Your research : 1 result for մագաղաթ

Մագաղաթ, ից exact entry

s.

parchment;
scroll.

· Calfa

NBHL (6)

Գալարեսցին երկինք իբրեւ զմագաղաթ. (Ես. ՟Լ՟Դ. 4։)

Մի՛ գրեսցեն ի մագաղաթի, այլ ի թուղթս. (Վրք. հց. ՟Բ։)

Վատթարագոյն է հատառ մի մագաղաթ քան զթուզ. (Եղիշ. ՟Բ։)

Զայն ընդ բանիւ պատմութեան արկանել՝ բազում մագաղաթի ծախք լինին. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)

Բազում քարտիսի եւ մագաղաթի պէտք են. (Ասող. ՟Գ. 21։)

Ի գրոց կերպարանս ձեւէին զթուղթսն մագաղաթս. զոր միւս թարգմանն՝ թուղթս գրաձեւս ասէ. (Գէ. ես.։)


Entries' title containing մագաղաթ : 2 results

Մագաղաթագործ, աց

s.

parchment-maker.

· Calfa


Մագաղաթեայ

adj.

of parchment;
կազմ —, parchment-binding.

· Calfa

NBHL (5)

Առաքէր թուղթս մագաղաթեայս. (Ես. ՟Ժ՟Ը. 2։ Ուստի՝ Գիրք մագաղաթեայ՝ է մատեան.)

Երկին իբրեւ զմագաղաթեայ գիրս գալարէր. (Յայտ. ՟Զ. 14։)

Ունէր գիրք մի մագաղաթեայ մեծագնի. (Վրք. հց. ձ։)

Զփիլոնն, եւ զմատեանսն (կամ զգիրսն) մագաղաթեայս բերջի՛ր ընդ քեզ. (Եփր. ՟բ. տիմ.։)

βίβλινος chartaceus. Կազմեալն ի մագաղաթէ.


Definitions containing the research մագաղաթ : 34 results

Թուղթ, թղթի, թղթոց

s. com.

letter, epistle, missive;
թուղթ գրել, to write a letter;
թուղթ առաքել, to send a letter;
թուղթ ընդունել, to receive a letter;
թուղթ աղաչանաց, written entreaty, petition;
paper;
պատառ մի թուղթ, կոտորոկ թղթոյ, a bit of paper;
շրջշրջել զթուղթս գրոց, to turn over the leaves of a book;
ծրարել ի թուղթ, to put in paper;
տոգորել, արատել զթուղթ, to blot, to waste paper;
դանակ, հատիչ թղթոյ, paper-cutter or paper-knife;
թուղթ գրութեան, writing paper;
թուղթ նամակի, letter-paper;
թուղթ տոմսակի, note-paper;
թուղթ ուրուագրութեան, drawing-paper;
ծծուն թուղթ, blotting or bibulous paper;
թաւ թուղթ, pasteboard;
թուղթ ծրարի, wrapping or packing paper;
թուղթ յոռի, անպիտան, waste, paper, old papers;
մածուցիկ թուղթ, sized paper;
թուղթ տպագրութեան, printing paper;
թուղթ մագաղաթեայ, parchment, vellum;
թուղթ ճենաց, India paper;
թուղթ ծրահանելոյ, tracing paper;
թուղթ ապիկեալ, զմռնիտեալ, emery-paper, glass-paper, sand-paper;
թուղթ մզելոյ, filtering-paper;
թուղթ գունաւոր, coloured paper;
թուղթ կճեայ, marbled or stained paper;
թուղթ սեկանման, morocco paper;
թուղթ դրոշմեալ, stamped paper;
թուղթ արծնելոյ, smoothing paper;
թուղթ ձիւթեղէն, brown paper, tar paper;
թուղթ մեքենական, machine paper;
թուղթ տաշտական՝կազմ, vat-paper, handmade paper;
թուղթ գաղափարեալ, laid paper;
bills.

· Calfa

NBHL (1)

χάρτης charta Թերթ բարակ, յորոյ վերայ դրոշմին տառք. երբեմն կեղեւ եւ տերեւ ծառոց, կամ պրտու, կնիւն. ապա մագաղաթ ի մորթոյ գառանց. յետոյ ծեծածն բամբակի, լաւ եւս՝ կտաւոյ կամ վշոյ.


