Definitions containing the research հաւ : 3432 Results

Մոլեգնոտ, աց

See full entry →

adj.

cf. Մոլեգին.

NBHL (1)

Մոլեգնոտս զնոսա համարիմք։ Որպէս ի վերայ մոլեգնոտացն եւ ափշեցելոցն։ Ո՞ւմ հաւանել արժան է, պօղոսի՞, թէ մոլեգնոտացն՝ որ արհամարհեն զգիրս սուրբս. (Կանոն.։ Նիւս. բն.։ Խոսր.։)


Մոլորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to turn out of the way, to mislead, to lead astray;
to bewilder, to deceive, to beguile, to seduce, to pervert, to suborn, to corrupt.

NBHL (1)

Անիծեալ որ մոլորեցուսցէ զկոյրն ի ճանապարհի։ Մոլորեցուցանէ զուղիղս չար ճանապարհաւ։ Մոլորեցոյց զնոսա մանասէ՝ առնել չար առաջի տեառն։ Մոլորեալք, եւ մոլորեցուցանիցեն.եւ այլն։


Մոյր, մուրոյ

See full entry →

s.

mendacity, beggary;
alms;
ի — ելանել, շրջել, to beg, to go begging, to ask charity, to beg alms, to mendicate;
ի — տեսանել, to see any one in a begging state.

NBHL (1)

Զինչսն (զբաժինս աղքատաց) անխղճաբար կորզես, եւ ոչ կասկածես՝ թէ հաւասար է այս մուրոյ. (Կանոն.։)


Մոռանամ, ացայ

See full entry →

va. vn.

to forget, to be forgetful or unmindful of, to neglect;
— զասելին, to be at a stand, to stop short, not to know what to say, to be put to a stand or to an ou-plus;
մի՛ մո ռանար զիս, don't forget me;
to be forgotten, to fall into oblivion.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր զտէր մոռացան ամբարհաւաճք։ Մոռա՛ զժողովուրդ քո եւ զտուն հօր քոյ։ Ոչ մոռացաւ տէր զաղօթս տնանկաց։ Մի՛ մոռանայցես զամենայն բանս զայսոսիկ։ Զօտարսիրութիւն մի՛ մոռանայք.եւ այլն։


Մոռացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Մոռացումն.

NBHL (1)

Դժուարահաւատալի լինէր ճշմարտութիւն յաղագս բազմաժամանակեայ մոռացութեանն. (Բրսղ. մրկ.։)


Մուխ

See full entry →

s. fig. adj.

cf. Ծուխ;
temper;
proof, trial;
tempered;
steeled;
red hot, fiery, burning.

NBHL (1)

Առաւել հաստատեցաւ ի հաւատս քրսիտոսի՝ որպէս երկաթ, որ մուխ առնու. (Հ. յուլ. ՟Ի՟Դ.։)


Մուծանեմ, ծի

See full entry →

va.

to introduce, to give entrance, to cause to enter, to thrust or poke in, to insert;
to conduct, to guide, to lead;
to admit, to receive;
to think, to excogitate, to invent;
to adduce, to allege.

NBHL (1)

Մուծի զնա ի տուն մօր իմոյ։ Զհաւաստի ըմբռնումն ասէ, որով մուծանիմք ի մօրն ի տուն. (Նար. երգ.։)


Մուշտակագործ

See full entry →

cf. Մաշկեկագործ.

NBHL (1)

Մուշտ մուշտակեալ ասի. մուշտ կամ հաւել ի հոյլս, կաւամ ի ջոկս անասնոց. (Երզն. քեր.։)


Մռնչամ, ացի

See full entry →

vn.

cf. Մռնչեմ.

NBHL (1)

Յորժամ հաղորդիմք մարմնոյ նորա, իբրեւ առիւծ՝ որ հուր շնչէ եւ բոց մռնչայ, այնպէս երեւիմք ահաւոր սատանայի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 45։)


Մտադիւր

See full entry →

adj. adv.

diligent, prompt, ready;
—, — իմն, — սիրով or կամօք, willingly, voluntarily, with good will, heartily, cheerfully, with pleasure;
candidly, frankly, sincerely.

NBHL (1)

Առնել զկամս նորա յանձինս մտադիւրս եւ ի սիրտս կամակարս։ Մտադիւր սիրով։ Մտադիւր հաւանութեամբ. (՟Բ. Մակ. ՟Ա. 3։ ՟Ժ՟Դ. 24։ ՟Ժ՟Ե. 30։)


Մաշկեայ, էի, ից

See full entry →

adj.

made of leather, of skin, membranous.


Մաշկեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj. s. fig.

cf. Մաշկեայ;
garment of skins;
գօտի —, leather girdle;
ոտք —ք, web-footed;
մարմին —, human skin;
mortal coil.


Մառան, աց

See full entry →

s.

pantry, store-room, cellar, larder, buttery;
wine-cellar, wine-vault, canteen.

NBHL (1)

Որ ի գործ մառանին կամ խոհակերոցի զբաղեալ է։ Որ հաւատացեալն է զհոգս մառանին։ Որում հաւատացեալ է հոգ մառանի. (Բրս. հց.։)


Մասն, սին, սանց

See full entry →

s. adv.

part;
bit, piece, morsel;
share, portion;
lot, parcel;
ration, allowance;
contingent, quota;
side, part, quarter, clime;
minute;
relics;
holy or hallowed bread;
— հաւատոյ, article of faith;
մասունք բանի, the heads of a discourse;
— բարի, the better part;
— զգայական, սրտմըտական, ցանկական, sensitiveness;
irascibility;
concupiscence;
մասամբ, ըստ մասին, ըստ մասնեայ, ի —է, in part, partly;
partially, in parts;
by halves;
մեծաւ մասամբ, ըստ մեծի մասին, բազում մասամբ, ըստ առաւելագոյն մասին, for the most or greatest part, mostly, chiefly;
յայսմ մասին, ի մասինդ, յայդմիկ, on this side, on this consideration;
ի մասին, for, instead of;
— առ — or առ մասին, — —, piecemeal, in pieces, piece by piece, in shreds, limb by limb;
իմով մասամբ, on my part, as for me;
աղօթից մասամբ, as for, or with regard to prayers;
ի պարգեւի մասին, in place of a gift, as a gift;
նմա ել —, he was allotted, he had for his share, or portion;
it is fallen to his lot;
— ունել, to participate in, to take a part or concern in;
ի բարեաց մասին առնուլ, to take in good part;
ի չարի մասին առնուլ, to take ill, or amiss;
գրաւիլ ընդ մասամբք ախտից, to be subject to certain vices;
չիք մերընդ դաւթի, we have nothing to do with David.


Մասնական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

partial;
partitive.

NBHL (1)

Մասնականաց յարութեամբս հաւատասջի՛ք եւ հասարակաց յարութեանն. (Երզն. մտթ.։)


Մասնակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

sharing in, participating;
— լինել, to partake of, to be a party concerned, to take a share.

NBHL (1)

Ի սկզբանէ սրբոցն մասնակից արա՛ զիս։ Հատանեն ընդ մէջն, եւ մասնակից առնեն անհաւատիցն. (Յհ. գառն. աղ. եւ Յհ. գառն. խր.։)


Մասնաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to communicate, to impart;
to distribute, to divide, to share;
to contribute, to give.

NBHL (1)

μερίζω partior, participem facio, communico. Մասն ինչ տալ. մասնակից առնել. հաղորդել (զիմն կամ զոք). բաշխել. բաժին հանել. ըստ մասին ցուցանել. հաւասարել.


Մատակարարեմ, եցի

See full entry →

va.

to administer, to manage;
to distribute, to dispense;
to victual, to provide, to stock, to store, to furnish;
— զսուրբ խորհուրդս, to administer the sacraments.

NBHL (1)

Որ մատակարար ամենայնի զամենայն։ Ի միմեանս զնոյն մատակարարել։ Ձերովք հաւատովքն մատակարարեսջիք (կամ րիջիք) զառաքինութիւնն. (՟Բ. Մակ. ՟Ա. 25։ ՟Ա. Պետ. ՟Դ. 10։ ՟Բ. Պետ. ՟Ա. 5։)


Մատաղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to bloom again;
to renew one's youth, to grow young again.


Մատաղատունկ, տնկոց

See full entry →

adj. s. fig.

young, new, tender;
young plant, sucker, layer, shoot, sapling, off-set, slip;
neophyte, proselyte;
թուփ —, young shrub;
— նահատակ, child-martyr.

NBHL (2)

ՄԱՏԱՂԱՏՈՒՆԿ. նմանութեամբ, Նորադարձ ի հաւատս, նոր հաւատացեալն ի քրիստոս.

