Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Բոլորովին

See full entry →

cf. Բոլորովիմբ.

NBHL (6)

Զամենայն բոլորովիմբ հաւատոյ աչօք նկատել. (Շ. բարձր.։)

Չգոյ ի նմա մասն խաւարի, այլ բոլորովիմբ լոյս է. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Բոլորովիմբ նուիրողացն զանձինս։ Ի խաչ հանցես զքեզ բոլորովիմբ։ Բոլորովիմբ որդի Աստուծոյ եղիցի. (Լմբ. սղ.։ Վրք. հց. ՟Բ. ՟Գ։)

Հատցես բոլորովին զանվճարելի պարտուցս տոյժս. (Նար. ՟Ժ՟Ե։)

Անբժշկելի բոլորովին։ Արտաքոյ իրաւանց է, եւ անտեղի բոլորովին. (Մաշկ.։ Սարկ. քհ.։)

Բոլորովին իսկ՝ մի՛ զԱստուած պատճառ վարկիցս գոյութեան չարին, յն. իբր բնաւ իսկ միով բանիւ։


Բոլորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

whole, total;
roundness, rotundity.

NBHL (2)

Իբր զճրագ յաշտանակի հաստեցաւ գլխոյդ բոլորութիւն. (Նար. ՟Խ՟Զ։)

Վերին կողմն գնդի լուսնին ունի զբոլորութիւն լուսոյն, որ ընդդէմ արեգականն հայեսցի։ Կենդանատեսակ բոլորութիւնն շրջի առշեղապէս. (Շիր.։)


Բոլորումն, ման

See full entry →

s.

rotundity;
roundness, circle;
completion, accomplishment, end.

NBHL (2)

Ըստ բոլորման առ ի յարեգակնէ չորեքժանամակեան ըստ մեզ լինելոյ տարւոյն։ Ի բոլորմանէ տարւոյն։ Զտարեացն բոլորմանց. (Խոր. ՟Ա. 3. 15։ ՟Բ. 56։)

Բոլորումն սրտի զի՞նչ պարտ է իմանալ. սիրտ զմիտսն ասէ. նովաւ ասէ շուրջ բերցի զօրինօք եւ զվկայութեամբն Աստուծոյ. (Լմբ. սղ. (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ։))


Բոկանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to pull off one's shoes or stockings.

NBHL (1)

Եւ կոչեսցի անուն նորա ի մէջ Իսրայէլի տուն բոկացելոյ. (Օրին. ՟Ի՟Ե. 10։)


Բոկեղ

See full entry →

s.

ring biscnit, simnel, cracknel

NBHL (1)

Պան. բլիթ. հաց փափուկ՝ բոլորշի կամ մանեկաձեւ, իւղախառն կամ առանց իւղոյ ի նաշհոյ. ռմկ. եւս՝ բոկեղ.


Բոհմունք

See full entry →

s. pl.

threat.

NBHL (1)

Զբոհմունս կտտանաց ի վերայ նոցա սաստիկ զարհուրմամբք զարթուցանէին։ Վասն այսպիսւոյ իրիք բոհմանց պակասեալ ի բաց գնացի. (Յհ. կթ.։)


Բողբոջ, ից, աց, ոց

See full entry →

s.

shoot, sprout, scion;
bud, germ.

NBHL (5)

βλαστός, βλαστή , βλάστημα germen, ὅλυνθος grossus, grossulus Ծիլ բուսոց. բոյս նորոգ ընձիւղեալ. շառաւիղ. եւ Նորաբոյս պտուղ ցցուեալ. ծիլ. եւ կոճակ.

Որ նախ քան զքաղցր եւ զկատարեալ պտուղն ի թզենւոջն պտղոյ տեսակաւ յառաջագոյն ընձիւղի, բողբոջ ասի։ Որպէս բողբոջիւք ոմամբք զհանդերձեալ քաղցրութիւն թզենւոյն աւետարանէ։ (Նիւս.)

