Entries' title containing ա : 10000 results

Անձնասէր

adj.

selfish, self-interested;
guilty of egotism;
mild, courteous.

· Calfa

NBHL (7)

Անձնասէրք, արծաթասէրք. (՟Բ. Տիմ. ՟Գ. 2։)

Մի՛ ոք եղիցի անձնասէր, եւ մի՛ առանց համարձակութեան. (Ածաբ. ի մակաբ.։)

Անձնասէրն ոչ կարէ լինել եղբայրասէր. (Մանդ. ՟Ժ՟Դ։)

Որ անձնասէրքն են քան զարժանն, զընկերին շահս յինքեանս ձգեն. (Յճխ. ՟Ժ։)

Հպարտ եւ անձնասէր. (Խոր. ՟Ա. 13։)

Առ տկարութեան մտաց վասն անձնասէր բարոյից. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 21.) յն. անօրէն գթասիրութեամբ բերեալք։

φίλαυτος. sui ipsi amori cedens, φιλόψυχος, huus vitae cupidus. Որ սիրէ զանձն իւր յանչափս. խնդրօղ զանձինն, եւ ոչ զընկերին. կենցաղասէր. քէնտինի՝ քէնտի ֆաիտէսինիսեվիճի.


Անձնասիրութիւն, ութեան

s.

selfishness, self-love;
egotism.

· Calfa

NBHL (8)

Չարեացն է անաստուածութիւնն եւ անձնասիրութիւնն կառավար. (Յճխ. ՟Ե։)

Անձնասիրութիւնն լինի արգել հա՛րթ իմանալոյ զիրաւունս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 11։)

Սատանայական ախտիցն եղբայր անձնասիրութիւն. (Մանդ. ՟Ժ՟Դ։)

Իբր մեռեալ իսկապէս համայն աշխարհիս անձնասիրութեան. (Նար. ՟Խ՟Ը։)

Անձնասիրութեանն թշնամի իմաստունն է, սիրելով զարժանիսն սիրոյ՝ զարդարութիւն եւ զճշմարտութիւն. (Փիլ. լին.։)

Յանձնասիրութեան ի պարտաւորութենէ փախիցէ։ Յանձնասիրութեան ի կարծեացն փախիցէ։ Անձնսիրութիւն, որոյ վախճանն կորուստ է. (Բրս. հց.։)

Զի մի՛ անձնսիրութեամբն եւ զիրաւունսն եւս կորուսանիցէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)

ԱՆՁՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆ գրի եւ ԱՆՁՆՍԻՐՈՒԹԻՒՆ. φιλαυτία. amor proprius. Սէր անձին. ինքնասիրութիւն. խնդրելն զշահ անձին, եւ ոչ զընկերին, կամ զփառս Աստուծոյ.


Անձնասպան, աց

adj. s.

that has committed suicide;
self-murderer.

· Calfa

NBHL (3)

Իբրեւ անձնասպան դատապարտեցայ. (Ոսկ. ծն.։)

Անձնասպան լինել. (Կանոն.։)

αὑτόκτονος, αὑτοφόνος. qui se ipse interficit, perimit. Սպանօղ անձին իւրոյ. որ զիւրովի երթայ. անձնամահ. ինքը զինքը մեռցնօղ.


Անձնասպանութիւն, ութեան

s.

suicide, self-murder.

· Calfa

NBHL (1)

Անձամբ զանձն սպանանելն. (Կանոն.։)


Անխորհուրդ

adj. adv.

inconsiderate, rash, imprudent;
cf. Անխորհրդաբար.

· Calfa

NBHL (22)

Ամբոխս իմն արարեալ անխորհուրդս. (Խոր. ՟Ա. 18։)

Բանախօսութեան անխորհուրդն եւ անկցորդն։ Անխորհրդից եւ անարժանեաց ի վեր հանել զխորհուրդս։ Ծածկեալ յանխորհրդոցն եւ յանփորձից։ Անխորհրդոց սովորութիւն է՝ ո՛չ արձան եւ ո՛չ յիշատակարանթոյլ տալ մնալ բարեացն. (Փիլ.։)

Զորս ընձեռեմք անխորհրդիցն. (Առ որս. ՟Ա։)

Յաղագս յաւէտ անխորհրդիցն. (Դիոն. Ածաբ.։)

Անխորհուրդ եւ թեթեւամիտ մարդոց. (Փարպ.։)

Անխորհուրդ, եւ առատատուր. (Շիր.։)

Այնպիսի եդ բանս, որով զնոսա անխորհուրդս արար. (Իգն.։)

Որ ինչ լինի առանց խորհրդոյ. անմտական. վայրապար. չմտածած, անխոհեմական. թեվեքելլի. տիւշիւնմէտէն.

Ոչ անխորհուրդ դիպմունք. (Փարպ.։)

Անխորհուրդ մտածութիւն. (Կիւրղ Գանձ.։)

Մի՛ ոք զայս վայրապար եւ անխորհուրդ վարկանել. (Արշ.։)

Անխորհուրդ երկիւղիւ զգածեալ. (Յհ. կթ.։)

Ոչ նորոգ եղեւ սկիզբն ձերոյ փրկութեան իբրեւ փոքու ինչ եւ անխորհուրդ իրի. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ։)

Մի՛ զերկրպագութիւնն (իբր) անխորհուրդ լքցես. (Նար. ՟Հ՟Ե։)

Կամ ոչ խորհրդաւոր. անսրբազան.

