն՝ ոչինչ նոցա ներհական գոլ. քանզի նախկին գոյացութեանն զի՞նչ ինչ լիցի ներհական. (Արիստ. ստորոգ.։)
Ոչինչ է նմա ներհական։ Բարեաց պատճառ մի է. եթէ բարւոյ չար ներհական է, չարեաց պատճառ բազումք. (Դիոն. ածայ.։)
Ոչ է ներհական էութեան էութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։)
Եւ զի ներհական խաւարի է լոյս, ուսման ինչ ոչ են պէտք. (Սարկ. քհ.։)
Վանել զներհական զօրութիւնս ոչ օծելոցն խաւարազգեստից. (Մաշտ.։)
cf. Հակառակութիւն;
ներհակութիւն գունոց, contrast of colours.
· Calfa
ներհակութիւն քանակին առ ի տեղին թուի գոլ։ Է ներհականութիւն եւ յառընչոջն. ո՛րկէն, առաքինութիւն չարութեան ներհական է։ Գոյ եւ ներհակութիւն եւս ըստ որակին. հիզան. արդարութիւն անիրաւութեան ներհական է, եւ սպիտակութիւն սեւութեան։ Ընդունի առնելդ եւ կրելդ ներհակութիւն. (Արիստ. ստորոգ.։)
Փրկեաց զիս ի ներհակութենէ թշնամւոյն։ Մի՛ ներհակութիւն ինչ առներ ճանապարհիս, զոր ընտրեցի սիրով վասն տեառն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. ՟Ի՟Զ։)
cf. Հմտութիւն.
· Calfa
Գիտութիւն (է չորեքկին). հմտութիւն, ներհմտութիւն, արհեստ, մակացութիւն։ Հմտութիւն է միըոյ իրի անպատճառ գիտութիւն. իսկ ներհմտութիւն է ընդհանուր անպատճառ գիտութիւն. (Սահմ. ՟Ժ՟Բ։ թ Քեր. քերթ.։ Երզն. քեր.։)
Իւրաքանչիւր ցուցանելով զկորովութիւն արիական ներհմտութեան առ ի զինուցն մարտակցութիւն. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Ներկուռ.
· Calfa
Միջամուխ ի հունն իրաց (որպէս յանցս գետոց). ներկուռ. հմուտ. հասու. իրազեկ. գիտակ. գիտուն. ծանօթ՝ որպէս ճանաչօղ, եւ ծանուցեալ.
Զի հրահանգից վարժարանի՝ չեմ տակաւին ներհուն (կամ ներկուռ) բանի։ Միայն ինքեանց ներհուն եղեալ որ յայն ազգէ գոլով սերեալ. (Շ. վիպ.։)
cf. Ներմարմնութիւն.
· Calfa
Զմարմնաւորութիւնն եւ զներմարդութիւնն ընկալեալ համագոյ մեր։ Ըստ այնմ իմասցիս եւ զաստուած բանն ի ներմարդութիւնս։ Անորիշ ի ներմարդութենէն։ Ճշմարիտ ներմարդութեամբն մանուկ էմմանուէլ։ Զներմարդութեան տնօրէնութիւն. (Ճ. ՟Գ.։ Բրս. ղկ.։ Թէոդոր. խչ.։ Զքր. կթ.։ Գր. հր.։)
stained with sin.
· Calfa
ἑναμάρτητος peccato obnoxius. Մեղօք ծրդեալ. մեղանչական.
cf. Ներշրջանական.
· Calfa
զայն՝ որ մինչ ի բանսն է խրատ հանճարոյ, զոր ի ներշրջականաց խրատուց ոմանք ստանան. (Փիլ. լին. ՟Դ. 203։)
encyclopedical.