Ծաղկանցն եւ ծառոցն, բոյս բողբոջոց գարնայնոյն՝ երեւեսցին յետ ձմերայնոյն։ Բուսովքն, բողբոջովքն, եւ ծաղկովքն. (Ագաթ.։)

Ի սաղարթիցն բողբոջից։ Բոյսք, եւ բողբոջք, եւ արմատք. (Լմբ. իմ.։)

Թագաւորազանց բողբոջ։ Ի բողբոջից բուսոյ Սենեքերիմայ արքայի. (Յհ. կթ.։)


Բողբոջեմ, եցի

See full entry →

vn.

to bud, to bud again, to pullulate, to shoot, to germinate, to sprout.

NBHL (1)

Զնոյն գոլ գիտելով, եւ զոր՝ ուստի բողբոջեացն, զհայր, եւ յինքեան ցուցանելով զնա. այսինքն ուստի ծնաւ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Բողկուկ

See full entry →

s.

new horn of animals, little horn.

NBHL (1)

Մինչեւ բուսեալ իցեն բողկուկք եղջերուաց, որթուց, կամ գառանց, գիտեն զտեղին՝ ընդ որ գալոյ են (բուսանելոց), եւ այնու վարին ի մարտ իբրեւ զինու. (Վեցօր. ՟Թ. յն. լոկ, եղջիւրք որթուց։)


Բողոք, աց

See full entry →

s.

appeal;
complaint, recourse;
claim, lodging an appeal;
— արկանել բառնալ՝ հարկանել ունել cf. Բողոքեմ.

NBHL (3)

Կցեցաւ բողոք սահմանաց մովաբացւոյն ընդ բողոքս գաղիմացւոյն. (Ես. ՟Ժ՟Բ. 8։)

Լուեալ այնպիսի բողոք։ Ուսուցիչ լեալ եմ բողոքոյն Պօղոսի։ Այլ ինձ հոգողապէս բողոքոյս հատուսցէ Քրիստոս։ Ասէին բազում անգամ համարձակապէս բողոքով։ Եւ ըստ բռնութեան չլսեալ բողոքոյն մերոյ. (Փարպ.։)

Բողոք արկի առ ձեզ, եւ ո՛չ փրկեսցէք զիս ի ձեռաց նոցա։ Եւ մի՛ բողոք հարկանիցէ զքէն առ տէր։ Բողոք բարձին ասկաղոնացիքն։ Բողոք բարձցեն մարդիկ, եւ աղաղակեսցեն ամենայն բնակիչք երկրին։ Զի՞նչ իրաւունք կան իմ այսուհետեւ բողոք ունել միւսանգամ առ արքայ։ Բողոք կալան առաջի փարաւոնի։ Բողոք կալեալ առ քաջ արանցն։ Որդի՛ մարդոյ՝ բողոք կալ ժողովրդեանդ այդմիկ, թերեւս ի միտ առցեն.եւ այլն։


Բողոքեմ, եցի

See full entry →

vn.

to appeal, to complain, to claim;
to lodge an appeal;
to complain.

NBHL (4)

Ապա թէ ցուլն հարկանօղ իցէ յերեկն եւ յեռանդն, եւ բողոքեալ իցէ տեառն նորա (այսինքն այլոց առ տէրն նորա), եւ նորա չիցէ ի միջոյ բարձեալ. (Ել. ՟Ի՟Ա. 29. 36։)

Պատուհասիմք վասն չբողոքելոյ ումեք ի ձէնջ։ Որ եւ մեզ ցանկ բողոքէ՝ ասելով, օրհնեցէ՛ք զհալածիչս ձեր. (Փարպ.։)

Իբրեւ խօսուն բերանով անշշունջն բողոքէ, եթէ չեմ արժանի պաշտօն առնլոյ. (Եզնիկ.։)

Զայս ինքն մարգարէքն յառաջագոյն կանխաւ բողոքեցին. եղբայր ոչ փրկէ ի մահուանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)


Բոնոս

See full entry →

s.

wild ox.

