Definitions containing the research հաւ : 3432 Results

Չաւատալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

incredible.

NBHL (2)

որ եւ ՉՀԱՒԱՏԱԼԻ. Անհաւատալի. անկարծելի.

Այլոցն եւս՝ որ հանգոյն նոցին յայտնի չաւատալիք ի նոյն գիրս կան՝ հաւատալ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Չաւատամ, ացի

See full entry →

vn.

to disbelieve;
not to believe, not to give credit to.

NBHL (2)

Ոչ հաւատալ. անհաւատ կամ անհաւան գտանիլ.

Եթէ ինձ, ասէ, չաւատաս, գոնէ առնն հաւատա՛. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)


Չափաւորապէս

See full entry →

adv.

with measure, sufficiently, well enough, so so;
tolerably, moderately, modestly, soberly.

NBHL (1)

Այժմ չափաւորապէս ընկալաք զգիտութիւն հաւատոցն. (Շ. թղթ.։)


Չափաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

measure, moderation, limitation;
modesty, temperance, mitigation;
sufficiency, mediocrity.

NBHL (1)

Ահաւասիկ դարձեալ չափաւորութիւնս մեր զգիրկս իւր պարզեալ ունի ձերում սրբութիւնդ. (Կիռ. ման. առ շ.։)


Չբարիոք

See full entry →

adj.

unwell, ill.

NBHL (1)

Մի՛ հաւանիր օձին, որ զեւայն պատրեաց, զբարիոքն չբարիոք նմա ասացեալ. (Խոսր. պտրգ.։)


Չեչաքար, ի

See full entry →

s.

pumice-stone.

NBHL (1)

(Ասի) խոշոր՝ որ անհաւասարք են (մասունքն). որպէս չեչաքարն. (իսկ) ողորկն՝ որ հաւասար են. որպէս ապակի կամ մարմառն. (Անյաղթ ստորոգ.։) ( ըստ Լեհ. քար ծակալից սպնգանման. pumex ).


Չյուսալի

See full entry →

adj.

unhoped for;
hopeless, desperate.

NBHL (1)

Որպէս Այն՝ յոր չէ արժան յուսալ. ըստ յն. անհաւատարմագոյն.


Չնաշխարհիկ

See full entry →

adj. s.

celestial, divine, superhuman, supernatural;
excellent, extraordinary, matchless, rare, singular;
phoenix.

NBHL (1)

παράδοξος, παρηλλαγμένος, ὐπερήφανος , καινός, ξένος praeter opinionem, inexpectatus, praecellens, eximius, novus, et alienus φριώδης horrendus. Որ չէ նա յաշխարհէ աստի, զոր չունի աշխարհ, անգիւտ յաշխարհի. գերաշխարհիկ. նորահրաշ, գերապանծ. ահաւոր, հրաշափառ. խելքէ վեր, չի գտնուելիք, չտեսնուած, չլսուած.


Սապատ, աց

See full entry →

s.

trunk, coffer, safe;
basket;
cf. Զուգեմ;
— ուղտու, camel's hump;
— ողին, hump, humpback, gibbosity.

NBHL (1)

Թագաւորն եդեալ զսապատակն ի վերայ ինքեան ծնկացն՝ յոյժ երկիւղիւ սպասէր. եւ երիցունքն հանելով զնշխարսն հաւաքէին ի սապատն. (Ճ. ՟Գ.։)


Սապատակ, աց

See full entry →

s.

casket;
handbasket.

NBHL (1)

Թագաւորն եդեալ զսապատակն ի վերայ ինքեան ծնկացն՝ յոյժ երկիւղիւ սպասէր. եւ երիցունքն հանելով զնշխարսն հաւաքէին ի սապատն. (Ճ. ՟Գ.։)


Սաստ, ից

See full entry →

s.

bitter, angry reproof, scolding, rebuke, threat, menace;
chastisement;
— իշխանակերպ, մեծավայելուչ, majesty;
— իշխանական, authority, haughtiness;
— աչաց, piercing glance;
ի — մատչել ընդ ումեք, to reproach bitterly, to scold sharply.