Մի՛ ոք վայրապար եւ անխորհուրդ համարեսցի զքահանայական զգեստ. (Շ. ընդհ.։)

Անխորհուրդ օր. (Կամրջ.։)

Ընծայեալքն այսպէս են, իսկ անընծայքն՝ անխորհուրդ։ Իսկ ի խորհուրդ եկեալքն մի՛ լիցին ընդ անխորհուրդս. (Մխ. դտ.։)

Կամ ի վեր քան զխորհուրդս մտաց. մտքէ յանցած, խելքէ վեր.

Որք զդրախտին զանճառս եւ զանխորհուրդս գիտացին. (Նիւս. կազմ.։)

Ոչ իբրեւ զանգէտս գործեցաք անխորհուրդս զայնպիսի մեծ եւ ահաւոր խորհուրդ. (Փարպ.։)

ἁμύητος, ἅμυστος non initiatus, imperitus, rudis Անտեղեակ խորհրդաւոր իրաց. անխորհրդազգած. անիմաստ. անխոհեմ. բարակ բանի խելքը չհասնօղ. գապա, ագըլսըզ, նատան. պիվուգուֆ.


Անխորհրդաբար

adv.

imprudently, inconsiderately, without riflection.

· Calfa

NBHL (7)

Անխորհրդաբար եւ առանց յառաջագոյն ինչ իմանալոյ գործել. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)

Անխորհրդաբար դարձեալ յաւարն՝ թուլացան ի հետոց նոցա. (Ղեւոնդ.։)

Անխորհրդաբար յառեալ յոչ իւր պատշաճագոյնն յանդ դնեսցի։ Ախորհրդաբար զայդ ասելով. (Պիտ.։)

Անխորհրդաբար արկանէ յանձուկ եւ ի նեղուց վայրս. (Յհ. կթ.։)

Անխորհրդաբար խիզախեն (ալիք). (Նար. մծբ.։)

Զինչ հարկ ապա զերիսն ի միասին տօնել անխորհրդաբար. (Շ. թղթ.։)

ἁπροβουλεύτως. inconsulte, -to. Առանց խորհրդոյ, կամ կանխաւ խորհելոյ. անմտաբար. անզգայաբար. վարկպարազի. վայրապար. անպատճառ. թեվէքելլի. հէմէն շաշգըն կիպի.


Անխորհրդածութիւն, ութեան

s.

thoughtlessness.

· Calfa

NBHL (2)

Չխորհելն. անխորհրդութիւն. անմտածութիւն.

Եւ այս անխորհրդածութիւնս ծնունդ է կոյր մտաց, որ միայն զառժամայսն իմանայ, եւ զառաջակայսն ոչ տեսանէ. (Եղիշ. խաչել.։)


Անխորհրդապահ, ի, աց

adj.

that does not keep secret, indiscreet.

· Calfa


Անխորհրդապահութիւն, ութեան

s.

indiscretion.

· Calfa


Անխորհրդութիւն, ութեան

s.

inconsiderateness, rashness, temerity.

· Calfa

NBHL (8)

Ոչ լաւ քան զԱստուծոյ իմաստութիւն է մեր անխորհրդութիւնս. (Նիւս. կազմ.։)

Ոչ անխորհրդութեամբ ինչ շնորհել. (Ոսկ. կողոս.։)

Ոչ անխորհրդութեամբ եւ ոչ ըստ պատահի՝ անարժանից դատաստանս դնեն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)

Ուստի անխորհրդութիւն, անմտութիւն, եւ մահ ժամանեալ. (Համամ առակ.։)

Անիմաստասէր բարուցն անխորհրդութիւն. (Արծր. ՟Ա. 15։)

Մեռաւ անխորհրդութեամբ իւրով. (Մխ. երեմ.։)

Անկան անխորհրդութեամբ։ Անխորհրդութեամբ մերով եւ ծուլութեամբ ոչ վայելեցաք ի վայելչութեան դրախտին ... Յետ իմանալոյ զիւր անխորհրդութիւնն չկարէր իւրովի ելանել. (Վրդն. սղ. եւ Երգ.։)

Պակասութիւն խորհրդոյ. անխոհութիւն. անխոհեմութիւն. ἁβουλία. imprudentia. անմտածութիւն, անխելքութիւն. միւլահազա էթմէմէսի. ագըլսըզլըգ.


Անխորշ

adj.

without a bay.

· Calfa

NBHL (7)

Որոյ չիք խորշ, կամ գոգ, կամ ծակ, կամ արատ. հարթ. հաւասար.

Մարմին անխորշ (է երկինք). (Շիր.։)

Զմէջ գաւթի յատակացն անխորշ պնդութեամբ պատշաճ պատրաստեաց. (Նար. խչ.։)

Որ չխորշի. եւ առանց խորշելոյ, համարձակ. անպատկառ. չէքինմեյրեէք.

Անխորշ՝ աստուածահրաման պատուիրանացն հնազանդել. (Ագաթ.։)

Մի՛ անխորշք եւ առանց երկիւղի առ այս մատիցուք. (Խոսր.։)

Անպատկառ եւ անխորշ կացի յերեսացդ Աստուծոյ. (Բենիկ.։)


Անխորշելի, լւոյ, լեաց

adj.

inevitable.

· Calfa

NBHL (2)

cf. ԱՆԽՈՐՇ. Անպատկառ. չխըպնած. չէքինմեզ. առսըզ.

Տե՛ս զանակնածելի թշնամանսն, եւ զանխորշելի չարութիւնսն. (Նանայ.։)


Անխոց

adj.

invulnerable.

