Definitions containing the research ինքն : 5288 Results

Քռոնեսոս

See full entry →

cf. Քերսոն.

NBHL (1)

Բառ յն. խէռօ՛նիսօս. այսինքն Ցամաք կղզի. տե՛ս եւ ՔԵՐՈՆ.


Քռստեմ զյօնս

See full entry →

sv.

to knit one's brows, to be haughty.

NBHL (1)

Քռստել եւ քողել. (այսինքն) պճնել. (Հին բռ.։)


Քսեմ, եցի

See full entry →

va.

to whisper, to make false or indiscreet reports, to report, to tell tales, to detract, to intrigue, to denounce, to defame.

NBHL (1)

Արտաքոյ պատմեաց. որ ցուցանէ յայտնապէս, ոչ քսել զայն եղբարցն միայն, այլեւ այսոցիկ՝ որ շուրջ զնոքօք։ Ըստ քսելոյ իշխանին սիւնեաց։ Ոչ մատնել, ո՛չ քսել։ Քըսեցին զնա առ շահն (այսինքն առ արքայ). (Փիլ. լին. ՟Բ. 71։ Փարպ.։ Սկեւռ. աղ.։ Վրդն. պտմ.։)


Քստմնելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

cf. Քստմնափուշ;
cf. Սխրալի.

NBHL (1)

Քստմնելի գիսախռիւ հերացն. կամ է յինքեան քստմնեալ հեք, այսինքն ցցուեալ (տնկուած). եւ կամ քստմնելի տեսողաց.


Քստմնեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Քստմնիմ.

NBHL (1)

Քստմնեցին հերք իմ եւ մարմինք։ Քստմնեալ լինէին ոսկերքն եւ մարմինքն. (Յոբ. ՟Դ. 15։ ՟Գ. Մակ. ՟Զ. 15։)


Քրայ

See full entry →

cf. Քուրայ.

NBHL (1)

Քրայն հրահհալելի է (այսինքն հալոց հրոյ). (Լծ. նար.։)


Քրէական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Քրայական;
criminal, enormous, horrible;
— մեղք, յանցանք, high treason;
— մետաղք, mine, galleys, place of detention for criminals.

NBHL (1)

Յոլովք են ի նիւթս ձեւ խաչի յոստայնանկաց կա ի քրէական (այսինքն արծաթագործ) արուեստագիտաց տպաւորեալք. (Սարկ. հանգ.։)


Քրիսոպրասոս

See full entry →

s.

chrysoprasus.

NBHL (1)

ՔՐԻՍՈՊՐԱՍՈՍ կամ ՔՐԻՒՍՈՊՐԱՍՈՍ. գրի եւ ՔՐԻՒՍՈՊՐՈՍ, եւ այլն. Բա յն. խռիսօ՛բռասօս. χρυσόπρασος chrysoprasus. Քար պատուական ընդ ոսկեգոյն եւ ընդ կանաչագոյն, իբր ի գոյն ոսկւոյ եւ պրասի, այսինքն փրասայի. փէրիւզէ.


Քրիստոնեայ, էի, ից

See full entry →

adj. s.

christian.

NBHL (1)

Եւ ոչ նըւազ ի դրժանաց, ի սուտանոն քրիստոնէաց (այսինքն քրիստոնէից). (Շ. խոստ.։)


Քրիստոս, ի, իւ

See full entry →

s.

Christ, the Anointed, Jesus Christ, Messiah, the Saviour of the world.

NBHL (2)

Բառ յն. խրիսդօ՛ս. χριστός christus. այսինքն Օծեալ. եբր. մեսիահ. որպիսի են ընդհանրապէս թագաւորք, քահանայք, եւ մարգարէք. ըստ այսմ միշտ Օծեալ թարգմանի ի մեզ ի Հին կտ. միայն պահեալ է բառս Քրիստոս ի գիրս Ողբ. ՟Դ. 20։ Այլ յետ գալստեան փրկչին սեպհականեալ է նմին Յիսուսի. Զի է գլուխ ամենայն օծելոց. եւ մարդկութիւն նորա օծեալ է աստուածութեամբ իւրով ի ձեռն անձնաւորական միաւորութեան, որ եւ զմեզ օծանէ շնորհօք իւրովք։

Կոչի Քրիստոս, այսինքն օծեալ։ Քրիստոսն անուն օծեալ կոչի, այսինքն աստուած եւ մարդ. զի քրիստոս ոչ սոսկ մարդկութեան է անուն, եւ ոչ լոկ աստուածութեան. (Խոսր.։ Տե՛ս եւ Պրպմ.։ Սարգ. եւ այլն։)


Քրիստոսազգեաց, եցի, եցից

See full entry →

cf. Քրիստոսազգեստ.

