Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Անիրան

See full entry →

adj.

bodiless, difformed.

NBHL (2)

Ոյր ոչ գոյ իրան՝ վասն անմարմին գոլոյն. անձեւ, անկերպարան.

Յայնմ նիւթոյ պարտ է կարծել (ասեն) զչարիս, որ անիրան եւ անկերպարան էր. (Եզնիկ.։)


Անիրաւ, աց

See full entry →

adj. adv.

unjust, iniquitous, wicked;
injurious, offensive;
perfidious, disloyal;
false, illegitimate;
tyrannical;
—, յանիրաւի, յ—ս, unjustly, iniquitously.

NBHL (3)

Մի՛ հաւանիցիս ընդ անիրաւի՝ լինել վկայ անիրաւ։ Յառնէ անիրաւէ փրկեցեր զիս։ Յանիրաւէ փրկեսցէ զիս Տէր։ Զշրթունս անիրաւս մերժեա՛ ի քէն։ Լեզու անիրաւ։ Լեզու անիրաւի։ Ո՛չ է արդարոյ եւ ո՛չ մի ինչ անիրաւ։ Որ շշնջեն զանիրաւս։ Խորտակէի զկզակս անիրաւաց. եւ այլն։

Սակս սրբոյ հայրապետին զանիրաւս խորհէր. (Յհ. կթ.։)

Անիրաւ է պարծել յիմաստս մարմնոյ. (Նար. ՟Խ՟Ը։)


Անիրաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to offend, to sin against, to wrong, to injure, to abuse, to hurt.

NBHL (2)

Որք առնեն զչարն՝ զիւրեանց իսկ անձինս անիրաւեն եւ զրկեն մեծագոյնս։ Զհրէայսն ոչինչ անիրաւեցի, որպէս դու քաջ գիտես. (Ոսկ. յհ. եւ Գծ.։)

Անիրաւեցաք նախ զանձինս, եւ յետ այնորիկ զօրէնս Աստուծոյ եւ զարդար խրատ նորին։ Որքան թշնամին զիս անիրաւէ։ Անիրաւեն զմարդիկ ի գայթակղութիւնս մեղաց։ Մի՛ անիրաւէք զերկիր (հարուածովք)։ Ոչ կարէ անիրաւել զարդար դատաստան իւր, եւ ընդ մեզ հաշտել։ Անիրաւեաց զԱստուած, եւ կամաւ յանցեաւ ընդ օրէնս նորա։ Յանիրաւողացն զերծանել. (Լմբ.։)


Անիրաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

injustice, iniquity;
injury, wrong, offence, affront;
trespass;
oppression.

NBHL (4)

Լցաւ երկիր անիրաւութեամբ։ Կատարաեցին զանիրաւութիւն ի կամաց իւրեանց։ Բառնայ զանօրէնութիւնս եւ զանիրաւութիւնս եւ զմեղս։ Ածէ զանիրաւութիւնս հարց որդւոց՝ եւ յորդիս որդւոց։ Ոչ գոյ ի դատասատնի նորա անիրաւութիւն։ Ոչ գտաւ յիս անիրաւութիւն։ Զանիրաւութիւն խորհեցաւ ի լեզուի իւրում։ Երկիւղ Տեառն ատեայ զանիրաւութիւն։ Ի բաց կացէք յինէն ամենայն մշակքդ անիրաւութեան։ Անիրաւութիւն, կամ խարդախութիւն չարեաց։ Զի՞նչ գտին յիս անիրաւութիւն։ Անիրաւութիւն է այդ։ Խօսին զարդարոյ զանիրաւութիւն. եւ այլն։

Իրաւանցն կշիռ պակասեալ, եւ անիրաւութիւնն իսկոյն զօրացեալ. (Նար.։)

Խոտորէիք զսիրտ արդարոյն անիրաւութեամբ. (Եզեկ. ՟Ժ՟Գ. 22։ Իսկ Հռ. ՟Ա. 18։)

Որք զճշմարտութիւնն Աստուծոյ անիրաւութեամբ ունին. յն. յանիրաւութեան։


Անիւ, նուոյ, ոց

See full entry →

s.

wheel;
— մեքենայի, — of a machine;
— յեսանի, grindstone;
— խորտկաց, jack;
— տղայոց, gig;
— առաջակողման նաւին, capstern, capstan.

