Definitions containing the research թագաւոր : 1760 results

Կարօտ, ից

adj. s.

in want of;
needy, necessitous, poor, indigent;
desirous, anxious, eager;
want, need, necessity, poverty, indigence;
desire, wish, longing;
— լինել, to want, to need, to be or stand in want of;
— նմալ, գտանիլ, to be in a state of privation, to be unprovided with, to be without;
— ամենայնիւ, in want of all things, poverty-stricken, destitute;
ոչ իւիք կարօտեմ, I want for nothing.

· Calfa


Կացուցանեմ, ուցի

va.

to establish, to place, to set, to lay, to fix, to put;
to constitute, to institute, to create, to destine;
to render, to make;
to stop, to cause to cease;
իշխան, տէր —, to constitute chief or master, to promote to high dignity;
շնորհապարտ —, to favour, to oblige;
ժառանգ —, to appoint a heir;
հղօր՝ երջանիկ —, to make powerful, happy.

· Calfa

NBHL (1)

Կացուցանել զոք ի վերայ տան իւրոյ, կամ գործակալս ի վերայ երկրի, կամ իշխանս զօրուն, կամ ի վերայ նոցա գործաւարս, դատաւորս. կամ Դէտ կամ սպարապետ կամ թագաւոր կացուցանել.


Կեղակարծ

adj. adv.

doubtful, uncertain, ambiguous;
undecided, wavering, pusillanimous, irresolute;
suspicious, distrustful;
— լինել, to be suspected, doubted;
— թուիլ, to seem doubtful;
cf. Կեղածաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Որ անյոյս լինի գտանել զողորմութիւն ի թագաւորէ, եւ կեղակարծ մտօք խնդրէ։ կեղակարծ ես ի յուսոյ հատուցմանն։ Ի հատուցումն փոխարինի գտանել կեղակարծ լիցի. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Հակառակ, աց

adj. adv. fig.

contrary, opposite;
adversary, hostile, unfavourable, inimical;
discordant;
incompatible;
prep. adv. against, contrary to;
opposite, facing, in front of;
զնորին —ն, նմին or նորին —, ի —էն, ընդ —ն, on the contrary, on the wrong side;
against the grain, in a contrary sense, backwards;
ամենեւին իսկ —, directly or diametrically opposite, quite the reverse;
— ուղիղ մտաց, in spite of sense and reason;
— կամաց նորա, against his will or grain, in spite of him;
forcibly;
— կալ, to stand, remain, stay or stop in the face of, in front;
to oppose, to withstand, to resist, to make head against, to cope with;
— լինել, to be contrary, to oppose;
ընդ —ս լինել միմեանց, to be at variance;
—, ի —ն or ընդ —ս ելանել, մտանել, ընթանալ, լինել, to oppose, to form an opposition to, to rise up or against, to go against, to run counter, to withstand, to counteract, to thwart, to cross;
ընդ —ս ելանել, cf. Հակամտեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Թագ նմա կապեալ, եւ հակառակ թագաւորացուցեալ. (Յհ. կթ.։)

Իշխան թագաւորութեան պարսից կայր հակառակ ինձ. (Դան. ՟Ժ. 13։)


Հաղորդականութիւն, ութեան

s.

conductibility.

· Calfa


Հաղորդասէր

adj.

communicative.

· Calfa

NBHL (1)

(Աստուած) է հաղորդասէր, եւ ճշմարիտ թագաւոր եւ հայր. (Շ. թղթ.։)


Հաճեմ, եցի

va.

cf. Հաճեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Հաճել զմիտս թագաւորին, իշխանին, ամբոխին, զդատաւորն, զարս եւ այլն։ Մովսէս հաճէր զմիտս աստուծոյ. (Կոչ. ՟Բ։)

Հաճլե զպարտս վտանգի լծոյ ծառայութեանն թագաւորաց. (Ագաթ.։)


Հաճոյանամ, ացայ

vn.

to please, to humour;
to like, to be pleased with, to consent.

