cf. Ղօղանջութիւն.
· Calfa
Զբանիցն ղօղանջումն, զկաքաւս ոտիցն։ Թողցուք զղօղանջուն առասպելական բանից. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 14. 20։)
cf. Ղօղանջութիւն.
· Calfa
Զբանիցն ղօղանջումն, զկաքաւս ոտիցն։ Թողցուք զղօղանջուն առասպելական բանից. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 14. 20։)
lecherousness, lasciviousness;
whoredom;
fornication.
· Calfa
Յայս միտեալ վարեցաւ ճակաճանութիւն։ Անխուզ վաւաշոտութիւնք շռայլական ճակաճանութեանց. (Պիտ.։)
truthfulness, veracity.
· Calfa
Աւետարանն՝ ինքնախօս ճշմարտաբանութիւն տէրունի։ Առաքելական ճշմարտաբանութիւն. (Տօնակ.։)
half, in part, imperfect.
· Calfa
Ոչ սակաւ մի նայեցուած փայլական, ո՛չ կիսամասնեայ փոխատրութիւնն կարծիցի. (Նար. ՟Հ՟Դ. ՟Հ՟Է։)
well-bred, well-educated, versed, expert, experienced, practised;
— ախորժակ, exquisite taste;
ընդ — անցանել, to exercise, to practise, to experience;
ընդ — անցուցանել, to instruct, to teach, to educate, to bring or train up;
ի — անկանել զհետ իրիք, to devote, to dedicate oneself to;
ի — ձգեալ հասանել ումեք, to gain or close up with one running;
cf. Կիրթք.
· Calfa
Կամ Կրթական. սովորական. ընդելական, փորձառական.
passions;
movement of the soul, emotion, sentiment, feeling;
animal passions, sensuality, vice;
suffering, pain, torment;
accident;
attributes, properties;
— լուսնի, phases of the moon;
յոյզ կրից, transports, fits of passion;
զաչացու՝ խօլական՝ նորածին՝ մոլեգին —, blind, extravagant, furious, outrageous passion;
յուզել զկիրս, to stir up, to provoke or excite the passions;
գգուել զկիրս, to flatter, to soothe one's passions;
անձնամատն լինել ի կիրս իւր, to give oneself up, to abandon oneself to one's passions, to indulge, to let loose, to gratify one's passions;
ի դժուարին կիրս գտանել, to find oneself in a painful, embarrassing or awkward position;
նուաճել զկիրս, to rule, to subjugate or control one's passions, to bring one's passions under subjection.
· Calfa
fire-cup;
punishment by fire;
fiery, full of fire.
· Calfa
Հրաբաժակ հոսանօք գետահետեալ ցուցանէ զառուս առաքելական աստուածառաքն վտակաց. (Անան. եկեղ։)
shower of fire;
volley of musketry, discharge of fire arms;
report, detonation;
thunder-bolt.
· Calfa
Ի հրացանութենէ փայլական հրոյ հոսեալ յօդս. (Իգն.։)
rolling, circular;
declinable.
· Calfa
Հոլովական, այսինքն թաւալական. զի անուն ընդունակ է հոլովից. (Երզն. քեր.։)
collective.
· Calfa
Հաւաքականաց յիրողութեանց։ Ըստ հաւաքականին միայն, եւ կամ ըստ բոլորին։ Ստոյիկեանքն ասէին մասն գոլ հաւաքականն՝ իմաստասիրութեան, իսկ արիստոտէլականքն գործի. իսկ պղատոնականքն ե՛ւ գործի ե՛ւ մասն։ Հաւաքականն նիւթ ունի զձայնս, իսկ կատարումն զապացոյցն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
cf. Հեղկի.
· Calfa
διαχυτικός profusus ὐγρός liquidus. Որ ինչ դիւրաւ հեղեալ լինի. լոյծ. խոնաւ. ծաւալական. հեղեղուկ.
to follow, to accompany, to attend, to go with;
to follow, to follow in the steps of, to imitate;
to follow, to go or come after, to result, to derive, to proceed, come from;
— շաւղաց ուրուք, to follow in the steps of, to go after;
— ի մօտոյ, to follow closely, near;
v. imp. —ւի, it ensues, it follows.
