Definitions containing the research հաւ : 3432 Results

Ունայնամիտ

See full entry →

adj.

empty-headed, *addle-headed, giddy.

NBHL (1)

Ունայնամտին նեստորի հաւատացեալ. (Դամասկ.։)


Ուշ, ոյ, ի

See full entry →

s. adj. adv.

memory, remembrance;
attention;
intelligence, mind, sentiment, sense, instinct;
late;
cf. Յուշիկ;
— եւ ուրուշ, the senses;
— ի կուրծ, attentively, carefully, heedfully;
—ի —ով, with great attention, most attentively, more at leisure, diligently, carefully;
— առնել, առնուլ, ունել, դնել, to pay attention, to be attentive, to have in view, not to lose sight of;
to apply oneself to;
to mind, to take care, to be heedful or cautious, to take good heed, to be on one's guard;
to tend to, to aim at, to seek, to try, to endeavour, to strive;
յ— ածել, առնել, արկանել, to recall to mind, to remember, to remind;
cf. Յիշեցուցանեմ;
յ— գալ, լինել, զ—ով գալ, to bear in mind, to recollect, to call to mind, to remember;
յ—ի ունել, կապել, to preserve in one's memory, to have recollection of, never to forget;
— ի կուրծս առնել, to think, to meditate, to conceive or imagine the design of;
— ի կուրծս արկանել, to take a thing for serious, in earnest;
զ— եւ զուրուշ գրաւել, cf. Մոգեմ;
ընդոստուցանել զ—, to excite the attention;
— ունել յոք, to follow with the eyes;
յ— բերել, cf. Յիշեմ;
յ—ի բերել, to revive, to cause a person recover his breath, to quicken, to rouse;
— ունել, to wait;
բառնել յ—ոյ մտաց, to cause to forget, to put out of one's head;
պրծանիլ յ—ոյ յիշատակաց, to be forgotten;
յ— լինի ինձ, ինձ յ— անկանի, I do remember;
— ի կուրծս անկաւ գրել, the idea struck him to write, he conceived the idea of writing;
— ի կուրծս քաջալերէին զմիմեանս, they incessantly encouraged one another;
չէ ի յ— մտաց, he does not remember;
նմա ընդ յ—ի կապեալ, calling to his memory, reminding him;
— կալ, attention !.

NBHL (2)

Առ քեզ ուշ ունել հաւատովք. (Նար. ՟Լ՟Ե։)

Հայելովն (տեառն պետրոս) յուշ գայ ի հաւուն ձայնն. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։)


Ուռկան, աց

See full entry →

s. fig.

net, netting, trammel-net;
snares.

NBHL (2)

Ուռկանաւ աւետարանի սրբոյն պետրոսի։ Տպաւորեալ լրմամբ ուռկանի վիմին հաւատոյ. (Շար.։)

Ի հոգւոյն շարժեալ վէմն հաւատոյ այսօր՝ տարածեաց զուռկանն աստուածային բանին, երրակի անձանց երիս հազար որսաց. (Տաղ.։)


Ուռկանեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to fish with a net, to fish;
to take as in a net, to catch, to draw into a snare.

NBHL (1)

Որ զամենեսեան ուռկանէր ի մի միաբանութիւն հաւատոյ. (Ներս. աբեղ. ի լմբ.։)


Ուսանիմ, սայ, սիր, սեալ

See full entry →

vn.

to learn, to study, to read;
to be instructed;
to exercise oneself in;
— զդասն, to learn, to study one's lesson;
— ի բերան, to con over, to study by heart;
cf. Թոշակ.

NBHL (1)

Փող հարկանէին. անտի ուսէ՛ք զգալ պատերազմին։ Զի թէ բանիցն ոչ հաւատայք մարգարէից, յաւերածոյն ուսի՛ք երուսաղէմի. (Մխ. երեմ.։)


Ուսումնակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

fellow-student;
school-fellow.

NBHL (1)

ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԻՑ կամ ՈՒՍԸՄՆԱԿԻՑ. συμμανθάνων simul vel una discens συμμαθητής condiscipulus, collega եւ ejusdem doctrinae, sectae. Աշակերտակից. կրթեալն ի նոյն վարդապետութիւն. հաւատակից, եւ աղանդակից.


Ուսումնապահ լինիմ

See full entry →

sv.

to preserve the knowledge or doctrine acquired.