· Calfa

NBHL (1)

Դաշնաւորեցի՝ քեզ հաճոյանալ։ Հաճոյանամ յետին ռամկին, եւ թագաւորիչ մեծի յաչաց ելանեմ. (Նար. ՟Ե. ՟Հ՟Ա։)


Համաթոռ

adj.

co-reigning.

· Calfa

NBHL (1)

Յարարելոցս ոչ ոք է բոլորիցս թագաւորին համաթոռ եւ բարձակից. (Պիտառ.։)


Համակամիմ, եցայ

vn.

to agree, to be of one mind, to consent with;
to be resigned, to submit oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ համակամեցար ընդ մեզ՝ չթագաւորել նմա. (Խոր. ՟Գ. 62։)


Համահարզ, ից

adj.

aid-de-camp;
adjutant.

· Calfa

NBHL (2)

Էած զհամհարզսն՝ նախ յառաջ ինքն անցանէր թագաւորն քան զամենայն զօրսն։ Զանտիգոնոս զհամահարզն իմ։ Իբր զհամահարզ իմ հրամա՛ն տուր պատրաստել զօրու. (Պտմ. աղեքս.։)

Համահարզ երկոցունց։ Զեղբայր թագաւորին լփնաց, եւ զբազում համհարզս նորին ընդ նմին սատակէր. (Եղիշ. ՟Զ. եւ ՟Գ։)


Համայն, ից

adj. adv.

whole, entire, total, complete;
all, entirely;
together, all together, together with;
even, yet, still;
—, —իւ, totally, completely, wholly, thoroughly;
— եւ այնպէս, even though, even if, however, nevertheless;
— եւ այնպէս ոչ յագեցա՞ր, what, and you are not yet satiated?
— ասել, ասացեալ, in short, in a word.

· Calfa

NBHL (2)

Առ համայնից հասարակաց թագաւորն. (Նիւս. թէոդոր.։)

Եւ համայն ասել օրէն թագաւորութեան։ Համայն եւ յետ նորա օտար յօտարաց. (Խոր. ՟Բ. 7. 72։)


Համանուն, նուանց

adj. s.

cf. Անուանակից;
name-sake.

· Calfa


Համապատիւ, տուի

adj.

equally glorified, equally adorable;
equal in rank or honour, having the same dignity.

· Calfa

NBHL (1)

Զուգահաւասար թագաւորին, եւ համապատիւ։ Եւ ընդ որում համապատիւ թագաւորութեանն զուարճացեալ վայելչանայր. (Խոր. ՟Գ. 64։ Պիտ.։)


Համապատուութիւն, ութեան

s.

equal honour, rank or dignity.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնից թագաւորութիւն, եւ հրեշտակաց համապատուութիւն. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)


Համասպրամ

adj.

fragrant, odoriferous, sweet-smelling or scented.

· Calfa

NBHL (1)

Կամեցան (ծաղկունք) եւ ինքեանց կարգել թագաւորութիւն. ոմանք ասէին զշուշան լինել, եւ այլքզախրիզան, եւ բազումք զհամասպրան. եւ ամենեցուն հաճոյ թուեցաւ լնել համասպրանն։ Երկոտասան ոստ է համասպրանին . . . մեծամեծ ունելով զօրութիւն բժշկութեան։ Ամենեցուն հաւանութեամբ թագաւորեաց համասպրանն. (ուր եւ ի ՟Ի՟Է. յիշին յատկութիւնք ինչ ծաղկանց։)


Կրծեմ, եցի

va.

to gnaw, to nibble;
to corrode, to canker;
to eat, to consume, to destroy;
to take or carry away.

· Calfa

NBHL (1)

Նախ ընդ երկուս բաժանել (զաշխարհն հայոց) երկու թագաւորօքս արշակունօք՝ զորս կացուցաք. ապա եւ ընդ նոսա կրծել ջանսցուք՝ աղքատացուցանել։ Բազում գաւառք կրծեալք հատեալք այսր անդր. (Բուզ. ՟Ե. 1։)


Կրկին, կնոյ, ով

adj. adv.

double, doubled, iterated;
doubly, two-fold, twice, as much again;
— անգամ, afresh, again, anew;
— եւ —, repeatedly, many times;
— մեծ, twice greater;
— թուով, two;
— գոչել՝ կարդալ, to encore, to demand the repetition.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կրկնումն թագաւորեալ ամ մի. այսինքն յերկրորդում նուագի. (Խոր. ՟Գ. 5։)


Կրկնակի

adj. adv.

double;
doubly;
a second time, again;
in two ways;
cf. Կրկնոց.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կրկնակի թագաւորելն։ Դառնայ կրկնակի. (Յհ. կթ.։)


Կրօնազգեաց

adj.

religious, pious, devout.

