Your research : 222 Results for դ

Entries' title containing դ : 4984 Results

Փանդանեմ

va.

to rend asunder, to tear to pieces, to dilaniate.


Փանդեռն (դռան)

cf. Փանդիռն.


Փանդիռ (դռաց)

cf. Փանդիռն.


Փանդիռն (դռանց)

s. mus.

s. mus. pandura, threestringed guitar;
trumpet.

• . ն հլ. (-ռամբ, -ռունք) էթելաւոր մի նուագարան» Մեկն. ղևտ. Ճա-ռընտ. Յայսմ. Սահմ. ասւում է նաև փան-դիռ, ի-ա հլ. Բուզ. թղթ. դաշ. փանդեռն Պղատ. օրին. բանդիռն, բանդեռն Ոսկիփ. բամբիռն Խոր. Նար. որոնցից ունինք փան-դռնահար Եւս. քր. Ոսկ. ես. փանդռներգակ Պիտառ. փանդեռնասէր, Աթան. էջ 497. փանդեռնահար, փանդեռնահարական, փան-դեռնահարութիւն, փանդեռներգութիւն Պը-ղատ. օրին. բամբռասաց Գր. տղ. ուղղա-գոյն ձևն է փանդիռն։

• = Փռրո-Ասիական ծագում ունի. հմմտ. լիւդ. πανδοῦρα, πανδούριον, πανδουρίς «երեք լարով քնար»։ Բառտ փոխառեալ և տա-րածուած է արևելք և արևմուտք։ Նախ անցել է յոյներին և տուել է πανϑοῦρα, πάν-δουρον «երեքաղեան քնար» (Յունաց մօտ ասանդութիմն կար միշտ թէ փանդիռը Փոքր-Ասիայից է եկած)։ Այստեղից ձևացել են լտ. pandura և թրք. pandura, որի միջոցով են բուլգար. pandura, սերբ. pandura, pandur, bandur, ուկր. bandura «լարաւոր նուագա-րան կամ կիթառ»։ Միևնոյն բառը հասել է նաև Կոմևաս. ուր ունինք վրաց. უანტური փանտուրի կամ უანდური փանդուրի, թուշ. უანდურ փանդուր, չեչէն. p'aγdur «լարա-ւոր մի նուագարան», օսս. fändur, fändir «երկու լարով կիթառ»։ Կովկասեան ձևերը հայերէնի միջոցով չեն ու ձայնաւորի պատ-ճառաւ։-Հիւբշ. 395։

• ՀՀԲ իրարից զանազանելով գրում է բամբիռն «մատի ծնծղայ, թրք. չալփա-րա, չէնկի», իսկ փանդիռն «գալարա-փող»։ ՆՀԲ անորոշ կերպով մեկնում է բամբիռն «թերևս որպէս թամպուռ կամ սանդուռ, կամ ծնծղայ մեծ և փոքր, որ-պէս զիլ, չալփառա ևն». իսկ փանդիռն «իբրու նուագարան բախողական պէս-պէս. որպէս երգեհոն, քնար, և սանդուռ, թամպուռ ... որպէս քնար երեքաղեան». և համեմատում է յն. փանտո՛ւռա ձևի հետ։ Գրեթէ նոյնն է նաև ՋԲ։ Եւրո-պա 1851, 19 հանում է բամր=առս. ձըրկեկ ձայն մ'ունեցող աղեբախ նուա-գարան մը պիտ'որ ըլլայ»։ Böttich. Arica 48 և Lag. Gesam. Abhd. 274 լիւդ. և օսս. ձևերի հետ, բայց նաև իտալ. mandora, mandoline։ Էմին, Հայ. հեթ. կր. (Յոյս 1875, 408) աղի-քով մի նուագարան է ընդունում։-Հիւբշ. 395 դնում է ծագումն անստոյգ փոխառութեանց շարքը։ Բամբիռ և փանդիռ երաժշտական գործիքների ձևի և կազմութեան վրայ, իբրև երկուսը իրարից տարբեր բաներ, բաւական ընդարձակ խօսում է Գ. Լևոնեան՝ Ազգ. հանդէս ԺԴ 91-95։


Փանդուրակ (այ)

s.

son of a carpenter.


Փանդռնակ

s. mus.

s. mus. jew's harp.


Փանդռնահար (աց)

s.

player on the pandura, guitar-player, guitarist;
trumpeter.


