Definitions containing the research զօր : 3226 results

Եղէգն, ղեգանց

s.

reed, cane;
pen;
stem, stalk of corn;
rush;
straw, stubble;
percb, pole;
sweet calamus;
walking-stick, stick, cane;
— ապակադործաց, glass-blower's pipe, blowing-iron, bunting-iron;
— շաքարի, sugar cane;
— հնդկային, bamboo;
— (glass or brass) blow-pipe.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպիսի իմաստք զօրաւորք ... ո՛չ արուեստին են, եւ ո՛չ եղեգանն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Բ։)


Եղծումն, ման

s.

cf. Եղծուած.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս եղծման։ Եղծումն է ի բաց բարձումն առաջիկայ իրի ... Ամենայն արուեստիս զօրութիւն եղծմամբք եւ ստեղծմամբք դատեալ լինի. (Պիտ.։)


Եմ, ես, է, էի, էիր, էր, եր, իցեմ, եղէ

v. auxil. to be;
է զի, էր զի, է ուրեք, է երբէք զի ..., sometimes;
it happens, it turns out;
ես եմ Աստուած՝ որ Էն, I am that I am;
ես եմ՝ ես եմ նոյն որ ջնջեմ, I am, it is I, it is I who blot out and pardon;
առն միոջ էին երկու որդիք, a certain man had two sons;
էր ամաց երկոտասանից, he was twelve years old;
յունել եմ, I am eating.

· Calfa

NBHL (4)

Պատմ. զօրութեամբ յարակից բառին. զոր օրինակ.

Պարառ. զօրութեամբ նախադր. Շուրջ. զոր օրինակ.

Ահեղ ելոյն։ Գոլոշի զօրէն խիտ ամպոց եալ. (Մաշկ.։)

(Ատելութիւն) առ տգէտս եւ վայրենաբարոյս առաւել զօրանայ. է՝ որ վասն յափշտակելոյ ի ժողովրդենէ միմեանց՝ ագահութեան ախտիւ, եւ է՝ որ յաղագս հարստահարելոյ զընկերն՝ փառասիրութեան աղագաւ. (Շ. ընդհանր.։)


Ենթակայանամ, ացայ

vn.

to subsist;
to exist.

· Calfa


Ենթամնայ, ի

s.

hyphen, mark of division of a word.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռագիր մատեանս դնի եւ ի վերայ տառիս ը, ի նշանակ սղելոյ, կամ որոշ հնչելոյ. որպէս թէ զօրութեամբ եւս լինի իմանալ զեդեալն ներգործութեամբ. զոր օրինակ հ՟ըզօր, հ՟ընարք, անն՟ըման։


Եպարքոս, աց

s.

prefect;
viceroy, vizier.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ եպարքոս ոք փոխադրէ զօրէնս թագաւորի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)


Եռահիւսակ

adj.

that consists of three things or words;
— նուագ, trisagion.

· Calfa

NBHL (1)

Զեռահիւսակն առնուլ զօրհնաբան՝ զփառատրութիւնն սրոբէական. (Գանձ.։)


Եռամ, ացայ, ացի

vn.

to boil;
to bubble;
to shudder;
to swarm;
to crawl.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեալ ի կռիւ (գաւազանն) զօրէն ըմբշի ... սրտմտութեամբ եռալ զեռալ պաշտամանն. (Ագաթ.։)


Եռամասն

adj.

that consists of three parts;
tripartite.

· Calfa

NBHL (1)

Զեռամասնեայս ունի զօրութիւնս։ Յառաջ գայ յեռամասնեայ հոգւոյն. (Լմբ. պտրգ.։)


Եռամասնեայ

cf. Եռամասն.

· Calfa

NBHL (1)

Զեռամասնեայս ունի զօրութիւնս։ Յառաջ գայ յեռամասնեայ հոգւոյն. (Լմբ. պտրգ.։)


Եռանդ

s. adv. two days ago, day before yesterday.