NBHL (2)

Անուն իմ Քրիստափոր, այսինքն Քրիստոսազգեաց, զի զքրիստոս զգեցեալ եմ. (Ճ. ՟Բ.։)

Քրիստոնեայ անուանեցի, այսինքն է քրիստոսազգեաց, եւ եղբայր եւ որդի աստուծոյ կոչեցի. (Եփր. քրզ.։)


Քրիստոսական, ի, աց

See full entry →

adj.

of J.-C, belonging to J.-C, Christ's;
— հաւատք, christianity.

NBHL (1)

Կնքեալ (գերեզման սրբոյն) քրիստոսական կնքովն (այսինքն նշանաւ խաչի). (Կորիւն.։)


Քրիստոսապսակ

See full entry →

adj.

crowned by J.-C.

NBHL (1)

Ո՛վ քրիստոսապսակեալ արքայ հռովմեյեցւոց։ քրիստոսապսակեալ բարի եւ յաղթօղ ինքնակալի. (եւ այլն. անդ։ եւ Մագ.։ Յհ. կթ.։)


Քրիստոսընկալ

See full entry →

adj.

having received J.-C.;
bound up in J.-C.

NBHL (1)

Որոյ ընկալեալ է յինքն զքրիստոս. քրիստոսակիր. աստուածընկալ. Զի հոգելից եւ քրիստոսազգեաց եւ քրիստոսընկալ լինիցիս։ Սա առնէ զքրիստոնեայս եւ քրիստոսընկալս։ Զքրիստոսընկալ սուրբ խաչն. (Մանդ. ՟Ի՟Բ։ Լմբ. ստիպ.։ Յհ. կթ.։)


Քրձազգած

See full entry →

adj.

clothed in hair-cloth;
— լինել, to put on, or to wear;
sack-cloth.

NBHL (1)

մ. Զգածալ այսինքն զգեցեալ՝ արկեալ զիւրւ՝ ածեալ զմիջով՝ զքուրձ. որպէս եւ ՔՐՁԱԶԳԱԾ ԼԻՆԵԼ՝ Քուրձ զգենուլ. περιβάλλω կամ περιζωννύω σάκκους operior կամ induor saccis, accingor ciliciis. խարար՝ ջուլ՝ քուրջ հագնել. գրի եւ ՔՐՋԱՍԳԱԾ, ՔՐՁԱՍԳԱՑ.


Քրտնեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Քրտնիմ.

NBHL (1)

Զի քրտնեցաւ ինքն ի վաստակ աշխատութեան իւրծոյ. (Եփր. ծն.։)


Քրքանք

See full entry →

s.

cf. Քրքիջ.

NBHL (1)

Ոչ գոյր ի միջի նոցա ծաղրս եւ քրքիջ ամենեցուն կայցէ։ Ընդ խաղ կամ բարի ինչ (այսինքն զուարճախօս) բանս՝ վաղվաղակի ամենեքին զքրքիջ բառնան։ Մխիթարիցեմք ժպտելով, եւ ո՛չ զքրքիջ բառնայցեմք, եւ հանապազ ի ծաղր հատանիցիմք։ Ծաղր առնիցէ, քրքիջ բառնայցէ. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եբր.։)


Քրքիջ, քջի

See full entry →

s.

hearty laugh, loud or derisive laughter, burst of laughter;
— բառնալ, to burst out a laughing, to burst into a loud derisive laugh, to laugh outright or immoderately, to roar with laughter;
— կալ, to be laughed at, derided, scorned.

NBHL (1)

Ոչ գոյր ի միջի նոցա ծաղրս եւ քրքիջ ամենեցուն կայցէ։ Ընդ խաղ կամ բարի ինչ (այսինքն զուարճախօս) բանս՝ վաղվաղակի ամենեքին զքրքիջ բառնան։ Մխիթարիցեմք ժպտելով, եւ ո՛չ զքրքիջ բառնայցեմք, եւ հանապազ ի ծաղր հատանիցիմք։ Ծաղր առնիցէ, քրքիջ բառնայցէ. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եբր.։)


Օ (o)

See full entry →

s.