· Calfa

NBHL (1)

Կրոնազգեաց աստուածասիրութեան նշանակ թագաւորին կոստանդիանոսի։ Կրօնազգեաց մենազգեաց անապական. (Բուզ. ՟Գ. 10։ 6։)


Կցորդ, աց

adj. s.

participating, partaking, having part or share in;
party, companion, associate;
partaker, partner, consort;
cf. Կցուրդ;
կենաց —, living together;
consort, husband, wife;
կարեաց —, compassionate;
assisting, helping, relieving;
արեան —, consanguineous, related;
— չարեաց, accomplice, accessory;
— առնել, to impart, to acquaint with, to inform, to oommunicate;
— լինել, cf. Կցորդիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ես դանիէլ էի կենաց կցորդ թագաւորին. (Դան. ՟Ժ՟Դ. 1։)


Կենսածին

adj.

generating or causing life, health;
— Կոյս, Mother of Life, Virgin Mary.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձի թագաւորն ի տղայութիւն, եւ ազատին ազգք կանացածնաց ի ձեռն կուսին կենսածնի։ Տօնակ.։


Կերակրչութիւն, ութեան

s.

act of nourishing, sustentation;
stewardship, administration, management.

· Calfa

NBHL (1)

Դիցն այնոցիկ, որ ի ձեռն նոցա կեան ամենայն մարդիկ, եւ կերակրչութիւն իրաց թագաւորութեան. իմա՛ տնտեսութիւն։


Պատահումն, ման

s. adv.

meeting;
cf. Պատահ;
destiny;
պատահմամբ, ըստ պատահման, accidentally, fortuitously, casually, incidentally, by chance;
պատահմունք ի դէպ ելանէին նմա, chance, good fortune aided him;
անցեալ էր —, it was no longer time.

· Calfa

NBHL (1)

Ես ելից ի պատահումն թագաւորին. (Տէր Իսրայէլ. մայ. ՟Բ.։)


Պատանդեմ, եցի

va.

to serve as hostage;
to give or receive for hostage or pledge;
to tie, to enlace, to bind;
to involve, to contain, to enclose.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչդեռ հոռոմք զթագաւորացն աղմկաւ էին պատանդեալ. (Լաստ. ՟Ի՟Ա։)


Պատանեակ, եկաց

cf. Պատանի.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ թագաւորն առաքեաց ի պատանեակ մետաքսէից՝ սփռեալ ի վերայ տապանի սըրբոյն. (Հ. յուլ. ՟Զ.։)


Պատառապատիր

adj.

bought, suborned.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղակ թագաւոր Մովաբու առաքեաց առ Բաղաամ փաթու, որ ասի պատառապատիր. որ եւ խաբի պատառով կարասւոյ. (Վրդն. թուոց.։)


Պատարագեմ, եցի

va.

to sacrifice, to immolate, to offer, to give to God;
to say or celebrate mass.

· Calfa

NBHL (1)

Թափեսցո՜ւք յամանոցս ոսկի եւ կնդրուկ եւ զմուռ. կամ թագաւոր, կամ մահկանացու, կամ Աստուած պատարագեսցի. (Անթիպատր. ծն.։)


Պատգամաբեր, աց

s.

messenger, news-bearer.

· Calfa

NBHL (1)

Արձակեաց զպատգամաբերսն անարգանօք։ Հպատակք են (թագաւորին) պատգամաբերքն՝ ընթացիցն փոխատրութեամբ. (Խոր. ՟Գ. 50։ Արիստ. աշխ.։)


Պատգամաւորեմ, եցի

vn.

to be a messenger, ambassador or deputy, to go or to come as ambassador, to negotiate, to go in mission;
to treat by diplomacy, to be a diplomatist.

