Definitions containing the research լական : 293 results

Ղօղանջումն, ման

s.

cf. Ղօղանջութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զբանիցն ղօղանջումն, զկաքաւս ոտիցն։ Թողցուք զղօղանջուն առասպելական բանից. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 14. 20։)


Ղօղանջիւն

s.

cf. Ղօղանջութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զբանիցն ղօղանջումն, զկաքաւս ոտիցն։ Թողցուք զղօղանջուն առասպելական բանից. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 14. 20։)


Ճակաճանութիւն, ութեան

s.

lecherousness, lasciviousness;
whoredom;
fornication.

· Calfa

NBHL (1)

Յայս միտեալ վարեցաւ ճակաճանութիւն։ Անխուզ վաւաշոտութիւնք շռայլական ճակաճանութեանց. (Պիտ.։)


Ճշմարտաբանութիւն, ութեան

s.

truthfulness, veracity.

· Calfa

NBHL (1)

Աւետարանն՝ ինքնախօս ճշմարտաբանութիւն տէրունի։ Առաքելական ճշմարտաբանութիւն. (Տօնակ.։)


Կիսամասնեայ

adj.

half, in part, imperfect.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ սակաւ մի նայեցուած փայլական, ո՛չ կիսամասնեայ փոխատրութիւնն կարծիցի. (Նար. ՟Հ՟Դ. ՟Հ՟Է։)


Կիրթ

adj.

well-bred, well-educated, versed, expert, experienced, practised;
— ախորժակ, exquisite taste;
ընդ — անցանել, to exercise, to practise, to experience;
ընդ — անցուցանել, to instruct, to teach, to educate, to bring or train up;
ի — անկանել զհետ իրիք, to devote, to dedicate oneself to;
ի — ձգեալ հասանել ումեք, to gain or close up with one running;
cf. Կիրթք.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ Կրթական. սովորական. ընդելական, փորձառական.


Կիրք, կրից

s.

passions;
movement of the soul, emotion, sentiment, feeling;
animal passions, sensuality, vice;
suffering, pain, torment;
accident;
attributes, properties;
— լուսնի, phases of the moon;
յոյզ կրից, transports, fits of passion;
զաչացու՝ խօլական՝ նորածին՝ մոլեգին —, blind, extravagant, furious, outrageous passion;
յուզել զկիրս, to stir up, to provoke or excite the passions;
գգուել զկիրս, to flatter, to soothe one's passions;
անձնամատն լինել ի կիրս իւր, to give oneself up, to abandon oneself to one's passions, to indulge, to let loose, to gratify one's passions;
ի դժուարին կիրս գտանել, to find oneself in a painful, embarrassing or awkward position;
նուաճել զկիրս, to rule, to subjugate or control one's passions, to bring one's passions under subjection.

· Calfa


Հրաբաժակ, ի

s. fig. adj.

fire-cup;
punishment by fire;
fiery, full of fire.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաբաժակ հոսանօք գետահետեալ ցուցանէ զառուս առաքելական աստուածառաքն վտակաց. (Անան. եկեղ։)


Հրացանութիւն, ութեան

s.

shower of fire;
volley of musketry, discharge of fire arms;
report, detonation;
thunder-bolt.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հրացանութենէ փայլական հրոյ հոսեալ յօդս. (Իգն.։)


Հոլովական, ի, աց

adj. gr.

rolling, circular;
declinable.

· Calfa

NBHL (1)

Հոլովական, այսինքն թաւալական. զի անուն ընդունակ է հոլովից. (Երզն. քեր.։)


Հաւաքական, ի, աց

adj.

collective.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւաքականաց յիրողութեանց։ Ըստ հաւաքականին միայն, եւ կամ ըստ բոլորին։ Ստոյիկեանքն ասէին մասն գոլ հաւաքականն՝ իմաստասիրութեան, իսկ արիստոտէլականքն գործի. իսկ պղատոնականքն ե՛ւ գործի ե՛ւ մասն։ Հաւաքականն նիւթ ունի զձայնս, իսկ կատարումն զապացոյցն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Հեղուկ, ի

cf. Հեղկի.

· Calfa

NBHL (1)

διαχυτικός profusus ὐγρός liquidus. Որ ինչ դիւրաւ հեղեալ լինի. լոյծ. խոնաւ. ծաւալական. հեղեղուկ.


Հետեւիմ, եցայ

vn.

to follow, to accompany, to attend, to go with;
to follow, to follow in the steps of, to imitate;
to follow, to go or come after, to result, to derive, to proceed, come from;
— շաւղաց ուրուք, to follow in the steps of, to go after;
— ի մօտոյ, to follow closely, near;
v. imp. —ւի, it ensues, it follows.