NBHL (3)

ԲՈՆՈՍ ԲՈՆՈՍՈՍ. Բառ յն. βόνασος Վայրի ցուլ, կամ էրէ վայրի՝ նման ցլու, բառաչօղ որպէս զեզն. եւ բաշաւոր որպէս զձի. իսկ եղջիւրքն գալարեալք ի վայր կոյս, որ ոչ լինին նմա ի պէտս զինու, որպէս կուն՝ այսինքն քակորն զոր ձգէ զհետ իւր ի փախչելն, եւ այրէ զորսորդս.

Լինի ի դաղմատիա գազան մի՝ որպէս զեզն, բոնոսոս անուն, որ զկոյն ձգէ որսականացն եւ այրէ. (Խոր. աշխարհ.։ Զնոյն երկրորդէ Վանականն. (այլ գրիչք վրիպակաւ ունին բնինոս, կամ բոնոնոս).)

Իբրեւ զբոնոսն՝ նման եզին, եւ այլն։ Են կենդանիք՝ որ ի ջրոյ ոչ ծախին, որպէս զեպենէսն ասեն, եւ զբոնոսոս գազանն. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. ել.։)


Բոնոսոս

See full entry →

cf. Բոնոս.

NBHL (3)

ԲՈՆՈՍ ԲՈՆՈՍՈՍ. Բառ յն. βόνασος Վայրի ցուլ, կամ էրէ վայրի՝ նման ցլու, բառաչօղ որպէս զեզն. եւ բաշաւոր որպէս զձի. իսկ եղջիւրքն գալարեալք ի վայր կոյս, որ ոչ լինին նմա ի պէտս զինու, որպէս կուն՝ այսինքն քակորն զոր ձգէ զհետ իւր ի փախչելն, եւ այրէ զորսորդս.

Լինի ի դաղմատիա գազան մի՝ որպէս զեզն, բոնոսոս անուն, որ զկոյն ձգէ որսականացն եւ այրէ. (Խոր. աշխարհ.։ Զնոյն երկրորդէ Վանականն. (այլ գրիչք վրիպակաւ ունին բնինոս, կամ բոնոնոս).)

Իբրեւ զբոնոսն՝ նման եզին, եւ այլն։ Են կենդանիք՝ որ ի ջրոյ ոչ ծախին, որպէս զեպենէսն ասեն, եւ զբոնոսոս գազանն. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. ել.։)


Բոսորային

See full entry →

adj.

reddish, red, dyed red;
colour of blood.

NBHL (2)

Կարմրագոյն, կարմրային, կամ արիւնագոյն.

Ճեմ պատմուճանի բոսորայնոյ գոյն, գոյն ներկեալ արեամբ՝ աղբիւր բղխեալ կող. (Նար. տաղ յար.։)


Բոսորատիպ

See full entry →

cf. Բոսորային.

NBHL (1)

Մարմնոյ հանդերձ արիւնոտ զգեցեալ ... բոսորատիպ գունովդ. (Լմբ. համբ.։)


Բով, ոյ, ուց

See full entry →

s.

furnace, forge, ooppel;
mine;
chimney, stove;
grief, affliction;
heat, ardour.

NBHL (7)

Որպէս փորձի ի բովս արծաթ եւ ոսկի, նոյնպէս ընտրէ զսիրտ Աստուած. (Առակ. ՟Ժ՟Է. 3։)

Զոր օրինակ ձուլեսցի արծաթ ի մէջ բովոց (կամ բովուց), այնպէս ձուլեսջիք ի միջին դորա։ Յորժամ ելանէ նա ի բովէ անտի հրոյն. (Եփր. համաբ.։)

Այն ինչ ելեալ իցէ ի բովոյ, եւ փայլիցէ. (Ոսկ. ես.։)

Կամ χωνευτήριον conflatorium, fornax fusoris Վառարան եւ անօթ հալելոյ եւ ձուլելոյ. որ եւ տիրապէս Հալոց, Բութակ, Քուրայ.

ԲՈՎ, ԲՈՎՔ. որպէս Անօթ հրոյ. կրակարան. բուրվառ. եւ Կրակ.