· Calfa

NBHL (4)

ԱՆԽՈՑ ԱՆԽՈՑՈՏԵԼԻ Անվէր. եւ առանց խոցոտելոյ. եարասըզ.

Եթէ զանց արասցես առ նովաւ պարզամտաբար, անցեր անխոց. (Փիլ. սամփս.։)

Յայսպիսի փշոցս անխոցոտելի մնալ։ Անմարթ է անխոցոտելի մնալ գարշապարացն. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)

Ամենայն ի վերայ եկելոց տանջանաց անխոցոտելի. (Բրս. գորդ.։)


Անխոցելի

cf. Անխոց.

· Calfa


Անխոցութիւն, ութեան

s.

invulnerability.

· Calfa


Անխուղ

adj.

indestructible;
inconsiderate, blind, unthinking.

· Calfa


Անխուճապ

adj.

intrepid, calm.

· Calfa

NBHL (4)

Ոչ խուճապեալ. անվրդով. անխռով. հանդարտ. խաղաղ, եւ խաղաղութեամբ. աչալրջութեամբ. (լծ. եւ թ. հիճապսըզ առանց ակնածութեան)

Անխուճապ դէմս ցուցանել։ Անխուճապ սրտիւ՝ ըրհնաբանօղ Աստուծոյ գոլ. (Լմբ. սղ.։)

Գիշերն՝ անխուճապ աղօթից է ժամանակ. (Տօնակ.։)

Անխուճապ առնեմ քեզ պատասխանի. (Ճ. ՟Ա.։)


Անխռով

adj. adv.

unruffled, calm, peaceable;
Անխռովաբար.

· Calfa

NBHL (7)

Ազատ ի խռովութենէ. անշփոթ. անվրդով. խաղաղ. հանդարտ. քէմալի րահաթ իլէ.

Զանխռովն Աստուած ի խռովութիւն է շարժեալ. (Մանդ. ՟Ժ՟Բ։)

Անեղանելի բնութեան եւ անխռովի. (Փիլ. լին.։)

Վասն անխռով առնելոյ զքեզ՝ հալածեցի զնա յաշխարհէ. (Խոր. ՟Բ. 78։)

Անխռով յապահովութեամբ։ Յանխռով հանգստարանի. (Պիտ.։)

Կերակուր անխռով. (ՃՃ.։)

Պահեսցէ զմեզ անխռովս ի տուէ եւ գիշերի. (Ժմ. որ լինի եւ մ։)


Անխռովաբար

adv.

Without perturbation.

· Calfa

NBHL (7)

Սիրով եւ անխռով զամենեսեան յուղարկել. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)

Ի կապանացն արձակեցաւ, եւ անխռով ի տունն իւր դարձեւ. (Լմբ. գր. պապ.։)

Բաժանեցէ՛ք ձեզ անխռովս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

Զի ննջեսցուք անխռովաբար. (Ժմ.։)

Անխռովաբար մնացեալ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ։)

Անխռովաբար՝ որ զամենայն գիտէր, զայս այսպէս ե՛ւ ասէր ե՛ւ առնէր։ Գոլով ի խաչին՝ զամենայն գործէր անխռովաբար. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37. 39։)

ԱՆԽՌՈՎԱԲԱՐ ԱՆԽՌՈՎ. ἁτάραχως. sine perturbatione. Առանց խռովութեան. յանդորրու. խաղաղիկ. հանդարտիկ. քէմալի րահաթ իլէ.


Անխռովութիւն, ութեան

s.

calmness, tranquillity.

· Calfa

NBHL (7)

Խաղաղութիւն. հանդարտութիւն. անդորրութիւն.

Առաքինի այրն յանխռովութեան է միշտ. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)

Հրեշտակական անխռովութիւն. (Մաքս. ի դիոն.։)

Յանխռովութեան անձանց զկեանս մեր անցուցանել. (Բրս. պհ.։)

Տեսանե՞ս զանխռովութիւն սրտի նորա.( Ոսկ. յհ. ՟Ա. 36։)

Յորում ի խաղաղութենէ անխռովութեան հոգին ամբոխի. (Լմբ. սղ.։)

Զանխռովութեան միտս ստասցուք. (Երզն. մտթ.։)


Անխտիր, տրի, տրից, տրաց

adj. adv. indifferent;
indiscreet.

· Calfa

NBHL (9)

Զտէր թողին՝ անխտիր լինել ի պոռնկութիւն։ Անխտիր եղեւ ամենայն ազգ որդւոցն Իսրայէլի, խառնակեցան ընդ հեթանոսս. (Ովս. ՟Դ. 10։ ՟Ա. Եզր. 69։)

Անխտիրն համանգամայն զոգւոցն գեղ ապականեաց։ Մեղանք երկիւղածին, եւ անխտրին. (Բրս. հց.։)

Առ անխտիրսն ի չարիս։ Անխտիր անօրէնութիւն. (Յճխ. ՟Ը։)

Որպէս զանփորձ անխտիր՝ դատապարտիմ։ Անխտիր եղեալ ի մեղս։ Անխտիր համարձակութեամբ. (Լմբ. պտրգ. եւ Սղ.։)

Եւ ոչ խորշելի խտրանօք, ոչ խղճելի. եւ անզանազան. անտարբեր.

Կերիցեն անխտիր, եւ մի՛ խոտորեսցեն, որպէս եւ ծնեալքն յանասնոց անտի անխտիր են. (Մխ. դտ.։)

Կամ ըստ յն. պէսպէս. տարբեր.