· Calfa

NBHL (1)

Հետեւել հայրենի առաքինութեան, կամ հաւատոյ առաջնոց իսրայէլականաց, կամ ընդ համառօտ հաւաստութիւն։ Ումպէտ գործոց հետեւիք։ Փառաց հետեւեցաւ։ Յէժարութեամբ հետեւի ուղիղ շաւղաց. (Խոր.։ Արծր.։ Յհ. կթ.։ Խոսր.։ Մաշտ.։)


Ձգտեցուցանեմ, ուցի

va.

to stretch, to extend, to distend, to draw;
to tighten, to stiffen.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յանընդելական մեծամեծս ձկտեցուցանէին. (Ագաթ.։)


Մրմունջ, մնջոց

s.

murmur, whisper;
low utterance, humming;
moan, groan.

· Calfa

NBHL (1)

(Լալական կանայք) ձայնիւք մրմնջոցն ի վերայ սպանելոյն ի մէջ կոծոյն բարբառէին. (Բուզ. ՟Դ. 15։)


Յանկարծաթափ

adv.

all at once, suddenly, impetuously, precipitately, inconsiderately, rapidly.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ անդէն եւ անդ յանկարծաթափ՝ ըստ զօրութեան հոգւոյն զնորընծայսն յանընդելական մեծամեծս ձկտեցուցանէին. (Ագաթ.։)


Նայեցած, ի

cf. Նայեցուած.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ սակաւ մի նայեցուած փայլական. (Նար. ՟Հ՟Դ։)


Նայեցողութիւն, ութեան

s.

cf. Նայեցուած.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ սակաւ մի նայեցուած փայլական. (Նար. ՟Հ՟Դ։)


Նայեցուած, ոյ

s.

look, sight, aspect.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ սակաւ մի նայեցուած փայլական. (Նար. ՟Հ՟Դ։)


Յաջորդիմ, եցայ

vn.

to succeed, to come after, to follow next, to take the place of;
to inherit, to stand next heir;
to follow, to ensue, to result, to spring or proceed from.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն հարքն՝ որ յաջորդեցան յառաքելական կանոնացն. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)


Յարաբարդեմ, եցի

va.

to heap up, to agglomerate;
to compound;
to add.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ է շարադրականն շինողական, որ յայլական սեռիցն յարաբարդեալ ժողովի ի մի գոյութիւն. (Անան. եկեղ։)


Յարագոյ

adj.

always present;
inherent, innate, inborn.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր միայն բանիս (կամ բանականիս) է յարագոյ ծաղրականն եւ լալականն. (Երզն. քեր.։)


Յարադրեմ, եցի

va.

to appose, to set, to subjoin, to add, to append, to affix.

· Calfa

NBHL (1)

Արիստոտէլ զամենայն գոյսս ի տասն ստորոգութիւնս եգիտ յարադրեալս։ Բե՛ր զարիստոտէլական բաժանումն յարադրեսցուք։ Բե՛ր զառ ի նոցանէ ասացեալսն յարադրեսցուք. (Անյաղթ պորփ.։)


Յարմարաբանութիւն, ութեան

s.

connexion, coherence.

· Calfa

NBHL (1)

Արիստոտէլականք տեսաւորութիւնք դիւրք են, իսկ յարմարաբանութիւնն դժուարապատում։ Պղատոնականքն տեսաւորութիւնք՝ ամենեւին խորինք եւ դժուարք, իսկ յարմարաբանութիւնն դիւր եւ ճոխ։ Ասելովն՝ համառօտ ընձեռութիւն՝ յայտ արար, թէ ի ձեռն երկայն յարմարաբանութեան ոչ առնեմ անհաւաստութիւն. (Անյաղթ պորփ.։)


Մեղմ, ոյ, ով

adj. adv.

soft, mild, gentle, agreeable, tranquil;
—, —ով, softly, mildly, gently, agreeably.

· Calfa

NBHL (1)

Սկսաւ խօսել մեղմ եւ ընտելական ձայնիւ. (Իգն.։)


Մեռելաշունչ

adj.

breathing, mortal.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ունի զշունչ մեռելական, այսինքն բաժանելի ի մարմնոյ մահուամբ. մահկանացու. մեռոտ.


Մեռելոտի, տւոց

adj. s. fig.

dead;
carcass;
idols, image.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԵՌԵԼՈՏԻ. ա. θνησιμαίος, -ια, -ον morticinus, -a, um. Մեռեալ. մեռելական.