ԲՈՎՔ. μέταλλον metallum, ut metalli fodina Մետաղք, տեղի մետաղաց. հանք. իբր վառարան՝ ուր ընդ երկրաւ գոյանան հրահալելիք զօրութեամբ արեգական. մատէն.

Այն՝ որ արծաթոյն բովքն են եւ ոսկւոյ, երկրի (այսինքն հողոյ) է վատթարագոյն մասն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Բովանդակ

See full entry →

adj. adv.

all, total, entire, perfect, complete;
—ն, the whole, the total, together. all, entirely, totally, completely.

NBHL (4)

ὄλος, ὀλόκληρος totus, integer cf. ԲԱՒԱՆԴԱԿ. այսինքն Բոլոր, ողջոյն, ամբողջ, կատարեալ, համօրէն, ամենայն.

Եւ միոյն խօսից ոչ գոյ հնար զբովանդակ զմիտսն գտանել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 4։)

Եւ վասն այսորիկ այսչափ բովանդակ լիցի ասել։ Յառաջ կոյս անցեալ բովանդակ ասպարէզս։ Ամրանան երկոքին կողմանքն բովանդակ աւուրս։ Բովանդակ ժամանակս ընդ երեսս դաշտաց եւ լերանց այլակերպեալ շրջելով։ Փոփոխելով տեղի ի տեղւոջէ ցբովանդակ ամս. (Խոր. ստէպ։)

Եւ ոչ տեսանել զնա բովանդա՛կ է վասն բնութեան իւրոյ. (Եփր. ել.։)


Բովանդակապէս

See full entry →

adv.

cf. Բովանդակ

NBHL (1)

Բովանդակապէս զինելոցն եցոյց քեզ։ Ունի զամենայն բովանդակապէս. (Փարպ.։)


Բովանդակեմ, եցի

See full entry →

va.

to assemble, to gather;
to complete, to accomplete, to accomplish, to finish;
to contain, to inclose, to comprehend;
ի համառօտն —, to abridge.

NBHL (4)

Զամենայն բովանդակէ, ոչ յումեքէ բովանդակ որդին Աստուծոյ՝ որպէս զԱստուած հայր իւր. (Աթ. ՟Ը։)

Բովանդակել զամենայն Քրիստոսիւ, որ ինչ յերկինս, եւ որ ինչ յերկրի, ի նոյն. (Եփես. ՟Ա. 10։)

Բովանդակեցէ՛ք զգործն ձեր ըստ հանապազորդ սակին։ Ընդէ՞ր ոչ բովանդակեցէք զսակ աղիւսոյն ձերոյ. (Ել. ՟Ե. 13. 14։)

Եհան մինչեւ առ Ադամ, եւ ասաց, բայց Ադամ յԱստուծոյ, եւ բովանդակեաց. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 7։)


Բովանդակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

total, totality, sum, amount;
summary, abridgement, contents;
completion.

NBHL (4)

Ո՛չ մեծութիւն, եւ փոքրութիւն, զի եւ ոչ բովանդակութիւն (լինի յԱստուած)։ Բովանդակութիւն անբովանդակելւոյն, պարագրօղ անպարագրելւոյն. (Սկեւռ. աղ.։)

Անբաւելւոյն բովանդակութիւն, եւ պարագրութիւն անպարագրականի էութեան. (Սարկ. աղ.։)

Նոյն առաջին՝ եւ նոյն առ յապայ, անպակաս բովանդակութեամբ թագաւորեալ։ Յառաւելութենէ կենդանարարիդ անպակաս բովանդակութեան. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)

Տեսանեմք ի բովանդակութեան իւրաքանչիւր կենաց մարդոյ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Բովեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be able;
to suffer;
to wait, to expect.

NBHL (1)

Բաւել, այսինքն կարել հասանել. ձեռնհաս լինել. ժամանել. ժմնել (իսկ ռմկ. բովել կամ բոյել, է սպասել. պէքլէմէք ).


Բովհրեմ, եցի

See full entry →

va.

to torrefy, to toast, to brown, to parch.