· Calfa

NBHL (1)

Զեռանդի գործոյն զտեսչութիւնն իբրեւ զմտաւ ածեալ յիշեմ, ոչ զօրեմ եւ այլն. (Փարպ.։)


Եռիէս

s.

priest.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանէին եռիէսունս եւ պապասս, աւետարանօք եւ մոմեղինօք եւ խնկօք առաջի երթալով զօրացուցանէին զնոսա. (Ղեւոնդ.։)


Ետեղակալ, աց

s. adj.

lieutenant, vicegerent;
successor;
stationary, firm, stable.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն նախարարս եւ զզօրագլուխս եւ զտեղեկալս (կամ զտեղակաս). (՟Ա. Եզր. ՟Գ. 2։)


Երագագնաց

adj.

that goes, that walks quick, rapid, prompt.

· Calfa

NBHL (1)

Խաչն՝ երագագնաց զօրացուցիչ. (Եպիփ. խչ.։)


Երաժշտակ

s.

a. singer.

· Calfa

NBHL (1)

Ասեն՝ երաժշտակի ուղղութիւն գոլ զայն զօրութիւն. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Երախայ, ից

s.

child, little boy, babe;
catechumen.

· Calfa

NBHL (2)

Երեխայն զբանիցն ծնաւ զօրհնութիւնս ովսաննայիւ. (Ճ. ՟Բ.։)

Եթէ գոյր ոք երախայ (կամ երեխայ) ի բազմութեան զօրուն, զգիշերն ամենայն մկրտեցին. (Եղիշ. ՟Ե։)


Երամանամ, ացայ

vn.

to assemble in troops, to flock, to go in company.

· Calfa

NBHL (1)

Ի զդայականէս յայսմանէ զօրութենէ եւ թռչունք երամացեալ թռչին. (Մաքս. ի դիոն.։)


Երանելի, լւոյ, լոյ, լեաց

adj.

happy, blessed;
— առնել, to make happy;
— լինել, to be happy.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ աւետարանի փառաց երանելւոյն աստուծոյ։ Երանելին, եւ միայն հզօր, թագաւոր թագաւորաց. (՟Ա. Տիմ. ՟Ա. 11։ ՟Զ. 15։)


Երանի՜

s.

adj int. happy! cf. Երանութիւն;
— թէ, if it please God! would to Heaven! — նմա որ, happy he who;
— քեզ ! how happy you are! lucky fellow! fortunate man ! — տալ, —ս կարդալ ումեք, to deem or consider some one happy.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԱՆԻ՛ (տր. խնդրով, որ ներգործութեամբ կամ զօրութեամբ) μακάριος, -ιοι beatus, -ti որպէս թէ՝ Երանելի՛ ասելի է, երանութեան է արժանի. երնե՛կ, երնե՛կ անոր՝ որ .... զի որ ի յն. եւ լտ. ասի, երանելի կամ երջանիկ է այն՝ որ. կամ երանեալք են՝ ոյք, եւ այլն. մեք թարգմանեմք եւ ասեմք հասարակօրէն.


Երասան

s.

bridle, curb, rein, snaffle;
halter;
scatch, bit;
— արկանել, to bridle, to put on a halter.

· Calfa

NBHL (1)

Կրկին զօրութեամբք գործոց՝ երասանակ ի ձեռն առեալ վարէ զամենայն. (Նիւս. կազմ.։)


Երասանակ, աց

cf. Երասան.

· Calfa

NBHL (1)

Կրկին զօրութեամբք գործոց՝ երասանակ ի ձեռն առեալ վարէ զամենայն. (Նիւս. կազմ.։)


Երգ, ոց

s.

chant, song, canticle;
air;
hymn;
recitative;
ballad;
canto;
language, voice;
— համառօտ, canzonet;
—ս առնուլ, to sing;
յ— արկանել, to sing or compose a song;
to make songs on, to lampoon;
յ— անկանիլ, to be the subject of a song;
— անհեդեդ, bad song;
նուագարան երգոց, musical instrument;
— երգոց, the song of songs, the song of Solomon.

· Calfa

NBHL (1)

Յոյժ զօրաւոր է երաժշտական երգ՝ զզօրութիւն հոգւոյ յեղաշրջեալ ըստ ձայնին. (Լմբ. սղ.։)


Երգաբանեմ, եցի

vn.

to sing, to celebrate, to praise.

· Calfa

NBHL (1)

Զկոյսն սուրբ երգաբանեալ։ Որ ի զօրաց հոգեղինաց երգաբանի սրբուհին. (Շար.։)


Երգեմ, եցի

va.

to sing;
to praise;
to play;
— թռչնոց, to warble, to chirp;
— քնարաւ, to play on the lyre.