Մի եւ նոյն է՝ անխտիր անուամբ անուանեալ։ Մի՛ վասն անխտիր անուանցդ եւ այլն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)

ἁδιάφορος. indifferens. Որ ոչն խտրէ զխտրելիս. անընտրող. անխիղճ. աներկիւղած. անզգոյշ. համարձակ ի չարիս. ինսաֆսըզ. Ուստի՛ ԱՆԽՏԻՐ ԼԻՆԵԼ՝ ըստ յն. ասի, չպահել զանձն կամ չզգուշանալ. չորոշել.


Անխտիր

adv.

indifferently;
indiscreetly.

· Calfa

NBHL (9)

Զտէր թողին՝ անխտիր լինել ի պոռնկութիւն։ Անխտիր եղեւ ամենայն ազգ որդւոցն Իսրայէլի, խառնակեցան ընդ հեթանոսս. (Ովս. ՟Դ. 10։ ՟Ա. Եզր. 69։)

Անխտիրն համանգամայն զոգւոցն գեղ ապականեաց։ Մեղանք երկիւղածին, եւ անխտրին. (Բրս. հց.։)

Առ անխտիրսն ի չարիս։ Անխտիր անօրէնութիւն. (Յճխ. ՟Ը։)

Որպէս զանփորձ անխտիր՝ դատապարտիմ։ Անխտիր եղեալ ի մեղս։ Անխտիր համարձակութեամբ. (Լմբ. պտրգ. եւ Սղ.։)

Եւ ոչ խորշելի խտրանօք, ոչ խղճելի. եւ անզանազան. անտարբեր.

Կերիցեն անխտիր, եւ մի՛ խոտորեսցեն, որպէս եւ ծնեալքն յանասնոց անտի անխտիր են. (Մխ. դտ.։)

Կամ ըստ յն. պէսպէս. տարբեր.

Մի եւ նոյն է՝ անխտիր անուամբ անուանեալ։ Մի՛ վասն անխտիր անուանցդ եւ այլն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)

ἁδιάφορος. indifferens. Որ ոչն խտրէ զխտրելիս. անընտրող. անխիղճ. աներկիւղած. անզգոյշ. համարձակ ի չարիս. ինսաֆսըզ. Ուստի՛ ԱՆԽՏԻՐ ԼԻՆԵԼ՝ ըստ յն. ասի, չպահել զանձն կամ չզգուշանալ. չորոշել.


Անխտիրս

adv.

cf. Անխտիր.

· Calfa


Անխտրաբար

adv.

cf. Անխտիր.

· Calfa

NBHL (23)

Մտցեն ի նոսա անխտիր, եւ պղծեսցեն զնոսա։ Յամենայն տեղիս պաշտամանց անխտիր համարձակ մտանեմ. (Եզեկ. ՟Է. 22։ ՟Գ. Մակ. ՟Ա. 9։)

Զէշս եւ զձիս մեռելոտիս առ սովոյն վտանգի անխտիր ուտէին. (Եղիշ. ՟Գ։)

Կերիցեն անխտիր. (Մխ. դտ.։)

Անխտիր տան զանձինս որկորստութեան. (Շ. ընդհ.։)

Յանխտիրս հայեցաւ, յանդէպս տեսանէր. (Կոչ. ՟Բ։)

Զմատնչաց եւ զխաչահանուաց գործ գործեն կամ տգիտաբար կամ անխտրաբար. (Խոսր. պտրգ.։)

Զանասնօրէն դիմեցումն անխտրաբար. (Նար. ՟Խ՟Ը։)

Ամենեցուն անխտրաբար ընդ մեղս բերիլն. (Լմբ. պտրգ.։)

Ապականագործ ախտիւ պոռնկեցան ընդ նմա անտխրապէս. (Լաստ. ՟Ի՟Գ։)

Յորժամ խոհականն անխտրապէս ի շատախօսութիւն հեղու. (Լմբ. սղ.։)

Կամ անզանազանաբար. առանց խտրանաց. ոչ որոշելով զայս կամ զայն. անաչառ. անստգիւտ. թէքլիֆսիզ. այրը սէլի էթմէյէրէք.

Ընկալեալ զսերմն բարի յանխտիր սերմանողէն։ Անխտիր սփռօղ. (Սկեւռ. լմբ.։)

Ի մի բերէ զամենայն ազգս ի Քրիստոս անխտրաբար. (Ոսկ. գծ.։)

Անխտրաբար տաճարացն Աստուծոյ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Անխտրաբար երկնային էութիւնս կամ երկնային զօրութիւնս կոչեմք. (Դիոն. երկն.։)

Անխտրաբար կոչէ զամենայն մարդկային բնութիւնս. (Մամբր.։)

Երբեմն լեզուաւ տային զողջոյնն, եւ երբեմն գրով անխտրաբար. (Սարգ. յկ. ՟Ա։)

Անխտրաբար օրհնէ ընդ մեզ։ Անխտրաբար եղեալ աստուածայնոցն գրոց՝ զբեռիցն ձայն ընդունելով. (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)

Անխտրաբար վարին գիրք անուամբքս. (Սարկ. մարդեղ.։)

Անխտրաբար առնու զանունս ի վերայ երկոցունցն. (Լմբ. սղ.։)

Զոր անխտրապէս առեալ մեր՝ կապեցաք զայն նշան ընդ ամենայն նիւթս. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Ի վերայ բոլոր աստուածպետութեանն բոլորման է առնլի եւ անխտրապէս. (Դիոն. ածայ.։)

ԱՆԽՏՐԱԲԱՐ ԱՆԽՏՐԱՊԷՍ ԱՆԽՏԻՐ ԱՆԽՏԻՐՍ ἁδιαφόρως. indifferenter, ἁφυλάκτως. sine custodia. Առանց խտրելոյ, կամ խղճելոյ. անխափան. համարձակ. աներկիւղ. յանզգոյշս.


