Definitions containing the research զգաստ : 185 results

Յստակամիտ, մտաց

adj.

singleminded, simple-hearted, sincere, ingenuous, candid.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յստակամիտ եւ յանզեխ զգաստութեան վարս հաստատուն պահելով. (Պիտ.։)


Նախատես

adj.

foreseeing, prescient;
— լինել, to be provident.

· Calfa


Նահանջ, ից

s. adj.

retreat, rout, defeat;
bissextile;
— ամ, leap-year.

· Calfa

NBHL (1)

Օրհնեալ ես փայտ սուրբ, անզգամաց զգաստութիւն, ստահակաց խրատ, ընդվայրաց նահանջ (կամ նհանջ). (Անյաղթ բարձր.։)


Յապահով

adj. s.

sure, safe, secure, out of danger, assured;
security, safety;
place of safety, shelter;
—ս լինել, to be in security, safe, sheltered;
— or —ս առնել, to assure, to secure.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի հոգոց յապահով իցէ։ Որ զգաստանայն, յամենայն չարեաց յապահով է։ Նախ զնոսա յապահովս առնէ յերկիւղէն, եւ ապա ճառէ զյարութենէն։ Բարւոք ասաց ի Գալիլեա. զի յապահովս առնիցէ ի տագնապէս. (Ոսկ. մտթ.։)


Յաւէժանամ, ացայ

vn.

to be perpetual, to last for ever.

· Calfa


Մեզէն

cf. Մեզոյն.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ զգաստանամք, մեզէն տեսանեմք զպիտանացուն. (Մաշկ.։)


Մեզոյն

adv.

by ourselves.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ զգաստանամք, մեզէն տեսանեմք զպիտանացուն. (Մաշկ.։)


Մեկուսիմ

vn.

to remove, to go away, to retire, to stand aloof, to withdraw to a lonely place.

· Calfa


Մոլորական, ի, աց

adj. s.

wandering, vagrant;
false, erroneous, heretical;
deceitful;
fallible;
— աստղ, erratic star;
—ն, demon;
antichrist.

· Calfa

NBHL (1)

Սթափեսցին եւ զգաստացին մոլորականքն։ Մոլորական նախնեացն յիմարութիւնք. (Ագաթ.։)


Մտադիր, դրաց

adj.

attentive, careful, vigilant, diligent, exact;
considerate;
— լինել, to be attentive, to pay attention to, to mind, to attend to, to take heed to, to apply, to be assiduous.

· Calfa

NBHL (1)

προσέχων, νοῦν ἕχων animum adhibens, intendens, obtentus. Որ միտ դնէ. ուշադիր. ուշակալ. զգաստ. փոյթ.


Համեստ, ից

adj.

modest, decent;
reserved, moderate, temperate.

· Calfa


Համեստանամ, ացայ

vn.

to become modest or wise, to put on a modest look.

· Calfa


Համեստացուցանեմ, ուցի

va.

to make modest or moderate.

· Calfa


Համեստութիւն, ութեան

s.

modesty, moderation, reserve, temperance, probity;
politeness.

· Calfa

NBHL (2)

Ի զգաստ համեստութեանցն լիցին եկեալ քաջաբարութիւն. (Պիտ.։)

σωφροσύνη modestia. Պարկեշտութիւ. զգաստութիւն. բարւոք քաղաքավարութիւն.


Հանգիստ, գստեան

s. fig. adj. adv.

repose;
refreshment, relaxation, recreation;
ease, tranquillity;
convenience, wellbeing, leisure;
pause, rest, intermission, truce, cessation;
station, abode;
tomb;
repose, sleep, death;
quiet, tranquil, peaceful;
—գստեամբ, conveniently, comfortably;
at one's ease or leisure, leisurely;
—գստեան ժամ, compline;
—գստեան շարական եւ աւետարան, hymns and gospel in burial service;
—գստեան պաշտօն, requiem;
— առնուլ, to take rest, to be at rest, to repose;
— տալ, to rest, to repose;
թողուլ ի —գստեան, to leave or let alone;
— առնել բանի, to end a discourse.

· Calfa


Լծորդեմ, եցի

va. gr.

to join, to conjoin;
ի մի —, to unite in one;
— զզգաստութիւն պարկեշտութեան ընդ գեղոյ, to unite chastity with beauty;
to conjugate a verb.

· Calfa


Լկտի, տւոյ, տեաց

adj.

impudent, immodest, shameless, lecherous, lewd, libertine, licentious, insolent, unblushing, brazen-faced;
lascivious, wanton, lustful, obscene;
— կաքաւել, to dance indecently.