NBHL (1)

ἑπιτίμησις increpatio, correptio, objurgatio, supplicium σφοδρότης acrimonia ἁγανάκτησις indignatio ἑπιταγή mandatum եւ այլն. Բան սաստիկ՝ խիստ եւ բարկ. ցասումն. յանդիմանութիւն. կշտամբութիւն. պատուհաս. բուռն սաստկութիւն. ահաւորութիւն սպառնալեաց.


Սաստկագոյն

See full entry →

adv.

cf. Սաստիկ.

NBHL (1)

Որքան սաստկագոյն եւ հաւաստի տեսանել ոք կամիցի (զարեգակն), այսինքն զզգայութիւնս վնասէ. (Առ որս. ՟Բ։)


Սատակ

See full entry →

adj.

simple, single;
unadorned;
— սպիտակ, quite white;
— մարդ զքրիստոս ասել, to declare our Lord a mere man.

NBHL (1)

որպէս գ. Արմատ բայիդ Սատակել՝ ռամկորէն եւեթ վարի, եւ նշանակէ դի, գէշ. մեռեալ մարմին անասնոյ կամ անհաւատի։ Այլ ի գիրս գտանի որպէս ա. այլազգական բառ սատէ, սատեճե, լծ. ընդ հյ. յստակ. այսինքն Պարզ. զուտ. սոսկ. լոկ. համակ. ողջոյն. եւ Անշուք. անզարդ. միակերպ. պարզուկ, սոսկ. ... λιτός (յորմէ իտ. liscio ). simplex, vilis ψιλός (որ է սուղ). nudus, merus, purus.


Սար, ից, ոց

See full entry →

s.

height, eminence, top, summit, peak;
cape, promontory, point;
սարք, furniture, moveables, equipage;
harness;
all that follows, rest.

NBHL (1)

λοφία summitas, cacumen ἁνάβασις scensus ἁκρωρία vertex κορυφή jugum montis κρημνός praecipitia եւ այլն. (լծ. հյ. սայր, ծայր, ժայռ. դար. պ. սար, սէր. թ. եար, թէփէ. յն. գա՛ռա եւ օ՛ռօս. եբր. հաւ, րօշ, րէշ ). Ծագ ամենայն իրաց. կատար. գլուխ լերանց. լեառն սրածայր. Բարձրաւանդակ. սարաւանդ. գահ. դար, ժայռ.


Սարաւանդ

See full entry →

cf. Սարաւանդակ.

NBHL (1)

ՍԱՐԱՒԱՆԴ ՍԱՐԱՒԱՆԴԱԿ. ἅκρα promontorium եւ λόφος cervix եւ այլն. Սար ի դուրս ցուցեալ, կամ կառկառեալ աստի եւ անդր. դարաւանդ. գահաւանդ, բարձրաւանդակ. եւ պարանոց երկայնեալ.


Սարաւանդակ, աց

See full entry →

s.

cape, headland, promontory, foreland.

NBHL (1)

ՍԱՐԱՒԱՆԴ ՍԱՐԱՒԱՆԴԱԿ. ἅκρα promontorium եւ λόφος cervix եւ այլն. Սար ի դուրս ցուցեալ, կամ կառկառեալ աստի եւ անդր. դարաւանդ. գահաւանդ, բարձրաւանդակ. եւ պարանոց երկայնեալ.


Սարեկ, աց

See full entry →

s.

black-bird.

NBHL (2)

ՍԱՐԵԱԿ կամ ՍԱՐԵԿ որ եւ ՍԱՐԻԿ. Կրկին ազգ թռչնոց. առաջին՝ որ կոչի ըստ յն. է տարմահաւ. տարմ. Եւ երկրորդն է Կեռնեխ, ագռաւ փոքր՝ քաղցրաձայն.