"the thirty seventh letter of the alphabet, the eighth of the vowels. It was introduced in the Armenian alphabet towards the end of the XIIth century to facilitate or distinguish the two different pronunciations of the syllable աւ, which is generally pronounced ""av"" when followed by a vowel, as աւետարան;
on the contrary, when followed by a consonant, it is pronounced like the English ""o"", as աւգնեմ, աւրհնեմ, աւրէնք."

NBHL (3)

Նշանագիր նոր, հնարեցաւ յետ ժբ դարու առ ի դիւրութիւն՝ փոխանակ երկբարբառ գրութեանս աւ, ի փոխ առեալ ի յունէ եւ ի լատինէ. o. որ կոչի ըստ յն. օ՛ միքրօն. այսինքն փոքրիկ կամ սուղ. զի է որպէսօ, փակ եւ բոլորեալ՝ առ առաւել արձակ հնչիւն բացմամբ շրթանց. իսկ մեծ օ, կամ օ՛ մէկա ՝ յունաց, այսինքն երկայն ամանակաւ . ω , է եւ ձեւով նման երկուց տառից . αυ կամ կրկին οο տառից։ Արդ օ փոքրիկ ըստ յունաց՝ միշտ վերածի ի մերս. ո, եւ աւ ՝ որպէս օ. զոր օրինակ՝ յն. πόλις. բօ՛լիս լինի ի մեզ պոլիս, կամ պաւլիս. πέτρος , բէ՛դրոս, պետրոս. ὁνία , օնիա, ոնիա կամ աւնիա. ὅφνι , օֆնի, ոփնի. σοφία , ὁρθοί , սօֆի՛ա, օրթի՛, սոֆիա՝ որթի, կամ սաւֆիա աւթի. κρόνος , գռօ՛նօս, կռոնոս կամ կրաւնոս. եւ այլն։ Իսկ մեծ օ. կամ ω յունաց փոխադրի ի մեզ ով. զոր օրինակ՛ ἱωσήφ, πλάτων, ἱώτα , յովսէփ, պղատովն, յովտ. եւ այլն։

Միւսումն երկու՝ միջակ բարեաւք (այսինքն բարեօք), այլումն մի՝ փոքումբք գործովք. այսինքն թէ ըստ նախնեաց նմանաձայնիմն են աւք (այսինքն օք ), եւ ովք։

Աւրհնեամբ ըզմեզ հա՛յր անսկիզբն. այսինքն արտասանելով՝ Օրհնեմք ըզմեզ եւ այլն։ Յայտնի է եւ գրեալն ի Վարս հարանց, զի փոխանակ օ տառի յունաց՝ զոր գրէր երանելին մարկոս աշակերտն սիլովանէի՝ ի հյ. գրի աւ, դնելով ի վերայ զօմեկայ յունաց. որ ի տպ. ուղիղ բացատրութեամբ դնի՝ օ.


Օգն

See full entry →

s.

help, aid, assistance, succour;
յ— գալ, հասանել, to help, aid or succour a person;
յ— կոչել, to call for help.

NBHL (1)

ՕԳՆ ՅՕԳՆ. Նոյն է եւ գրելն ԱՒԳՆ. այսինքն Օգնութիւն կամ օգնականութիւն. օճան. օժանդակութիւն.


Օգնական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

aiding, assisting, helping, auxiliary;
aid, helper, assistant, adjutant, coadjutor, colleague;
— զորք, auxiliary forces, reinforcements, auxiliaries;
— լինել, to help, to aid, to give help to, to succour;
— լինել միմեանց, to help one another;
— իւր առնուլ, to profit by, to avail oneself of զխաւար — առեալ, under cover or favour of the darkness.

NBHL (1)

Արտասուք դմա օգնական ըստ դմա։ Բայց ադամայ ոչ գտաւ (ի կենդանիս) օգնական նման նմա։ Անուն երկրորդին եղիազար. ասէ, աստուած հօր իմոյ՝ օգնական իմ։ Օգնական ի թշնամաց եղիցես նմա։ Որ ոչ արար զաստուած իւր օգնական։ Խաղաղութիւն քեզ, եւ խաղաղութիւն օգնականաց քոց։ թագաւորք օգնականք նորա։ Օգնական լինել (ի պատերազմի)։ Որպէս ձիւնաբեր ամարայնի՝ տօթացելոց օգնական է (այսինքն օգնէ, օգտէ. ὡφελεῖ prodest ) եւ այլն։


Օգոստոս, ի

See full entry →

s.

august, empress;
— Տիրուհի, Holy Virgin, Queen of heaven & earth.