· Calfa

NBHL (1)

Երգեաց մովսէս եւ որդիքն իսրայէլի զօրհնութիւնս զայս աստուծոյ. (Ել. ՟Ժ՟Ե. 1։)


Երգեցողութիւն, ութեան

s.

singing.

· Calfa


Երդնլի, լւոյ, լեաց

cf. Երդմնելի.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ եթէ երդնլեացն զօրութիւն». ա՛յլ ձ. երդմնելեացն, կամ երդնելեացն. (Իմաստ. ՟Ժ՟Դ. 31։)


Երդնում, երդուայ

vn.

to swear, to take an oath;
to curse, to detest;
սուտ —, to swear falsely, to perjure one's self, to take a false oath;
— յանձն իւր, to swear to one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Երդուի՛ր ինձ յաստուած՝ չմեղանչել ինձ։ Յանձն իմ երգուայ, ասէ տէր։ Երդուարո՛ւք ինձ ի տէր աստուած։ Երդնուցուն յանուն տեառն զօրութեանց։ Երդուաւ տէր ի սրբութիւնս իւր։ Երդումն՝ զոր երդուաւ, եւ այլն։ Յո՞ արդեօք երդնու աստուած, եթէ ոչ յինքն. եւ ասի երդնուլ՝ վասն մերոյ տկարութեանս. (Փիլ. լին.։)


Երեկութիւն, ութեան

s.

cf. Ցերեկութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Պատերազմ է ի հրապարակս. կռիւք են ի յերեկութեան իրս». յն. հանապազօրեայք. (Ոսկ. եբր. ՟Ժ՟Դ։)


Երես

s. geom.

visage, face, look, countenance, mien, air;
forehead;
exterior, surface;
person;
eyes, sight;
body;
reputation, honour, respect;
meaning, sense, explanation;
mask;
— կօշկաց, vamp;
վերին —ք յարկաց, roof;
— եւ աստառ, outside and lining;
— դրոց, page;
—ք մի հողոյ, stratum, layer, bed;
ոչ —ք ինչ երեւելիք էին, they were not remarkable or important personages;
եւ քո —ք երթիցեն առաջի նորա, and thou shalt be in their midst or among them;
ըստ ժամանակի եւ —աց, according to the period and people;
զ—օք ջուրց, at the water's level;
upon the face of the deep;
զ—ն քարի տացէ, so much the worse for him;
to his harm or damage;
հոտոյ ընդ —ս հարկանիլ, to perceive the odour, bad smell, stink;
տալ զ—ս խնդրել զտէր, to turn his face towards, to seek God, to be converted;
զ—ս հաստատել, դնել, to turn towards, to go to, cf. Դիմեմ;
դնել զ—ս իւր առնել ինչ, to turn the mind or attention towards, to form or conceive an idea;
—ս առնել, to have regard for, to respect, cf. Ակնածեմ;
յ—ս բերել, գալ, to manifest, to show, to display, to make known, to discover;
to appear, to present one's self;
յ—ս անկանիլ, to appear;
անկանել ի վերայ —աց, to fall prone, to prostrate one's self;
խոնարհիլ անկանիլ —աց, to sulk, to be in ill humour;
ելանել յ—աց ուրուք, to go out of the presence of;
յանդիման լինել միմեանց —օք, to see one another, to meet;
թաքչել յ—աց ուրուք, to hide or conceal one's self, to keep out of sight of some one;
հատանիլ քնոյ յ—աց, to have the sleep broken or troubled, to be unable to sleep more;
ակն առնուլ —աց ուրուք, to honour, to respect a person;
ի խոնարհ կախիլ —աց, to knit one's brows, to be melancholy, to frown, to look displeased, sullen or vexed;
զ—ս ծռել, to make wry faces;
առնուլ զ—ս ուրուք, to assume the appearance of some one, to sustain a part or character, to bear a part;
յ—աց, for, on account of;
յ—աց նորա, for his sake;
յ—աց հօր քոյ, from your father, in your fathers name;
առաջի —աց Տեառն, in presence or before the face of God;
յերեսս, to one's face;
in the face of, cf. Առաջի, cf. Յանդիման;
—, —, առ —, face to face;
man to man;
ինձ — արա, I entreat you! listen to me! do me the favour! առ —ս, ի վերին, externally, apparently;
բացաւ —օք, with the face uncovered;
unmasked (man), unveiled (woman);
barefaced, impudent;
frankly, openly;
ընդ — ամենայն —ս երկրի, over or throughout the whole earth;
հաց —աց, cf. Առաջաւորութիւն;
օծանել զ—ս անոյշ իւղով, cf. Իւղ;
որով —օք, with what an air ! with what audaciousness! ազնիւ —օք, of a handsome countenance;
երեսս առնում, cf. Անձնաւորեմ. area, superficies, surface.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ զօրութեանն՝ յորոյ երեսաց զողջոյնս աւետարանեցին. (Կիւրղ. ղկ.։)