NBHL (1)

Եղեն ուսումնապահք խրատու հաւուն իւրեանց. (Ճ. ՟Գ.։)


Շանդ, ից

See full entry →

s.

thunderbolt, lightning, thunder;
fire, spark, flash;
red hot iron;
ingot;
հրավառ, բոցավառ, կայծակնացայտ, հրաշունչ, սպառնալից, ահաւոր —, the burning, flaming, gleaming, smoking, threatening, dreadful thunderbolt;
—ս արձակել, to hurl thunderbolts, to fulminate;
հրացեալ —իւք պսակել զոք, to crown with a bent, red hot spit.


Շաչիւն

See full entry →

cf. Շաչումն.

NBHL (1)

Փախուցեալ փութանակի յահաւոր շաչմանէն. (Պիտառ.։)


Շատ, ից

See full entry →

adj. adv. v. imp.

much, several, considerable, abundant, plentiful, copious, in great quantity;
"much, too much, very, most;
enough, sufficiently, as much as necessary;
— անգամ, often, frequently, cf. Բազում անգամ;
— իսկ, sufficiently;
— կամ սակաւ, more or less;
ընդ — եւ ընդ սակաւ, in all about;
փոքր ի —է, somewhat, partly, a little;
more or less;
ոչ ընդ — եւ ընդ փոքր, in no wise, in no way;
" "— է, enough, it is enough, sufficient, no more, cf. Բաւական է;
— է այդ, that is enough;
— է զի, it suffices that;
provided that;
— ասել, to be content;
— համարիլ, to content oneself with;
—ք յայնցանէ, most of them, the greatest part of them;
դեռ աւուր — կայ, much time still remains;
ո՞չ իցէ քեզ — զի..., does it seem to you a little thing that."

NBHL (1)

Ի մէջ շատից։ Շատից եւ այլոց այսպիսեաց։ Մինչ շատից մկրտիլ յանհաւատից։ Ի վերայ շատիցն. (Փիլ.։ Նիւս.։ Խոր.։ Արիստ.։)


Շարաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to compose, to write;
to ratiocinate, to make a syllogism.

NBHL (1)

ՇԱՐԱԲԱՆԵԼ. συλλογίζομαι colligo, ratiocinor, argmentor. Հիւսել զբան. յօրինել. եւ Տրամաբանել. հաւաքաբանել.


Շարաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

syllogism, sequence, chain of arguments.


Շարագիր, գրաց

See full entry →

s.

composer, writer, author;
cf. Շարագրած;
letter, character.

NBHL (1)

(Հերոդոտոս) զձեւ շարագրի ցուցանելով՝ իբրեւ հաւաստութեան լինել պատմօղ։ Ստութեամբ լի զբանսն համարելի է զշարագիրս. (Պիտ.։)


Շարագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to compose, to write, to word, to put down in writing;
to compile.

NBHL (1)

συγγράφω conscribo, scribo, scriptis vel litteris mando, exaro. Ի շարի հարկանելով՝ կարգաւ՝ ի մի հաւաքմամբ գրել. շարայարել գրութեամբ զբան. յօրինել գիրս՝ ճառս, մատենագրել. պատմագրել. արձանագրել. գիրք գրել, շարադրել.


Շարադրութիւն, ութեան

See full entry →

s. gr.

combination, conjunction, connection;
arrangement, disposition;
construction;
syntax;
cf. Շարագրած.

NBHL (1)

σύνθεσις compositio, constructio, collectio, summa συνθήκη constitutio σύνδεσμος colligatio եւ այլն. Շարադրելն, իլն. եւ շարադրեալն. բաղադրութիւն. բաղկացութիւն. զօդումն. շաղկապութիւն. հաւաքումն. գումար. միաւորութիւն.


Շարակարգեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Շարադասեմ.

NBHL (1)

Շարակարգելով զբանս հաւանականս ի սակս իմ ասելով՝ լցուցին զականջս ձեր. (Պղատ. սոկր.։)


Շարամանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

entwining, interweaving.

NBHL (1)

Զի՞նչ չուանքն՝ որ խզեցան. շաղկապք եւ շարամանութիւնք մեր առ աստուած հաւատոյ եւ սիրոյ։ Կնճիռն մեղքն են, որ բազում կրկնուածս եւ շարամանութիւնս ունին. (Գէ. ես.։)


Շարաւահոտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

stench, stink.

NBHL (1)

Ո՞ր շարաւահոտութիւն մեռելոյ կարէ հաւասարել նեխութեան մեղացն եւ ժահահոտութեան. (Սարգ. յկ. ՟Գ։)


Շարունակեմ, եցի

See full entry →

va.

to contain, to enclose, to conserve;
to continue, to last.