NBHL (2)

τρόχος. (լծ. հյ. դրուգն, անիւ բրտի) rota Կազմած բոլորակ՝ որ շրջի ի վերայ լիսռան իւրոյ, առաւել ի ձգել զկառս եւ զսայլս. թեքերլիք. որպէս եւ ճախարակ. չարխ. եւ նմանաձեւ գործի տանջանաց կամ խաղուց. տօլապ.

Տեսանէի անիւ. եւ կերպարանք անուոցն, որպէս թէ շրջիցի անիւ ի մէջ անուոյ։ Չորք անիւք պղնձիք. եւ գործ անուացն իբրեւ զգործած անուոց կառաց։ Անիւք կառաց նոցա իբրեւ զմրրիկ։ Ի շառաչելոյ անուոց նորա։ Իբրեւ զփոշի անուոյ ի փոթորկէ մրրկեալ։ Ի ձայնէ որոտալոյ քոյ անուի։ Արա՛ զնոսա որպէս զանիւ, որպէս զեղէգն առաջի հողմոյ։ Անիւ կամնասայլի։ Իբրեւ զանիւս կամնասայլից։ Արկանէ զնոքօք անիւ (ի կոխումն եւ ի ջարդումն)։ Ընկրկեալ անիւն ի գուբն (ի յետին հոլովման կենաց)։ Գառէ հրով զանիւ ծննդեան (զշրջան կենաց). եւ այլն։ (Իսկ Ել. ՟Ժ՟Դ. 25.)


Անլիութիւն, ութեան

See full entry →

s.

imperfection, fault;
— հասակի՝ խմխց, youth.

NBHL (1)

Յանլիութիւն աւուրց հայելով պատանւոյն. (Խոր. ՟Գ. 3։)


Անլիր

See full entry →

adj.

incomplete, imperfect.

NBHL (2)

Անլիր է մարդկան ազդ առ ասելն, եւ առ ի յայլոցս ասելոյն լսել. (Ածաբ. ժղ.։)

Քան զանյագսն, եւ զպղերգս, որ անլիրք, եւ ծոյլք են. (Լծ. ածաբ.։)


Անլծորդ

See full entry →

cf. Անլծակից.

NBHL (1)

Որոյ չիք լծորդ, կամ լծակից. կոյս.


Անլու, ի, աց

See full entry →

adj.

disobedient.

NBHL (1)

Նոյն ընդ ԱՆԼՈՒՐ, իբր անլսող. որ ոչ լսէ. եւ ոչ հլու. անունկնդիր. անհնազանդ. ἁνήκοος. non audiens, inobediens.


Անլուաց

See full entry →

cf. Անլուայ.

NBHL (1)

Ոչ թէ ըստ առակին է անլուաց ոտիւք մտանել յատակս տաճարին Աստուծոյ։ Այս՝ որ ասիս, անլուաց ոտիւք, արժան է ստգտանել. (Փիլ. ել. եւ լին։)


Անլուծական, ի, աց

See full entry →

adj.

indissoluble, incorruptible;
insoluble, not to be decomposed;
that cannot be deciphered

NBHL (1)

Որով ունիս յանլուծական հաստատութեան։ Որ ստուգագոյնն է եւ անլուծական, նմա հետեւիլ. (Սկեւռ. աղ. եւ Լմբ.։)


Անլուծանելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

cf. Անլուծական.

NBHL (2)

Զանլուծանելի դժոխս ելոյծ. (Աթ. ՟Ե։)

Զուրբաթ եւ զչորեքշաբաթ անլուծանելի՝ չոր հացիւ եւ աղիւ եւ ջրով ընդ երեկոյս զպէտսն վճարէր. (Սոկր.։)


Անլուծիչ

See full entry →

adj.

indissoluble, incorruptible.

NBHL (2)

Որ չունի իւր լուծիչ մահուամբ, կամ ոչ է ինքն լուծիչ. անմահական. անլոյծ.