NBHL (4)

Այն է Աւգոստոս. բառ լտ. augustus. աւկու՛ստուս . իբրու բարեբախտ եւ գերափառ, մակդիր կոչումն հոկտաւիանոսի կայսեր, եւ յաջորդ ինքնակալաց. ըստ յն. սեբաստոս, կամ սէվեբդօ՛ս. σεβαστός . այսինքն պաշտելի, արգոյ, քաջ արանց.

Թագաւորէ կայսր սեբաստոս ոկտաւիոս, որ եւ աւգոստոս ... յորմէ հետէ աւգոստեանք եւ սեբաստեանք (այսինքն օգոստոսք եւ սեբաստոսք) անուանեցան թագաւորք հռովմայեցւոց. (Շիր. քրոն.։)

Օգոստոս ինքնակալ կայսր կոստանդոս։ Ինքնակալի օգոստոս վաղեսի. (Խոր. ՟Գ. 5. 28։)

Օգոստոս ինքնակալ հոռոմոց կոմնենոս տէր մանուէլ. ողջլեր թագաւոր օգոստէ. (Շ. թղթ.։)


Օգոստաբնակ

See full entry →

adj.

imperial.

NBHL (1)

Յինքնակալաց բնակեալ. կայսերական.


Օգոստական, ի, աց

See full entry →

adj.

august, majestic, grand, magnificent.

NBHL (1)

Զօգոստոսական եւ զինքնակալ թագաւորսդ. (Յհ. կթ.։)


Օգոստափառ

See full entry →

cf. Օգոստական.


Օգտակար

See full entry →

adj.

useful, profitable, advantageous, favorable.

NBHL (1)

ὡφελιμός utilis συμφέρων, -ον . եւ բայիւ ὡφελέω, συμφέρω . (որպէս թէ Օգտակար. ըստ պրս. քեար. այսինքն գործ, արարք) Օգտաբեր. օգտամատոյց. շահաւոր. շահեկան. պիտանի.


Օգտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to profit, to boot, to be advantageous or profitable, to fructify.

NBHL (1)

Մի՛ համարիր ասէ, եթէ յապաղումն օգտեսցէ ինչ զպատժաւորն։ Զձեզ ինքն եւ զընկերսն օգնել։ Ոչ զի ի մէնջ օգտի (աստուած), այլ զի զմեզ օգտիցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։)


Օգտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

profit, to derive use or advantage from, to take advantage of, to turn to account, to reap benefit from.

NBHL (1)

Զի օգտեցայց (այսինքն շահեցայց) զանօրէնսն յարդարութիւն. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Օդ, ոյ, ի

See full entry →

s.

air;
weather;
wind, light wind, breeze;
shoe, boot, half-boot;
կանացի օդք, lady's boot;
պարղ, անոյշ or քաղցրասիւք, բարեխառն, հանդարտ, գեղեցիկ, լապ, զով, ծծելի օդ, serene, mild, temperate, calm, fine, good, cool, breathable air or weather;
ցուրտ, չոր, փոփոխական, անհաստատ, վատ, վնասակար, վատառողջ, ժանտ, ապականեալ, խոնաւ, ամպամած, մրըրկայոյզ օդ, cold, dry, changeable, inconstant, bad weather;
deadly or deleterious, unwholesome, infectious, corrupt or foul air or atmosphere;
damp, overcast or cloudy, tempestuous or stormy weather;
կածք օդոյ, the injuries of the weather;
յօդս, ընդ օդս, in vain, vainly, sillily;
at venture or random;
բանք, խորհուրքդ ընդ օդս, idle talk, silly words, empty discourse, vain, extravagant designs, castles in the air;
ընդ օդս խօսել, հարկանել, to talk idly, to beat the wind, to talk to the winds;
— առնուլ, to air oneself, to take an airing or walk;
— փոխել, to have a change of air, to go abroad, to go into the country;
թօնուտ են օդք, we shall have rain;
խաղաղին, պարղին օդք, it is getting fair again, it is clearing up;
cf. Հողմ.