Մատեան, ենից

s.

book;
parchment, scroll, roll, register;
code, manuscript;
աստուածային, աստուածաշունչ —ք, the Holy Scriptures, — Bible;
—ենից դարան, library;
ի —ենի հարկանել, տալ, to write, to set down or couch in writing, to register, to record;
մատեան — գունգ, the immortal band (Persian cavalry).

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ի հլ. (կայ նաև -եանց) «մա-գաղաթ կամ թուղթ, գիրք, գրուածք, արձա-նագրութիւն, գրքի գլուխ» ՍԳր. (-րիրք բա-ռից տարբերութեան համար հմմտ. Բ. տիմ. դ. 13 Յորժամ գայցես, բերջիր և զգիրսն, մանաւանդ զմատեանսն. յն. մագաղաթ). որից մատեան կամ մատենից դարան «գրա-դարան» Բ. մակ. բ. 13. Եւս. քր. ի մատենի հարկանել կամ տալ «գրել» Եւս. քր. մատե-նագէտ. Եզեկ. իէ. 9. մատենագիր Եւս. քր Փարպ. Կոչ. մատենայած Առաթ. մատենա-պատում Կորիւն. մատենադարան Եւս. քր. հոգեմատեան Ագաթ. կրճատ ձևով ունինք մատնարկ «գրքերի դարան, մատենայարկ» (իբր ֆրանս. étagère, որից ռուս. əтажеp-кa) Արձ. 1201 և 1214 թթ. (Վիմ. տար. էջ 45 և 56)։ Նոր բառեր են մատենադարանա-պետ, մատենագիտութիւն, մատենազանկ, մատենագրական, մատենախօսական, մա-տենախօսութիւն ևն։

NBHL (1)

Թուղթ կամ գիրք մագաղաթեայ. քարտէս. մուրհակ. կոնդակ. յիշատակարան. հատոր գրոց։ Որպէս χαρτίον chartula, charta μεμβράνα membrana. Թուղթ կամ մագաղաթ, տե՛ս (Երեմ. ՟Լ՟Զ. 6. 14. 20. 21. 29։ ՟Բ. Տիմ. ՟Դ. 13։)


Տոմս, ից

cf. Տոմսակ.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

= Յն, τόμος «մագաղաթի կտոր, մի թերթ թուղթ, հատոր գրքի», որի վրայ տե՛ս և տոմ. յունարէնից է փոխառեալ ասոր. ❇ tūmsā «տետրակ, գիրք, գըր-բոյկ, թուղթ», որ թէև a-ի պատճառով ա-ւելի մօտ է հայերէնին, բայց ու ձայնաւորի պատճառով հեռանում է։-Հիւբշ. 385։

NBHL (1)

Նոյն ընդ Տօմար. յն. դօ՛մօս. τόμος . ըստ որում թուղթ. քարտէս. թերթ թղթոյ. մագաղաթ. տետրակ.


Քարտ, ից

cf. Քարտէս.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

= Յն. χάρτης «թղթի կամ մագաղաթի թերթ, գրուածք, գրութիւն, նամակ». ծա-գումն անյայտ է, բայց թերևս եգիպտաևան փոխառութիւն (Boisacq 1052)։ Բառս լունա-կան քաղաքակրթութեան միջոցով տառա-ծուած է ամէն կողմ. ինչ. լտ. charta. ե-տալ. carta, ֆր. carte, գերմ. Karte, չեխ. լեհ. ուկր. karta, ռուս. xартiя, картина, տերբ. hártija, ասոր. [syriac word] xartisā կամ xartēsā, ն. ասոր. kortesa, արաբ. [arabic word] qirtās և [arabic word] xarita, լազ. kartali, տճկ. xarta լ շատ աւելի հեռուները՝ ինչ. ավահիլի karalāsi և մալգաշ. karatāsi «թուղթ, նա-մակ»։-Հիւբշ. 388։

NBHL (2)

