plain, level, even, equal.
· Calfa
Զբնաւս տածէ մակաւասար բնութիւնն։ Անեղակա եւ մակաւասար բնութիւն ի վերայ կալով ամենայնի՝ նախախնամէ զամենեսեան. (Ճ. ՟Ա.։ Մագ. ՟Ե։)
to tend, to pasture, to feed one's flocks;
to have the cure of souls;
to lead, to conduct, to guide;
մահ —եսցէ զնոսա, death will pasture on them.
· Calfa
Հովուելն տածելոյ եւ նախախնամելոյ է նշանակ. (Լմբ. սղ.։)
to ornament or adorn wonderfully well.
· Calfa
Զգոյակքս ամենայն նախախնամես, եւ առաւել հրաշազարդեալ յօրինես. (Խոսր.։)
to hope together, to mutually encourage with hope.
· Calfa
Զուարճ եւ զուարթ խրախութեամբ յուսակցէին առ տիրական նախախնամող հոգաբարձութիւն շինութեան աշխարհիս. (Արծր. ՟Դ. 4։)
he, she;
that, it;
ուտէ նա, he or she eats;
ուտեն նոքա, they are eating;
խնդրեմ զնա, I am looking for him, her or it;
ասեն նոքա, they say;
նա է, it is he or she;
անուն նորա, his, her or its name;
ետու նոցա, I have given them;
նոքա նոքին, they;
նմա, to him or her;
նորա, to him or to her;
նոցա, to them;
but, however, nevertheless, yet;
indeed, really, in fact;
նա՛ է, that is, that is to say, i.e.;
նա աւանիկ, նա աւասիկ, look there, look here;
but, yet;
նա եւ, also, even, likewise, again;
moreover, besides;
նա զի, նա մանաւանդ թէ, above all, the more;
rather;
նա եւ ոչ, neither, nor;
not even;
նա եւ արդ իսկ ոչ, not even now;
նա ուրեմն, certainly;
perhaps, it may be that;
well;
now, then.
· Calfa
Զառ մեզ նախախնամութիւնսն զամենեսեան սակաւք գիտացին. նա ուրեմն եւ ոչ սակաւք. (Մաքս. ի դիոն.։)
provident;
— խնամք, foresight;
— զգուշութիւն, precaution.
· Calfa
Որ կարի նախահոգակն է, առանց վերին նախախնամութեան վճարել ինչ ոչ կարէ. (Իգն.։)
προμηθής, προνοητής, προνοητικός providus, provisor, procurans եւ այլն. Կանխաւ հոգացօղ՝ խնամակալու. նախախնամօղ. յառաջատես. փութաջան եւ զգուշաւոր վասն ապագայից.
predestination.
· Calfa
προορισμός praedestinatio, prafinitio, ordinatio, dispositio. Կարգաւորութիւն աստուծոյ ի յաւիտենից. բան որոշեալ ի միտս աստուծոյ ըստ բնական եւ գերբնական նախախնամութեան. հրաւիրան ընտրելոց.
knowing, acquainted with beforehand;
prescient, provident.
· Calfa
προεννοῶν, πρόνοος, προνοητικός qui praesagit, praescius, providus. Յառաջիմաց. կանխաւ իրազեկ՝ գիտակ. նախագէտ. նախագիտական. նախախնամ.
prescience, foreknowledge;
presentiment.
· Calfa
πρόνοια praescientia, provisio, providentia. Յառաջգիտութիւն. նախատեսութիւն. նախախնամութիւն.
cf. Նախահոգ.
· Calfa
Յառաջահոգակ նախախնամութեամբն զբնաւ տնօրինէ. (Սկեւռ. ի լմբ.։)
foresight, prevision.
· Calfa
πρόνοια, προμηθία praevidentia, providentia. Նախատեսութիւն. նախագիտութիւն. նախախնամութիւն. խնամ. նախահայեաց զգուշութիւն.
prescience.
· Calfa
πρόγνωσις praenotio, praescientia եւ προφητεία, πρόρρησις prophetia, praedictio. որ եւ ՅԱՌԱՋԱԳԻՏՈՒԹԻՒՆ. ՆԱԽԱԳԻՏՈՒԹԻՒՆ. Կանուխ գիտութիւն. նախատեսութիւն, նախախնամութիւն Աստուծոյ. եւ Կանխաձայնութիւն. մարգարէութիւն. եւ Կանխագոյն տեղեկութիւն.
large-eyed;
keen or piercing-eyed.
· Calfa
Կուրաց եւ խաւարելոց լոյս, մեծաչէից եւ տեսանողաց արարիչ եւ նախախնամօղ. (Սարկ. աղ.։)
administration, management;
economy;
stewardship;
dispensation, distribution.