Յաղագս անկելոյն յանլուծիչ կենաց. (Շար.։)


Անլուսին

See full entry →

adj.

moonless, dark.

NBHL (1)

ἁσέληνος. illunis. Զուրկ ի լուսնոյ, այս ինքն ի լուսոյ լուսնի. լուսնկայ չեղած. մահիթապսըզ.


Անլուր

See full entry →

adj.

unheard of, new, extraordinary;
deaf;
disobedient;
without news, — tidings.

NBHL (2)

Ոչ եղեւ անլուր ձայնի ախտացելոյն. (ՃՃ.։)

Ծնոյց զանլուր միմեանց ձայնիցն շփոթութիւն. (Ագաթ.։)


Անլռաբար

See full entry →

adj. adv.

that never ceases to speak;
incessant;
incessantly.

NBHL (1)

Առանց լռելոյ. անլռելի ձայնիւ. անդադար. անընդհատ. ἁσιγήτως. incessanter.


Անլռելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անլռաբար.

NBHL (1)

Անձայն լռութեամբ փոխադրել կարծեցին զանլռելի իմաստութիւն Աստուծոյ. (Համամ առակ.։)


Անխաբ

See full entry →

adj.

infallible;
sure.

NBHL (2)

իբր անառիկ. անքոյթ. էմին.

Այս է ճշմարիտ եւ անխաբ լոյսն. (Խոսր.։)


Անխախտ

See full entry →

adj.

cf. Անխախուտ.

NBHL (1)

Անխախտ մնալով կնքոյն. (Մխ. ապար.։)


Անխախտական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Անխախուտ.

NBHL (1)

Կոյտք կայունք եւ անխախտելիք. (Նար. առաք.։)


Անխախտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

cf. Անխախուտ.

NBHL (1)

Կոյտք կայունք եւ անխախտելիք. (Նար. առաք.։)


Անխակ

See full entry →

adj.

ripe.

NBHL (1)

Անխակ քաղցրութեամբ բերել (ձիոյ) զվերելեակն. (Պիտ.։)


Անխաղաղասէր

See full entry →

adj.

that loves not peace, turbulent.

NBHL (1)

Նեղէր տագնապէր անխաղաղասէր կենօք. քանզի յոյժ սիրելի էր նմա խռովութիւն. (Եղիշ. ՟Ա։)


Անխաղաց

See full entry →

adj.

without movement, stationary;
indeclinable.

NBHL (1)

Տարրն անխաղաց սափորոյն եւ սրուակին արմատք եղեն գնայունք եւ աճունք. (Եփր. թագ.։)


Անխայեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to be economical;
to spare, to except;
to respect;
to preserve.

NBHL (3)

Սոյնպէս եւ յայլ գիրս՝ երբեմն որպէս լեզ.

Ոչ անխայեալ Աստուծոյ ի տաճարն, եւ ոչ ի ժողովուրդն։ Անխայեալ ի վերայ նոցա. (Լմբ. ատ. եւ Ովս.։)

Անխայեաց զանձն իւր յաշխատութենէ։ Անխայել զձեզ յերդմանէ, կամ զսիրտ ի ցանկութենէ։ Անխայեալ լիցին ի վնասուէ։ Անխայեալ լինէին յերթալոյ ի դատաստան. (Եփր. ել. եւ հռ. եւ Կոր. ստեպ։)


Անխայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

economy;
respect;
exemption;
preservation.

NBHL (3)

Անխայութեամբ մարմնոյ. (Կողոս. ՟Բ. 23.) ըստ յն. անխնայութեամբ։

Պոռնկութիւն (առողջանայ) անխայութեամբ մարմնոյ. (Խոսր.։)

Չիք Աստուծոյ անխայումն ի վերայ կամակար հեշտութեամբ մեղուցելոց. (Շ. յուդ. ՟Թ։)


Անխառն

See full entry →

adj.

unmixed, simple, pure.