Ըստ այսմ եւ ես նըկարեցի՝ զներտաղական բանս ի քարտի։ Երկօք վաստակոց ի նիւթս քարտի։ Բան գրի ի քարտ եւ ի մագաղաթ. (Յիսուս որդի.։ Սկեւռ. ի լմբ.։ Վրդն. ծն.։)

ՔԱՐՏ ՔԱՐՏԷԶ ՔԱՐՏԷՆ ՔԱՐՏԷՍ. Բառ յն. խա՛րդիս, խարդիօ՛ն չ լտ. քա՛րդա, քարդուլա. χάρτης, χαρτίον, χαρτίδιον charta, -tula. եբր. մէկէլա. Թուղթ կամ մագաղաթ, յորոյ վերայ լինի գրել. թերթ գրոց. գիր ողջունի. նամակ. հրովարտակ. յետակար. գիրք. մատեան.


Անօսրութիւն, ութեան

s.

subtilty, thinness.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն նիւթոյն (մագաղաթի) անօսրութեան, եւ գրոյն գեղեցկութեան. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 51։)


Գեղեցկագիր

s. adj.

writing-master, caligrapner;
caligraphic;
— լինել, to have a fine caligraphy.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղեցկագիր էր, եւ բերին եղբարքն մագաղաթս, եւ աղաչէին զնա գրել. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)


Գալար, ից

s.

turn, rotation;
tenderness of heart, bowel.

· Calfa

NBHL (1)

λύγισμα flexus Ոլորք, որպէս օձի, աղեաց, մագաղաթի, եւ նմանեաց նոցին. լէվա, ղանղալ, էկիշ, էյիլիշ, պիւքիւլիւշ.


Գալարեմ, եցի

va.

to roll, to roll up;
to twist, to writhe, to bend;
to shrivel;
to curl.

· Calfa

NBHL (3)

Գալարեսցին երկինք իբրեւ զմագաղաթ. (Ես. ՟Լ՟Դ. 4։)

Գալարեցան աղիք նորա իբրեւ զմագաղաթ. (Ոսկիփոր.։)

Մատեան է (մագաղաթեայ) գալարելով գրել զքարտն. (Մխ. երեմ.։)


Գերանդի, դեաց

s.

scythe, sickle.

· Calfa

NBHL (1)

Գերանդի թռուցեալ, ոմանք ընթեռնուն յեբր. (Զաք. ՟Ե. 1. եւ 2։) մէկիլա, որ է մագաղաթ, մատեան։


Գրեղէն, ղինի, նաց

adj.

written.

· Calfa

NBHL (1)

Գրաւոր, գրեալ. գրաձեւ. մագաղաթեայ.


Եզր, զերք, զերաց

s.

border, extremity, end;
limit;
term;
shore;
edge;
— ունել, յ— ելանել, to end, to terminate.

· Calfa

NBHL (2)

ԵԶՐ ասի եւ Զգեստու, փեղկի, շղթայի, մագաղաթի. եւ այլն.

Յեզր մագաղաթին տեսանէի կարգ մի։ Գրեալ ի ստորին եզեր. (Փարպ.։)


Կոնդակ, աց

s.

brief, bull, decree.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ գալարիմ որպէս կոնդակ կըտակագրեան, կամ մագաղաթ՝ յորժամ ի հրոյ հոտ մերձենան. (Շ. իմ. եղակ.։)

Ունէր զկամարն ... պնակիտ դպրի ի մէջ իւր, որ է կոնդակ մագաղաթեայ. (Տօնակ.։)


Նկարեմ, եցի

va.

to paint;
to represent, to figure, to form;
to depict, to describe, to write;
— ի միտս, to imagine, to fancy, to picture to oneself;
— ի գրի, to write, to describe.