· Calfa
Թեւակոխումն է ներշրջանական հանճարոյ խրատուն՝ բազումուսմնութիւն սիրեցեալ։ Ներշրջանական խրատն բազում ինչ գեղապարիցէ։ Ազգս ծնանի զերկոտասան՝ ներշրջանացն պարօղ. քանզի ներշրջանական թիւ (է) երկոտասաներեակն աւուրց եւ տարեաց շրջագայութեանց. (Փիլ. լին. ՟Գ. 19. 21. 59։)
ἑγκύκλιος circularis, universalis, ad omnes vel omnia pertinens. Որ ինչ հայի ի ներշրջանակս, կամ յընդհանուր ուսումն եւ յուսումնականութիւն. բոլորական։ Իսկ ՆԵՐՇՐՋԱՆԱԿԱՆ ԽՐԱՏ ἑγκυκλοπαιδία encyclopaedia, disciplinarum orbis complexus.
cf. Ներումն.
· Calfa
Ոչ անգոսնիս յերկայնամտութեանց, ոչ եպերիս ի ներութեանց. (Նար. ՟Ձ՟Բ։)
Ոչ ամ մի միայն առեր ներութիւն, այլ երեսնից եւ քառասուն. (Մաշկ.։)
ներութիւն ինչ արտաբնակութեանն աղաչիցէ լինել. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)
Յայս ինչ ոչ գացուք (կամ տացուք) ներութիւն. (Պղատ. տիմ. յն. ոչ ներեսցուք, կամ ոչ զիջցուք։)
Հեշտութեանցն առանց բանին ներութիւնս առնիցէ (այսինքն շնորհիցէ) ... որոյ ներութիւն ունելով՝ ամենայն ոք ի բաց փախչելոյ ոչ եւ մի ունիցի հնար. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)
pardon;
— խնդրել, to beg pardon or forgiveness, to apologize.
· Calfa
Ներում զինչ. ն՝երում որպիսի ինչ. (Պորփ.։)
Սեռ է, որ ըստ յոլովից տարբերեցելոց տեսակաւ՝ ի ն՝երում զի՛նչ էն ստորոգեալ։ Յասելն՝ ի ն՝երում զինչ էին, որոշէ ի տարբերութենէ (որ է ի ն՝երում որպիսի ինչ), ի յատկէ եւ ի պատահմանէ (որ են ն՝երում որպիսի)։ Այս սեռ ի ն՝երում զինչ էումն ստորոգի. իսկ պղատոնականքն սեռք ի ն՝եր որպիսի ինչ էումն ստորոգին. եւ ն՝եր որպիսի ինչ էն ընդ որակութեամբ է. (Անյաղթ պորփ.։)
Կէտ աւարտեալ հոգին սուրբ. ն՝երումն (այսինքն յորում, որով, կամ ըստ որում) աւարտէ զեկեղեցի սուրբ՝ հրաշափառագոյն կոչմամբ եւ եօթնարփետն շնորհօք. (Քեր. քերթ.։ (Այսոքիկ եդան առ իմանալոյ, եւ ոչ հետեւօղ լինելոյ)։)
Ոչ կարողութեան չափով, այլ փրկչաբար ներմամբ տանջէր աստուած զեգիպտոս. (Նախ. իմ.։)
corporeal, material.
· Calfa
Ոչ համարձակիմ ներտաղական աչօք հայել ի սրբութիւն սրբութեանց. (Ոսկ. ղկ.։)
meditation, thought.
· Calfa
Որ է ինձ սակաւ ինչ ներտրամախոհութիւն, սակս բազմազանութեան որ ի սմա մակացութիւն. (Մագ. խչ.։)
any piece of furniture used as a couch, bedding.
· Calfa
Ի ներքոյ դնելի ինչ. որպէս բազմական, անկողին.
interior, internal, inner;
intestine;
intrinsic;
intimate, cordial;
underground, subterranean;
— անկիւն, internal angle.