NBHL (6)

ἁμιγής, ἅμικτος, ἅκρατος. immixtus. Ոչ խառնեալ. չունօղ զխառնուրդ. յստակ. պարզ. անապակ. սեռն. անբաժ. անմասն. զուտ, սատէ, սաֆի. (սեռ. խնդրով՝ ըստ յն. ոճոյ. եւ բցռ. ըստ հյ).

Անխառն տրտմութեան խնդութիւն։ Լոյս անխառն խաւարի։ Որ անխառն է ի չարութենէ եւ ի չարէ, կատարեալ բարիք են։ Անխառն ի տրտմութենէ յաւիտենական ստացեալ ունին խնդութիւն. (Փիլ.։)

Ոչինչ չար գոյ՝ անխառն գոլով ի բարւոյ. (Դիոն. ածայ.։)

Անխառն խնդութեան տրտմութեամբ։ Անխառն գովութեան տանի զպարսաւանս։ Ունայնացեալն եւ անխառն ի բարւոյն. (Պիտ.։)

Անխառն կերպարան սիրոյ։ Անխառն իբրեւ զօդ. (Նար.։)

Նախ քան զյաւիտեանս անխառն (այս ինքն առանց) մարմնոյ, եւ որքան ինչ մարմնոյն է. (Շ. թղթ.։)


Անխառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

purity, unmixed state;
intemperance.

NBHL (4)

Եւ չխառնակիլն կենդանւոյ ընդ օտար տեսակի.

Անհատ է իւրաքանչիւր բնութիւն, եւ ի միմեանս անխառն, ըստ անխառնութեան ձիոյն յարջառոյն տեսակ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)

Ըստ յն. ոճոյ. ἁκρασία. intemperantia, incontinentia. անբարեխառնութիւն. անժուժկալութիւն. անարգել բերումն ի ցանկութիւնս.

Ի ներքոյ լի են յափշտակութեամբ եւ անխառնութեամբ։ Զի մի՛ փորձեսցէ զձեզ սատանայ վասն անխառնութեան ձերոյ. (Մտթ. ՟Ի՟Գ. 25։ ՟Ա. Կոր. ՟Է. 5։)


Անխարդախ

See full entry →

adj. adv.

sincere, ingenuous;
loyal, faithful;
simple, unadulterated;
well disposed;
sincerely;
loyally, faithfully, with simplicity, innocently.

NBHL (1)

Անխարդախ արասցես (յերեսաց դիւաց) զքո շնորհեալ շունչ մարմնոյս։ Վերածեալ ի փառս՝ անխարդախ ծնունդս եւ անեղծ ժառանգս. (Նար. ՟Ժ՟Բ. եւ Նար. առաք.։)


Անխարխար

See full entry →

adj.

unruined, solid.

NBHL (1)

Ունի զամենայն կարողութիւն առնելոյ, եւ անխարխար պահելոյ. (Եզնիկ.։)


Անխարիսխ

See full entry →

adj.

without base or foundation;
anchorless.

NBHL (1)

Որ չունի զխարիսխ, կամ չէ խարսխեալ ի վերայ հաստատուն գետնոյ. եւ ըստ այսմ նաւն ասի


Անխաւար

See full entry →

adj.

clear, luminous, bright.

NBHL (2)

Անխաւար լոյս. (Եղիշ. խաչել.։)

Զսա դիտեմք աստուծոյ բան, ճառագայթ անխաւար՝ անորակ լուսոյ. (Ղեւոնդ.։)


Անխափան

See full entry →

adj. adv.

incessant, unintermitted, unceasing, continual;
unobstructed;
without opposition or intermission, constantly, incessantly, continually.

NBHL (2)

Անխափան լոյս. (Ագաթ.։)

Պարզեն զկաւն, զի անխափան լիցի առ ամանոցն ստեղծանելոյ. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Անխզելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

indivisible, infrangible.

NBHL (5)

Որ ոչ խզի. անքակտելի. անքակ. անլոյծ. եւ անվնասելի. ἅρρηκτος, ἁρραφής. indissolubilis, infractus. որ չիփրթիր՝ չիբաժնուիր. այրըլմազ՝ սեօքիւլմէզ. գըրըլմազ.