NBHL (2)

Զամպս օդոց։ Ոգին սփռի իբրեւ զօդ թոյլ։ Իբրեւ զհաւու թռուցելոյ յօդս։ Իբրեւ ի նետէ ձգելոյ ի նպատակ կտրեալ օդն՝ վաղվաղակի յինքն կարկատեցաւ։ Զփոշին ցանել յօդս։ Ըստ իշխանին իշխանութեան օդոյս՝ այսոյ։ Ձայն մեղմոյ օդոյ, եւ անդ տէր.եւ այլն։

Բնակել յանկեան ի ներքոյ օդոյ (որպէս բացօդեայ), այսինքն յանապատի, ի լերինս ամայիս. (Համամ առակ.։)


Քաղաք, աց

See full entry →

s.

town, city;
cf. Թագաւորեալ;
ի —ս, ընդ —աց —աց, —ի —ի, in every city or town, every where;
—է ի-, from one town to another;
մարտաքս քան զ—ն, out of town;
բնակիչք —ի, towns-people, towns-folk;
վիճակ, սահման —ի, township.

NBHL (1)

Զսուսերս իւրեանց արբուցին յարենէ քաղաքին (այսինքն քաղաքարւոց). (Յհ. կթ.։)


Քաղաքային

See full entry →

cf. Քաղաքական;
—ք, citizens, townspeople.

NBHL (1)

Որոշեալ զինքն ի քաղաքայնոց իրաց՝ յանապատ փութայր։ Սեղեւկոս ի քաղքասն՝ զոր շինեաց, հրէայս բնակեցոյց, քաղաքային կարգաց արժանի արար զնոսա։ Քաղաքային իրաց հմուտ լինիցի. (Վրք. ածաբ.։ Եւս. քր. ՟Բ։ Ոսկ. մ. ՟Գ. 6։)


Քաղաքանի

See full entry →

s.

towns.

NBHL (1)

այսինքն՝ Քաղաքք. քաղքըներ.


Քաղաքավարեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Քաղաքավարիմ.

NBHL (1)

Մարդ եղեալ՝ քաղաքավարեցաւ ընդ մարդկան։ Սուրբք կոչին՝ որք ըստ հաճոյիցն Աստուծոյ քաղաքավրիցիմք ի կենցաղումս։ Արիստոտէլ ասէ, թէ զիարդ քաղաքավրեցան առաջինքն. իսկ պղատովն ասէ, թէ զիա՛րդ պարտ է քաղաքավարել։ Յաշխարհիս քաղաքավրի ըսի աշխարհիս բերմանց. (Աթ. ՟Ը։ Խոսր.։ Սահմ. ՟Ի։)


Քաղաքավարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to behave well, to conduct oneself honestly;
to rule with wisdom.

NBHL (1)

Մարդ եղեալ՝ քաղաքավարեցաւ ընդ մարդկան։ Սուրբք կոչին՝ որք ըստ հաճոյիցն Աստուծոյ քաղաքավրիցիմք ի կենցաղումս։ Արիստոտէլ ասէ, թէ զիարդ քաղաքավրեցան առաջինքն. իսկ պղատովն ասէ, թէ զիա՛րդ պարտ է քաղաքավարել։ Յաշխարհիս քաղաքավրի ըսի աշխարհիս բերմանց. (Աթ. ՟Ը։ Խոսր.։ Սահմ. ՟Ի։)


Քաղբան, աց

See full entry →

s.

galbanum;
— երեւելի, transparent -.

NBHL (1)

Զքաղբան երեւելի (այսինքն թափանցիկ), կամ զխառնուածոյն զայն խունկ. (Բրս. սղ.) (ուր լիբանոն)։


Քաղցր, ցու, քաղցունք, ունց

See full entry →

adj. s. adv.

sweet, delicious;
mild, pleasant, agreeable, charming, amiable, affable, dear, be loved;
sweetness, honey;
— or —ցունս, sweetly, softy, gently, pleasantly, nicely;
— հայեցուածք, mild, looking;
— բնաւորութիւն, good temperedness;
— բարք, gentle manners;
— յիշատակ, pleasing remembrance;
— է տեսանել, it is pleasant to see;
— է նեաց, it is a pleasure for them to;
— է ինձ, I should like;
— էր մեզ տեսանել, we saw with pleasure.