· Calfa

NBHL (1)

Պատգամաւորէին առ միմեանս թագաւորքն. (Ասող. ՟Ա. 2։)


Պատերազմակից, կցի, կցաց

s.

fellow-soldier, comrade, companion in arms;
ally;
— լինել, to fight together.

· Calfa

NBHL (1)

Ածել զթագաւորս ի հնազանդութիւն քարոզութեանն, եւ պատերազմակիցս յարուցանել աստուածպաշտութեանն. (Սեբեր. ՟Դ։)


Պատժական, ի, աց

adj.

punitive, penal, repressive;
— օրէնք, penal law.

· Calfa

NBHL (1)

Կուսութեամբ դեր ի վերոյ քան զհարսն, եւ պատժականաւն զոյգ ընդ թագաւորութեանն. (Խոր. ՟Գ. 3։)


Պատիւ, տուոյ, տուի, տուոց

s. adv. gr.

honour, token of esteem, homage, glory;
respect, veneration, reverence, regard, consideration;
honours, preferments, dignities, degrees, offices, titles;
testimonial, prize, gift, presentation;
խոստումն պատուոյ, word of honour;
լեգէոն պատուոյ, Legion of honour;
— արքունի, diploma of merit;
ի —, in honour of;
պատուով, honourably;
լի պատուով, loaded with honours;
ի — հասանել, to rise to dignities;
ի պատուի լինել, to be in honour, in consideration;
ի — առնուլ, բազում պատուովք պատուել, to load with honours, to pay great honours to, to raise to the highest honours;
to set one up upon the pinnacle of glory, to raise one up to the skies;
ի մեծի պատուի լինել, to be raised to the highest pitch of fortune;
— անձին համարել, to take to oneself the credit of, to deem it an honour;
— ընծայել, to pay honour;
առնել, դնել, to do honour to, to be an honour or a credit to;
— առնել սեղանոյ, to do honour to a meal;
պատուով պատուէք զիս, you do me a great deal of honour, too much honour;
—ս արժանաւորաց, honour to whom honour is due;
cf. Թեկն;
cf. Հասանեմ;
cf. Միմեանց;
sign of abbreviation.

· Calfa

NBHL (1)

Օրինակս առցուք ի պատուէ անտի՝ որ պատուէին թագաւորք զոմանս ի մերոց աստի. (Եւս. պտմ.։)


Պատկառ

adj. s.

respectful, modest, bashful;
cf. Պատկառանք;
— կալ, լինել, to pay attention, to attend to, to watch, to give oneself up to, to apply oneself or one's thoughts or mind to, to tend to, to subject oneself to;
— կալ օրինաց, to observe the law;
— կալ արդարութեան, to be just, right, upright;
— կալ յիրաց ինչ, to avoid, to shun.

· Calfa

NBHL (1)

Պատկառ կալ թագաւորին հրամանաց, կամ անտի կենացն, առաքինութեանց, սպասաւորութեան, պաշտամանն Աստուծոյ, եւ այլն. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Ա։ Իգն.։)


Պատկերագրեմ, եցի

va.

to take or draw the likeness or portrait of;
to portray, to paint, to depict, to describe.

· Calfa

NBHL (1)

Վերնական եւ աստուածային բարեացն ի կերպ կազմածին ստուգապէս պատկերագրօղն՝ աստուածասէր թագաւորն Հայոց Հեթում. (Երզն. քեր. յիշատ.։)


Պատկերակերպ

adj.

painted;
— նկարագիր, portrait, likeness.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ ետես թագաւորն զգեղապանծ վայելչութիւն պատկերակերպ եւ նկարագիրն Հռիփսիմեայ. (Ագաթ.։)


Պատճիկ

cf. Պատճեան.