NBHL (1)

Իջանելով ի յատկագոյնսն՝ հա՛րկ է բաժանելով զնոսա միշտ ընդ բազումսն գնալ, եւ ելանելով ի տեսականագոյնսն՝ հարկ է շարունակել զբազմութիւն (այսինքն հաւաքաբար առնուլ) (Պորփ.։)


Շաւառն

See full entry →

s. bot.

cannacorns;
calamus odoratus, sweet-scented flag.

NBHL (1)

ՇԱՒԱՌ կամ ՇԱՒԱՌՆ. Բոյս ինչ՝ որ կոչի եւ Շաւառ եղէգ։ Գաղիան.. հաւապ ըլ դարիրա. Բժշկարան. խաւապ ըլզարիրէ. Ըստ Ստեփ. լեհ. Խոտ լեռնական, յորմէ իւղ հանի։


Շեղապէս

See full entry →

adv.

indirectly.

NBHL (1)

Ապողոն դիւթելով՝ ոչ հաւաստապէս եւ ոչ յանդիմանաբար զհրամանանուութիւն առնէր հրամանառուացն, այլ անհաւաստաբար եւ շեղապէս. վասն որոյ եւ շեղող կոչեցաւ. (Նոննոս.։ (Ըստ այլոց՝ է Ընթացք արեւու առ ի շեղ։))


Շեղիմ, եցայ

See full entry →

vn. fig.

to slant, to slope, to incline;
to go astray, to turn aside or away, to deviate, to swerve, to go out of one's way;
շեղեալ անկիւն, oblique angle;
շեղեալ քառանկիւն, rhomboid.

NBHL (1)

Շեղեալ (քառանկիւն) կոչի, այն՝ որ ոչ զկողսն ունիլ հաւասար, եւ ոչ զանկիւնսն ուղիղ. (Եւկղիդ.։)


Շիլ, շլաց

See full entry →

adj.

squint-eyed or goggle-eyed;
short-sighted or dim-sighted;
— ակնարկել, to goggle, to squint, to look askew.

NBHL (1)

ἕφηλος qui clavum habet in oculis, lippus. գերմ. եւս՝ շիլ. (յորմէ՝ Շլանալ) Պակասաւոր աչօք, իբր դժուարատես, կարճատես, վտտեալ, եւ Թիւրակն՝ որ առ ի շեղ հայի. աչքը սախատ, հաւկուր, կամ շիլ, շաշի.


Շիջանիմ, ջայ, ջիր

See full entry →

vn. fig.

to go out, to be extinguished or quenched;
to be dimmed, obscure;
to pass away, to cease, to be buried in oblivion;
to cool, to grow cool, to be quenched, to become extinct;
to die peaceably.

NBHL (1)

Շիջաւ դարձեալ մարգարէութիւն, որպէս այլ բարիքն։ նշանքն շիջան, զի մի՛ հաւատքն ապականեսցի. (Մխ. երեմ.։)


Շիջութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Շիջումն.

NBHL (1)

Գթութիւն՝ շիջումն թերահաւատութեան, եւ նշոյլք լուսոյ հաւատոց. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)


Շիջումն, ման

See full entry →

s.

extinction;
annihilation.

NBHL (1)

Գթութիւն՝ շիջումն թերահաւատութեան, եւ նշոյլք լուսոյ հաւատոց. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)


Շլացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dim-sightedness, squinting, blindness;
dazzling, hallucination;
հարկանել շլացութեամբ, to strike blind;
հարկանել շլացութեամբ զմիտս, to beguile, dazzle, seduce or fascinate the imagination.

NBHL (1)

ἁορασία caecitas πληγή plaga. Շլանալն. շիլ գոլն. բլշակնութիւն. կուրութիւն. անտեսութիւն. պուշ՝ հաւկուր՝ կոյր ըլլալը.


Շնորհաբաշխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

distribution of favours;
gift of grace.

NBHL (3)

Ըստ ունակութեան եւ շնորհաբաշխութեան հաւասարապէս հօր եւ որդւոյ. (Շ. թղթ.։)

Օրհնեալ ես փայտ սուրբ, քահանայից շնորհաբաշխութիւն, վարդապետաց քանոն հաւատոյ. (Անյաղթ բարձր.։)

Ի ձեռն շնորհաբաշխութեան հաւաքմունս ընչից առնեն (ոմանք ձեռնադրօղ եպիսկոպոսունք). (Կանոն.։)


Շնորհազարդ

See full entry →

adj.

endued, adorned with graces, graceful, virtuous.