NBHL (1)

ԲՈՎՀՐԵԼ. Առաւել ռմկ. որ եւ բոհրել ասի. Խարակել՝ իբր ի բովս հրոյ. աղանձել (զարմտիս, եւ այլն).


Բորբոսային

See full entry →

cf. Բորբոսահամ.

NBHL (1)

Ուր իցէ հետք կամ նմանութիւն ինչ բորբոսոյ ըստ բժշկաց.


Բորբոքեմ, եցի

See full entry →

va.

to inflame, to kindle, to set on fire, to burn;
to warm, to heat;
to rekindle, to revive.

NBHL (2)

Զբորբոքողսն կիզոյր. (Խոսրովիկ.։)

Առաւել զԱստուծոյ բարկութիւնն բորբոքեալ։ Եւ զոր պարտ էր քահանայիցն զածուցանել, նոքա առաւել բորբոքէին. (Մխ. երեմ.։)


Բորբոքեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Բորբոքեմ.

NBHL (1)

Բորբոքեցոյց (կամ բորբոքեաց) հուր ի սիոն. (Ողբ. ՟Դ. 11։)


Բորբոքիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be inflamed, kindled, to flame, to crackle;
to be in a passion;
to be mad.

NBHL (3)

նոյնպէս եւ ի յն. եւ լտ. Վառիլ. արծարծանիլ, սաստկանալ բոցոյ. բռընկիլ, հրահրիլ, վառիլ.

Եւ բորբոքեցաւ հուր ի վիմէ անտի, եւ եկեր զբաղարջսն։ Բորբոքեցաւ բոց հրոյն ի վերայ փայտից սեղանոյն։ Եւ հնոցն բորբոքէր եօթնպատիկ առաւել յոյժ։ Հուր եկի արկանել յերկիր. եւ զի՞նչ. կամիմ թէ արդէն իսկ բորբոքէր։ Ասող մի մեծ՝ բորբոքեալ իբրեւ զղամբար։ Առաջ նորա հուր ծախիչ, եւ վերջ նորա հուր բորբոքեալ։ Ի հնոցն հրոյն բորբոքելոյ։ Սրբեսցէ զնա հրով բորբոքելով։ Եւ ոչ շիջցի բոցն բորբոքեալ։ Եւ տեսիլ փառաց տեառն իբրեւ զհուր բորբոքեալ ի վերայ գլխոյ լերինն։ Երբեմն ի մէջ ջրոյն առաւել քան զզօրութիւն հրոյ բորբոքէր. եւ այլն։

Զի բորոտիութիւն է ընդ կեղոյս բորբոքեալ։ Բորոտութիւն բորբոքեալ է. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Գ. 20. 57։)


Բորբոքիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

inflammatory.

NBHL (1)

Բորբոքից հրոյ փայտ, եւ բորբոքիչ որովայնամոլութեան՝ կերակուրք. (Նեղոս.։)


Բորբոքումն, ման

See full entry →

s.

cf. Բորբոք.

NBHL (4)

Վառարան բորբոքման անշէջ կայծական։ Աներեւոյթ կրակարան տապոյ՝ բորբոքմամբ մեծաւ անզովանալի։ Իբրեւ զփայլուած բոցոյ բորբոքման։ Ոմն եւ բորբոքմունք իւր։ Բնաւիւք բորբոքմամբք՝ մահաբեր երկամբք վնասեալ. (Նար.։)

Չէ՛ եւ չէ՛ ինչ օգուտ բորբոքումն լուսոյ զկնի. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)

Կենդանի երանութիւն Աստուծոյ՝ էր, եւ է, բորբոքմամբ բարեաց։ Բորբոքմամբ սիրոյն յորդեալք. (Յճխ.։)

Յաւելեալ ի բորբոքումն չարութեանն՝ զոր ունէր ընդ սրբոյ յուսկանն. (Խոր. ՟Գ. 10։)


Բորեան, ենի

See full entry →

s.

hyena.