· Calfa

NBHL (1)

Աբիդենոս զպատճիկ քաղդէացւոց թագաւորութեանն հանգոյն բազմավիպին առընթեր եդեալ։ Պաճիկ հրովարտակին մինչեւ ցայժմ շրջի. (Եւս. քր. ՟Ա. ՟Բ։)


Պատմեմ, եցի

va.

to narrate, to relate, to recount, to recite, to tell, to report, to expose, to debit an account, to say by retail;
to publish, to manifest, to announce;
երկինք պատմեն զփառս աստուծոյ, the heavens proclaim the glory of God.

· Calfa

NBHL (1)

Պատմեն գիրք թագաւորութեանն։ Աստի սկիզբն արասցուք բանցիդ՝ պատմել խոստացելոց։ Պատմեցէ՜ք ինձ։ Պատմեաց ծառայն Իսահակայ զամենայն զխօսսն։ Պատմեաց տակառապետն զերազն իւր Յովսէփայ։ Պատմեցէ՜ք ի հեթանոսս զգործս նորա։ Պատմեցից զամենայն սքանչելիս քո։ Երկինք պատմեն զփառս Աստուծոյ։ Ետես զնա, եւ պատմեաց զնմանէ։ Վասն պատերազմացն պատմէին հեթանոսքն։ Ո՞ պատմեաց քեզ՝ թէ մերկ ես։ Ել պատմեաց երկուց եղբարց իւրոց արտաքոյ։ Պատմեցաւ Աբրաամու։ Պատմեսցեն զիրաւունս քո Յակոբայ։ Պատմէին բանքս այսոքիկ.եւ այլն։


Պատմութիւն, ութեան

s.

history;
narration, recital, account;
tale;
explanation, exposition;
— վարուց, biography;
cf. Կենսագրութիւն;
— արտաքնոց, profane history;
— սուրբ գրոց, Sacred History;
գիրք or յիշատակք պատմութեանց, Stromatum;
կարգել զ—, cf. Պատմագրեմ;
ի — արկանել, cf. Պատմեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Գրեալ է ի գիրս պատմութեանց թագաւորաց Իսրայէլի։ Լուաւ Գեդէոն զպատմութիւն երազոյն, եւ զմեկնութիւն նորա։ Տաց զսա յառակ եւ ի պատմութիւն յամենայն ազգս։ Որդի՜ մարդոյ, պատմեա՜ պատմութիւն, եւ խօսեա՜ց առակ առ տունդ Իսրայէլի։ Վերստին կարգել զպատմութիւնն վասն իրացն հաստատելոց ի մեզ.եւ այլն։


Պատշգամ, ից

s.

side chamber;
projecture, balcony, verandah, belvedere, terrace;
porch.

· Calfa

NBHL (1)

Առ թագաւորին խորհուրդն հասանել ոչ կարացեալք. բայց մինչեւ ի պատշգամ գրաց հազիւ հազիւ հասեալք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Պատշգամբ

cf. Պատշգամ.

· Calfa

NBHL (1)

Առ թագաւորին խորհուրդն հասանել ոչ կարացեալք. բայց մինչեւ ի պատշգամ գրաց հազիւ հազիւ հասեալք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Պատուականագիւտ

adj.

rare, excellent, very precious.

· Calfa

NBHL (1)

Մերկ եւ կողոպուտ ի պատուականագիւտն լեալ թագաւորական զարդուց. (Պիտ.։)


Պատուակից, կցի, կցաց

adj.

equal in honour or rank.

· Calfa

NBHL (1)

Զաթոռակիցն նորա եւ զպատուակից բանն. (Կիւրղ. գանձ.) (յն. թագաւորակից. συμβασιλεύων qui una regnat ).


Պատուաստեմ, եցի

va.

to engraft, to graft;
to inoculate, to vaccinate;
to insert, to interpolate;
to annex, to join, to reunite, to attack.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպէս պատուաստեալ ի միմեանս շաբաթքն, որպէս քաղաք ի քաղաքէ ճանապարհօք մտանեն ի զատկին պահոց շաբաթն՝ իբրեւ ի թագաւորեալ քաղաք (Արշ.։)


Պատուաւոր

adj. s.

honourable, respectable;
honorary;
honest;
noble, magnate, dignitary;
—ք, nobility.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն պատուաւոր զօրագլխի ուրուք։ Ինն այր ի նոցանէ՝ ի մեծ պատուաւորացն էր։ Որոյ ոչ է տեսեալ զմեծ թագաւորն՝ պատուաւորացն մատուցանէ զերկրպագուին. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ղ. ՟Ը։)


Պատուաւորութիւն, ութեան

s.

dignity, nobility;
honour, respect.