Փառազարդ (ից)

adj.

adorned with glory, glorious.


Փառազարդեմ (եցի)

va.

to cover with glory, to load with honours, to render glorious.


Փառազարդութիւն (ութեան)

s.

glorious ornament, glory, honour.


Փառախնդիր (դրի, դրաց)

adj.

seeking for glory, ambitious, vainglorious.


Փառախնդրութիւն (ութեան)

s.

ambition.


Փափկասնունդ

cf. Փափկասուն.


Փետրազարդ

adj.

plumigerous, plumy.


Փերեւեդեմ (եցի)

vn.

cf. Փերեւերտեմ.


Փթթազարդ

adj.

in full bloom.


Փթթինազարդ

adj.

beautifully flowering, bloomy.


Փիւրիդ

cf. Փիւրիտ.

• տե՛ս Սփիւրիդ։


Փղորդի (դւոյ)

s.

elephant's foal, young elephant.


Փնդեռն (դռան, դռունք)

s.

scarab, dung-beetle.


*Փնդռեմ

va.

cf. Յուզեմ.


Փոխադասեմ (եցի)

va.

to transfer.


Փոխադարձ (ից)

s. adj. geom.

reciprocity, return, recompense, compensation;
reciprocal, mutual, respective, alternative;
— անկիւնք, alternate angles.


Փոխադարձաբար

adv.

reciprocally, mutually, alternatively, vice-versa.


Փոխադարձեմ (եցի)

va.

to recompense, to reward;
to return like for like.


Փոխադարձութիւն (ութեան)

s.

reciprocity;
compensation.


Փոխադրական (ի, աց)

adj.

contagious, infectious;
cf. Տարափոխիկ.


Փոխադրապէս

adv.

similarly.


Փոխադրելի (լւոյ, լեաց)

adj.

transmissible, transportable.


Փոխադրեմ (եցի)

va. vn.

to transpose, to transfer, to transport, to displace;
to remove;
to copy;
to translate;
to depart from this world, to die.


Փոխադրութիւն (ութեան)

s.

transport, transposition, transmission, translation;
removal.


Փոխանորդ (աց)

s.

substitute, representative;
vicegerent, vicar;
successor;
compensation, equivalent;
— արքայի, vice-roy;
— պատրիարքի, patriarch's vicar general;
— բանալեաց, duplicate key;
false key.


Փոխանորդեմ (եցի)

va.

to substitute, to fill or take the place of, to succeed to;
— զկեանս, to die.


Փոխանորդութիւն (ութեան)

s.

substitution, succession;
vicarship, vicariate;
permutation, exchange;
compensation.


Փոխընդեայք

s.

food made of the flour of parched corn, as helva, etc.


*Փոխընդխաշ

s.

hasty-pudding;
— կաթանէ, frumenty.


Փոխինդ (խնդոյ)

s.

flour of parched corn;
hasty-pudding made of butter and honey.


*Փոխնորդ

s.

change of clothes.


Փոխորդ (ի, աց)

cf. Փոխորդի.


Փոխորդի (դւոյ, դոյ)

s.

interest, fruit of loans.


Փոխորդութիւն (ութեան)

s.

tradition.


Փողակարդաց

adj.

warning by sound of trumpet;
cf. Փողահար.


Փողոցայարդար

adj.

furnished with corridors.


Փոյթեռանդն

adj.

fervent, ardent, zealous.


Տորդիկ

s.

turdus, field-fare, thrush.

• Այսպէս է դնում նաև Մառ, Яфeт. гбор. 1, 135 անշուտ կարծելով թէ հին հայերէն է։ Լտ.turdus բառի հետ համեմատութիւնը տուաւ նախ Pictet, ռ տպ. Ա. 603։


Տրամադէտ

s. ast.

s. ast. diopter, dioptra.


Տրամադրեմ (եցի)

va.

to dispose.


Տրամադրութիւն (ութեան)

s. gr.

dispositio;
class of verbs.


Տրտմահաղորդ

adj.

mingled with sadness.


Րաւդոս

s. phys.

rod;
beams of light.

• (կամ նաև րաբդոն, ռաբդոն) «գաւազան». մէկ անդամ ունի Արիստ. աշխ. 613. «Իսկ բաւդոսք է Իրիսի ներերևութիւն ուղիղ, որ թարգմանի ցուպ»։


Definitions containing the research դ : 2743 Results