· Calfa


Լկտիմ, եցայ

vn.

cf. Լկտանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Զլկիս զգաստացեալս, եւ զզգաստս լկտեցեալս. (Եզնիկ.։)


Լուրջ, լրջաց

adj. adv.

gay, joyful;
sprightly, lively;
sober, grave, imposing, serious;
— երեսօք, seriously;
ի բարբառ —, with a serieus voice;
ի լրջեաց, ի լրջէ, in a waking state. cf. Լուրթ.

· Calfa

NBHL (3)

Որովք աչօք լուրջ եւ զգաստ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

ԼՈՒՐՋ. νήφων vigilans, sobrius. Արթուն զուարթուն. զգաստ. սթափ.

Ե՛ւս զգաստացեալ քան ի լրջէ՝ ի քունն գտանին. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)


Լսողութիւն, ութեան

s.

hearing, audition;
obedience, docility.

· Calfa

NBHL (1)

Զկնի ամենայն առաքինի վարուց քոցկալ ջի՛ր եւ զլսողութիւն։ Ժուժկալութեամբ, լսողութեամբ, զգաստութեամբ. (ՃՃ.։)


Լրջամիտ

adj. adv.

lively, sprightly;
gay, joyful, merry;
gaily, joyfully, merrily.

· Calfa

NBHL (2)

որ գրի եւ ԼՐՋՄԻՏ. Լուրջ եւ զգաստ կամ արթուն մտօք.

Լրջամիտ եւ զգաստ չգայարանօք։ Արթուն կալ լրջմիտ յօժարութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։ ՟Բ. 1։)


Լրջանամ, ացայ

vn.

to awaken, to wake up;
to become sprightly, to indulge in mirth, to make merry.

· Calfa

NBHL (1)

Լուրջ լինել, արթուն եւ զուարթուն եւ զգաստ. Սթափիլ. արթնանալ.


Խորաձոր, ոց

s. adj.

deep valley;
profound, difficult, rugged, scabrous.

· Calfa

NBHL (1)

Զխորաձորս մաքսաւորութեամբառլցեալս, եւ զգիճութեամբ հեղեղեալս վերաբերէր ի զգաստութիւն պարզութեան. Զի դիւրագնաց շինի (կամ լինի) ճանապարհ թագաւորին քրիստոսի. (Անան. ի յհ. մկ.։)


Խորհրդաւոր, աց

adj.

mysterious, mystical, arcane;
figurative, emblematic, symbolical;
hieroglyphical;
— նշան՝ պատկեր, emblem.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՈՐՀՐԴԱՒՈՐ. Արթուն խորհրդով. զգաստ, կամ զգաստութեամբ.


Թմբրիմ, եցայ

vn.

to fall asleep, to doze, to be lethargic, drowsy;
to be astonished, thunder-struck, to get deranged;
— ի գինւոյ, to get intoxicated, to be plunged in drunkenness;
թմբրեալ սիրտ, a sluggish understanding.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստութեանդ աղբիւր՝ յիմարիս եւ թմբրեցելոյս։ Դարձո՛ զթմբրեալս ի զգաստութիւն արթնութեան սրտի. (Նար. ՟Ծ՟Ե. ՟Կ՟Գ։)


Կեանք, կենաց

s.

life;
being, days, existence;
health;
conduct, behaviour, manners, habits;
subsistence, living, nourishment;
means, circumstances, property, substance, goods, patrimony, inheritance, wealth, possessions, fortune;
the world;
ցկեանս, for -;
ի կեանս իմ, in all my -;
երբէք ի կեանս իմ, never in my -;
զամենայն աւուրս կենաց իմոց, formy whole lifetime;
յաւիտենական, հանդերձեալ —, eternal —, the — to come, the next world;
ընթացք՝ վախճան՝ երկարութիւն կենաց, the course, the duration & the end of -;
մեկին or ամփոփ, անշուք or աննշան —, a. retired -;
obscure —, — of obscurity;
խստամբեր դժոխըմբեր՝ վտանգալից՝ բազմավրդով՝ վատ՝ չարակեաց՝ անգործ՝ ունայն —, an austere, frightful or insupportable, perilous or hazardous, checkered, base, wretched, unoccupied or idle, useless -;
— զերծ ի հոգոց եւ ի կրից, a — free from passion, uneasiness or anxieties;
անպաճոյճ՝ սակաւապետ՝ շինական՝ վաստակասէր՝ ժիր՝ զգաստ —, a simple, frugal, rural, laborious, active, sober -;
անարատ՝ բարեկարգ՝ չափաւոր՝ տեսական՝ անհոգ —, a pure, regular, moderate, contemplative, careless —;
անդորրաւէտ՝ խաղաղաւէտ՝ փափկասուն՝ հեշտալի՝ զուարճալից —, a quiet or tranquil, peaceful, delectable, effeminate or luxurious, agreeable —;
սոսկական՝ անզբօս՝ հովուական վարել կեանս, to lead a private, serious, pastoral -;
վարել, անցուցանել զկեանս, to pass one's life;
հասարակաց վարել կեանս, to live in common;
բելրկրալից վարել կեանս, to lead a happy, comfortable —;
դողալ ի վերայ կենաց ուրուք, to tremble for another's — or days;
կեանս պարգեւել, to grant — to;
շահել զկեանս, to gain one's living;
ի վտանգ արկանել զկեանս, to imperil, to hazard or expose one's — to danger;
ազատել կամ կորուսանել զկեանս, to save or lose the —;
ի կենաց արկանել՝ զրաւել՝ կարճել՝ լուծանել՝ բառնալ, to deprive of —, to put to death, to kill;
ընդ մէջ կենաց եւ մահու լինել, to be a question of — or death;
ի կենաց անկանել՝ պակասել, to lose one' s life, to die;
հրաժարել ի կենաց, to renounce -;
փոխիլ ի կենաց աստի, to make one's exit from this world;
ելանել ի կենաց, to depart this -;
սուղ են —, — is short;
ի վտանգի կան — նորա, his — is in danger;
ընդ կեանս եւ ընդ մահ, half alive & half dead;
տալ տաց զկեանս իմ վասն նորա, I would lay down my — for him or her;
ի կեանս եւ ի մահու, in — & — death;
ժամանակն է ոստայն կենաց or որ հինու զկեանս, time is the stuff that — is made of;
ընդ կենաց եւ վախճանն, people die as they live.