NBHL (5)

Գիշերայածու գազան. գերեզմանակրկիտ բորէ. որ ոչ ոք (կամ որք) յաշխարհի են մեռեալ. ի քոյդ մագլաց եւ ի ժանեաց կարասցեն զերծանել. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)

ԲՈՐԵԱՆ ԲՈՐԵՆԻ ԲՈՐԷ կամ ԲՈՐԵՆ. ὔαινα hyena Գազան գիշակեր, մարդախանձ, եւ գերեզմանակրկիա, խառն ի նմանութենէ գայլոյ, վարազու, եւ ընձու՝ ըստ ձեւոյ եւ ըստ բարուց.

Եգիտ զնա կերեալ ի բորենոյն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)

Էր ի տեղւոջն յայն բորեան։ Կասկածեմ ի բորենւոյն։ Եկն ի վերայ նորա բորեանն ... եւ նորա եկեալ՝ ունելով կապեալ զբորեանն. (Վրք. հց. ձ։)

Որջ բորենից իցէ ... գազանս այս զմեռեալս ուտէ՝ հանելով ի գերեզմանաց։ Ասի դարձեալ, թէ գարշահոտ է բորէ, եւ յորժամ մտանէ յորջ, կարծէ ի տեղւոյն զչար հոտն լինել, եւ յաղագս այնր ի բազում տեղի փոխէ. (Մխ. երեմ.։) Բորեն գրի եւ ի բառս Գաղիանոսի։ Եւ զի արաբացիք անխտիր զգայլն եւ զբորենին կոչեն զէիպ կամ զէպ, ըստ նմին ի Բժշկարանի եդեալ է նաեւ վասն բորենւոյ՝ ԳԱՅԼ ՋՈՐԵԿ, եւս եւ ՃԱԳԱՐ. որպէս եւ ՃԱԳՐԱ ի բառս Գաղիանոսի։


Բորոտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

leprosy.

NBHL (2)

λέπρα lepra Բոր. ախտ բորոտութեան, եւ գոլն բորոտ կամ բորոտեալ. որոյ այլ եւ այլ տեսակք ճանաչին՝ Պիսակութիւն, Ուրկութիւն, Գոդութիւն, Քոսոտութիւն, եւ Ելեփանդականն հիւանդութիւն.

Արած բորոտութեան է։ Բորոտութիւն է։ Ցանեսցէ ի վերայ սրբելոյն ի բորոտութենէ։ Երեւեցաւ բորոտութիւն ի ճակատն նորա։ Աւաքեսցէ զբորոտութիւնս։ Այր մի լի բորոտութեամբ։ Գնաց ի նմանէ բորոտութիւնն.եւ այլն։


Բոց, ոյ

See full entry →

s.

flame;
fury;
— արձակել, to flame.

NBHL (6)

φλόξ flamma Փայլակնացեալ բորբոք հրոյ. պայծառագոյն եւ նրբագոյն մասն կրակի ցոլացեալ ի վերոյ քան զայրելի նիւթն. բոց.

Ելանէր բոց երկրին իբրեւ մրրիկ հնոցի։ Եւ երեւեցաւ նմա հրեշտակ տեառն բոցով հրոյ ի միջոյ մորենւոյ։ Եւ եղեւ ընդ ամբառնալ բոցոյն ի վերուստ ի սեղանոյն յերկինս՝ ամբարձաւ հրեշտակն տեառն բոցով սեղանոյն Եւ մի՛ ապրեցուսցեն զանձինս իւրեանց ի բոցոյ անտի։ Թռիչք նորա իբրեւ զթռիչս հրոյ բոցոյ։ Խարուկածին բորբոքեալ բոցք.եւ այլն։

Շոգի երկրի, եւ բոց հրոյ, քանզի թեթեւք են, ի վեր կողմն գնան. (Եզնիկ.։)

Բոց աստեղաց ի գիշերի. այսինքն սաստիկ պայծառութիւն, կամ նշոյլք լուսոյ. (Իմ. ՟Ժ. 17։)

Առ ի չածելոյ առն զուստէր իւր կամ զդուստր զբոցով մեղքոմայ. (՟Դ. Թագ. ՟Ի՟Գ. 11.) յն. ընդ հուր։

Նմանութեամբ, Եռանդն. հուր սիրոյ. լոյս հոգեւոր, եւ այլն։


Բոցախառն

See full entry →

adj.

mixed with flame, ardent, inflamed.

