Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Դալարացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make green;
to renew, to restore.

NBHL (1)

Դալարացոյց, եւ անապական գործեաց զհոգւոյն ծնունդն. (Ճ. ՟Գ.։)


Դալարի, արւոյ, րեաց

See full entry →

s.

verdure, grass, herbage, vegetables.

NBHL (6)

χλοή herba viridis, viror, gramen Խոտ դալար. բոյս կանաչ. բանջար վայրի. կանաչ խոտ, կանանչեղէն.

Որպէս դալարի բուսցին, զուարճասցին։ Որպէս դալարի խոտոյ։ Իբրեւ զդալարի բանջարոյ, եւ զդալարի տանեաց։ Բուսուցեր զխոտ ի լերինս, (եւ) զդալարի ի ծառայութիւն մարդկան, եւ այլն։

Սոյնպէս իմա՛

Ի վայրի դալարւոջ. յն. դալարւոյն։

Իբրեւ անձրեւոյ դալարւոյ յերկրէ. այսինքն որով լինի դալարի յերկրէ։

Ի փշագետին անդոց սահման դալարոյ. այսինքն դալարւոյ. (Նար. մծբ.։)


Դալարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

green, verdure.

NBHL (2)

Զդալարութիւն իւր յառաջագոյն արձակեսցէ. յն. զնորութիւն. (Եզեկ. ՟Խ՟Է. 12։)

Վասն բազում դալարութեան իւրոյ՝ ի բազում ամիսս ցամաքի (թզենին). (Եփր. համաբ.։)


Դալարուտ

See full entry →

adj.

green, fresh.

NBHL (1)

Ուր գոյ դալարութիւն. դալարական. դալար.


Դահճապետ, աց

See full entry →

s.

chief of hangmen;
officer.

NBHL (1)

Մատուցին եւ նոքա զպարանոցս առաջի սրոյ դահճապետին։ Եկն դահճապետ մի արքունի. (Եղիշ. ՟Ե. ՟Ը։)


Դաղձ, ի

See full entry →

s.

wild mint;
calamint;
origan.

NBHL (3)

Ջրային կրայ եթէ ուտիցէ ի մսոյ իժի, երթայ ուտէ դաղձն, եւ այնու անցուցանէ զտապ նեղութեան. (Վեցօր. ՟Թ։)

Նոյնպէս եւ ի Մեսր. երէց.

Պատատեալ դաղձն վնասակար զորտից գրաստուն։ Զանպատշաճ բուսանել դաղձինն վնասակարի. փոխանակ գրելոյ, գաղձն, գաղձին։


Դամ

See full entry →

s. mus.

snare, toil;
accord.

NBHL (2)

Մեծ ուռկան որսոյ ... յանկարծակի գտաւ ծերն եւ աշակերտք իւր ի դամս յայն. (Վրք. հց. Ը։)

Վարագոյրն ... դամ նկարեալ եւ այլն. (Ոսկիփոր.) (իբր ցանցատեսակ։)


Դամբարան

See full entry →

s.

vault, charnel-house, catacombs, church-yard;
cf. Դամբան.

NBHL (1)

Դամբարանն, այսինքն գօռն նորա՝ է մերձ ի նոյն տեղին. (Մարթին.։)


Դայեկասնունդ

See full entry →

s.

foster-brother;
a. of a foster-brother.

NBHL (1)

(որ ըստ հին տպ. դայեկասուն) Ի նոյն դայեկէ սնեալ. սննդակից. դայեկորդի. կաթնեղբար.


Դայեկատոհմ

See full entry →

cf. Դայեկասնունդ.

NBHL (2)

Տոհմակից համարեալ միջնորդութեամբ նոյն դայեկի. դայեկասնունդ.

Վասն դայեկատոհմ միասնունդ սիրոյն. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 18։)


Դայեկորդի

See full entry →

s.

foster-brother.

NBHL (1)

ԴԱՅԵԿՈՐԴԻ կամ ԴԱՅԵԱԿՈՐԴԻ. σύντροφος collactaneus, una educatus Որդի համարեալն դայեկի իւրոյ, կամ իբր հարազատ զոյգ ընդ այլում. դայեկասնունդ. միասնունդ. սննդակից. կաթնեղբար. Տե՛ս (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 7։ ՟Բ. Մակ. ՟Թ. 29։ Գծ. ՟Ժ՟Գ. 1։)


Դանակ, ի, աց

See full entry →

cf. Դան.