· Calfa
χορηγία largitio, subministratio οἱκονομία, διοίκησις dispensatio, oeconomia διακονία ministerium. Տնտեսութիւն. տնօրէնութիւն. բաշխումն. նախախնամութիւն. խնամակալութիւն. պաշտօն.
philanthropical.
· Calfa
Արտասուելովն՝ զմարդասիրականն եւ զնախախնամականն յայտ առնէր զգութսն. (Կիւրղ. ղկ.։)
universal, all, whole.
· Calfa
Արարիչ եւ նախախնամօղ համաբոլոր կենդանեաց. (Մանդ. ՟Ժ՟Ա։)
generally, universally.
· Calfa
Հանրաբար նախախնամել նոցա զմարդիկ. (Շ. հրեշտ.։)
cf. Պատար.
· Calfa
Պատարուն բոլորն իսկ լցեալ իմաստութեամբ։ Պատարուն եւ լի զնախախնամութեանցն առեալ տանի շնորհ. (Պիտ.։)
to bind in every part, to pinion, to garrott.
· Calfa
Զբոլորն առ միմեանս եւ առ ինքն նախախնամաբար պարապնդէ. (Մաքս. եկեղ.։)
posture, position, standing still;
stage, pause, rest, stop, halt;
dwelling, lodge, seat;
situation, state;
conduct, customs;
being, substance
existing, existent;
զ— առնուլ, to stop, to pause, to halt, to rest, to cease;
կալ յուղիղ —ի, to remain in uprightness;
ոչ լինիցի — թաթից ոտից քոց, neither shall the sole of thy foot have rest;
կաց ի —ի քում, stand upright !
· Calfa
foresight, precaution;
prevision.
· Calfa
πρόνοια, πρόγνωσις praenotio, praescientia, providentia. Նախատեսութիւն, կանխագիտութիւն, նախախնամութիւն աստուծոյ. եւ մարգարէութիւն.
to drive a coach;
to conduct, to direct, to guide, to govern, to rule, to regulate;
սրարշաւ —, to drive, to rattle along at full speed;
—իմ ի թեւս հաղմոց, to be borne on the wings of the wind.
· Calfa
ԿԱՌԱՎԱՐԵՄ. ն. κατευθύνω, ἅγω, διοικέω, οἱκονομέω rego, dirigo, duco, guberno, administro. Նմանութեամբ ասի զաստուծոյ եւ եթ, որպէս Ուղղել, առաջնորդել, վարել, ղեկավարել, տնտեսել, հոգալ, նախախնամել։
act of driving;
conduct, regency, direction, government;
— տան, house-keeping, economy;
— քաղաքի, policy, politics.
· Calfa
ἀρματηλασία, ἠνιόχισις aurigatio, moderatio եւ այլն. Վարելն զկառս. եւ նմանութեամբ՝ Առաջնորդութիւն, ուղղութիւն, եւ նախախնամական տնտեսութիւն. տեսչութիւն.
to praise, to vaunt, to glorify, to sing the praises of, to extol, to cry or preach up, to exalt, to flatter, to laud, to commend.
· Calfa
Ամենայն ուժով փորձեցին զայս նախախնամութիւն (բժշկական արուեստի) պանծացուցանել յաշխարհի. (Պիտ.։)
fond of making presents, liberal, generous, large-hearted, open-handed, munificent.
· Calfa
Ի պարգեւասէր նախախնամութեանցն իմացեալ (լինի աստուած՝) թէ է՛, եւ փրկիչ է. (Մաքս. ի դիոն.։)
bit, curb, bridle, rein, snaffle;
check, curb;
— զօրութենաչափ, dynamometrical brake, friction-brake;
—ս դնել, to put a check upon, to curb, to put a term to;
—ս արկանել, cf. Սանձեմ.
· Calfa
tutelar, tutelary;
guardian;
trustee, administrator;
regent;
prefect;
curator, custodian.
· Calfa
Եւ իբր Խնամողական, նախախնամական.
care, attention, solicitude;
tutelage;
regency;
protection, guardianship;
Divine Providence.
· Calfa
πρόνοια providentia. Խնամք եւ նախախնամութիւն աստուծոյ. եւ Նոյն ինքն աստուած բարեխնամօղ.
recovery of senses, return to sense, amendment;
wisdom, prudence;
sobriety, chastity;
watchfulness, watching;
զգաստութեամբ, soberly;
— ի կերակուրս, abstemiousness;
— մըտաց, readiness of wit, presence of mind;
դառնալ, գալ ի —, to recover one's self, or one's wits, to come to one's self again;
to be cured (of), weaned (from);
ածել ի —, cf. Զգաստացուցանեմ.
· Calfa
Զգաստութեամբ եւ համեստութեամբ վարս ունել ուղիղ բանն առթէ։ Զգաստութիւն նախախնամութեամբ զամենայն ինչ գործէ. (Փիլ.։)
that conserves or keeps in safe custody.