NBHL (2)

Արդար էր, այսինքն հեզ եւ քաղցր. (Շ. մտթ.։)

Ռետինդ քաղցու (այսինքն քաղցրութեան), ռամ հոգւոյս արբո՛ Իբր դառնութիւն եդեալ ընդ քաղցու. (Ժմ.։ Նար. ՟Ձ՟Բ։)


Քաղցրաբաժակ

See full entry →

adj.

bearing sweet wine.

NBHL (1)

Որ բերէ յիւրմէ զքաղցր բաժակ, այս ինքն զգինի ընտիր.


Քաղցրական, ի, աց

See full entry →

adj.

sweet.

NBHL (1)

Քաղցրական բանիւք գրէր առ նա։ Քաղցրական բանիւք պատրեն զսիրտս անմեղացն։ Կոչէ առ ինքն քաղցրական բանիւք զթշուառական անձն. (Լաստ.։)


Քաղցրահամբոյր

See full entry →

adj.

sweet, demure, affable, obliging, complaisant, kind.

NBHL (1)

Ի ձեռն իմաստակիր եւ քաղցրահամբոյր խօսից նուաճէր եւ յանգուցանէր յինքն զամենեցուն սիրտ. (Կաղանկտ.։)


Քաղցրասիգ

See full entry →

cf. Քաղցրաշունչ.

NBHL (1)

Տեղի տայ յինքն քաղցրասիք լուսաւորութեանն Աստուծոյ. (Լմբ. սղ.։)


Քամ, ոյ

See full entry →

s.

juice;
gravy;
jelly.

NBHL (1)

Հանձանին քամն։ Ի քամ եւ ի յուշ (այսինքն յուշիկ) իջնի, չկտրտի. (Վստկ. ՟Ճ՟Լ՟Դ. ՟Յ՟Գ։)


Քայլ, ից

See full entry →

s. adv.

pace, step, stride;
— մի ոտին, a foot of earth;
— առ —, — —, step by step;
ընդ — —, at each step;
հազար —, mile;
առնուլ զառաջին —, to take the first step, to break the ice;
—ս փոխել, to step, to walk;
եւ — առ —յուշիկ ընթաց՝ վարեալ տանի քաջ անդր ի բաց, fair and softly goes far in a day.

NBHL (1)

Յորժամ քրջէր ուրեք, ըստ քայլ քայլ (այսինքն ըստ իւրաքանչիւր քայլափոխի) գրեա՛ թէ զտեղի ունէր, եւ այց առնէր խորհրդոյ իւրում. (Վրք. հց. ձձ։)


Քայլեմ, եցի

See full entry →

vn.

to step, to take a step, to walk, to stride, to go.

NBHL (1)

Ոչ կոխեն, այլ քայլելով քայլեն եւ անցանեն. այսինքն ատըմ առնլով՝ վրայէն կանցնին. (՟Ա. Թագ. ՟Դ. 5։)


Քայքայեմ, եցի

See full entry →

va.

to dissolve, to undo, to destroy, to take to pieces;
to disperse, to break up;
— զմիտս, to dissipate, to distract;
— զխաւար, to chase the darkness.

NBHL (1)

Ցրուեցան սոքա, այսինքն քայքայեցան ի միմեանց. (Լմբ. սղ.։)


Քան

See full entry →

prep. conj.

more than, more, under, beneath, over;
as, as well as, as much as;
or;
—եթէ, —թէ, that;
more, than;
անդր —, further, beyond;
ոչ ոք — զնա, no one but he;
առաւել -զե րեսուն եւ հինգ ամք են իմ, I am more than thirty five years old;
զքեզ ըն տրեաց -զազգս ամենայն, he chosed thee before all the nations;
պատրաստ եմք մեռանել —անցանել ընդ օրէնս հայրենիս, we are ready to die, rather than violate our country's laws;
հասաւ — զամենայն սուր, much keener than any other sword;
ո՛րքան քաղաղութիւն է ի տունս շինականաց — ի տունս թագաւորաց, when will peace reign alike in the cottage and in the palace !.