Սարիկք եւ տարմահաւք (յն. մի բառ, սէլէւգի՛ս)։ Տրմահաւն եւ սարիկն (յն. մի բառ) առնուն հրաման սատակել զմարախս. (Վեցօր. ՟Ը։)


Սարոյ, ից

See full entry →

s.

pine-tree.

NBHL (1)

Երկու ծառք էին, հաւասարք սարոյց (կամ սարուց) ծառոց՝ որ առ մեզ լինին. (Պտմ. աղեքս.։)


Սարսափ

See full entry →

s.

shuddering, consternation, great fear, panic, horror.

NBHL (1)

Սարսումն եւ տւիւն. սոսկումն եւ արհաւիրք կամ հիացումն.


Սարսափելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

frightful, dreadful, tremendous, appalling, horrible, terrible;
enormous, stupendous, wonderful.

NBHL (1)

Զսարսափելի խոնարհութիւնն։ Զահաւոր զսարսափելի զփրկական զխորհուրդն. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Գ։)


Սարսեմ, եցի

See full entry →

vn.

to quake, to totter, to start, to feel a thrill of fear, to shudder, to tremble, to quiver.

NBHL (1)

Եւ դեւք հաւատան եւ սարսեն։ Յերեսաց իմոց ոչ՞ սարսիցէք։ Սարսեցի յերեսաց ձեռին քո։ Որոց սարսեն յանուանէ նորա։ ի նմանէ սարսեցին կէտք որ ի ներքոյ երկինց։ երկիր երկեավ եւ սարսեաց ընդ յառնելն աստուծոյ ի դատաստան։ Սարսեաց կամ սարսէր երկիրս ամենայն առաջի նորա։ Սարսեցին անօրէնք յահէ նորա.եւ այլն։


Սարտնում, եայ

See full entry →

vn.

cf. Սարտչիմ.

NBHL (1)

Ի սմանէ մահ սարտուցեալ՝ երկնչի մերձենալ առ հաւատացեալս. (Մամիկ.։)


Սարտչիմ, եայ, տուցեալ

See full entry →

vn.

to be shocked at, estranged, alienated, to have an aversion to, to withdraw, to abandon;
to be horrified, scared, to take umbrage;
— ի ստենէ, to be weaned, disaccustomed.

NBHL (1)

Ի սմանէ մահ սարտուցեալ՝ երկնչի մերձենալ առ հաւատացեալս. (Մամիկ.։)


Սեղանաւոր, աց

See full entry →

s.

banker, changer;
տալ or արկանել զարծաթ ի —ս, to place money in a bank at interest, to put out money to interest.

NBHL (1)

Որ զհաւատացեալ (ինքեան) արծաթ բանին ի քէն՝ արկ ի սեղանաւորս յոգիս որդւոց մարդկան. (Շար.։)


Սեռն, սեռին

See full entry →

s.

axle, axis, pivot.

NBHL (2)

Կրօնաւորութիւն զանունն ընկալաւ ի սեռն եւ սերտ հաւատաց։ Զսեռն եւ զսերտ լոյս աստուածութեան իւրոյ տպաւորել ի սիրտս. (Սարգ. յկ. ՟Ե. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ։)

Արդարեւ սեռն տեսութիւն եւ կատարեալ իմաստութիւն՝ հաւատոց մասն. (Նար. ՟Ժ։)


Սեռն

See full entry →

adj.

clean, pure, clear, limpid;
sincere, true, simple.

NBHL (2)

Կրօնաւորութիւն զանունն ընկալաւ ի սեռն եւ սերտ հաւատաց։ Զսեռն եւ զսերտ լոյս աստուածութեան իւրոյ տպաւորել ի սիրտս. (Սարգ. յկ. ՟Ե. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ։)

Արդարեւ սեռն տեսութիւն եւ կատարեալ իմաստութիւն՝ հաւատոց մասն. (Նար. ՟Ժ։)


Սերկածին

See full entry →

adj.

born today.