Մատաղատունկ զնորահաւատն ասէ, եւ ոչ զմանկութիւն տիոցն։ Մատաղատունկ աստ ոչ զմանկութենէ ասէ, այլ զնորահաւատէն, ըստ այնմ, եթէ ես տնկեցի, ապողոս ջուր ետ, աստուած աճեցոյց. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Մատանեմ, եցի

See full entry →

va.

to seal with a signet-ring, to seal up.

NBHL (1)

Կնքեա՛ զտեսիլդ. է զիի մտի ունել պահել, եւ է՛ զի գրել եւ մատանել եւ առ հաւատարիմ տալ յաւանդ. (Վրդն. դան.։)


Մատն, տին, տանց

See full entry →

s. mus. fig. va. vn.

finger;
finger's breadth, inch;
tune, air, strain;
բոյթ —, thumb;
ցուցական —, forefinger;
միջին —, middle finger;
մատանւոյ —, ring-finger;
փոքր —, little finger;
մատունք ոտից, toe;
յօդք մատանց, knuckles, finger joints;
մատունք նուագարանաց, keys, keyboard, stop;
մատունք սանդղոց, steps, stairs;
մատունք որթոյ, shoots, branches or tendrils of a vine;
— աստուծոյ, the finger or hand of God;
ծայրակտուր մատամբք, with maimed fingers;
ուսոյց զմատունս իմ ի պատերազմ, he taught my hands to war;
ի ծայր մատանց, at the finger's ends;
ծայր մատանց ոտից, tiptoe;
ճարճատել զմատունս, to crack one's fingers;
—ն առնել, to point at one;
to denounce;
to defame, to laugh at, to scorn;
վաստակել մատամբք, to live by one's labour;
ի մատունս գնալ, to walk on one's toes, to walk tiptoe;
յոտն ի — յառնել, to stand tiptoe;
մոռացկոտաց զ— կապել, to resolvedly to forget, to make a memorandum;
մատամբ ցուցանել, to point at with the finger, to indicate;
ծայրիւ միայն մատին ճաշակել, to taste, to taste slightly;
դնել մատունս ի վերայ բերանոյ, to place a finger on the lips, to keep silence, to be benumbed;
— անձին իւրոյ գործել, to kill oneself, to commit suicide, to make away with oneself;
— լինել իւրեանց արծաթոյն, to lavish, to waste, to squander;
արգելուլ, ըմբռնիլ մատին ի դռնամէջս, to jamb one's finger in a door;
cf. Ճիւղ;
betraying;
— լինել, եղանիլ, to give or addict oneself to, to surrender, to give in;
— լինել, to betray;
— լինել անձին or անձամբ անձին, to betray oneself, or one's own cause, to do oneself an injury;
— առնել, — եւ տուր լինել, to betray;
to be betrayed.

NBHL (1)

Մի՛ ծուլութեամբ մերով մատն լիցուք մերոյ փրկութեանն։ Չէ՛ հնար մատն լինել հաւատոյն. (Սարգ. յկ. ՟Դ։ եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Զ։)


Մարդախողխող

See full entry →

cf. Մարդախոշոշ.

NBHL (1)

Ապստամբն բաբան՝ մարդախողխող աշխարհաւեր արիւնարբու գազանն. (Կաղանկտ.։)


Մարդախոշոշ

See full entry →

adj. s.

slaughtering or massacring man, murderous, killing, bloody, sanguinary, cruel;
cut-throat, homicide.

NBHL (1)

Ապստամբն բաբան՝ մարդախողխող աշխարհաւեր արիւնարբու գազանն. (Կաղանկտ.։)


Մարդապաշտ, ից

See full entry →

s. fig.

anthropolatra;
flatterer, fawner, adulator.

NBHL (1)

Ոչ մարդապաշտ են հաւատացեալքն ի քրիստոս, այլ ճշմարիտ աստուածապաշտք. (Նախ. եփես.։)


Մարդասիրապէս

See full entry →

adv.

humanely, kindly, tenderly, with kindness, lovingly.

NBHL (1)

Զհայր քո հզօր ահաւոր օրհնեալ՝ մարդասիրապէս եւ անարժանիս իմոյ անձին կարգեցեր. (Նար. ՟Ե։)


Մարերի

See full entry →

s.

the tenth month of the ancient Armenian calendar, (May).

NBHL (1)

Ամիս հայոց՝ ըստ անշարժ տումարի համեմատ մայիսի, (որպէս ամիս մարեաց կամ թխելոյ հաւուց).


Մարզումն, ման

See full entry →

s.

teaching, training;
instruction, exercise.