· Calfa
Բարեգործական է բարին, եւ նախախնամական որոց ի նմանէն բոլորից, եւ զգուշողական. (Մաքս. եկեղ.։)
sober-mindedness.
· Calfa
Օրինադրին պարտ է ջանալ՝ խոհեմութեան քաղաքացն, որչա հնար իցէ. նախախնամել, եւ զանխոհեմութիւնն ի բաց բառնալ. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)
to resist, to growproud, ferocious, to rebel;
cf. Ըմպահկեցուցանեմ.
· Calfa
Զառաջին յարձակմունսն ոգւոյն ընդ կրուկն դարձուցանէ՝ ըմպահկեցուցեալ նախախնամութեամբ, զի մի՛ գահավէժ լիցի. (Փիլ. լին. ՟Դ. 65։)
to restrain, to bridle, to repress, to tame, to break in.
· Calfa
Զառաջին յարձակմունսն ոգւոյն ընդ կրուկն դարձուցանէ՝ ըմպահկեցուցեալ նախախնամութեամբ, զի մի՛ գահավէժ լիցի. (Փիլ. լին. ՟Դ. 65։)
rejoicing, cheerfulness, merriment;
banquet, feast;
joyful, gay, merry, cheerful;
— առնել, to make merry, to rejoice;
— լինել, to rejoice, to be delighted.
· Calfa
Ո՛չ յիշեցի զանզրաւն խրախ նախախնամութեան ահաւորիդ ի վերայ չարագործիս (իբրեւ ի դարձ անառակին). (Բենիկ.։)
low-speaking.
· Calfa
Ո՛վ փոքրաբանդ ի մեծամեծս։ Զարիստոտէլի զփոքրաբան նախախնամութիւնն եւ զարուեստաւորն. (Ածաբ. յայտն.։ Առ որս. ՟Ա։)
providential;
— տեսչութիւն, Divine Providence.
· Calfa
Եղեալն վերին խնամօք կամ տեսչութեամբն աստուծոյ. նախախնամական.
superior, celestial;
aerial, ethereal;
cf. Վերին;
angel.
· Calfa
Վերնական նախախնամութիւն, կամ զօրութիւն. վերնական կառք, կամ աստղ, կամ հուր, կամ ջուրք. (Պտմ. աղեքս.։ Նանայ.։ Շար.։ Շ. տաղ ծն.։ Եփր. թագ.։ Նար. յովէդ.։)
economy;
stewardship, housekeeping, management, direction, administration, distribution;
Providence;
the mystery of the incarnation;
առտնին, քաղաքական —, domestic, political economy.
· Calfa
ՏՆՏԵՍՈՒԹԻՒՆ. Վերին տեսչութիւն. նախախնամութիւն աստուծոյ.
inspector, director, overseer, intendant, guardian;
bishop.
· Calfa
ἑποπτής, κατοπτεύων, ἑπίσκοπος inspector, inspiciens, episcopus. Վերատեսուչ. վերակացու. ոստիկան. խնամօղ. նախախնամօղ. այցելու. վերադիտօղ. եպիսկոպոս.
Providence;
direction, inspection, superintendence, survey, watch;
incarnation;
police;
government;
աստուածական, վերին —, Divine Providence.
· Calfa
Ի տեսչութենէ նախախնամական սիրոյն աստուծոյ։ Ըստ տեսչութեանն աստուծոյ։ Տեսչութեամբն աստուծոյ. (Յճխ. ՟Բ. ՟Ժ՟Բ։ Նար. կուս.։)
discontent, malcontent, dissatisfied.
· Calfa
Դադարեսցուք տժգոհ լինելով զբնութենէս։ Որքան տժգոհ նախախնամութենէն լինին. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ Լմբ. պտրգ.։ Տօնակ.։)
to be discontented, displeased.
· Calfa
Դադարեսցուք տժգոհ լինելով զբնութենէս։ Որքան տժգոհ նախախնամութենէն լինին. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ Լմբ. պտրգ.։ Տօնակ.։)
to govern, to be at the helm, to steer.
· Calfa
Զծովագնաց նաւ տեսանելով ի նաւահանգիստ ածեալ սա զնաւաստին գովէ՛. քանզի անգէտ եւ ոչ իւիք է՝ իմաստուն նաւաստւոյ զսա քեղացեալ ... Ընդէ՞ր ոչ արդեօք զնախախնամութիւն յառաջ քան զաշխարհիս մասունսսախոստովանեսցէ՝ ի նմանէ ամենայն տարերց քեղացելոց. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
to sing hymns, to bless, to exalt, to give praises.
· Calfa
Արդ զայսոսիկ փափագէ բանս օրհնաբանել զնախախնամութեանն յայտնաբանականսն ատուածանունութիւս։ Բան օրհնաբանի աստուած առ ի սրբազանիցն ասացելոց (Դիոն. ածայ.։)