NBHL (1)

Բոցախառն հրատք տապոյ ժամանակաց ամարայնոյ։ Բոցախառն ճառագայթք արեգական. (Վեցօր. ՟Զ. յն.) θέρος ջեր. եւ πύρωσις հրացումն։


Բոցակէզ

See full entry →

adj.

inflamed;
kindled, burnt;
— առնեմ, cf. Բոցակիզեմ.

NBHL (1)

Կամ Բոցով կիզեալ. կիզմամբ բոցոյ եղեալ.


Բոցակիզեմ, եցի

See full entry →

va.

to flame, to pass above the flame;
to burn, to kindle.

NBHL (5)

ԲՈՑԱԿԻԶԻՄ. կամ ԲՈՑԱԿԻԶՈՒՄ. Ծախիլն ի բոցոյ.

Բոցակիզէ զմեղաւորս։ Բոցակիզեալ զբռնութիւն թշնամւոյն։ Որ հուր աստուածութեանն ոչ բոցակիզեաց զքո սուրբ զորովայնդ, կամ զկուսութիւնդ քո՝ աստուածածին, եւ այլն. (Շար.։)

Ոչ բոցակիզեաց զանդամ կուսական մարմնոյն հուր աստուածութեանն. (Եփր. յայլակերպ.։)

Զգեսցես զհուր աստուածային սիրոյն ի նոսա, եւ բոլորովիմբ բոցակիզեսցես զնոսա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)

Ընդ հիւանդս հիւանդանայր, ընդ գլորեալսն բոցակիզոյր. (Տօնակ.։)


Բոցաճաճանչ

See full entry →

adj.

flaming, blazing, bright, brilliant, sparkling.

NBHL (1)

Որոյ ճաճանչն է նման բոցոյ. ճառագայթեալ իբրու բոցով. բոցանիշ. բոցափայլ. լուսաւոր. պայծառ.


Բոցանշան

See full entry →

adj.

cf. Բոցաճաճանչ.

NBHL (1)

Բոցանշան բորբոքեալ մորենւոյն. (Ագաթ.։)


Բոցաշնչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

act of sending out flames.

NBHL (2)

Շնչումն բոցոյ. հրացայտութիւն. հրեղէն շունչ.

Որում դողութեամբ մեծաւ սպասեն անմահականաց ահեղից լուսաբերան բոցաշնչութիւնք. այսինքն բնութիւնքն՝ որք զլոյս օրհնութեան եւ զբոց սիրոյ շնչեն. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Բոցաշունչ

See full entry →

adj.

that sends out flames.

NBHL (1)

Որ ի ստորին աշխարհին հարաւոյ բնակեալք իցեն՝ սահմանակիցք բոցաշունչ աշխարհին. (Վեցօր. ՟Զ։)


Բոցատես

See full entry →

adj.

like a flame, flaming, blazing, sparkling, bright, brilliant.

NBHL (2)

Անօսրանիւթ եւ բոցատեսակ գոյացութիւնն՝ յեթերային բնութենէն հրացեալն. (Արիստ. աշխ.։)

Բոցատեսիլ հրոյ երեւումն տարածանէր զնովաւ. (Փիլ. ել.։)


Բոցատեսիլ

See full entry →

adj.

cf. Բոցատես.

NBHL (2)

Անօսրանիւթ եւ բոցատեսակ գոյացութիւնն՝ յեթերային բնութենէն հրացեալն. (Արիստ. աշխ.։)

Բոցատեսիլ հրոյ երեւումն տարածանէր զնովաւ. (Փիլ. ել.։)


Բու, ոց

See full entry →

s. ornith.

owl.