· Calfa
Հանդերձ արտաքին ականջօքն եւ զներքինսն մատուսցեն։ Զներքին մեծութիւնն անկողոպուտ տեսանելով՝ ոչինչ ախտանայր վասն արտաքին մեծութեանն. (Իսիւք.։)
ՆԵՐՔԻՆ. οἰ κάτω (լծ. ընդ Ըստ, որ է κατά ), κατώτερος, κατώτατος, ὐποκάτω qui vel quod est subter, intra, infra, inferior, -ius, infimus. Ի կարգի չափման ի բարձուէ ի վայր, որպէս Ստորին. վայրագոյն. խոնարհագոյն. խորին. վարի, վարինը.
Ետ նմա քաղէր զգողաթն վերին, եւ զգողաթն ներքին։ Մինչեւ ի դժոխս ներքինս։ Փրկեցեր զանձն իմ ի դժոխոց ներքնոց։ Եդին զիս ի գբի ներքնում։ Կողմանոցին ներքնոյ, եւ միջնոյն, եւ երրորդին.եւ այլն։
Ոչ ներքինք շարժել կարեն, եւ ոչ վերինք դրդուեցուցանել։ Ի վայր կոյս հեղու բերանացեալ՝ ի պէտս ներքնոցս վայելչութեան. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ը։)
ἑσώτερος, ἑσώτατος, ὀ ἕσω , ἕνδον, ἕσωθεν qui vel quod intus est, internus, interior, -ius, intimus. Որ ինչ է ի խորագոյն վայրի՝ ի ներքս կոյս կամ ի մէջն. միջին. գաղտնի. թաքուն. ընտանի. եւ Հոգեկան. ներսի, ներսինը.
chief of the eunuchs;
cf. Մարդպետ.
· Calfa
Ասէ թագաւորն ցասփանէզ ներքինապետ իւր։ Եդ նոցա ներքինապետն անուանս։ Աղաչեաց զներքինապետն։ առաջի ներքինապետին, եւ այլն. (Դան. ՟Ա. 3=18։)
ground-floor;
cellar.
· Calfa
Էարկ զնոսա ի ներքնատուն մի գէճ խաւարտչին. (Եղիշ. ՟Ը։)
under, nether, lower;
prep. adv. —, ի —, under, below, beneath;
in, within, through, inwardly, inside;
ի — արկանել, to subdue;
ի — կացեալ, անկեալ, subject, submissive, dependent, cf. Հպատակ;
պատել ի —, to line, to cover on the inside;
—ք, the inside, interior.
· Calfa
Դուարանի զգեստիւք ի հանդերձս ոչխարաց. եւ ներքոյն զապականիչ գայլոց բերելով զլրբութիւն. (Արծր. ՟Գ. 2։)
Ոչ ահա լի են ամենայն՝ ախտիւք, է որ ներքոյ, եւ է՛ որ արտաքոյ. (Եղիշ. ՟Ը։)
Եւ ի ներքոյ ոչ յօդեաց ասր, այլ յայծեաց ցփսիս զգեստաւորէր. (Յհ. կթ.։ (որպէս ռմկ. տակէն, կամ ներսէն։))
Զչարութիւն ի ներքոյ ոստայնանկէ։ Զգիրն՝ որ ի վերոյ ունէր զաւետիս կենաց, եւ ի ներքոյ զդառնութիւն մահու. (Խոր. ՟Ա. 27։ Եղիշ. ՟Բ։)
ὀ ἕσω, ὀ ἕσωθεν intrinsecus ὀ κάτω inferior. որպէս Ներքին, այսինքն խորին. միջին. ներքսագոյն. եւ Ստորին, ներքոյ անկեալ. որ ինչ կայ ընդ այլով կամ ղկնի այլոց իրաց։ ներսի, տակի.
antipodes.
· Calfa
Ի ներքոյ մեր կամ ի վայր քան զոտս մեր բնակեալք. հակոտնեայք. տակի կամ վարի աշխարհքի բնակիչք.