NBHL (3)

Չափ մեծութեան նորա քան զցամաք երկիր (այսինքն որքան է ցամաքն). (Վանակ. տարեմտ.։)

Լաւ համարիմք մեռանել՝ քան եթէ զայսպիսի գործ տեսանել։ Ոչ այլինչ պտուղ, քան եթէ նոյն ինքն արժանաւոր լինել զԱստուած տեսանել։ Ոչ ոք ի ժողովրդոցն ելանէր յերուսաղէմ ի տօնն, քան եթէ ի հետիոտս։ Ոչ միայն քաջութեամբն՝ քան եթէ յաւէտ իմաստութեամբն։ Ո՛չ զիս արդեանս աղէտք՝ քան եթէ անցելոցն քաջափառութեանց յիշատակք խսցոտեն. (Փարպ. Նիւս. կուս.։ Նանայ.։ Պիտ.։)

Մեզ լաւ լիցի մեռանել՝ քան թէ ըստ օրէնս անցանիցեմք։ Լա՛ւ իցէ քեզ՝ քան, կամ քան թէ, եւ այլն։ Լա՛ւ էր նոցա՝ թէ բնաւ չէր իսկ ծանուցեալ, քան՝ թէ (կամ քան՝ զի, այսինքն քան զայն՝ զի) ծանեան. եւ յետս կացին. եւ այլն։


Քանքար

See full entry →

cf. Տաղանդ.

NBHL (1)

Մերթ որպէս Մնաս. մնա. μνά, μνέα mina. եբր. մանե. Լիպրա, այսինքն լիտր. կշիռ.


Քապրցախ

See full entry →

cf. Կապպար.

NBHL (1)

Յաղագս քապրցախի, եւ թրմզի։ Քապրցաքն հակառակ է սորա, զի ինքն ընդ ինքն բուսնի. (Վստկ. ՟Ի՟Զ։)


Քաջ, աց

See full entry →

adj. s. adv.

brave, gallant, valiant, courageous, intrepid, valorous, manful, stout, bold, daring;
good, honest, worthy;
clever, excelling in, of good abilities, fit for;
noble, distinguished, eminent;
hero;
tutelar genius;
cf. Մղձաւանջ;
good, well, right, suitably, very, much, very much;
— արանց, emperor, Caesar, Augustus;
— ի բաց, very far;
very, much, much more;
կարի —, կարի իսկ —, very well, as well as can be;
— է, that will do, that is settled;
well, very well !
— լեր ! courage ! be of good cheer ! cf. Կարի;
cf. Վաղ.

NBHL (4)

Այր քաջ զօրութեամբ ես։ Զօրութինք զօրացուցանեն. եւ է առաւելութիւն քաջի իմաստիւնն (նովին մտօք գրի եւ՝ քաջ իմաստութիւնն)։ Զօրացի՛ր եւ քա՛ջ լեր։ Քա՛ջ լերուք այրանալ. այսինքն արիանալ. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ. 19։ Ժղ. ՟Ժ. 10։ Յես. ՟Ա. 6։ ՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Բ. 2։)

Քաջ քաղցրութեամբ ընդունիմ այսինքն մտադիւր. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 30։)

ՔԱՋ ԱՐԱՆՑ, քաջի արանց. որպէս յն. σεβαστός . Սեբաստոս (պաշտելի). լտ. augustus. որ եւ օգոստոս, (փառացի, գերապանծ, բարեբաստ) այն ինքն է Կայսր.

Ի պօրոսի բոզոքել՝ զի պահիցի ի քաջի արանցն յանդիմանութիւն ... Եւ դորա ինքնին բողոք կալեալ առ քաջ արանցն՝ խորհեցայ ղրել. (Գծ. ՟Ի՟Է. 21. 25։)


Քաջաբան, ից

See full entry →

cf. Քաջաբանիկ.

NBHL (1)

Գիտաց գաւիթ, եթէ յովաբ քաջարանիկ՝ է խրատտու գործոյս այսմիկ քաջաբանիկ՝ է խրատտու գործոյս այսմիկ։ Իզբէլ (այսինքն յեզաբէլ) քաջաբանիկ արբանեակ սատանային. (Եփր. թագ.։)


Քաջաբանիկ

See full entry →

adj.

well-spoken, abounding in words, eloquent, fluent.

NBHL (1)

Գիտաց գաւիթ, եթէ յովաբ քաջարանիկ՝ է խրատտու գործոյս այսմիկ քաջաբանիկ՝ է խրատտու գործոյս այսմիկ։ Իզբէլ (այսինքն յեզաբէլ) քաջաբանիկ արբանեակ սատանային. (Եփր. թագ.։)