Անխտրապէս

adv.

cf. Անխտիր.

· Calfa


Անխտրոց

adj.

without interval or intermedium.

· Calfa

NBHL (2)

Ուր չիք խտրոց կամ միջոց կամ անջրպետ. անարգել. անխափան. ընդարձակ.

Սփիռ տարածանէր լիասահման եւ անխտրոց։ Անխտրոց՝ ընդ Քրիստոսի գոյք փառաւորեալք. (Նար. յիշ. եւ Նար. առաք.։)


Անխտրութիւն, ութեան

s.

indifference;
indiscretion.

· Calfa

NBHL (12)

Զագահութիւն, զանխտրութիւն (ի ցանկութիւնս, կամ յորկոր). (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Կործանեսցին յանխտրութիւն մեղաց։ Անխտրութեամբ ախտիցն. (Լմբ. սղ.։)

Առ ի ըմբերանել զայնոսիկ՝ որ անխտրութեամբ վարին յայսոսիկ. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)

Յամենայն ինչ անխտրութեամբ մերձենան. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)

ἁδιαφορία. indifferentia. Անխտիր գոլն՝ ի չարի կամ Ի բարւոյ մասին առեալ. մանաւանդ իբր անզգուշութիւն. անխիղճ համարձակութիւն, բերումն.

Որք յանխտրութենէ առ ճշդիւ վարս աստուածգիտութեանն յօժարեալք. (Բրս. հց.։)

Դադարեցին զօրք թագաւորին խառնամուխ լինել յամենայն տեղիս անխտրութեամբ. (Եղիշ. ՟Է։)

Մահուանն բոցոյ՝ հասարակաց եւ անխտրութեամբ ճարակեալ զամենեսեան. (Լմբ. սղ.։)

Կամ իբր անզանազանութիւն. չլինել խտրանաց կամ խափանաց.

Զամենայն զայսոսիկ անխտրութեամբ բոլորովիմբ ամենայն աստուածութեանն վերադրիլ. (Դիոն. ածայ.։)

Ի տրտմականացն ասելով, սահմանեցար զընտրութիւն սորա յաստուածայնոյն անխտրութենէ. (Պիտ.։) թուի՝ անմասն լինել ի տրտմականաց. վասն որոյ գրելի է, անխտրութենէ։

Եսն եւ հայր ասել՝ զանխտրութիւն՝ անուանցն յայտ արար. (Սեբեր. ՟Է.) ընթերցի՛ր ըստ յն. զխտրութիւն τὸ διάφορον։


Անխրախոյս

adj.

disheartened, dispirited, cowardly.

· Calfa

NBHL (3)

ԱՆԽՐԱԽՈՅՍ ԱՆԽՐԱԽՈՒՍԵԼԻ Որում չիք խրախոյս կամ քաջալեր. անվստահ. սրտաբեկ. լքեալ. անսիրտ, սիրտը դող. ճէսարէթսիզ.

Աղօթական անխրախոյս. (Նար. ՟Ծ՟Զ։)

Պակուցեալս անխրախուսելի ի բոլորեցուն։ Պակուցումնն անխրախուսելի. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Հ՟Թ։)


Անխրախուսելի

cf. Անխրախոյս.

· Calfa

NBHL (3)

ԱՆԽՐԱԽՈՅՍ ԱՆԽՐԱԽՈՒՍԵԼԻ Որում չիք խրախոյս կամ քաջալեր. անվստահ. սրտաբեկ. լքեալ. անսիրտ, սիրտը դող. ճէսարէթսիզ.

Աղօթական անխրախոյս. (Նար. ՟Ծ՟Զ։)

Պակուցեալս անխրախուսելի ի բոլորեցուն։ Պակուցումնն անխրախուսելի. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Հ՟Թ։)


Անխրամ

adj.

breach-less, solid.

· Calfa

NBHL (2)

Ուր չգուցէ խրամ կամ խրամատութիւն ինչ. պատառուածք չունեցօղ.

Ունի ցանկ անխրամ, ուր ոչ կարասցէ սողել մտանել չարն. (Եղիշ. ննջ.։)


Անխրամատելի

cf. Անխրամ.

· Calfa

NBHL (5)

Զոր չէ մարթ խրամատել կամ պատառել ճեղքել, եւ անցանել.

Իբրեւ զպարիսպ պղնձի՝ անխրամատելի ի թշնամեաց. (Արծր. ՟Ե. 2։)

Զբովանդակն արգելուին վայր՝ անխրամատելիս գործելով. (Պիտ.։)

Անխրամատելի երեքկին շրջապատել զնոսա. (Յհ. իմ. ատ.։)

Զհաւատս անխրամատելի հիմնադրեցի ի վերայ իմանալի վիմիդ. (Ճ. ՟Ա.։)


Անխրատ, ից

adj.

undisciplined, irregular, licentious, incorrigible.