NBHL (2)

μαχαίριον, ἑνχειρίδιον culter, cultellus Գործի հատանելոյ ի մասունս մասունս, որպէս թէ՝ հատ հատ, դանէ դանէ. կտրոց. սուր փոքրիկ.

Որպէս ոք զդանակ ստանայ վասն զհաց հատանելոյ, եւ զայլեւս կերակուրս. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Դանգ, աց

See full entry →

s.

mite, penny, obole.

NBHL (8)

Երկու գարւոյ կշիռն դանգ մի է. (Վրդն. ել. ՟Լ. 19։)

ԴԱՆԳ կամ ԴԱՆԿ. Իբրու չափ կշռոյ է Քառորդն տրամոյ, եւ վեցերորդ մասն ամենայն իրաց. պ. տանէ, (այսինքն հատիկ) տանգ, տէնկ

ԴԱՆԳ. ὁβολός obolus, nummus minutus Իբրեւ չափ դրամոյ՝ յետինն եւ փոքրագոյնն յիւրում կարգի, ոսկի կամ արծաթի եւ այլն. որ եւ ասի ՓՈՂ. դէնկէ որ եւ դրամ. փուլ, ֆուլ որ է փող.

Դանգի միոջ արծաթոյ. (՟Ա. Թագ. ՟Բ. 38։)

Կամ ἁσσάριον as, assis;
assarium որ է Չորիր մասն ունկւոյ։ (Մտթ. ՟Ժ. 29։ Ղկ. ՟Ժ՟Բ. 6։)

Ոչ հատանել ի գնոց նորա դանգոյ միոյ. (ՃՃ.։)

Դանկս երկուս առնում յաւուր մի ի ձեռագործէ, եւ ծախեմ ի պէտս իմ երկու փողս։ Երիս դանկս ոսկի։ Վաստակէր դրամս դանկոյ միոյ (ոսկւոյ). (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Դ։)

Մարդք շաղաշոյտք, եւ երից դանգաց գինք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 12։) cf. Երեքդանգեան։


Դանդաղանք

See full entry →

s.

cf. Դանդաղութիւն.

NBHL (3)

Զամենայն դանդաղանս հոգւոյ ի քուն թանձրութեան յանձնէ ի բա՛ց ընկեցէք. (Սարգ. ՟Ա. 7. ՟Թ։)

Առանց նիրհելոյ եւ դանդաղանաց. (Նար. ՟Ձ՟Ա։)

Ոչ լուան, քանզի հեղձեալ էին ի դանդաղանս քնոյ. յն. վասն բազում քնոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)


Դանդաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to loiter, to trifle, to slumber, to dally, to waver.

NBHL (4)

Եւ մինչ ես դանդաղիմ, այլ ոք քան զիս յառաջագոյն իջանէ. յն. եկաւորեմ, այսինքն սկսանիմ շարժիլ. (Յհ. ՟Ե. 7։)

Զնոյն գրել առ ձեզ՝ ինձ ոչ դանդաղելի է. (Փիլիպ. ՟Գ. 1։)

Ի հրամայելն սարկաւագին, զտէր աղաչեսցուք, ո՞վ է որ դանդաղի ի յաղաչելոյն. (Լմբ. պտրգ.։)

Ոչ դանդաղեցից ասել քեզ։ Յասմ մի՛ դանդաղեսցիս խնդրոյ. (Մագ. ՟Ա. եւ ՟Ժ։)


Դանդաղկոտ, աց

See full entry →

cf. Դանդաղ.

NBHL (1)

ὁκνηρός, ὁκνώδης, νωθής, νωθέστερος, νωθρότερος tardus, tardior. segnis, segnior, socors Դանդաղ. դանդաղագին. յոյլ. վատ. պղերգ. ծանտր շարժօղ, ծոյլ.


Դանդաղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

slowness, tardiness, delay, frivolity, idleness, indolence.

NBHL (1)

Դանդաղութեան եւ մոռացման եւ քնոյ. (Փիլ. քհ.։)


Դանդաչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to waver, to hesitate;
to grope;
to talk idly, to dream.