· Calfa


Պառաւ, ոյ, աւունք, անց

s.

old woman, beldam.

· Calfa

NBHL (1)

Մխիթարեսջի՛ր զպառաւունս իբրեւ զմարս։ Պառաւանց նոյնպէս ի զգաստութեան. (՟Ա. Տիմ. ՟Ե։ Տիտ. ՟Բ. 3։)


Պատկերապաշտ, ից

s.

iconolater;
idolater.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ զսրբոցն պատիւ կամիմ փոքրկացուցանել, այլ զոմանց պատկերապաշտաց չար վնասամտութիւն եւ սխալանս կամիմ զգաստացուցանել. (Սարկ. պատկ.։)


Սահանք, նաց

s.

water-fall, cascade, cataract;
cf. Սահանափակ;
water-fall of a weir;
sheet of water.

· Calfa

NBHL (1)

Զսահանս փառաց ոչ որսայր։ Ոչ սահանք լեզուի, այլ զգաստութիւն մտաց (օգտէ). (Իսիւք.։)


Պարկեշտական, ի, աց

cf. Պարկեշտ.

· Calfa


Պարս, ից

s.

sling;
swarm of bees;
քարինս արձակել —իւ, to sling.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս լար պարսից՝ զգաստիցն միտք լարեն ի կամս քրիստոսի. (Համամ առակ.։)


Պարս

adj. s.

Persian;
—ք, Persia.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս լար պարսից՝ զգաստիցն միտք լարեն ի կամս քրիստոսի. (Համամ առակ.։)


Սեպհականացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Սեպհականեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որք զգաստութեան անսպիաբար սեպհականեցուցին զպատմուճանն, ի խորհրդական հարսնարանն ընկալեալ լինին. (Ճ. ՟Գ.։)


Սեպհականեմ, եցի

va.

cf. Սեպհականեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որք զգաստութեան անսպիաբար սեպհականեցուցին զպատմուճանն, ի խորհրդական հարսնարանն ընկալեալ լինին. (Ճ. ՟Գ.։)


Սեպհականեցուցանեմ, ուցի

va.

to appropriate, attribute, ascribe or impute to oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Որք զգաստութեան անսպիաբար սեպհականեցուցին զպատմուճանն, ի խորհրդական հարսնարանն ընկալեալ լինին. (Ճ. ՟Գ.։)


Պոռնկոց

cf. Պոռնկանոց.

· Calfa

NBHL (1)

Ձախող զղջմամբն զոգիսն անդրէն կրկնեալ՝ զտաճարն զգաստութեան պոռնկոց առնիցեն. (Եւագր. ՟Ժ՟Ա։ 2)


Սրբարան, աց

s. adj.

sacred asylum, sanctuary;
temple, church;
sanctifying, expiatory.

· Calfa

NBHL (1)

Զսրբարանն մաքրութեան, եւ զընդունակն զգաստութեան. (Նար. կուս.։)


Վնասամտութիւն, ութեան

s.

malignity, malevolence, ill-will, malice.

· Calfa

NBHL (1)

Զոմանց չար վնասամտութիւն եւ սխալանս զգաստացուցանել. (Սարկ. պատկ.։)


Սթափ

adj.

awake, sprightly, lively, watchful, quick, prompt, speedy.