· Calfa

NBHL (15)

Անխրա՛տք դի՛ք ի սիրտս ձեր։ Ոչ սիրէ անխրատն զյանդիմանիչ իւր։ Բերան անխրատից տեղեկանայ չարեաց։ Ոչ ուրախ լինի հայր ի վերայ որդւոց անխրատի։ Անխրատից պատահէ մահ։ Անձինք անխրատք մոլորեցան։ Ազգք անխրատք։ Պատրաստին անխրատից տանջանք։ Ի տուժել անխրատի եւ այն։

Ընդ անխրատ հրէիցն լուիցուք առ ի նմանէ. (Կիւրղ. գանձ.։)

Յաղագս անխրատիցն եւ ծուլիցն. (Շ. ընդհ.։)

Յանխրատիցն պատուհասէ. (Լմբ. սղ.։)

Ի բարի ուսմանէ անխրատ է. (Երզն. խր.։)

Վարդապետ անխրատ՝ կորուստ է աշակերտաց. (Նեղոս.։)

Կռուել ընդ այնպիսիսն անխրատս ոչ է պարտ. (Եփր. ՟բ. տիմ.։)

Ոչ անխրատ երիկամունք. (Նար. մծբ.։)

Իբր տխմարական. յիմարական.

Յանխրատ խնդրոց հրաժարեա՛. (՟Բ. Տիմ. ՟Բ. 23։)

ἁπαίδευτος, ἁκόλαστος. ineruditus, indisciplinatus. Որ չէ խրատեալ բանիւ կամ գանիւ. անիմաստ. անհրահանգ. անկիրթ եւ ստահակ. խեռ. անսաստ. թալիմսիզ. ճահիլ. եարամազ.

Ստեղծին յիմար եւ անխրատ խնդիրս ի մոլորութիւն բազմաց. (Աթ. ՟Բ։)

Հեռանալ յանխրատ անօրէնութենէ. (Յճխ. ՟Ը։)

Կամ ոչ ուսուցեալ յայլմէ. ինքնին խրատեալ.

Օտարութիւն է՝ անխրատ իմաստութիւն. (Կլիմաք.։)


Անխրատական

cf. Անխրատ.

· Calfa

NBHL (1)

Մանուկս անխրատական. (Նար. ՟Ի՟Բ։)


Անխրատութիւն, ութեան

s.

indocility;
irregularity, licentiousness;
incorrigibleness.

· Calfa

NBHL (8)

Վասն անխրատութեան խստութեան լեզուի իւրեանց։ Մեռանի նա ընդ անխրատս վասն անխրատութեան. (Ովս. ՟Է. 16։ Առակ. ՟Ե. 23։)

Անուսումնութիւն եւ անխրատութիւն. (Փիլ. լին.։)

Ո՛վ անխրատութեանն, ո՛վ յիմարութեան. (Ածաբ. աղք.։)

Անխրատութիւն է այս։ Բազում եւ այսուիկ, ո՛վ աստուածամարտք, զանխրատութիւն ունել գտանիցիք. (Կիւրղ. գանձ.։)

Անխրատութիւն՝ ամենայն ախտից մայր է. (Եւագր. ՟Թ։)

Կարծրացեալ անխրատութեամբ սիրտ քո՝ խոտորեսցի. (Լմբ. սղ.։)

Մարգարէք զանխրատութիւն մարդկան խրատեցին. (Հ. կիլիկ.։)

ἁπαιδευσία. imperitia. Անխրատն գոլ. անհմտութիւն. անմտութիւն. անկրթութիւն. խեռութիւն. ստահակութիւն. թալիմսիզլիք. ճահիլլիք.


Անխօս, ից

adj.

dumb;
irrational.

· Calfa

NBHL (19)

ἅλογος. irrationalis, ratione et loquela carens. Ոյր չիք խօսք կամ բարբառ. անբան. անասուն. եւ անշունչ. ոչ խելք՝ ոչ լեզու ունեցօղ.

Իբրեւ զանխօս անասունս. (՟Բ. Պետ. ՟Բ. 12։ Յուդ. 10։)

Ընդէ՞ր առնիցես ծառայ զխօսուն ոգիդ անխօս նիւթոյն՝ հօրն ամենայն չարեաց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)

Անխօս տարերցս երկիր պագանելով. (Եղիշ. ՟Բ։)

Արեգակն եւ լուսին, որք անխօսքն եւ անմռունչ են. (Եզնիկ.։)

Անխօս արձան։ Անխօս աստեղաց. (Նար.։)

Թռչնոց անխօսից։ Անասնոց անխօսից. (Կոչ. ՟Թ։ ՃՃ.։)

Գառն խօսուն հարցանէր վասն գառինն անխօսի. (Եփր. նին.։)

Եւ լռեալ ի խօսելոյ. որ եւ ըստ յն. անգործ լեզու.

Եղեւ անխօս որպէս զորոջ առաջի կտրչի. (Շ. թղթ.։)

Կացեալ ժամանակս ինչ անխօս. (Փարպ.։)

Այնքան ի միմեանց որոշեալք՝ որքան լեզու շատխօս յանխօսէն. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)

առանց խօսելոյ. լռութեամբ.

Զանց առնել զնովաւ անխօս. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ե։)

Եւ անճառելի. անասելի.

Անխօս՝ լեզուաց (այս ինքն ի լեզուաց՝ Աստուած). (Ագաթ.։)

Անխօս մարգարիտ. անխօս ըստ այսմ ասէ, զի ոչ կարէ խօսք կամ պատմութիւն բանի առ նա ձգտել. (Լմբ. էր ընդ.։)

Եւ կոյս՝ չեւ խօսեցեալ առն.