· Calfa

NBHL (1)

Բան թագաւորի նկարի ի նմա (ի մագաղաթի). (Եղիշ. ՟Բ։)


Հոտ, ոյ, ով

s.

odour, smell;
perfume, scent;
sign, indication;
— անոյշ, անուշից or անուշութեան, grateful odour, sweet, savory smell, perfume, fragrance, cf. Անուշահոտութիւն;
քաղցր, ախորժելի, թեթեւ, սաստիկ, չար —, sweet or fine, agreeable or delicious, slight, strong, disagreeable or bad odour or smell;
— գարշ, stench;
— առնուլ, հանել, to perceive an odour, to smell, to scent, cf. Հոտոտեմ;
— ունել, to smell, to be odorous;
— հարկանել, բուրել, to spread, to exhale an odour;
cf. Հարկանիմ;
ի հեռաստանէ առնու զ— պատերազմի, he smelleth the battle afar off;
ի —ոյ ջրոյ ծաղկեսցի, it will shoot up as soon as the moisture effects it.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ մագաղաթ՝ յորժամ ի հրոյ հոտ մերձենան. (Շ. իմ. եղակ.։)


Ձգեմ, եցի

va.

to stretch, to spread, to extend;
to throw, to hurl, to fling;
to shoot, to dart;
to draw;
to attract, to entice, to allure, to decoy, to lure;
to carry off, to bring, to drag, to drag along;
to take or suck in, to suck;
to inhale, to aspire, to breathe;
to lengthen out, to prolong, to protract;
*to leave;
— զօդ, to respire, to breathe;
— զաղեղն, to draw a bow;
— զնետ, to let fly an arrow, to shoot;
— զսուրն, to brandish;
to make a sword-thrust or pass;
cf. Սուր;
— զթի, to row, to impel by oars;
— զվարմ, to lay snares, to spread nets;
— զլուծ, to bear the yoke;
— զառագաստս, to sail, to unfurl or set the sails;
— զձեռն, to stretch or hold out one's hand;
յինքն —, to attract, to allure, to entice;
յինքն — զանարգանս ամենեցին, to incur the public contempt or hatred;
յանձնզցասումն ուրուք, to bring indignation or wrath upon one's head, to draw it upon oneself, to expose oneself to anger of;
— ի կորուստ, to lead to ruin or destruction;
— զկեանս, to pass one's life or days;
— զբանս, to provoke, to rouse, to excite to anger;
— առ ոք զհայհոյութեան բան, to load with insult or execration, to insult, to revile, to abuse.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչեւ ցվախճան մեծ ասէ, փոխանակ ասելոյ՝ թէ հարուստ ժամս ձգեցին զխօսսն։ Զի մի՛ ձգիցեմք զժամանակս, եւ ծախիցեմք մագաղաթ. (Կիւրղ. թագ.։)


Մեծագնի, գնւոյ

adj. adv.

costly, very dear, most expensive, high-priced, too dear, precious, rich, magnificent, sumptuous;
dearly, at avery high price;
— մեծագնել, — վաճառել, to buy or sell dearly, at a high price.

· Calfa

NBHL (1)

Ունէր գիրք մի մագաղաթեայ մեծագնի. (Վրք. հց. ձ։)


Մատանեմ, եցի

va.

to seal with a signet-ring, to seal up.

· Calfa

NBHL (1)

Մատանեալն՝ որ կայր ի վերայ մագաղաթի, ունէր վեց կնիք. (Ուռպ.։)


Մարդատեցութիւն, ութեան

s.

misanthropy, hatred of mankind.

· Calfa

NBHL (1)

Ինձն բնութիւն ունի մարդատեցութեան. պատառէ զմագաղաթն, եւ անդ ցուցանէ զբնութեանն մարդատեցութիւնն. (Մաշկ.։)


Խփանեմ, խփի

va.

to cover;
to shut.

· Calfa

NBHL (1)

խփեալ զգիրսն. (որպէս ծալելով զմագաղաթն). (Ղկ. ՟Դ. 24։)


Խփեմ, եցի

va.

cf. Խփանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

խփեալ զգիրսն. (որպէս ծալելով զմագաղաթն). (Ղկ. ՟Դ. 24։)


Պատառ, աց

s.

bit, slice;
mouthful;
piece, shred, strip;
պատառ պատառ, in pieces, in rags;
piecemeal;
— մի հացի, a bit or piece of bread;
բրդել —ս —ս, to cut in pieces or in bits;
ի մի — կլանել, to devour, to take in one mouthful;
— — կոտորել, to be lacerated, torn or cut to pieces, butchered;
— — երկիր անկանիլ, to fall off bit by bit, to decay gradually.