NBHL (2)

Բու հրեշտակ առաքեաց առ արծիւ, եւ խնդրեաց զդուստր նորա հարսն, ասելով. դու տուընջեան քաջամարտիկ ես, եւ ես գիշերոյ. պատշաճիմք ի խնամութիւն. (Մխ. առակ.։)

Նմանեցուցանէ զինքն բուոյ յաւերակի, քանզի եւ այս գիշերային հաւ է. (Լմբ. սղ.։)


Բուէճ

See full entry →

s.

horned-owl.

NBHL (2)

Նոյն ընդ Բու, մեծ կամ փոքր. ա՛յլ է եւ ԲՈՒԻՃԱԿ, զոր տեսցես.

Փոխանակ քաղցրաձայնութեան երգոյն՝ այժմ բուէճք եւ տտաղեղունք՝ դասագլուխք են. (Լաստ. ՟Ժ։)


Բուժական, ի, աց

See full entry →

cf. Բուժակ.

NBHL (2)

Զաստուածեղէնն ընդձեռեալ բուժական դեղ հոգւոյ եւ մարմնոյ. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)

Զհիւանդութիւնսն, որչափ մեծագոյն վիշտս ոչ ունին, ոչ է պարտ բուժականաւն գրգռել. (Պղատ. տիմ.։)


Բուժիչ, չի, չաց

See full entry →

cf. Բուժակ.

NBHL (1)

Իբրեւ զբուժիչ ախտից հոգւոյ եւ մարմնոյ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Բուժեմ, եցի

See full entry →

va.

to cure, to heal, to physic;
to deliver;
— զծարաւ, to quench or slake thirst.

NBHL (4)

Սրբովք աղաչեցեալ զաստուած՝ օգնականութիւն գտանէր բուժելոյ ի չարէն (լլկանաց դիւի). (Եզնիկ.։)

Բժիշկ յայնժամ բուժէ զմարմին, յորժամ զփուտն չբժշկեալ ի բաց կտրիցէ։ Կարող դժուարակիր վիրացն բուժելոյ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 20։)

Արդ՝ փախուցեալ ի Խոսրովայ Արտաշիր ... եւ նեղեալ յոյժ, բազում խոստմունս նախարարացն առնէր, թէ ոք բուժեսցէ զնա յայնմանէ. (Խոր. ՟Բ. 71։)

Տկար փայտ ... ոչինչ բուժէ զձեղունն անձրեւոյն եւ ի կաթոյն. (Նիւս. երգ.։)


Բուժումն, ման

See full entry →

s.

cure, recovery of health;
treatment, dressing of some disease or wound;
medicament, remedy.

NBHL (2)

(անստոյգ գրչութիւն). cf. ԲՈՅԾ.

Նոյն իշխանութիւն՝ որ զբուժումն ախտից գործէ, ե՛ւ զմեղսն հալածէ. (Կիւրղ. ղկ.։)


Բուիճակ, աց

See full entry →

s.

little horned-owl.

NBHL (1)

ԲՈՒԻՃԱԿ կամ ԲԸՒԻՃԱԿ, Կարծի լինել նոյն ընդ ԲՈՒԷՃ, որպէս ազգ ինչ բուոյ. կամ թէ նոյն ընդ Կասկամ, (որպէս թէ՝ ձայնօղ, բո՛ւ բո՛ւ, ճա՛կ ճակ, եւ այլն)


Բուծանեմ, ուծի

See full entry →

va.

to nourish, to feed;
to treat, to dress;
to fatten.

NBHL (1)

Իւղ բուծանէ զլապտերս հրոյ. (Նեղոս.։)


Բուծարան

See full entry →

s.

park;
food.

NBHL (2)

Տեղի կամ գործի բուծանելոյ. որպէս կերակուր՝ պարարիչ քմաց.

Ճաշակելով (յարգելեալ պտղոյ դրախտին) փարատէր տեսն. ուր եւ խորսխի առնոյր բուծարանս, որով կոկորդքն քաղցրանայ. (Ճ. ՟Գ.։)


Բուղխ

See full entry →

s.

bud, germ, offset.

NBHL (1)

Արմատ Բղխելոյ. որպէս Բողբոջ պտղոյ.