Որ զանխօս կանայս բռնադատեն. (Կանոն.։)


Անխօսանամ, ացայ

vn.

to become dumb;
to be dumb;
to be silent.

· Calfa


Անխօսութիւն, ութեան

s.

dumbness;
irrationality.

· Calfa

NBHL (2)

Մի շունչ յանասունսն ամենայն, որ ունի զմի նշանակ անխօսութեան։ Զթերութիւն անխօսութեանն՝ զոր ունին, ընտրողութեամբ զգայուն բարոյիցն նոցա ելից. (Վեցօր. ՟Թ։)

Նոքա բնութեամբ ունին զանխօսութիւն, եւ սոքա ինքեանք զանձինս արարին անասունս. (Ոսկ. ես.։)


Անխօսուն, սնոց

cf. Անխօս.

· Calfa

NBHL (2)

Արձակեցեր ի վերայ նոցա զբազմութիւն անխօսուն անասնոց։ Իբրեւ անխօսուն մանկանց դատաստան ընդ խաղ արձակեցեր։ Զէշն անխօսուն. (Իմ. ՟Ի՟Ա. 16։ ՟Ժ՟Բ. 25։ ՟Բ. Պետ. ՟Բ. 16։)

Զխօսունս եւ զանխօսունս. (Եզնիկ.։)


Անծադելի, լւոյ, լեաց

adj.

that cannot be enlightened, dark, gloomy.

· Calfa


Անծախ

adj.

inconsumable;
incombustible.

· Calfa

NBHL (16)

Անծախ լինելոց են գանձք նոցա։ Զայն մեծութիւն խնդրեսցուք, եւ զանծախ ընչաւէտութիւնն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20։ ՟Բ. 22։)

Անծերանալի եւ անծախ պարգեւաց առիթ լինել. (Արծր. ՟Գ. 2։)

Քաղաքս ի քումմէ մտանելոյդ՝ անծախ եւ անվնաս մնասցէ. (Փիլ. յովն.։)

Անծախ բարեպարգեւութիւն. (Խոսր.։)

Անծախ գանձուց. (Նար. ՟Ձ՟Գ։)

Առաքեսցե՛ս զառատ հոգին, որ է անծախ ի պարգեւին. (Յիսուս որդի.։)

Անծախ լինել կերակուր. (Լմբ. պտրգ.։)

Ողջակէզ անծախ. (Նար. ՟Լ՟Դ։)

Զայն միայն (մասն ի զմրուխտն) թողուն անծախ, որ ինչ ի նմա տեսանի կանաչագոյն. (Նիւս. երգ.։)

Զամենայն անծախ երկիւղածութիւն ցուցանելով. (Բրս. ընչեղ.։)

Զանծախ առաքինութիւնսն լիով կատարեն, եւ դանկ մի աղքատին ոչ կարկառեն. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)

Աստ անինչ եւ անծախ լինել յաւելորդս. (Ոսկ. կողոս.։)

Ի կրկին միտս բերի ասելն,

Զհաց մեր զանծախն եւ զհանապազորդն տո՛ւր մեզ. (Լմբ. պտրգ.։)

որ եւ ռմկ. անծախք. առանց ծախուց ընչից եղեալն. խարճսըզ. մասրաֆսըզ. ἁδάπανος. sine impensa.

ἁνάλωτος. inconsumptus, inexpugnabilis, μὴ δαπανόμενον, quod non absumitur, ἁμείωτος, imminutus. Որ ոչ ծախի. անվատնելի. անմաշելի. անվնասելի. անսպառ. անկապուտ. աննուազ. որ չի մաշիր, չի հատնիր. զայ՝ թէլէֆ օլունմազ.


Անծախական

cf. Անծախ.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ ժամանակ մաշեն, ոչ հող փտէ, այլ կայ մնայ միշտ անծախական. (Ոսկ. ես.։)

Ջեռնուին եւ նոքա անծախական հրովն. (Եղիշ. ՟Բ։)

Անծախական պատարագ. (Գէ. ես.։)


Անծախաբար

adv.

without being consumed.

· Calfa

NBHL (5)

Առանց ծախեալ լինելոյ. որ եւ ԱՆԾԱԽԱՊԷՍ. անվատնելի օրինակաւ. անսպառութեամբ, եւ առատապէս.

Պատարագիս անծախաբար յընդհանուրս ամենայն. (Բենիկ.։)

Աղբիւր գիտութեան ի նոցանէ բաշխի անծախաբար. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Անծախաբար բաշխէ զպարգեւս շնորհի իւրոյ. (Նանայ.։)

Զպէտս պաշտօնէիցն անծախաբար մատակարարէր. (Ճ. ՟Ա.։)


Անծախպէս

cf. Անծախաբար.

· Calfa


Անծաղիկ

adj.

that does not flower or blossom.

· Calfa

NBHL (4)

Անմասն ի ծաղկէ. որ ոչ բերէ ծաղիկս. չիլէքսիզ.

Ի ծառոց կէսքն ծաղկաբերք, եւ կէսքն անծաղիկք. (Վեցօր. ՟Ե։)

Ձմերանի՝ անծաղիկն եւ թառամեալն գոլ. (Նիւս. երգ.։)

Որ ի մեղուացն անծաղիկս ձմերայնի հայցէ մեղր. (Մագ. ՟Ժ՟Ը։)


Անծաղր

adj.

that never smiles, grave, serious.