Մեռոտ

adj.

mortal.

· Calfa


Մոլորական, ի, աց

adj. s.

wandering, vagrant;
false, erroneous, heretical;
deceitful;
fallible;
— աստղ, erratic star;
—ն, demon;
antichrist.

· Calfa

NBHL (1)

πεπλανήμενος, πλανηθείς, πλάνος, πλανήτης errans, aberrans, erroneus, in errorem adductus, et seductor. Նոյն ընդ Մոլոր եւ Մոլար. խոտորեալ. խոտորնակ. սխալական. պատիր, եւ պատրիչ.


Մատն, տին, տանց

s. mus. fig. va. vn.

finger;
finger's breadth, inch;
tune, air, strain;
բոյթ —, thumb;
ցուցական —, forefinger;
միջին —, middle finger;
մատանւոյ —, ring-finger;
փոքր —, little finger;
մատունք ոտից, toe;
յօդք մատանց, knuckles, finger joints;
մատունք նուագարանաց, keys, keyboard, stop;
մատունք սանդղոց, steps, stairs;
մատունք որթոյ, shoots, branches or tendrils of a vine;
— աստուծոյ, the finger or hand of God;
ծայրակտուր մատամբք, with maimed fingers;
ուսոյց զմատունս իմ ի պատերազմ, he taught my hands to war;
ի ծայր մատանց, at the finger's ends;
ծայր մատանց ոտից, tiptoe;
ճարճատել զմատունս, to crack one's fingers;
—ն առնել, to point at one;
to denounce;
to defame, to laugh at, to scorn;
վաստակել մատամբք, to live by one's labour;
ի մատունս գնալ, to walk on one's toes, to walk tiptoe;
յոտն ի — յառնել, to stand tiptoe;
մոռացկոտաց զ— կապել, to resolvedly to forget, to make a memorandum;
մատամբ ցուցանել, to point at with the finger, to indicate;
ծայրիւ միայն մատին ճաշակել, to taste, to taste slightly;
դնել մատունս ի վերայ բերանոյ, to place a finger on the lips, to keep silence, to be benumbed;
— անձին իւրոյ գործել, to kill oneself, to commit suicide, to make away with oneself;
— լինել իւրեանց արծաթոյն, to lavish, to waste, to squander;
արգելուլ, ըմբռնիլ մատին ի դռնամէջս, to jamb one's finger in a door;
cf. Ճիւղ;
betraying;
— լինել, եղանիլ, to give or addict oneself to, to surrender, to give in;
— լինել, to betray;
— լինել անձին or անձամբ անձին, to betray oneself, or one's own cause, to do oneself an injury;
— առնել, — եւ տուր լինել, to betray;
to be betrayed.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դղեակս (հռոմկլայի) բազմեալ մատն առաքելական (սրբոյն պետրոսի՝) լուսատու հոգւոց. (Շ. տաղ.։)


Մարգարէաշնորհ

adj.

having the gift of prophecy.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքելական եւ մարգարէաշնորհ առնն աստուծոյ գրիգորի. (Անան. եկեղ։)


Հիմնեմ, եցի

va.

to found, to establish, to lay the foundation, to build.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաքելականաց դասուց հիմնեցաւ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Համբերական, ի, աց

cf. Համբերատար.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր կայցէ համբերութիւն. ժուժկալական. տոկուն, եւ համբերօղ. համբերելով.


Համեմատութիւն, ութեան

s. math. adv.

comparison, confront;
proportion;
analogy, relation, conformity, correspondence, harmony, eurythmy, symmetry;
ratio, proportion;
— գրոց, collation;
բառնալ զ—ն, to disproportion;
համեմատութեամբ, proportionably, in proportion, proportionally, symmetrically;
comparatively, in or by comparison, relatively, in reference.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանե՞ս զհամեմատութիւն մարգարէական եւ առաքելական եւ աւետարանական պատգամացն. (Խոսր.։)


Համեստանամ, ացայ

vn.

to become modest or wise, to put on a modest look.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքելական խրատուքն համեստանալ. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Ե։)


Հանդերձ, ից

s.

coat, clothes, garb, attire, wearing apparel;
old clothes;
preparation, show, pomp, magnificence;
— շքեղ, լայն, magnificent, flowing robe;
— առանց խորշխորշանի, garment without folds;
— արքայական, royal robe;
հեծելազն —ք or —անք, riding habit;
— բաղանեաց, bathing gown;
—ք նորք, a suit of new clothes;
— հարսանեաց, wedding garb;
— սգոյ, mourning;
արկանել զիւրեւ — այրութեան, to wear widow's weeds;
ի բաց հանել զ— այրութեան, to put of widow's weeds.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդերձ առանձինն մտից եւ ռոճկաց։ Հանդերձ ամենայն ստացուածոց վնասուց։ Հանդերձ տասնեակ թուոյ առաքելական գնդին. (Խոր. Բ. 21։ Պիտ.։ Սարգ.։)