Անխզելի կապ, կամ հանգոյցք, լարք. (Նար.։)

Վասն զկապ սիրոյ զհրաշալւոյն անխզելի պահելոյ. (Խոր. ՟Բ. 6։)

Անխզելի ունին զկարգ սիրոյ միաւորութեան. (Շ. մտթ.։)

Եւ Քրիստոս անխզելի՛ ապա զօրութիւն Աստուծոյ է։ Արդ անխզելի իմաստութիւն է Աստուածն Բան։ Անխզելի՛ ապա ի բարի խորհողացն խոստովանեալ է շարադրութիւն. (Աթ. ՟Զ։)


Անխէթ

See full entry →

adj.

unsuspicious;
sincere.

NBHL (2)

Ուր չիք խէթ, այս ինքն խոչ եւ խութ. անխափան. եւ առանց խիթալոյ կամ խթելոյ սրտին. անխիղճ. անկասկած. անվեհեր. համարձակ. ἁκώλυτος, ἁκωλύτως, sine obice եւ ἁναλγήτως, sine dolore, impune.

Անխէթ՝ աստուածահրաման պատուիրանացն հնազանդել։ Եւ ձեզ անխէթ ի սոյն պարտ է յառնել վրէժխնդիր. (Ագաթ.։)


Անխիղճ

See full entry →

adj.

not scrupulous;
unexceptionable.

NBHL (3)

Անխիղճ են յամենայն եկեղեցիս Աստուծոյ (չորք Աւետարանքն). (Եւս. պտմ.։)

Առանց ունելոյ զխիղճ. յն. բարի խղճիւ.

ԱՆԽԵՂՃ. Ոյր չիք խիղճ մտաց. որ ոչն խղճէ. արհամարհոտ. անզգոյշ. անգութ. խղճմտանք չունեցօղ. ինսաֆսըզ.


Անխղճական

See full entry →

cf. Անխիղճ.

NBHL (1)

Որպէս անխիղճ էր մայրն անարատ, նոյնպէս անբիծք եւ անարատք ընկալցին զաստուածախառն մարմինն անխղճական. (Վրդն. երգ.։)


Անխմոր, ից

See full entry →

adj.

unleavened, azymous, unfermented.

NBHL (2)

ἅζυμος, -μα. infermentatus, -ta. azymus. Անխառն ի խմորոյ. բաղարջ. խամուրսուզ. մայասըզ.

ԱՆԽՄՈՐ ՅԱՆԽՄՈՐ. Առանց խմորոյ. բաղարջ հացիւ.


Անխնամ

See full entry →

adj.

unprotected, forlorn, destitute.

NBHL (4)

Զորոց անփոյթ առնելով ստացողացն՝ թողուցուն անխնամս։ Իբրեւ զանհանգիստ անխնամս. (Պիտ.։)

Ի ծոյլ կամաց եւ յանխնամ խորհրդոց բուսանին փուշք վնասակարք. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Եւ ոչ խնամօղ. անփոյթ. անողորմ. անխնայ. պէտ չընօղ. հաճաթսըզ. իհմալճը.

ԱՆԽՆԱՄ, ԱՆԽՆԱՄՍ. Առանց խնամոց. առանց ընդունելոյ զխնամս.


Անխնամակալու

See full entry →

adj.

that does not protect;
unprotected, forlorn.


Անխնամեմ, եցի

See full entry →

va.

to be careless.

NBHL (1)

Մի՛ յաղագս այսր (կենաց) փութոյ զտիրական քո կեանսդ անխնամեսցես։ Հայել յինքեանս, եւ մի՛ ինչ՝ որ ի բժշկութիւնս երթան՝ անխնամել. (Բրս. հայեաց.։)


Անխնամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

carelessness, heedlessness.

NBHL (1)

Անխնամութիւն կարուակութեանն յոչ բարի զարուեստն մակացոյց. (Անյաղթ Պերիարմ.։)


Անխնայ

See full entry →

adj. adv.

without compassion;
indiscreetly, prodigally, profusely.

NBHL (4)

Անխնայ անողորմ սրոյ նոցա. (Յհ. կթ.։)

Իսկ ի բարւոյ մասին, որպէս ոչ ճշդեալ. լիուլի. պօլ պօլ.