· Calfa
Հետեւել հայրենի առաքինութեան, կամ հաւատոյ առաջնոց իսրայէլականաց, կամ ընդ համառօտ հաւաստութիւն։ Ումպէտ գործոց հետեւիք։ Փառաց հետեւեցաւ։ Յէժարութեամբ հետեւի ուղիղ շաւղաց. (Խոր.։ Արծր.։ Յհ. կթ.։ Խոսր.։ Մաշտ.։)
to stretch, to extend, to distend, to draw;
to tighten, to stiffen.
· Calfa
Ոչ յանընդելական մեծամեծս ձկտեցուցանէին. (Ագաթ.։)
murmur, whisper;
low utterance, humming;
moan, groan.
· Calfa
(Լալական կանայք) ձայնիւք մրմնջոցն ի վերայ սպանելոյն ի մէջ կոծոյն բարբառէին. (Բուզ. ՟Դ. 15։)
all at once, suddenly, impetuously, precipitately, inconsiderately, rapidly.
· Calfa
Ոչ անդէն եւ անդ յանկարծաթափ՝ ըստ զօրութեան հոգւոյն զնորընծայսն յանընդելական մեծամեծս ձկտեցուցանէին. (Ագաթ.։)
cf. Նայեցուած.
· Calfa
Ոչ սակաւ մի նայեցուած փայլական. (Նար. ՟Հ՟Դ։)
to succeed, to come after, to follow next, to take the place of;
to inherit, to stand next heir;
to follow, to ensue, to result, to spring or proceed from.
· Calfa
Ամենայն հարքն՝ որ յաջորդեցան յառաքելական կանոնացն. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)
to heap up, to agglomerate;
to compound;
to add.
· Calfa
Եւ է շարադրականն շինողական, որ յայլական սեռիցն յարաբարդեալ ժողովի ի մի գոյութիւն. (Անան. եկեղ։)
always present;
inherent, innate, inborn.
· Calfa
Ընդէ՞ր միայն բանիս (կամ բանականիս) է յարագոյ ծաղրականն եւ լալականն. (Երզն. քեր.։)
to appose, to set, to subjoin, to add, to append, to affix.
· Calfa
Արիստոտէլ զամենայն գոյսս ի տասն ստորոգութիւնս եգիտ յարադրեալս։ Բե՛ր զարիստոտէլական բաժանումն յարադրեսցուք։ Բե՛ր զառ ի նոցանէ ասացեալսն յարադրեսցուք. (Անյաղթ պորփ.։)
connexion, coherence.
· Calfa
Արիստոտէլականք տեսաւորութիւնք դիւրք են, իսկ յարմարաբանութիւնն դժուարապատում։ Պղատոնականքն տեսաւորութիւնք՝ ամենեւին խորինք եւ դժուարք, իսկ յարմարաբանութիւնն դիւր եւ ճոխ։ Ասելովն՝ համառօտ ընձեռութիւն՝ յայտ արար, թէ ի ձեռն երկայն յարմարաբանութեան ոչ առնեմ անհաւաստութիւն. (Անյաղթ պորփ.։)
soft, mild, gentle, agreeable, tranquil;
—, —ով, softly, mildly, gently, agreeably.
· Calfa
Սկսաւ խօսել մեղմ եւ ընտելական ձայնիւ. (Իգն.։)
breathing, mortal.
· Calfa
Որ ունի զշունչ մեռելական, այսինքն բաժանելի ի մարմնոյ մահուամբ. մահկանացու. մեռոտ.
dead;
carcass;
idols, image.
· Calfa
ՄԵՌԵԼՈՏԻ. ա. θνησιμαίος, -ια, -ον morticinus, -a, um. Մեռեալ. մեռելական.
wandering, vagrant;
false, erroneous, heretical;
deceitful;
fallible;
— աստղ, erratic star;
—ն, demon;
antichrist.