· Calfa

NBHL (1)

Առ կարօտութեան ժտի աղքատն, առ պատառի միոջ կապերտի։ Պատառ մի մագաղաթ. (Ոսկ. ես.։ Եղիշ. ՟Բ։)


Պարզեմ, եցի

va.

to simplify;
to clarify, to filter;
to clear, to purify;
to expand, to slacken;
to unfold, to unroll, to untwist, to display, to spread, to put or set forth;
to unravel, to clear up, to disentangle, to develop, to explain, to expound, to illustrate;
— զդրօշս, to hoist, to infurl a flag, to let fly the ensign, to display the colours;
— առագաստս, to heave out, to set a sail.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ պարզեալ զթուղթսն (մագաղաթեայս) աղեքսանդր՝ ընթեռնոյր. (Պտմ. աղեքս.։)


Պրտուեղէն, ղինի, նաց

adj. s.

made of rush or papyrus;
rush-mat;
rush-garments;
— թուղթ, papyrus-scroll.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ գրեսցեն ի մագաղաթ, այլ ի թուղթս պրտուեղէնս. (Վրք. հց. ձ։)


Սրբագրութիւն, ութեան

s.

correction.

· Calfa

NBHL (1)

Ասէ յովհաննէս. բե՛ր մեզ այլ եւս մագաղաթ յաղագս սրբագրութեան աստուածական տեսլեանն. (Ճ. ՟Ա.։)


Վատթարագոյն

adj.

worse, more wicked.

· Calfa

NBHL (1)

Վատթարագոյն է պատառ մի մագաղաթ քան զթուզ։ Որ քան զմեղուս վատթարագոյն եւս են ի զայրանալն իւրեանց. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Է։)


Փոխադրեմ, եցի

va. vn.

to transpose, to transfer, to transport, to displace;
to remove;
to copy;
to translate;
to depart from this world, to die.

· Calfa

NBHL (1)

Առ որդեակ զմագաղաթսդ, եւ փոխադրեա զտեսիլդ ի դմա։ Առէ՛ք եւ զայդ եղբարք, եւ փոխագրեցէք, եւ դիք յամենայն եկեղեցիս. (Ճ. ՟Ա.։)


Քարտէզ, տիզաց

cf. Քարտէս.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ այսմ եւ ես նըկարեցի՝ զներտաղական բանս ի քարտի։ Երկօք վաստակոց ի նիւթս քարտի։ Բան գրի ի քարտ եւ ի մագաղաթ. (Յիսուս որդի.։ Սկեւռ. ի լմբ.։ Վրդն. ծն.։)

ՔԱՐՏ ՔԱՐՏԷԶ ՔԱՐՏԷՆ ՔԱՐՏԷՍ. Բառ յն. խա՛րդիս, խարդիօ՛ն չ լտ. քա՛րդա, քարդուլա. χάρτης, χαρτίον, χαρτίδιον charta, -tula. եբր. մէկէլա. Թուղթ կամ մագաղաթ, յորոյ վերայ լինի գրել. թերթ գրոց. գիր ողջունի. նամակ. հրովարտակ. յետակար. գիրք. մատեան.


Քարտէն, տենի

cf. Քարտէս.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ այսմ եւ ես նըկարեցի՝ զներտաղական բանս ի քարտի։ Երկօք վաստակոց ի նիւթս քարտի։ Բան գրի ի քարտ եւ ի մագաղաթ. (Յիսուս որդի.։ Սկեւռ. ի լմբ.։ Վրդն. ծն.։)

ՔԱՐՏ ՔԱՐՏԷԶ ՔԱՐՏԷՆ ՔԱՐՏԷՍ. Բառ յն. խա՛րդիս, խարդիօ՛ն չ լտ. քա՛րդա, քարդուլա. χάρτης, χαρτίον, χαρτίδιον charta, -tula. եբր. մէկէլա. Թուղթ կամ մագաղաթ, յորոյ վերայ լինի գրել. թերթ գրոց. գիր ողջունի. նամակ. հրովարտակ. յետակար. գիրք. մատեան..