NBHL (5)

Յուսմունս պէսպէսս եւ յօտարաձայնս մի՛ դանդաչէք։ Դանդաչեցին յարբեցութենէ ցքւոյն։ Առ հասարակ մոլորեալք դանդաչեն ի վերայ լերանց։ Իբրեւ քնով դանդաչեալք. (Եբր. ՟Ժ՟Գ. 9։ Ես. ՟Ի՟Ը. 7. եւ ՟Ի՟Բ. 5։ Յուդ. 8։)

Ի սոյն միտս ցնորեալ դանդաչէր. (Եղիշ. ՟Ա։)

Ընդ մեր նման մարդոյ ոչ դանդաչեալ մտօք խօսիցիմք. (Խոսր.։)

Հյց. խնդրով ըստ յն. ոճոյ. երեւակայել, ափեղցփեղ խօսիլ.

Ոչ զանգակ նիւթոյ պղնձոյ դանդաչեցուցեալ. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Դանդաչեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to waver or tinkle, to resound.

NBHL (1)

Ոչ զանգակ նիւթոյ պղնձոյ դանդաչեցուցեալ. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Դանդաչկոտ

See full entry →

adj.

wavering.

NBHL (1)

Դանդաչկոտք յոյժ, եւ մեղկեալք ի ծուլութենէ. (Մագ. ՟Ա։)


Դաշնադիր, դրաց

See full entry →

s. adj.

contractor, that contracts;
— լինել, to contract, to make an agreement, to negotiate.

NBHL (1)

Որոյ եդեալ է դաշինս ընդ այլում.


Դաշնակաւոր, աց

See full entry →

adj.

harmonious.

NBHL (1)

Զդաշնակաւորն եւ զքաջամատն ո՛չ ձայնիւ առաւել քան մտօք ցուցանել։ Վասն ի շարժմանն եղելոյ ձայնիցն դաշնակաւորաց. (Փիլ. ել.։)


Դաշնակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

harmony.

NBHL (1)

Քնարական քերթութիւնս ունի յարմարումն չդաշնակումն ձայնի եւ աղւոյն եւ ոտին ի միասին. (Նչ. քեր.։)


Դաշնակումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դաշնակութիւն.

NBHL (1)

Քնարական քերթութիւնս ունի յարմարումն չդաշնակումն ձայնի եւ աղւոյն եւ ոտին ի միասին. (Նչ. քեր.։)


Դաշնաւոր, աց

See full entry →

adj.

confederate, allied;
stipulated, conventional.

NBHL (1)

Պա՛րտ է ասացուածին դաշնաւոր գոլ. (Պիտ.։ նոյնպէս եւ Փիլ. ել. ՟Բ. 38. ըստ մի ձեռ։)


Դաշնաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to agree;
to confederate, to ally;
to conspire, to plot.

NBHL (2)

Սակս կատարելոյ զուխտն միայնակեցութեանն, զոր դաշնաւորեաց ի ծովուն. (Ճ. ՟Բ.։)

Խոստացայ դաշնաւորեցի քեզ հաճոյանալ. (Նար. ՟Ե։ Յօրինաւորն դաշնաւորէ մնալ. Լմբ. տնտես.։)


Դաշտային

See full entry →

cf. Դաշտական.

NBHL (2)

Վասն անհարթութեան լեռնայնոյն եւ դաշտայնոյն։ Զլեռնային եւ զդաշտային (վայրս) սերմանեաց եւ տնկեաց. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. բագն.։)

Ըստ կարգի մատակարարեալ (աստուծոյ) զլեռնայինս եւ զդաշտայինս. (Մխ. առակ.։)


Դաշտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become a plain, to be flat.

NBHL (1)

Ի ձեռն առաջին կնոջն դաշտացաւ բնութիւնս մեր, եւ կոխան եղեւ ոտից թշնամւոյն. (Ոսկիփոր.։)


Դաշտանիկ

See full entry →

adj.

monthly.

NBHL (1)

Հրաժարել ի դաշտանիկն մերձենալոյ. (Բուզ. ՟Դ. 4։)


Դաշտավայր, աց

See full entry →

s.

plain, heath, country ntry, field.

NBHL (1)

Բնակելոյ ի լեռնակողման, եւ ի հարաւ, եւ ի դաշտավայրս. (Դտ. ՟Ա. 9։)


Դաշտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to plain, to lovel.