Եթէ ոչ էին մեզ ընդդիմոտունք ներքոյաբնակք, ո՞ւմ մարդեօք արեգակդ տայր զլոյս (ի գիշերի)։ Լսէի՝ եթէ ոչ գոն այլ ներքոյաբնակք կենդանիք. (Շիր.։)
internally, inwardly;
below, beneath;
inside, within, inwardly;
from beneath, from below.
· Calfa
Ի ներքուստ տայցէ պատասխանի։ Ի ներքուստ ի սրտէ մարդկան խորհուրդք չարութեան ելանեն։ Շինեաց զորմս տանն ի ներքուստ յեղեւնափայտից։ Բերան նորա ի ներքուստ.եւ այլն։
Դուք ի ներքուստ աստի էք, եւ ես ի վերուստ անտի եմ։ Ընդարձակութիւն լիցի տանն ի վերուստ եւ ի ներքուստ։ Ի ներքուստ մինչեւ ի վեր։ Ի ներքուստ մինչեւ ցմէջս։ Կանգունք երկուք ի ներքուստ.եւ այլն։
Ստուերագիր նկարիչքն զբոլոր անգամս մարմնոյն ներքուստ ի վեր ձեւացուցանեն. (Մամբր.։)
in, into, inside;
մտանել ի —, to go in, to enter;
ընկալաւ զնա ի —, he took him in, he received him;
եդաք ի — ի սենեակն, we placed it in the room.
· Calfa
Ներքս անուանէ՝ որ ինչ կըայ ի ներքս, զփորոտին ասէ, զորովայն, եւ այլն. (Ոսկ. մրգր. ՟Բ։)
Սաստիկ տապոյն տոչորեալ զներքսն. (Բրս. մկրտ.։)
Մտեալ ի ներքս՝ նստէր։ Տարան զնա ի ներքս ի գաւիթն։ Մինչեւ ի ներքս իսկ ի գաւիթ քահանայապետին։ Որ ինչ ոչ եւս արժան ինչ էր, զայն ի ներքս համարձակ տանէին։ Ի ներքս ի տունս կրեցէք։ Տարցես ի ներքս քան զվարագոյրն։ Ի ներքս կոչել, մատուցանել, դիմել, ընթանալ.եւ այլն։
Էին ի ներքս աշակերտքն։ Ի ներքս զոք ոչ գտաք։ Արքայութիւնն աստուծոյ ի ներքս ի ձեզ է, Որ ինչ անդ էին։ Մինչդեռ ի ներքս է։ Որ ինչ ի ներքս կայցէ (յանօթն). եւ այլն։
Ոչ ի ներքսածական, որպէս թէ յառաջ ոչ գոլով, եւ յետոյ, ի ներքս մուծեալ. (Նիւս. ի սքանչ.։)
Ոչ գոյ յաստուած բնութիւն արարած ի ներքսածական եւ ստացական. (Նանայ.։)
Ոչ է պարտ՝ որոց ի վիճակաւորութեան են, ի ներքսածականս ունել կանայս, բայց ի հանւոյ, ի մրօէ, եւ ի քեռէ. (Կանոն.։)
Ոչ եթէ ներքսածողականք են քաղցն եւ տրտմութիւնն, (այլ բնաւորական կիրք) (Յհ. իմ. երեւ.։)
Զներքսածեալն նորա զսերմն բարւոյ ո՛չ պտղաբերէ. (ա՛յլ ձ. զներգործեալն) (Շ. հրեշտ.։)
intercalation.
· Calfa
Բացադրութիւն առնելով զամենայն չարեաց, եւ ներքսադրութիւն անչարութեան ըստ անմեղ մանկանց. (Ոսկ. գծ.։)
introduction.