Երեւելաբար

adv.

cf. Երեւելապէս.

· Calfa

NBHL (1)

Զզօրութիւն փրկութեանն երեւելաբար ի հանդերձեալ աշխարհն իմանամք. (Լմբ. պտրգ.։)


Երեւելապէս

adv.

evidently, visibly.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչինչ զօրանայ երեւելապէս։ Երեւելապէս արհամարհել. (Ածաբ. մկրտ.։)


Երեւելի, լւոյ, լեաց

adj.

visible, palpable, evident;
celebrated, eminent, signal, illustrious, heroic, high, serious, great, glorious, famous, brilliant, important, memorable, noble, principal, solemn, splendid;
— առնել, to illustrate, to render illustrious or famous;
to manifest;
— լինել, to signalize or distinguish one's self, to acquire undying fame.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպէս երեւելի առնեմք զխորհրդոյս զօրութիւնս։ Մի՛տ դիր ասացելոցս, թէ ո՛րպէս երեւելի առնէ զամենայնս։ Մարմնական իշխանութեան յարացուցիւ զսոյն երեւելի առնել. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Երեք, երից, երիւք

adj.

three;
three times;
third.

· Calfa

NBHL (1)

Երիս կամ չորս բախեն զսալն. (Խոր. ՟Բ. 58.) զօրութեամբ իմանալով՝ բախմունս. որպէս ռմկ. իրեք չորս մը զարնել, եւ այլն։


Երեքանձնական, ի, աց

adj.

cf. Երեքանձնեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Առանձնաւորութիւն երեքանձնական զօրութեանն. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Երեքանձնաւորական, ի, աց

adj.

cf. Երեքանձնեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Առանձնաւորութիւն երեքանձնական զօրութեանն. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Երեքանձնեայ

adj.

of three persons.

· Calfa

NBHL (1)

Առանձնաւորութիւն երեքանձնական զօրութեանն. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Երեքանձնեան

adj.

cf. Երեքանձնեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Առանձնաւորութիւն երեքանձնական զօրութեանն. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Երեքերանեան

adj.

very happy, blessed

· Calfa

NBHL (1)

Զերեքերանեանն զգեցեալ զօրութիւն. (Համամ առակ.։)


Երեքսրբեան

adj. s. composed of thiee holies;
praised with the Trisagion;
— երգ, օրհնութիւն, Trisagion.

· Calfa


Երեքօրեայ, էի, ից

adj. adv.

of three days;
the third day.

· Calfa


Երէ, ոց

s.

deer, fawn-coloured animals;
game;
venison.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լերինս ... զօրէն երէոց խոտաճարակ շրջել. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 6։)


Երթումն, ման

s.

walk, step.

· Calfa


Երիկուն

adv.

towards evening.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաւօտուն ... եւ յօր հասարակն՝ զօրաւոր, եւ երիկունն (կամ յերիկոյն) աղքատ. (Լմբ. սղ. ՟Լ։)


Երիտասարդ, աց

s.

young man, young gentleman;
թէ գոյր —ի գիտութիւն եւ ծերոյն զօրութիւն, if young folks had experience, and old ones strength.

· Calfa


Երիր

adj. s. adv. third;
three;
thirdly.