NBHL (1)

Որ յառաջ դաշտացեալ եւ կոխան լեալ էաք թշնամւոյն, այժմ ի վայր տափացեալ դաշտացոյց զնոյն իւրովքն հանդերձ, եւ զմեզ լեռնացուցեալ բարձրացոյց ի վերայ նորա. (Լաստ. ընթերց.։)


Դողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

trepidation;
start;
shudder, horrour;
convulsive motion;
whim;
shiver, shivering;
ի դողման լինել, կալ, զդողման հարկանիլ, to tremble;
ահիւ եւ դողութեամբ, with fear and trembling;
եմուտ — յոսկերս իմ, (the shudder penetrated to my bones), I trembled with fright, I shuddered with fear;
— կալցի ի քէն զլերինս, at thy presence the mountains will tremble;
— երկրի, earth-quake.

NBHL (1)

Ի դողման եղեալ զարհուրեցան յոյժ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)


Դողումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դողութիւն.

NBHL (1)

Ի դողման եղեալ զարհուրեցան յոյժ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)


Դորսովիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to languish, to grow weak, to die of hunger.

NBHL (2)

Յոյժ սովիլ. նքողիլ. նքթիլ. եւ Պասքիլ. կամ Թօշնիլ. կթոտիլ.

Սկսան դորսովել ի քաղցոյ, կամ ի ծարաւոյ. (Բուզ. ՟Դ. 6։)


Դու, քո

See full entry →

pron.

thou, thee;
ի քէն, from, by or of thee;
thyself;
զքէն, upon thee;
of thee.

NBHL (1)

Ո՛չ զԴո՛ւն (կոչական դերանունդ) առանց պատճառի դնէ նախկին, թէ Դո՛ւ աստուածդ եւ որդիդ աստուծոյ հօր եւ այլն. (Խոսր. պտրգ.։)


Դուար, ի, աց

See full entry →

s.

cattle.

NBHL (2)

Խոյ, գոնչակ, վիդոն, դուար, (կամ դւաչ), մալ. այսոքիկ արականք ի վերայ հօտից ասացեալ են նշանակութեամբ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)

Դուար եւ հօրան, ոչխարաց բոյլ։ (Հին բռ.)


Դուզնաքեայ, քէից

See full entry →

adj.

little, very little, moderate, small, light, thin.

NBHL (5)

βραχύς, -ύτερος, -ύτατος, ἕλαττος, ἕλασσος, ἤττον, τυχόν minor, brevior, tenuis, vilis, vulgaris Դոյզն եւ չնչին. փանաքի. փոքր. թեթեւ. սուղ. յետին. նուաստ. հասարակ. սոսկական. հարեւանցի. սակաւագին. գծուծ. աննշան. անշուք (իր, եւ անձն).

Ասել դուզնաքեայ իմն թուի, բայց գործով հաստատել մեծ է։ Դուզնաքեայ գործ։ Կերպարանաց դուզնաքեայց։ Ի դուզնաքեայսն վարիցի խորհուրդսն։ Դուզնաքեայ զգեստ, նիւթ, շահ, պատճառք։ Դուզնաքեայք ոք։ Ոչ ի դուզնաքւոյ (ուստեք)։ Ո՛չ ի դուզնաքոյ ումեքէ։ Դուզնաքեացն՝ նուազք։ Դուազնաքեօքն շատին։ Դուզնաքեա՞յց լինի պատճառք չարեաց. (Փիլ.։)

Զկնի դուզնաքւոյ հանդերձեալ էր ի կոչումն գալ. (Բրս. սղ.։)

դուզնաքեայ. մ. Սակաւուք. դոյզն ինչ. թեթեւաբար.

Երերեալ դողացին ոչ դուզնաքեայ, այլ յոյժ սաստիկ եւ ահագին։ Ոչ դուզնաքեայ պատմէ զառնս լաւութիւն, այլ ուժգին եւ մեծապէս. (Եղիշ. խաչել. եւ Եղիշ. թաղմ.։)


Դում, դմոյ

See full entry →

s.

catarrh;
cf. Հարբուխ.

NBHL (1)

Իջուած գլխոյ. որ եւ ասի ՀԱՐԲՈՒԽ, ՌԸՆԳՑԱՒ.


Դուռն, դրանց, դրաց

See full entry →

s.

door, entrance;
sluice;
— մեծ, portal;
— or — արքունի, the Ottoman or Sublime Port;
the Court;
դրան մարդիկ, the courtiers;
դրան երէց, almoner, chaplain;
արտաքին դրունք, porch, portico;
դրանց ի դուրս, դրանէ ի —, from door to door;
գրօք փակելովք, with closed doors;
դուրք դրանն, the street door, the gate, portal;
ի դուրս, out;
ի դուրս մերձեալ, եկեալ, հասեալ, impending, very near;
առ դուրս մահու, at death's door;
դրունք դժոխոց, the gates of Hell.