· Calfa
Ներքսածութիւնք սոցունց, եւ կոչմունք, եւ որչափ ինչ այսպիսիք. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)
εἱσαγωγή inductio. Ի ներքս ածելն, իլն. մուծանելն, իլն. մուտք. կոչումն.
stay, staff, prop;
sustainer, support, upholder, buttress;
—ս արկանել, to prop, to stay, to support;
— ամրութեան լինել ումեք, to be a support of, to uphold, to sustain, to protect;
— կալ հաւատոց, to support religion, to be a supporter of religion;
cf. Յենարան.
· Calfa
ὐποστήριγμα, ὐπόθεμα sustentaculum, fulcimentum, suppositum ὐπερείδων, βάσις fulcrum, sustinens, basis, fundamentum. Յեցուկ հաստատուն. մոյթ. հաստատութիւն. պատուանդան. խեչակ. ինչ մի յենլի հաստատութեամբ.
to anathematize, to excommunicate;
to curse, to condemn;
to execrate, to imprecate.
· Calfa
Զի՞նչ նզովեցից զոր ոչ նզովէ տէր։ Սաւուղ նզովեաց զժողովուրդն, եւ ասէ. անիծեալ լիցի մարդն՝ որ կերիցէ հաց մինչեւ ցերեկոյ։ Նզովեալ եղիցի։ Եղիցի նզովեալ. եւ այլն։
ἁναθεματίζω anathematizo, internecioni demoveo ἁράομαι, καταράομαι , ἑπικαταράομαι maledico, execror, deprecor, imprecor ἁφορίζω separo, excommunico. Բանադրել. որոշել ի հաղորդութենէ. անիծանել. ուխտել ի սատակել զայլս, եւ չարիս մաղթել անձին.
she, her.
· Calfa
Ասելն զնէ՝ կին տանտալեայ։ Տեսանեն զնէ (կամ զնաէ)։ Զնէցուցանէր։ Զկանտուլէսն սպանցէ զայրն ներա։ Զնէ ապրեցուցանէր։ կատարօղ տօնին նէ լինելով։ Նէ՝ որ ոչ կարէր. (Պիտ.։)
fellow-soldier, comrade;
ally, confederate;
allied, leagued, confederate.
· Calfa
Աղաչեմ զձեզ քաջ նիզակակիցք իմ։ Զտնոյնն ուսոյց ամենայն նիզակակից գործակցաց իւրոցն առաքելոց. (Եղիշ. ՟Ե։)
lance or spearshaped.
· Calfa
Ունօղ զձեւ նիզակի, կամ ձողոյ. որպէս երեւի երբեմն եւ ազգ ինչ գիսաւորաց. որ եւ ՆԻԶԱԿԱՒՈՐ ասի. Ինքն (գիսաւորն) յարեւելս կալով, եւ զնշոյլ լուսոյն նիզակաձեւ յարեւմուտս ձգեալ։ Ի յերկնից տեսեալ լինէր ի բոլորից աստղ նիզակաձեւ. (Ասող. ՟Գ. 10։ Վրդն. պտմ.։)
to throw down one's arms and desert, to abandon one's post, to flee.
· Calfa
ՆԻԶԱԿԸՆԿԷՑ ԼԻՆԵԼ. λειποτάκτη desertio. Ի բաց ընկենուլ զնիզակն առ ահի. լքանել զդաս, եւ փախչել ի պատերազմէ.
breath, puff;
destiny, fate, fortune;
վեհ —, high destiny;
վայելել ի —, to prosper, to lead a happy life.
· Calfa
ՆՍԵՀ կամ ՆՍԻՀ, կամ ՆԻՍ. Թուի Շունչ. շնչիւն. փչումն. ոգի. եւ նմանութեամբ՝ Բախտ, բաժին. որպէս նէֆէսշ էսմէսի կամ նասիպ.
to invent, to contrive to frame, to hatch, to plot.