Քարտէս, տիսաց

s.

card, paper, parchment;
cartoon, pasteboard;
letter;
book.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ այսմ եւ ես նըկարեցի՝ զներտաղական բանս ի քարտի։ Երկօք վաստակոց ի նիւթս քարտի։ Բան գրի ի քարտ եւ ի մագաղաթ. (Յիսուս որդի.։ Սկեւռ. ի լմբ.։ Վրդն. ծն.։)

ՔԱՐՏ ՔԱՐՏԷԶ ՔԱՐՏԷՆ ՔԱՐՏԷՍ. Բառ յն. խա՛րդիս, խարդիօ՛ն չ լտ. քա՛րդա, քարդուլա. χάρτης, χαρτίον, χαρτίδιον charta, -tula. եբր. մէկէլա. Թուղթ կամ մագաղաթ, յորոյ վերայ լինի գրել. թերթ գրոց. գիր ողջունի. նամակ. հրովարտակ. յետակար. գիրք. մատեան.


Քեմխտական, ի, աց

adj.

leathern, parchment.

· Calfa

NBHL (1)

Կաշեայ. մագաղաթեայ.


Քերեմ, եցի

va. mar.

to erase, to scratch out;
to scrape, to scratch, to grate, to graze, to rasp, to plane, to polish;
to rub the skin off, to excoriate, to flay, to lacerate, to torture;
to take away, to remove, to annul;
to engrave, to inscribe, to write;
— առ, to graze, to touch slightly;
— առ ափամբք, to skirt, to coast along, to keep close to the shore;
— զափամբք, to go terra a terra, to sail along the coast;
— զամօթն ի բաց —, to lay aside all sense of shame, cf. Ունչք.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԵՐԵԼ. γράφω scribo. Գրել. դրոշմել. ըստ որում նախնիք գրէին ի վրայ արեւոց եւ կեղեւոց՝ երկաթի գրչաւ քերելով եւ գծագրելով. որպէս եւ զկնի ի վերայ քերեալ մագաղաթից սեւագեղով.


Աստուած, տուծոյ

s.