· Calfa
πεπλανήμενος, πλανηθείς, πλάνος, πλανήτης errans, aberrans, erroneus, in errorem adductus, et seductor. Նոյն ընդ Մոլոր եւ Մոլար. խոտորեալ. խոտորնակ. սխալական. պատիր, եւ պատրիչ.
finger;
finger's breadth, inch;
tune, air, strain;
բոյթ —, thumb;
ցուցական —, forefinger;
միջին —, middle finger;
մատանւոյ —, ring-finger;
փոքր —, little finger;
մատունք ոտից, toe;
յօդք մատանց, knuckles, finger joints;
մատունք նուագարանաց, keys, keyboard, stop;
մատունք սանդղոց, steps, stairs;
մատունք որթոյ, shoots, branches or tendrils of a vine;
— աստուծոյ, the finger or hand of God;
ծայրակտուր մատամբք, with maimed fingers;
ուսոյց զմատունս իմ ի պատերազմ, he taught my hands to war;
ի ծայր մատանց, at the finger's ends;
ծայր մատանց ոտից, tiptoe;
ճարճատել զմատունս, to crack one's fingers;
—ն առնել, to point at one;
to denounce;
to defame, to laugh at, to scorn;
վաստակել մատամբք, to live by one's labour;
ի մատունս գնալ, to walk on one's toes, to walk tiptoe;
յոտն ի — յառնել, to stand tiptoe;
մոռացկոտաց զ— կապել, to resolvedly to forget, to make a memorandum;
մատամբ ցուցանել, to point at with the finger, to indicate;
ծայրիւ միայն մատին ճաշակել, to taste, to taste slightly;
դնել մատունս ի վերայ բերանոյ, to place a finger on the lips, to keep silence, to be benumbed;
— անձին իւրոյ գործել, to kill oneself, to commit suicide, to make away with oneself;
— լինել իւրեանց արծաթոյն, to lavish, to waste, to squander;
արգելուլ, ըմբռնիլ մատին ի դռնամէջս, to jamb one's finger in a door;
cf. Ճիւղ;
betraying;
— լինել, եղանիլ, to give or addict oneself to, to surrender, to give in;
— լինել, to betray;
— լինել անձին or անձամբ անձին, to betray oneself, or one's own cause, to do oneself an injury;
— առնել, — եւ տուր լինել, to betray;
to be betrayed.
· Calfa
Ի դղեակս (հռոմկլայի) բազմեալ մատն առաքելական (սրբոյն պետրոսի՝) լուսատու հոգւոց. (Շ. տաղ.։)
having the gift of prophecy.
· Calfa
Առաքելական եւ մարգարէաշնորհ առնն աստուծոյ գրիգորի. (Անան. եկեղ։)
to found, to establish, to lay the foundation, to build.
· Calfa
Յառաքելականաց դասուց հիմնեցաւ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)
cf. Համբերատար.
· Calfa
Ուր կայցէ համբերութիւն. ժուժկալական. տոկուն, եւ համբերօղ. համբերելով.
comparison, confront;
proportion;
analogy, relation, conformity, correspondence, harmony, eurythmy, symmetry;
ratio, proportion;
— գրոց, collation;
բառնալ զ—ն, to disproportion;
համեմատութեամբ, proportionably, in proportion, proportionally, symmetrically;
comparatively, in or by comparison, relatively, in reference.
· Calfa
Տեսանե՞ս զհամեմատութիւն մարգարէական եւ առաքելական եւ աւետարանական պատգամացն. (Խոսր.։)
to become modest or wise, to put on a modest look.
· Calfa
Առաքելական խրատուքն համեստանալ. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Ե։)
coat, clothes, garb, attire, wearing apparel;
old clothes;
preparation, show, pomp, magnificence;
— շքեղ, լայն, magnificent, flowing robe;
— առանց խորշխորշանի, garment without folds;
— արքայական, royal robe;
հեծելազն —ք or —անք, riding habit;
— բաղանեաց, bathing gown;
—ք նորք, a suit of new clothes;
— հարսանեաց, wedding garb;
— սգոյ, mourning;
արկանել զիւրեւ — այրութեան, to wear widow's weeds;
ի բաց հանել զ— այրութեան, to put of widow's weeds.