NBHL (1)

Զշնորհազարդ տիպն լուսաւոր՝ հրեշտակակերպ տեսլեամբն ահաւոր. (Գանձ.։)


Շնորհազեղծ

See full entry →

adj.

unthankful.

NBHL (1)

Թէլ ոչ շնորհազեղծ լինիցիմք յետ ընդունելութեան հաւաստի գիտութեան. (Լմբ. հանգ.։)


Շնորհալից

See full entry →

adj.

full of grace, most graceful;
gracious, handsome, fine, beautiful, charming, genteel, fair.

NBHL (2)

χαριτωθείς, κεχαριτομένος, κεχαρισμένος, -νη, ἑπιχαρίτος , χάριες, χαριέστερος, εὕχαρις gratiosus, gratia plenus, -na, gratior et suavior, facetus, jucundissimus. որ եւ ՇՆՈՐՀԱԼԻ, եւ ՇՆՈՐՀԱՒՈՐ. Լցեալ շնորհօք. ճոխացեալ հոգեւոր եւ մարմնաւոր ձրիւք. շնորհազարդ. բարեշնորհ. սիրուն. գեղեցիկ. վայելուչ. չքնաղ. զուարթ. բերկրեալ, (որ ըստ յն. ասի շնորհացեալ, կամ շնորհաւորեալ) եւ Ուրախարար. աւետաւոր. բերկրական. հաճոյական. զուարճալի.

Առատաբեր եւ յաւէտ շնորհալից բուրաստանացն շահաւէտ տեղեօքն. (Պիտ.։)


Շնորհավաճառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

simony.

NBHL (1)

Բազմայորդոր փութով հաւանեցարո՛ւք ի շնորհավաճառութիւն այսր աւուր. (Թէոդոր. կուս.։)


Շտեմարան, աց

See full entry →

s. fig.

magazine, storehouse;
butler's pantry;
larder, buttery, pantry, store-room, cellar;
secret chamber;
treasury;
bottom;
heart, the secrets of the heart, the affections;
— ցորենոյ, granary, loft;
— գինւոյ, wine-cellar, wine-vault;
— փայտից, wood-house.

NBHL (1)

Զենից զհաւն, եւ առից զոսկին՝ որ ի շտեմարանս նորա (ի փորն). (Ոսկիփոր.։)


Շրէշ

See full entry →

s.

cf. Շռէզ;
glue, gluten.

NBHL (1)

Ամրացնել կա՛մ շրեշով, եւ կամ ալիւրով, եւ ձուի սպիտակուցով խառնեալ ... Դիցէ զշրէշն, եւ կամ զալյիւրն խառն ընդ հաւըոյ կթի սպիտակուցն. (Մաշտ. ջահկ.։)


Շրջագայիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to take a turn, a walk, to roam;
to wander over, to stroll, to prowl, to turn round, to revolve;
to go round, to circulate.

NBHL (1)

Արժանի հաւատարմութեան առն ժամանակագրութիւնս շրջագային յոյժ գեղեցկախաղաղ. (Ասող. ՟Ա. 2։)


Շրջախոյզ առնեմ

See full entry →

va.

to investigate.

NBHL (1)

ՇՐջախոյզ արասցէ հաւաստեաւ զստուգագոյնիմացումն ճառելոցս. (Կիւրղ. գանձ.։)


Շրջան, աց

See full entry →

s.

turn, gyre, turning, circuit, revolution, circumvolution, circulation, conversion;
course, cycle, period, circle, round;
turning, wheeling, winding;
sinuosity;
change, vicissitude;
— մեծ, period or cycle of five hundred and thirty-two years;
—ք ջուրց, whirlpool, vortex;
— զօրաց, evolution;
— առնուլ, to turn, to make or take a turn, to turn or whirl round and round, cf. Շրջաբերիմ, cf. Պտուտեմ;
to circulate, to revolve, to move;
to spin round upon one leg.

NBHL (1)

Ժողովեալ ամաց շրջաբերութեան լուսնին, եւ արեգական տարբերութիւն հհաւաքեալ՝ ժողովին. որ լինի մի շրջանն՝ հինգ հարիւր երեսուն երկու։ Արեգակն ի քսան եւ ութ ամին դարձաւ (ի նոյն կէտ ծագման), եւ լուսինն յիննեւտասն, որ լինի շրջան արեգական եւ լուսնի։ Ի յառաջին շրջանին ելն ադամայ ի դրախտէն. եւ յերկրորդ շրջանին ենովք փոխեցաւ ... ի հինգերորդ շրջանին բաժանումն լեզուացն ... Յեօթներորդ շրջանին ի ձեռն մովսէսի կոչէ զազատութիւնն ի վերայ իսրայէլի. եւ այլն. (Զ՝քր. կթ։ եւ Տօմար.։)


Շրջանամակ

See full entry →

s. adj.

encyclic, circular.