· Calfa

NBHL (1)

զինուորն առաքի ի թագաւորէն ի գովութիւն եւ ի պատուաւորութիւն բարեաց եւ առաքինեաց. (Ճ. ՟Ժ.։)


Պատուէր

s.

commandment, order, injunction;
precept;
warrant, commission;
instruction, lesson;
ordinance, decree;
— տալ, դնել, to give orders or directions, to command, to order, to charge, to dispose, to enjoin;
to commission, to intrust with a message;
— հրամանի ի վերայ դնել, to order;
to appoint, to decree;
— or հրամանի ընդունել, to receive orders to.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՏՈՒԷՐ ՏԱԼ, ԴՆԵԼ. ἑντέλλω, διαστέμμω, ἑπιτάσσω, παραγγέλλω mando, jubeo, jusum do, praecipio, ordino, denuncio. Հրաման տալ ահարոնի։ Պատուէր ետ բարակ զաբուղոնի եւ նեփթաղիմի։ Պատուէ՛ր տուք յինէն այրարատեան թագաւորութեացն եւ աքսանազեան գնդին։ Պատուէր ետ գրել զհրամանն։ Պատուէր տայ նոցա յոյժ, զի մի՛ ոք գիտասցէ զայն։ Եւ դռնապանին պատուէր տայցէ, զի արթուն լինիցի։ Պատուէր տուեալ էր քահանայապետիցն եւ փարիսեցւոց, զի կալցին զնա։ Նա ետ ինձ պատուէր՝ զինչ ասացից եւ զի՞նչ խօսեցայց։ Պատուէր տայր նոցա՝ յերուսաղէմէ մի՛ մեկնել.


Պատուհաս, ից

s.

punishment, chastisement, pain, correction;
scourge, revenge;
threat, threatening tone;
reprimand, reproach, rebuke;
պատիժ —ի, severe punishment;
— մահու, sentence or punishment of death, capital punishment;
տեղի —ի, exile;
ազգի մարդկան, the scourge of human kind;
— կապել ի վերայ, to inflict a punishment;
կրել խիստ —, to be severely punished;
առնել —, to threaten.

· Calfa

NBHL (2)

Զպատուհաս երկոցունց (այսինքն այ եւ թագաւորի) ո՞վ ծանիցէ։ Մատիր անձամբ անձին արա՛ դու քեզ սիոն պատուհաս. (Առակ. ՟Ի՟Գ. 22։ Երեմ. ՟Լ՟Ա. 21։)

Տնանկն ոչ հանդարտէ պատուհասի։ Ո՛չ ինչ է պակաս պատուհաս թագաւորի ի ցասմանէ առիւծու։ Եւ դուք տեա՛րք զնոյն առնիջիք առ նոսա, ներելով առնել զպատուհասն. (Առակ. ՟Ծ՟Գ. 8։ եւ ՟Ի. 2։ Եփես. ՟Ղ. 90։)


Պատսպարեմ, եցի

va.

to surround, to encircle, to enclose, to shut in;
to protect, to prop, to defend, to sustain;
to shelter, to screen, to cover;
to fortify, to restore;
to return, to restore, to give back.

· Calfa

NBHL (1)

Բնակեաց ինքն եւ իւրքն առանց կասկածանաց, մանաւանդ յառաջագոյն պատսպարեաց թղթովք եւ պատարագօք առ թագաւորն. (Արծր. ՟Գ. 8։)


Պատրաստեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to prepare.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ նախարարացն զմտաւ օծեալ, իբր թէ խաբկանօք իցէ գորցն՝ յապաղել զնոսա, զի զթագաւորն պատրաստեցուսցէ. (Խոր. ՟Գ. 63։ 13)