NBHL (1)

Ձիթենին իւրով շահաւէտագոյն բերովք ի մէջ ըմբշական մրցմանցն մատչելով ի մարզումն. (Պիտ.։)


Մարթ, ի

See full entry →

s. adj. v. imp.

means;
possible;
— է, it is possible, it may he so;
it is fitting or proper.

NBHL (1)

Չէ՛ մարթ այդմ լինել։ Միթէ մարթ ի՞նչ իցէ մանկանց առագաստի սուգ առնուլ։ Ոչ է մարթ մարգարէի կորնչել արտաքոյ քան զերուսաղէմ։ Իսկ ի նազարեթէ մարթ ի՞նչ իցէ բարւոյ իմիք լինել։ Եթէ հաւատաս բոլորով սրտիւ քով, մա՛րթ է։ Ամենայն ինչ ինձ մարթ է, այլ ոչ ամենայն ինչ օգուտ է.եւ այլն։


Մարի, րւոյ, րեաց

See full entry →

s.

hen.

NBHL (1)

θηλία (էգ). femina ἁλεκτηρί gallina. Էգ հաւ կամ թռչուն, մայր ձագուց.


Մարմնագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incorporation, embodiment.


Մարմնազգեցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incarnation.

NBHL (1)

Եսասէ՝ ի մարմնազգեցութեանս՝ խաչի եւ չարչարանաց ճանապարհաւ գնացի. (Գր. հր.։)


Մարմնաւոր, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Մարմնաւորական.


Մարմնաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

corporeity;
incarnation;
humanity.

NBHL (1)

Երկնի աստուած յաղագս արարչութեանն, երկրի թագաւոր յաղագս մարմնաւորութեանն։ Թագաւոր քրիստոս է, եւ ի գիրկս իւր ընդունի զհաւատացեալս մարմնաւորութեամբն. (Սհկ. կթ. արմաւ.։ Նիւս. երգ.։)


Մարտ, ից

See full entry →

s.

war, battle, combat;
wrestling;
dispute, quarrel;
ի — պատերազմի պատրաստիլ, to prepare for war;
ելանել ի — պատարազմի ի վերայ ուրուք, to take up arms against;
— գնել, մղել ընդ ումեք, տալ — պատերազմի ընդդէմ ուրուք, to give battle, to make war on, to wage war;
— ընդ միմեանս հարկանել, —եդեալ կռուել, to fight, to combat, to attack;
միշտ —իւ լինել ընդ ումեք, to be in perpetual hot water with, to be continually at war with;
— ի վերայ ուրուք յարուցանել, ի — պատերազմի գրգռիլ, to incite to battle, to excite or create war against;
— պնտերազմի էր նոցա ընդ միմեանս վասն, they were at war for;
անագորոյն —իւ պատերազմաւ, by a bloody battle, by a sanguinary conflict;
—ն յերկոցունց կողմանց մնայր անպարտելի, the battle remained undecided;
cf. Պատերազմ.

NBHL (1)

Եղեւ մարտ ի մէջ հովուաց։ Միթէ մարտի՞ւ մարտեաւ ընդ իսրայէլի։ Մարտն սաստկացաւ։ Տալ մարտ պատերազմի։ Ի մարտ պատերազմի պատրաստիլ։ Մարտ դնել։ Մի՛ յանդուգն անկանիցիս ի մարտ։ Արտաքոյ մարտք, եւ ի ներքոյ արհաւիրք։ Մարտի՛ր զբարւոք մարտն հաւատոց (յն. ագոն) եւ այլն։


Մարտ

See full entry →

s.

month of March.

NBHL (1)

Եղեւ մարտ ի մէջ հովուաց։ Միթէ մարտի՞ւ մարտեաւ ընդ իսրայէլի։ Մարտն սաստկացաւ։ Տալ մարտ պատերազմի։ Ի մարտ պատերազմի պատրաստիլ։ Մարտ դնել։ Մի՛ յանդուգն անկանիցիս ի մարտ։ Արտաքոյ մարտք, եւ ի ներքոյ արհաւիրք։ Մարտի՛ր զբարւոք մարտն հաւատոց (յն. ագոն) եւ այլն։


Մարտակից, կցի, կցաց

See full entry →

s. adj.

companion in arms, fellow-soldier, comrade;
adversary, antagonist, opponent;
confederate, leagued, allied;
— գունդք, auxiliary forces;
— լինել, to fight in company.

NBHL (1)

Ոչ կռուել եւ ոչ մարտակից լինել ընդ անհաւատսն վայել է մեզ. (Բրս. հց.։)


Մարտիրոսանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be a martyr, to suffer martyrdom, to undergo death in witness of the faith.