NBHL (1)

Ի շրջանամակ հաւատանամակ թղթոցն. (Ոսկիփոր.։)


Շրջապահ, ից

See full entry →

s.

lifeguardsman.

NBHL (1)

Ոչ էր նորա բազմութիւն ընդոծնաց, ոչ զինուորաց շրջապահից հաւաքումն. (Ճ. ՟Գ.։)


Շրջապատեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to surround, to compass, to encircle;
to envelop;
շրջապատիմ.

NBHL (1)

Քաջագօտւոյ առն շրջապատեալ ճանապարհաւ. (Խոր. ՟Ա. 11։)


Շրջեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to overturn, to upset, to turn over, to capsize, to throw down;
to change, to transmute, to convert;
to turn aside, to pervert, to subvert;
ի բաց —, to avert, to turn away, to divert;
— զմիտս, ի մտաց ի խորհրդոց, to deter, to dissuade, to dehort, to discouncil;
ի փախուստ — զզօրս, to rout, to put to flight, to chase, to pursue hotly;
— զգոյն, to discolour;
— զբանն, to retract, to recant;
cf. Միտ.

NBHL (1)

Շրջեցին զմիտսն յովասու։ Առեալ զթագաւորն մեկուսի՝ շրջեաց զմիտս նորա։ Զի մի՛ չարութիւն ինչ շրջեսցէ զիմաստութիւն նորա։ Ցանկութիւն շրջեաց զսիրտ քո։ Շրջեաց նմա աստուած սիրտ այլ։ Խնդրէր շրջել զփոխանակ բդեշխին ի հաւատոց։ Կամիցին շրջել զաւետարանն քրիստոսի.եւ այլն։


Շփանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Խենեշանամ.

NBHL (1)

Ցոփանալ ամբարհաւաճութեամբ. խենեշանալ յանձնապաստանութեամբ. սնոպարծիլ. փքանալ. յոխորտալ. խրոխտալ.


Շփացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Խենեշութիւն;
taking away, ravishing.

NBHL (1)

Շփանալն. սիգութիւն. ամբարհաւաճութիւն. սնապարծութիւն. պարծանք. ճոխութիւն.


Շփոթաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

confused discourse.

NBHL (1)

Վեհ ինձ նոցա հաւանիմ ելով քան զյոգունցն շփոթաբանութեան ձերոյ ելլենական կարծեցելոցն. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)


Ո (ouô)

See full entry →

s.

the twenty fourth letter of the alphabet and the sixth of the vowels;
six hundred, six hundredth.

NBHL (1)

Ոյն՝ ուսուցանէ աբրահամաւ, թէ հաւատոյ տան հիմն եդաւ։ Ոյն, Ո՛վ դու ասէ մանուկդ ի բոյս, նըման ա՛ռ քեզ զեղիսէոս, եւ այլն. (Շ. այբուբ.։)


Ողորկատեսակ

See full entry →

cf. Ողորկատեսիլ.

NBHL (1)

Ճշմարտութիւն հաւատոց բոլորալոյս եւ գերապայծառ եւ ողորկատեսիկ ի ներքս գայ. (Մաքս. եկեղ.։)


Ողորկատեսիկ

See full entry →

cf. Ողորկատեսիլ.

NBHL (1)

Ճշմարտութիւն հաւատոց բոլորալոյս եւ գերապայծառ եւ ողորկատեսիկ ի ներքս գայ. (Մաքս. եկեղ.։)


Ողորկատեսիլ

See full entry →

adj.

smooth, glossy, bright.

NBHL (1)

Ճշմարտութիւն հաւատոց բոլորալոյս եւ գերապայծառ եւ ողորկատեսիկ ի ներքս գայ. (Մաքս. եկեղ.։)


Շնչահեղձոյց

See full entry →

adj.

suffocating, stifling.

NBHL (1)

Ապրեցան բազմութիւնք հաւատացելոց ի շնչահեղձոյց մեղացն ծովէ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Շնչերակական

See full entry →

cf. Շնչերակային.

NBHL (1)

Ոչ հաւանողք բանի են կերակրականն, ծննդականն, եւ շնչերակականն։ Շնչերակականն զօրութիւն՝ կոչի եւ կենդանական զօրութիւն՝ զսիրտն ունելով սկիզբն։ Շնչերակականն՝ կենդանական. (Նիւս. բն.։)