· Calfa
Այր խորամանկ նիտայ (կամ նիւթէ) զչարիս. (Առակ. ՟Ժ՟Զ. 28. (եբր)։)
Ընչիցն ցանկութիւն՝ եւ արիւն մարդկեղէն նիտայ, եւ ի սպանութիւն հայի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)
cf. Նիրհեցուցանեմ.
· Calfa
Փոքր մի ննջիցես, փոքր մի նիրհիցես։ Ոչ նիրհեսցես, եւ ոչ ննջեսցեն։ Յերազանան յանկողինս իւրեանց, սիրեն զնիրհել։ Նիրհէր ի քուն թանձրութեան. յն. տարբերեալ լինէր խոր քնով։
cf. Նիրհ.
· Calfa
Վայրապար եւ անչափ նիրհումն ուստի՞ գայցէ։ Այսպիսի նիրհումն լինի, յորժամ դանդաղկոտ ոգին լինիցի ի պատուիրանս տեառն. (Բրս. հց.։)
Գլխածանրեալս, եւ ցնորիւք թմբրութեանն բանդագուշեալս, լքանելով յանվայելուչ նիրհումն. (Պիտ.։)
to spin.
· Calfa
Որոց նիւթելն հոգ է՝ ո՛չ անկանեն. եւ որք անկանենն՝ ոչ նիւթագործեն. (Փիլ. լիւս.։)
material.
· Calfa
Սուտակն՝ խոստովանութեան յեղանակն, քանզի յուդա դրեալ էր ի նմա, որ է անմարմին. վասն որոյ ո՛չ ասաց քար, զի աննիւթ է. եւ ակն գահանակ՝ նիւթակ. (Վրդն. ծն.։)
Ըստ չորից տարերացդ, որ ի նիւթականումս մեր գտանի մարմնի. (Յհ. իմ. ատ.։)
Հրամայէ մովսէսի առնել օձ նիւթական, եւ զնիւթոյն անուն ի մէջ ոչ բերէ. (Եղիշ. խաչել.։)
Ոչ ոք բաւէ յէիցս թարգմանել խօսիւք նիւթական լեզուի. (Նար. ՟Խ՟Թ։)
idolater;
materialist.
· Calfa
Ասէին, թէ մեք ոչ եմք նիւթապաշտք, այլ աստուածապաշտք. (Մագ. ՟Ա.։)
Ոչ նիւթապաշտ եւ պատկերապաշտ լինել. բայց զհայհոյիչս եւ զանարգիչս սուրբ պատկերաց յիմարս կարդասցուք եւ շամբշեալս. (Սարկ. հանգ.։)
idolatry;
materialism.
· Calfa
Խոզից անուամբ կոչի նիւթապաշտութիւնն, որ մասն ունի մաքրութեան միայն զպաշտելն. (Լմբ. յանառակ.։)
material;
liquid, fluid;
worldly-minded.
· Calfa
Նիւթաւորք գոն, որպէս փայտ, քար, եւ այլք ամենայն ի տեսանելեաց։ Ոչ գոյ կարողութիւն նիւթաւո՛ր իմանալ զհոգի։ Ուսումնականն նիւթաւոր է որպէս բնաբանականն, եւ աննիւթ որպէս աստուածաբանականն. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)
Զի՞նչ այլ աստեղացն պարք, անկենդանք են եւ նիւթաւորք. (Մաշկ.։)
Ձէթ կամ ջուր կամ գինի, եւ կամ զինչ եւ իցէ ի նիւթաւոր իրաց. (Վրք. հց. ՟Բ։)
Ներսէս հրեշտակ էր երկնաւոր, գոլով մարմին ոչ նիւթաւոր. (Լմբ. ի շ.։)
materially;
sensually.
· Calfa
Եւ ոչ զբազմացն ասեմ կթարծիս զբանաստեղծից՝ նիւթեղինապէս եւ ախտաւորաբար մնալն, եւ զարարածս՝ եւ ոչ զարարիչն՝ պաշտելն. (Դիոն. թղթ.։)