Հանդերձ

prep.

with, along with, together with;
եղբարբքն —, with his brothers;
— այնու, withal, besides, moreover;
— այսու ամիենայնիւ, all the same, in spite of all that;
after all, however;
— ամենայն թերութեամբքն, in spite of all his faults or defects;
— սոքիմբք, with all that;
at the same time;
այլովքն —, et cetera, etc., and so of the rest, so on, so forth.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդերձ առանձինն մտից եւ ռոճկաց։ Հանդերձ ամենայն ստացուածոց վնասուց։ Հանդերձ տասնեակ թուոյ առաքելական գնդին. (Խոր. Բ. 21։ Պիտ.։ Սարգ.։)


Հանդուրժեմ, եցի

vn.

to suffer, to support, to sustain;
to last, to endure, to resist;
to be able.

· Calfa

NBHL (1)

Չկարէ հանդուրժել, իբր ի փայլականէ ի բաց փախչի. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)


Խցարգել

adj.

retired, lone, lonely, solitary.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՑԱՐԳԵԼ կամ ԽՑԱՒՈՐ. Արգելական ի խցի. բնակեալ ի խուց ճգնաւորական. միայնակեաց.


Խցաւոր

cf. Խցարգել.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՑԱՐԳԵԼ կամ ԽՑԱՒՈՐ. Արգելական ի խցի. բնակեալ ի խուց ճգնաւորական. միայնակեաց.


Ծաղրական, ի, աց

s.

cf. Ծաղրալից;
risibility.

· Calfa

NBHL (1)

Միայն բանականիս է յարագոյ ծաղրականն եւ լալականն. (Երզն. քեր.։)


Լիկն, լկան

s.

wash-hand basin.

· Calfa


Լծակցութիւն, ութեան

s. ast. gr.

conjunction, junction, union, tie;
marriage;
conjunction, syzigy;
substitution of letters having similar sounds.

· Calfa

NBHL (1)

Սովաւշրջէին առաքելականացն լծակցութիւնք. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Լծորդեմ, եցի

va. gr.

to join, to conjoin;
ի մի —, to unite in one;
— զզգաստութիւն պարկեշտութեան ընդ գեղոյ, to unite chastity with beauty;
to conjugate a verb.

· Calfa

NBHL (1)

Հասարակաց համախնդութեամբ լծորդելով առաքելական գրոց։ Որով երկիր երկնայնոցն լծորդի։ Մխիթարութիւն, որոյ ոչ ուրախութիւն մարմնաւոր լծորդի. (Սհկ. կթ. արմաւ.։ Շ. բարձր.։ Լմբ. ստիպ.։)


Լոգանամ, ացայ

vn.

to wash, to batho one's elf, to take a bath;
— բուսոց, տնկոց, to bedew;
to water plants.

· Calfa

NBHL (1)

Ոսկի լականաւ ջուր պատրաստել առ ի լոգանալ նմա. (Լաստ. ՟Ը։)


Լուսասփիւռ

adj.

that sheds light, resplendent, shining, radiant.

· Calfa

NBHL (1)

Զլուսասփիւռ զհաւատս առաքելական ծաղկեցուցանէր. (Յհ. կթ.։)


Թշնամական, ի, աց

adj.

hostile, inimical, adverse.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրելական համբոյրք, եւ թշնամական ձաղութիւնք. (Պիտ.։)


Կրկնոց, աց

s.

mantle, cloak;
hooded cloak;
pilot-coat.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՐԿՆՈՑ 2 (ի, ից.) գ. Կրկնութիւն ամուսնութեան սխալական՝ կարծելով վախճանեալ զամուսինն բացական.


Կրկնոց, ից

s.

bigamy contracted in ignorance.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՐԿՆՈՑ 2 (ի, ից.) գ. Կրկնութիւն ամուսնութեան սխալական՝ կարծելով վախճանեալ զամուսինն բացական.


Կրօն, Կրօնք, նից

s.

religion, faith;
religious order, monastic life;
law, right, custom, usage;
manners conduct, life;
sect;
— աստուածպաշտութեան, the true faith.

· Calfa

NBHL (1)

Թողին զկրօն առաքելական եկեղեցեացն. (Բուզ. ՟Զ. 2։)