NBHL (1)

Ի վաղնջուց հետէ հաւեալ ձայնէր զսերկածին էակն զ՝ի վերայ փայտին արտաշնչացեալ. (Թէոդոր. խչ.։)


Սերմնական, ի, աց

See full entry →

adj.

seminal;
spermatic.

NBHL (1)

Զսերմնական բանն (աստուածասիրութեան) ի մեզ անկեալ։ Ի սերմնական է բանէ է հաւաստի. (Բրս. հց.։ Մաքս. ի դիոն.։)


Սերմնակեր

See full entry →

adj.

feeding on seeds or grain.

NBHL (1)

Բրելով զերկիրն հաւուց սերմնակերաց. (Շ. յկ. ՟Կ՟Թ։)


Ստուգաբան, աց

See full entry →

adj. s.

truthful, veracious;
true, real, veritable;
etymologist.

NBHL (1)

ἕτυμος, ἕτιμος verax, verus ἁκριβής certus, accuratus. Որ խօսի զճշմարտութիւն, կամ զհաւաստիս. եւ Որ ինչ է հաւաստի՝ ստոյգ կամ անվրէպ.


Ստուգաբանապէս

See full entry →

adv.

truly.


Ստուգաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

truthfulness, veracity;
etymology.

NBHL (1)

ἁλήθεια, ἁκρίβεια veracitas, diligentia. Ճշմարտախօսութիւն. բան անվրէպ. հաւաստի քննութիւն. ճշդութիւն. զգուշաւորութիւն։


Ստուգագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to write with certainty;
to rectify.

NBHL (1)

Զսքանչելիսն, որում մարգարէքն հաւաստեաւ ստուգագրեցին. (Եպիփ. կուս.։)


Ստուգագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

authentic writing;
ratification.

NBHL (1)

Ստոյգ եւ հաւատարիմ գրութիւն՝ արժանահաւատ.


Ստուգախօս

See full entry →

adj.

truth-speaking, truthful.

NBHL (1)

Պատկառեցին ի կարծեաց ահաւոր եւ ստուգախօս բանիցն. (Ոսկ. գծ.։)


Ստուգապէս

See full entry →

adv.

certainly, truly, verily, in truth, without doubt.

NBHL (1)

ἁκριβῶς, ἁληθῶς certe եւ այլն. Ստուգաբար. ստուգիւ. հաւաստեաւ. անվրէպ. անշուշտ. արդարեւ.


Ստուգեմ, եցի

See full entry →

va.

to certify, to verify, to assure, to affirm, to aver, to prove;
to examine thoroughly, to inform oneself of the truth of, to enquire, to ascertain;
to trace etymologies.

NBHL (2)

ἁκριβόω diligenter exploro, compertum habeo γινώσκω cognosco ἁφοράω intueor. Զստոյգն գտանել կամ ուսանել քննութեամբ. հետաքննել. ճշմարտել. հաւաստի առնել եւ լինել. տեղեկանալ.

Հաւատով ստուգի յոյս։ Վարդապետութեամբն ստուգեաց զճշմարիտ հաւատս յամենասուրբ երրորդութիւնն. (Յճխ. ՟Զ. ՟Ժ՟Գ։)


Ստուգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

certainty, verity, assurance, verification.

NBHL (1)

ἁλήθεια veritas եւ այլն. Ստոյգն. ճշմարտութիւն. հաւաստիք. եւ Ճշմարտախօսութիւն. արդարութիւն. հաւատարմութիւն.


Ստրկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

slavery, bondage, yoke, servitude, subjection.

NBHL (1)

Մատնեաց զմեզ ի ստրկութիւն ամենայն թագաւորաց։ Փոխանակ ազատութեանն մատնեցաւ ի ստրկութիւն։ Ահաւասիկ կայ աղախին քո ի ստրկութիւն լուանալոյ զոտս ծառայից տեառն իմոյ. (Բարուք. ՟Բ. 4։ ՟Ա. Մակ. ՟Բ. 11։ ՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Ե. 41։)


Սրազէն

See full entry →

adj.

armed with sharp weapons;
— կառք, chariots armed with scythes.