· Calfa
Հանդերձ առանձինն մտից եւ ռոճկաց։ Հանդերձ ամենայն ստացուածոց վնասուց։ Հանդերձ տասնեակ թուոյ առաքելական գնդին. (Խոր. Բ. 21։ Պիտ.։ Սարգ.։)
with, along with, together with;
եղբարբքն —, with his brothers;
— այնու, withal, besides, moreover;
— այսու ամիենայնիւ, all the same, in spite of all that;
after all, however;
— ամենայն թերութեամբքն, in spite of all his faults or defects;
— սոքիմբք, with all that;
at the same time;
այլովքն —, et cetera, etc., and so of the rest, so on, so forth.
· Calfa
Հանդերձ առանձինն մտից եւ ռոճկաց։ Հանդերձ ամենայն ստացուածոց վնասուց։ Հանդերձ տասնեակ թուոյ առաքելական գնդին. (Խոր. Բ. 21։ Պիտ.։ Սարգ.։)
to suffer, to support, to sustain;
to last, to endure, to resist;
to be able.
· Calfa
Չկարէ հանդուրժել, իբր ի փայլականէ ի բաց փախչի. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)
retired, lone, lonely, solitary.
· Calfa
ԽՑԱՐԳԵԼ կամ ԽՑԱՒՈՐ. Արգելական ի խցի. բնակեալ ի խուց ճգնաւորական. միայնակեաց.
cf. Խցարգել.
· Calfa
ԽՑԱՐԳԵԼ կամ ԽՑԱՒՈՐ. Արգելական ի խցի. բնակեալ ի խուց ճգնաւորական. միայնակեաց.
cf. Ծաղրալից;
risibility.
· Calfa
Միայն բանականիս է յարագոյ ծաղրականն եւ լալականն. (Երզն. քեր.։)
conjunction, junction, union, tie;
marriage;
conjunction, syzigy;
substitution of letters having similar sounds.
· Calfa
Սովաւշրջէին առաքելականացն լծակցութիւնք. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
to join, to conjoin;
ի մի —, to unite in one;
— զզգաստութիւն պարկեշտութեան ընդ գեղոյ, to unite chastity with beauty;
to conjugate a verb.
· Calfa
Հասարակաց համախնդութեամբ լծորդելով առաքելական գրոց։ Որով երկիր երկնայնոցն լծորդի։ Մխիթարութիւն, որոյ ոչ ուրախութիւն մարմնաւոր լծորդի. (Սհկ. կթ. արմաւ.։ Շ. բարձր.։ Լմբ. ստիպ.։)
to wash, to batho one's elf, to take a bath;
— բուսոց, տնկոց, to bedew;
to water plants.
· Calfa
Ոսկի լականաւ ջուր պատրաստել առ ի լոգանալ նմա. (Լաստ. ՟Ը։)
that sheds light, resplendent, shining, radiant.
· Calfa
Զլուսասփիւռ զհաւատս առաքելական ծաղկեցուցանէր. (Յհ. կթ.։)
hostile, inimical, adverse.
· Calfa
Սիրելական համբոյրք, եւ թշնամական ձաղութիւնք. (Պիտ.։)
mantle, cloak;
hooded cloak;
pilot-coat.
· Calfa
ԿՐԿՆՈՑ 2 (ի, ից.) գ. Կրկնութիւն ամուսնութեան սխալական՝ կարծելով վախճանեալ զամուսինն բացական.
bigamy contracted in ignorance.
· Calfa
ԿՐԿՆՈՑ 2 (ի, ից.) գ. Կրկնութիւն ամուսնութեան սխալական՝ կարծելով վախճանեալ զամուսինն բացական.
religion, faith;
religious order, monastic life;
law, right, custom, usage;
manners conduct, life;
sect;
— աստուածպաշտութեան, the true faith.
· Calfa
Թողին զկրօն առաքելական եկեղեցեացն. (Բուզ. ՟Զ. 2։)