NBHL (5)

յն. թի՛ռա. պ. տէ՛ռ. սանս. տվա՛ռա. θύρα, πύλη porta, ianua, ostium, vestibulum դուռ. Մուտ եւ ել բնակարանի. մասն շինուածոյ փակելի եւ բանալի ի պէտս անցից ներքուստ արտաքս.

Ի դուռն եկեալ հասեալ էր այնուհետեւ յոյսն հեթանոսաց. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 5։)

Դուռն բանայ հեթանոսաց հաւատոյ. (Երզն. մտթ.։)

Դուռն է բանական հոգւոյն՝ ցանկականն։ Դուռն եղեւ ուղիղ հարցումն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ստիպ.։)

Զինուորեալ ի դուռն։ Ի դրանն մարդկանէ։ Զբազմութիւն դրան իւրոյ։ Դրամբ եւ ընտանեօք. այսինքն իշխանօք եւ սպասաւորօք. (Փարպ.։)


Դուրք

See full entry →

cf. Դուռն.

NBHL (2)

Ի ԴՈՒՐՍ. մ. ἕξω extra, foras Արտաքոյ քան զդուրս, այսինքն քան զդրունս. դռնէ դուրս. եւ պարզապէս՝ Արտաքոյ. արտաքս. ի բաց. անդր. յետս. յառաջ. դո՛ւրս, դէպ ի դուրսը.

Ի դուրս բերել (զբան, զզօրութիւն)։ Ի դուրս հանել ընկենուլ։ Ի դուրս ելանել (ի տապանէ)։ Ուղէշքն ի ծառոյ ի դուրս բուսեալք. (Փիլ.։)


Դոփիւն

See full entry →

s.

stamping of feet.

NBHL (1)

ԴՈՓԻՒՆ կամ ԴՈՓՈՒՄՆ. κρότος strepitus Ոտնաձայն, եւ շաչիւն շառաչիւն. դղրդիւն ի դոփելոյ ոտիւք.


Դոփումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դոփիւն.

NBHL (1)

ԴՈՓԻՒՆ կամ ԴՈՓՈՒՄՆ. κρότος strepitus Ոտնաձայն, եւ շաչիւն շառաչիւն. դղրդիւն ի դոփելոյ ոտիւք.


Դպրոց, աց

See full entry →

cf. Դպրատուն.

NBHL (1)

Դպրոցս ասորի եւ յոյն. (Խոր.։ եւ Փարպ.։)


Դպրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

office of notary;
literature, letters;
book, register;
lecture, study;
order of lecturers;
այր առանց դպրութեան, an idiot, ignorant, unlettered, illiterate person;
գեղեցիկ —ք, the belles lettres, or polite literature.

NBHL (2)

Յոյն դպրութիւն. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Կնքեալ ի դպրութիւն աստուծոյ. (Փարպ.։)


Դռնակ, աց

See full entry →

s.

wicket;
door of a carriage, etc.

NBHL (1)

Դուռն փոքրիկ. պահարան տփոյ.


Դռնապահ

See full entry →

s.

porter, usber, door-keeper.

NBHL (1)

Բարկութիւն հոգւոյն դռնապահ կացեալ՝ կատաղել ընդդէմ օտարին սատանայի. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Դռնապան, աց

See full entry →

cf. Դռնապահ.

NBHL (1)

Ողջոյն տամ սարկաւագաց, եւ կիսասարկաւագաց, եւ դպրաց, եւ ընթերցողաց, եւ դռնապանաց. (Ածազգ. ՟Ը։)


Դռնապանուհի, հւոյ

See full entry →

s.

portress.

NBHL (1)

Ասաց զդռնապանուհին, եւ եմոյծ ի ներքս զպետրոս. (Բրսղ. մրկ.։)


Դռնափակ, աց

See full entry →

s.

latch, suiallbolt;
lock, bar.

NBHL (1)

μοχλός vectis, repagulum Աղխ փակելոյ զդուռն. նիգ, փակաղակ, պարզունակ.


Դռոհ՞՞՞տամ

See full entry →

cf. Գռոհ.

NBHL (1)

Դռոհ տուեալ հասանէին բազմութիւն ժողովոյն. (Ճ. ՟Ա.։)