· Calfa

NBHL (1)

Զերիր մասն զօրուն. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 2։)


Ըստ

prep.

according to, in relation to, as for, conformably with, agreeably to;
proportionably, at the rate of;
after;
near, relatively;
for, as for;
on;
of;
out;
— իս, — իմումս կարծեաց, according to me, in my opinion;
— իւրում կարի, according to capacity, to the best of one's ability;
այր — սրտին Աստուածոյ, a man after Gods own heart;
կին իցէ քո — միտս, if thou hast a wife after thine own heart;
— բախտի եղեալ նորա, fortunately;
— պատկերի մերում եւ — նմանութեան, in our image and likeness;
— հիւսիսոյ Կխրնոյ, north of Erzeroum;
— անձին, upon one's back;
wearing upon, — the shoulders, — the body;
— ճանապարհին, about the streets;
— հրապարակս գնալ, to pass through, or to wander about the public places;
— բնութեան բարի, naturally or essentially good;
ի չափու կալայց զանձն — օրինակի նորա, I shall be governed by his example;
ելանել — քաղաքն, to go out of town;
այր — առնէ, one after the other;
ամ — ամէ, annually, every year;
օր — օրէ, daily, every day;
— նախահօրն յանցանաց, for the sin of the first father;
— չափու եկամտիցն, in proportion to his income;
— աչս դատել, to judge from the appearance;
— իրետրս պատշաճեալ, well proportioned, symmetrical;
— տեղիս տեղիս եւ — աշխարհս աշխարհս, according to the various places, and different provinces;
— տունս ազգացն՝ ոչխար — երդ, a lamb for every family and every house;
հրաժարել — նմանութիւն, to have no equal, unique;
անցանել — ասհմանս քո, to pass through your confines;
— բանս անցանել, to be inexpressible;
— միտս անցանել, to be beyond understanding, to be past finding out, inconceivable, incomprehensible;
անցանել — չափ, to go beyond;
— ակն լինել յումեքէ, to be far from the sight of, alienated;
— ինքեան, of one's self;
naturally, essentially;
— ամենայնի, totally, in all, entirely;
— այնմ, as is said;
as they say;
— իրիք, — իմիք, in some part, in a certain sense, in some way, or manner;
in part;
— որում, as;
since;
therefore;
— որում..., — նմին, or նոյնպէս, or այսպէս, as..., as;
so..., as;
— օրէն, like, after the fashion of;
— նմանէ, after him;
— այսմանէ, like this, similarly, equally;
եւ որ — այսմանէ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչ ումեք տուեալ յ՝ըստ աշխարհիս զօրաւորաց. (Սարկ. քհ.։)


Ըստանձնեմ, եցի

va.

to assume, to take, to put on, to put on one's back, to embrace, to undertake.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ թեւոց իւրոց ըստանձնէ։ Ախոնդեանցն՝ որ յինքեան ըստանձնեալ բերէ զերկնի եւ զերկրի զօրութիւն։ Զհիւանդութիւնսն ըստանձնեալք՝ ապա ուրեմն զգօնանան առ բժիշկսն ընթանալ. եւ այլն. (Մագ.։)


Թագաւոր, աց

s.

king;
*bridegroom;
թագաւոր թագաւորաց, the king of kings;
թագաւոր Հայոց, the — of Armenia!
կեցցէ՛ թագաւոր, long live the -!
God save the -!
թագաւոր կենդանեաց, the — of beasts (lion);
թագաւոր թռչնոց, — of birds (eagle);
թագաւոր ծաղկանց, queen (Arm. king) of flowers (rose);
թագաւոր իժ, cf. Արքայիկ՞՞՞օձ;
թագաւորք, certain hymns of the Armenian Church;
թագաւոր կալ յումեքէ ի վերայ աշխարհի ուրուք, to be made — of some country;
թագաւոր առնել, to make —, to cause to reign.

· Calfa

NBHL (1)

Թագաւոր ո՛չ եթէ յորժամ կամի՝ թագաւորէ, այլ յորժամ Տէր տացէ զօրութիւն թագաւորելոյ. (Ճ. ՟Ա.։)


Թագուհի, հւոյ, հեաց

s. fig.

Queen;
church;
moon.

· Calfa

NBHL (1)

Երբեմն զլուսին թագուհի անուանէին, եւ զարեգակն՝ թագաւոր. վասն այնր եւ զաստեղս՝ զօրս. (Մխ. երեմ.։)


Թաթուլ, թլոց

s.

paw, foot.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ էր ելեալ եղէգն ընդ թաթուլ բազկին առիւծուն ... զօրէն մարդոյ ի վեր առեալ զթաթուլն՝ նմա զվէրն ... պատէր զթաթ առիւծուն, եւ բժշկէր. (Բուզ. ՟Ե. 26։)