· Calfa

NBHL (1)

νήφων, νηφίλιος sobrius. Որ թափեալ է յիւրմէ զթմրութիւն, զքուն, զգինի. զգաստ. արթուն. ժիր. փոյթ. զւարթ. զօրաւոր, եւ ժուժկալ.


Սթափական, ի, աց

adj.

entertaining, diverting, amusing, recreative, distractive.

· Calfa


Սթափեմ, եցի

va.

cf. Սթափեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԹԱՓԵՄ, եցի. ն. ՍԹԱՓԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. Թափել զթմրութիւն. զգաստացուցանել. զարթուցանել. զուարթացուցանել. արծարծանել զոգի. սփոփել.


Սթափեցուցանեմ, ուցի

va.

to awaken, to enliven, to inspirit, to refresh, to recreate, to revive;
to cheer, to exhilarate, to divert, —եցո զխելս մտաց քոց, awake from your mental stupor;
cf. Թափեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԹԱՓԵՄ ՍԹԱՓԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. Թափել զթմրութիւն. զգաստացուցանել. զարթուցանել. զուարթացուցանել. արծարծանել զոգի. սփոփել.


Սթափիմ, եցայ

vn.

to wake up, to be lively, renewed, to recover, to come to oneself again;
to brighten up, to be cheerful, to divert or amuse oneself;
— ի գինւոյ, to grow sober again, to get sober;
— ի քնոյ, to shake off sleep.

· Calfa

NBHL (1)

ἑκνήφω, ἁνανήφω, ἁφυπνίμαι , ψυχαγώγεσθαι sobrius fio, evigilo, resipisco, refocillor. Թափել յանձնէ եւ փարատիլ զթմրութիւն. յինքն գալ. անձին զգալ. զգաստանալ. զարթնուլ. զւարթանալ. խելաբերիլ. ուշաբերիլ. զբօսնուլ. սփոփիլ. ոգի առնուլ.


Սթափութիւն, ութեան

s.

cf. Սթափումն.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԹԱՓՈՒԹԻՒՆ ՍԹԱՓՈՒՄՆ. Սթափ գոլն. Սթափեցաւ նոյ ի գինոյն. տեսանել ստուգապէս կարէ սթափութեամբն։ Սթափումն զգաստութեան է, ի նմա. (Փիլ. լին. ՟Բ. 73։)


Սթափումն, ման

s.

awaking;
refreshment, distraction, diversion, pastime;
sobering.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԹԱՓՈՒԹԻՒՆ ՍԹԱՓՈՒՄՆ. Սթափ գոլն. Սթափեցաւ նոյ ի գինոյն. տեսանել ստուգապէս կարէ սթափութեամբն։ Սթափումն զգաստութեան է, ի նմա. (Փիլ. լին. ՟Բ. 73։)


Ստահակութիւն, ութեան

s.

waywardness, insolence, petulance, insubordination, mutiny;
ստահակութեամբ գնալ, to behave in a disorderly manner.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մանկածուն կողմն միտեալ կարկառէր զանիրաւ ստահակութեանցն (մանկանն) տուգանս։ Զանկարգ ստահակութիւնս յինքենէ զատուցեալ։ Խրատ զգաստացուցիչ ստահակութեանն. (Պիտ.։)


Վանական, ի, աց

s. adj.

cenobite, monk;
prior, superior, abbot;
conventual, claustral, monastical, cenobitical.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լերինս երթալ, եւ վանականս լինել։ Տեսանեն զվանական ոք։ Խաչն՝ վանականաց ճգնութիւն, կուսանաց զգաստութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 7. 23. եւ Ոսկ. խչ.։)


Սանձահարեմ, եցի

va.

to bridle, to curb, to check, to rein;
to subdue, to break in.

· Calfa

NBHL (1)

Ահիւն աստուծոյ սանձահարել զանձն ի զգաստութիւն։ Սանձահարել զդժնդակ բարսն. (Յճխ. ՟Դ. եւ ՟Ը։)


Վարատեմ, եցի

va.

cf. Վարատեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բա՛րձ ի մէնջ զխաւարն ափշութեան, որ ընկղմէն զմիտս զգաստութեան մերոյ, եւ վարատէն ի քո խնամոցդ. (Եփր. աղ.։)


Խելաբերեմ, եցի

va.

to cause one to recover his senses, to restore from fainting.

· Calfa

NBHL (1)

Բերել զինքն, կամ զայլս ի խելս եւ յուչ. կամ բերել զխելս եւ զուշն յինքն կամ յայլս. զգաստացուցանել. Խելքը գլուխը կամ վրան բերել.