God, the Supreme Being.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

հին և ընտիր բառ, որից ունինք մի քանի հարիւր ածանցներ. հնագոյններից յիշենք հետևեալները. աստուածառարռառ Ագաթ. Վեցօր. Կորիւն. աստուածաբեր Կո-րիւն Ագաթ. աստուածագէտ Ոսկ. Ագաթ. աս-տուածագիր Բուզ. աստուածախուი Եռն աս-տուածախօս Սեբեր. Ագաթ. աստուածախօ-նել Ոսկ. ա. տիմ. աստուածահար կոչ. աս-տուածանշան Եւս. քր. աստուածեղէն ՍԳր. Իւեռ ձն. Բուր. աստուածական Ագաթ. Եզն. Ոսկ. ես. անաստուած Եփես. բ. 12. Կոչ. բազ-մաստուածեան Եզն. Սեբեր. երեքաստուա-ծեան Սեբեր. չաստուած ՍԳր. Եզն. Սեբեր. յետին են աստուածունի «աստուածային» ևնևր հաւ. 315. աստուածարել, աստուածա-րեալ ևն՝ ար մասնիկով. հմմտ. մեծ-ար-ել, հրաժ-ար-իլ։-Մեր քերականութիւնները սո-վորեցնում են թէ Աստուած բառը նշանակե-բով «ճշմարիտ Աստուածը», հոլովւում է Աս-տուծոյ, յԱստուծոյ, Աստուծով, իսկ «չաս. ռուած» նշանակութեամբ հոլովւում է աո-տուածոյ, աստուածոց, աստուածով ևն (տե՛ս Բագրատունի, Քերակ. զարգաց. էջ 24), բայց այս կանոնը սխալ է։ Ստոյգն այն է, որ ա-ռաջին նշանակութեամբ բառս երբեք ամ. բողջովին չէ գրուած մեր ձեռագրերի մէջ, այլ միշտ պատուվ՝ Ած, Այ, յԱյ, Ավ։ Օրինակի համար կրկնագիր Ագաթանգեղոսի մէջ ած, ოծն. ιծ, զածս պատահում է 10 անգամ, իսկ բարդութեանց մէջ 20 անգամ և միշտ գրուած է ած. սեռական այ՝ 20 անգամ. բա-ցառական յայ՝ 3 անգամ. ընդամէնը 53 ան-գամ և միշտ պատուով (տե՛ս իմ յօդուածը ՀԱ 1913, էջ 4)։ Այսպիսի համառօտագրու-թիւններով ի հարկէ կարելի չէ իմանալ բառի ճիշտ ընթերցումը. բայց կարելի էլ չէ առանց պատճառի պնդել թէ հին հնչումն էր Աստու-ծոյ։ Ընդհակառակը՝ յոգնակի հոլովները, չաստուածոյ սեռականը, անաստուած, ան-աստուածի, անաստուածիւ ձևերը և հայերէ-նի ընդհանուր ձայնափոխութեան օրէնքները ցոյց են տալիս թէ հին հայերէնի մէջ աստու-ծոյ ձևով մի բառ չէր կարող գոյութիւն ունե-նալ և թէ աստուած՝ ամէն նշանակութեամբ էլ հոլովւում էր աստուածոյ, աստուածով ևն. Մեր ձեռագրերում կան արդէն մի քանի դէպ-քեր, որոնք վերի կանոնին հակառակ են. այս-պէս՝ էջմիածնի Կարինեան թ. 526 ձեռագրի (ՋՉ=1457 թուից) մագաղաթեայ պահպա-նաևում գտնում ենք աստուծոյն ամբողջա-կան գրութիւնը (Գրծ. ե. 43, որ տպագրում աստուածոյն է. Մ. վրդ. Մաքսուդեանց ՀԱ 1913, 312). կրկնագիր Ագաթանգեղոսում՝ էջ 52բ գրուած է աստուծոց և 30 ա աստու-ծոցն (Աճառ. ՀԱ 1913, էջ 4). բայց երեք պա-րագային էլ խօսքը չաստուածների վրայ է և հետևաբար՝ ըստ ենթադրեալ կանոնի՝ պիտի լինէր աստուածոյ, աստուածոց։-Աստուծոյ, ձևը միջին հայերէն է, որ կանոնասորապէս յառաջացած է հնագոյն *աստուածոյ սեռա-կանից, միջին ա-ի անկման օրէնքը հաստա-տուելուց յետոյ. *աստուածոյ ձևը տառացի գրուած չլինելով անհետացել է և ժողովրդա-իսկ հնագոյն բնագրերի մէջ։ (Այս գաղափա-րը յայտնած և պաշտպանած է Meillet. վեր-ջին անգամ տե՛ս իր Altarmenisches Fle-mentarbuch1913, էջ 20. Հիւբշման ևս համա-ձայն է նրան (անձնական). միայն Pedersen ծում է թէ աստուծոյ հին հայերէնի յատուկ մի ձև է և յառաջացած է երաժշտական շեշ-տի պատճառով *աստուածոյ նախաձևից։ Բայց այս պարագային ինչո՛ւ «չաստուած» նշանակութեամբ մնաց աստուածոյ։


Հուսկ

adj. adv.

last;
— յետին, վերջին, the last, the last of all, the hindmost;
— յետոյ, — ուրեմն, after all, at last, lastly, finally.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«յետին, վերջին, ամէնից յետոյ». գործածւում է մանավանդ հուսկ յետին, հուսկ յետոյ, հուսկ վերջին դարձուածների մէջ՝ Ծն. լգ. 2. Ա. կոր. ժե. 8. Եւս օր. աւե-լի անկախ ձևով կայ հուսկ կրտսերն Եւս. քր. հուսկ յեզր մագաղաթին Փարպ. առհասարակ գործածւում է անհոլով. միայն Մագ. թղ. ունի ի հլ. (Ի հուսկիցս կարծեաց)։


Քեմուխտ, մխտոյ

s.

leather, Morocco leather.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«ողորկեալ կաշի՝ գրքի կազմի համար» Մագ. քեր. 223= Երզն. քեր. որից քեմխտական «մագաղաթեայ, կաշեայ» Մագ. քեր. և աւելի հնից՝ քեմխտապատ «կաշե-պատ» Խոր. բ. 82։