NBHL (1)

Գերապայծառ սիւն ամպեղէն՝ ահաւոր ահացուցչացն սրազէն կառօք. (Գանձ.։)


Սրաթեւ

See full entry →

adj.

acute-winged;
cf. Սրաթռիչ

NBHL (1)

Երկայնաձիգ հեռի զաշտէսն արձակեալ որպէս ի թրիչս սրաթեւ հաւուց։ Անցեալ որպէս զարծուի սրաթեւ ընդ գետն. (Խոր. ՟Բ. 5. 47։)


Սրամահ լինիմ

See full entry →

vn.

to fall by the sword.

NBHL (1)

Տայր հրաման սրամահ առնել զհաւատացեալսն։ Սրամահ արարեալ սպանին։ Արասցէ զձեզ սրամահ. (Ճ. ՟Բ.։)


Սրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be pointed, sharp, to end in a point;
to pass rapidly, to fly, to go quickly, to fleet away, to rush on, to precipitate, to rush on headlong;
to be soured, exasperated, to chafe at;
ի բաց —, to disappear, to fly away, to vanish.

NBHL (1)

Սրացեալս վարատական։ Իբրեւ զհաւ վայրենի սրացայ ի նախնին իմ սովորութիւն։ Զիա՞րդ սրացաւ մերձաւորն. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Ի. ՟Խ՟Ը։)


Սրբագիր

See full entry →

s.

hagiographer;
—ք, hagiographic books.

NBHL (1)

Ի գիրս հաւաքէին զճառս եւ զմեկնութիւնս սրբագրաց։ Այլ եւս գիրս շարագրեաց վարդապետականս, եւ մեկնութիւնս սրբագրաց. (Սոկր. ՟Բ. 3. 4։)


Սրբամատոյց

See full entry →

adj.

offered piously, with reverence.

NBHL (1)

Սրբամատոյց կանայք քրիստոսական հաւատոց. (Ագաթ.։)


Սրբապէս

See full entry →

adv.

holily, without stain, chastely.

NBHL (1)

Զհանդէս առաքինութեանն սրբապէս կատարել ... Զլուծ տեառն սրբապէս տանել։ Սրբապէս ժողովեալ եդեալ զնշխարս սրբոց։ Զսիրոյ սրբապէս եւ զհաւատարիմ պաշտօնեայն. (Յճխ. ՟Ժ՟Դ։ Լմբ. պտրգ.։ Սիսիան.։ Երզն. լս.։)


Սրբասէր

See full entry →

adj.

fond of holiness, loving chastity.

NBHL (1)

Սրբասէր ճաշակողաց։ Բնաւին ազգայնովքն սրբասիրօք։ Սրբասէր է հաւն այն. (Նար. յովէդ. եւ Նար. խչ. եւ Նար. երգ.։)


Սրընթաց

See full entry →

adj.

running or flowing violently, impetuous, rapid;
— գետ, rapid river;
—իւք գալ, to hasten, to run with the utmost haste.

NBHL (1)

Համանայ մեծութիւնն՝ տե՛ս ո՛րպէս դարձաւ սրընթաց թեւով ի տուն թագաւորին, առ որ անհաւատն գտաւ. (Լմբ. առակ.։)


Սրինգ, րնգաց

See full entry →

s.

flute;
flageolet;
fife;
syringe;
— հաւորսաց, bird-call;
— հովուական, shepherd's pipe, reed;
նուագել սրնգաւ, to play the flute;
to pipe.


Սրտաբեկեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Սրտաբեկ առնեմ.

NBHL (1)

Յորժամ յիշեմ զահաւոր զբեմբն դատաստանին, սրտաբեկեալ լինիմ յերկեղէն։ Սրտաբեկեալ չարն անդնդային՝ ընդ յայտնութիւն կենարար խաչին. (Գանձ.։)