ԱՆԽՆԱՅ, ՅԱՆԽՆԱՅ. ἁφειδῶς, ἁποτόμως. non parcendo, իբր severe եւ munifice. Առանց խնայելոյ՝ ի չարի կամ ի բարւոյ մասին. չխնայելով. գըյագճա. պօլ պօլ, իֆրադ իլէ.

Զբազում հիւանդաց հոյլս յանխնայ զրաւելով։ Անխնայ արարողաց չար. (Պիտ.։)


Անխնայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cruelty;
prodigality, profusion.

NBHL (1)

Տեսեալ Աստուծոյ զահագին ճգնութիւնսն, եւ զանխնայութիւն սուրբ մարմնոյն. (ՃՃ.։)


Անխոնաւ

See full entry →

adj.

unmoist, dry.

NBHL (1)

Երկիր ծարաւուտ զանխոնաւն ի մարմնոյ ախտից նշանակէ. (ՃՃ.։ եւ Կանոն.։)


Անխոնջ

See full entry →

adj. adv.

indefatigable;
fresh, unfatigued;
stubborn, obstinate;
indefatigably.

NBHL (1)

Որ ոչ խոնջի. անաշխատ. անձանձրոյթ. չի յոգնօղ. եօրուլմազ.


Անխորհուրդ

See full entry →

adj. adv.

inconsiderate, rash, imprudent;
cf. Անխորհրդաբար.

NBHL (3)

Բանախօսութեան անխորհուրդն եւ անկցորդն։ Անխորհրդից եւ անարժանեաց ի վեր հանել զխորհուրդս։ Ծածկեալ յանխորհրդոցն եւ յանփորձից։ Անխորհրդոց սովորութիւն է՝ ո՛չ արձան եւ ո՛չ յիշատակարանթոյլ տալ մնալ բարեացն. (Փիլ.։)

Որ ինչ լինի առանց խորհրդոյ. անմտական. վայրապար. չմտածած, անխոհեմական. թեվեքելլի. տիւշիւնմէտէն.

Ոչ նորոգ եղեւ սկիզբն ձերոյ փրկութեան իբրեւ փոքու ինչ եւ անխորհուրդ իրի. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ։)


Անխորհրդաբար

See full entry →

adv.

imprudently, inconsiderately, without riflection.

NBHL (3)

ἁπροβουλεύτως. inconsulte, -to. Առանց խորհրդոյ, կամ կանխաւ խորհելոյ. անմտաբար. անզգայաբար. վարկպարազի. վայրապար. անպատճառ. թեվէքելլի. հէմէն շաշգըն կիպի.

Անխորհրդաբար եւ առանց յառաջագոյն ինչ իմանալոյ գործել. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)

Անխորհրդաբար յառեալ յոչ իւր պատշաճագոյնն յանդ դնեսցի։ Ախորհրդաբար զայդ ասելով. (Պիտ.։)


Անխորհրդածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

thoughtlessness.

NBHL (1)

Եւ այս անխորհրդածութիւնս ծնունդ է կոյր մտաց, որ միայն զառժամայսն իմանայ, եւ զառաջակայսն ոչ տեսանէ. (Եղիշ. խաչել.։)


Անխորհրդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

inconsiderateness, rashness, temerity.

NBHL (3)

Պակասութիւն խորհրդոյ. անխոհութիւն. անխոհեմութիւն. ἁβουλία. imprudentia. անմտածութիւն, անխելքութիւն. միւլահազա էթմէմէսի. ագըլսըզլըգ.

Ոչ լաւ քան զԱստուծոյ իմաստութիւն է մեր անխորհրդութիւնս. (Նիւս. կազմ.։)

Անկան անխորհրդութեամբ։ Անխորհրդութեամբ մերով եւ ծուլութեամբ ոչ վայելեցաք ի վայելչութեան դրախտին ... Յետ իմանալոյ զիւր անխորհրդութիւնն չկարէր իւրովի ելանել. (Վրդն. սղ. եւ Երգ.։)