NBHL (1)

Ի սմանէ մարտիրոսացաւ (այսինքն սպանաւ վասն հաւատոյ) դաւիթ ի դուին քաղաքի. (Ասող. ՟Բ. 2։)


Մարտնչիմ, եայ, տուցեալ

See full entry →

vn.

to fight, to combat, to make war, to engage in action;
to quarrel, to dispute, to contest;
— սկզբնամարտութեամբ, to skirmish.

NBHL (1)

Մարտեաւ այր մի ընդ նմա։ Մարտեան ընդ միմեանս երկոքեան յանդի։ Մարտնչել ընդ քաղդէացիս։ Մարտնչել քաջութեամբ։ Մարտնչէին հրէայքն ընդ միմեանս։ Մարտեան ընդ իս ի տարապարտուց։ Մարտի՛ր զբարուոք մարտն հաւատոց.եւ այլն։


Մեծ, աց

See full entry →

adj. adv.

great;
large, big;
strong, powerful, mighty;
rich, opulent;
important, serious, considerable, momentous;
—, — իմն, —ս, —աւ, —ու, greatly, highly, much, very much, too much, excessively;
— օր, feast day, high-day;
— դաշտ, vast, spacious field or plain;
— ժամս, ժամանակս, during many hours;
for a long time;
զ— ժամս գիշերոյ, a great part of the night;
ո՞չ է քեզ —, is it not important?.

NBHL (1)

Փոքու իմն հաւանեցուցանես ... խնդրէի յաստուծոյ՝ ե՛ւ փոքու ե՛ւ մեծաւ. (Գծ. ՟Ի՟Զ. 28.) այսինքն ըստ յն. սակաւուք, կամ բազմօք (բանիւք եւ իրօք)։


Մեծաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

big words, exaggeration, bombast, boasting, bragging, rodomontade, fustian, gasconade.

NBHL (1)

Զայնքան լսելով ի մեզ մեծաբանութիւնս եւ բասրանս՝ ոչ զհաւասարն ախորժեմք դարձուցանել փոխարէնս. (Սարկ. հանգ.։)


Մեծագանձ

See full entry →

adj.

very rich, wealthy, — opulent.

NBHL (1)

Մեծ իմն՝ մեծ իրք են գտանել մարդ հաւատացեալ. քան զամենայն գանձս մարդկան մեծագանձ երեւեցուցանեմ. (Կոչ. ՟Գ։)


Մեծախորհուրդ

See full entry →

adj.

of exalted sentiments, noble-minded, magnanimous, generous, noble;
mysterious, involving a great mystery.

NBHL (1)

Ըստ իւրում մեծահաւատ եւ մեծախորհուրդ բարեպաշտութեան. (Ուռպ.։)


Մեծահրաշ

See full entry →

adj.

very wonderful, astonishing, surprising.

NBHL (1)

Մեծահրաշ նշանօք հաւատարիմ եղեւ որդի աստուծոյ գոլ. (Տօնակ.։)


Մեծամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

high-mindedness, haughtiness, superciliousness, pride, conceit, presumption.

NBHL (1)

μεγαλόνοια mentis magnitudo, superbia μεγαλαυχία jactantia, ostentatio. Բարձրամտութիւն. ամբարհաւաճութիւն. սնապարծութիւն.


Մեծայոյս

See full entry →

adj.

hopeful, confident;
— լինել, to be hopeful, full of hope, buoyant with hope.

NBHL (1)

Ըստ մեծայոյս հաւատոցն. (Ուռպ.։)


Մեծանձն, ձին

See full entry →

adj.

magnanimous, generous;
cf. Մեծահասակ.

NBHL (1)

Մեծանձունք եւ յաղթամարմինք հաւքն՝ փորն եւ թանձրն. (Փարպ.։)


Մեծաշահ

See full entry →

adj.

very profitable, advantageous, lucrative.

NBHL (1)

πολυκερδής multum quaestuosus, multum lucri adferens. Շահաւէտ. բազմաշահ. շահեցուցիչ օգտակար. խիստ շահաւոր.


Մեծապաղատ

See full entry →

adj.

very suppliant, supplicating, beseeching.

NBHL (1)

Մեծապաղատ թախանձանօք հաւանեցուցեալ զլիպարիտ. (Պտմ. օրբել.։)


Մեծավաստակ

See full entry →

adj.

meritorious, deserving, of great merit;
cf. Մեծաջան.