· Calfa


Անծաղրածու, աց

adj.

that does not ridicule, not scornful, not apt to deride.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ ծաղրածու. ո՛չ խեղկատակ կամ այպանօղ.

Խոնարհեցուսցէ կրօնաւորն զինքն՝ անծաղրածու լինել. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)


Անծամ

adj.

that cannot be chewed, tough.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր զխիստ ինչ զանծամ. (Յոբ. ՟Ի. 18։)

ἁμάσητος. non mansus, non mandabilis. Ոչ ծամեալ. անծասկելի. որ չի ծամուիր, չծամուած. չիյնէնմեզ. չիյնէնմէմիշ.


Անծանակ

adj.

that is not mocked;
free from shame.

· Calfa

NBHL (3)

Անբաժ ի ծանակաց կամ ի ծանակելի իրաց. անարատ. անշաղախ.

Առ անծանակ կոյսն գայ։ Կոյսն անծանակ. (ՃՃ.։)

Անծանակն յաղագս մեր տղայաբար բարձեալ գրկօք. (Տօնակ.) թուի գրելի գոլ՝ անժամանակն, կամ իմանալի՝ անծանն։


Անծանօթ, ից

adj. adv.

ignorant;
unknown;
foreign;
ignoble, obscure;
յանծանօթս, ignorantly, unwittingly;
incognito, without being known;
յանծանոթս — լինել, to be in disguise;
to feign or counterfeit.

· Calfa

NBHL (25)

Սամուէլ նախ անծանօթ էր Աստուծոյ։ Իշխանք նոցա անծանօթ եղեն ի նմանէ։ Իբրեւ անծանօթք, եւ ծանուցեալք. (՟Ա. Թագ. ՟Գ. 7։ Գծ. ՟Ժ՟Գ. 27։ ՟Բ. Կոր. ՟Զ. 9։)

Զամենայն տեսօղսն առ նա դարձուցանէր՝ զանգէտսն (կամ զգիտակս) եւ զանծանօթսն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 11։)

Անծանօթս առնէ ի ճշմարտութենէն. (Յճխ. ՟Դ։)

Անծանօթ խնամոցն Աստուծոյ։ Զիա՞րդ ոչ պահելովն զպատուիրանն՝ անծանօթ է ի նմանէ (այս ինքն ոչ ճանաչէ զԱստուած) (Սարգ. յկ. ՟Բ. եւ Սարգ. ՟ա. յկ. ՟Բ։)

Ոչ զերկարագոյնսն յարդարեցից մատեան իբրու անծանօթի. (Մագ. ՟Լ՟Ա։)

ՅԱՆԾԱՆՕԹՍ. Ոչ ճանաչելով. յանգէտս.

Զոր դուք յանծանօթս պաշտէք։ Յանծանօթս էի երեսօք՝ եկեղեցեացն. (Գծ. ՟Ժ՟Է. 29։ Գաղ. ՟Ա. 22։)

Անծանօթի Աստուծոյ։ Անծանօթ ճանապարհ, կամ տեղի. (Գծ. ՟Ժ՟Է. 23։ Իմ. ՟Ժ՟Ը. 3։ ՟Բ. Մակ. ՟Ա. 19։ ՟Բ. 7։)

Ոմանք զանծանօթս եկեալս չընդունէին. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 13.) յն. զանճանաչօղս. լտ. զանծանուցեալս։

որ եւ ԱՆԾԱՆ. ἅγνωστος, ignotus, ἁγνοούμενος, non notus. Ոչ ծանուցեալ. օտար. անգիտելի. անյայտ. թաքուն. աննշան. եւ անիմանալի. անհաս. չճանչցուած. թանըլմազ. նամալիւմ.

Ես ծանուցեալ եմ ինձ, եւ ոչ անծանօթ յինէն. (Շ. թղթ.։)

Բազում ազգս անծանօթս ի միմեանց. (Ագաթ.։)

Անուամբ անգամ անծանօթ. (Պիտ.։)

Յերկրի անծանօթում. (Խոր. ՟Ա. 25։)

Պատկառեալ է դէմք իմ, եւ անծանօթ (պահեալ) ի պարտապանաց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

Առանց յօդի, այր եկն, որպէս յաղագս անծանօթ իրի ասեմք. իսկ այրն եկն, զյառաջածանօթ իրս նշանակէ. (Սահմ. ՟Է։)

Անարժանք եւ անծանօթք յազգէ տոհմկաց. (Փարպ.։)

Վկայութիւնն Աստուծոյ ի միշտ ճանաչելն (մեր՝) ըստ իսկութեան չափոյն անծանօթ մնայ. (Լմբ. սղ.։)

Անծանօթ ի հրեշտակաց. (Զքր. կթ.։)

Հայրենի անծանօթ ծոցոյն։ Զանծանօթն Հօր էութիւն. (Նար. խչ. եւ Նար. կուս.։)

Այր կարգաւոր ի ձանձրանալոյ անծանօթ է. այս ինքն օտար է, կամ ոչ գիտէ. (Կլիմաք.։)

Եւ ինքն յանծանօթս լինէր։ Ընդէ՞ր իցէ այդ՝ զի յանծանօթս լինիս. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 6։)

Յանծանօթս եղեալ՝ համբեր խոնարհութեամբ. (Ագաթ.։)

ἁγνοῶν. ignorans. Ոչ ճանաչօղ. չեւեւս ծանօթ. անգէտ. անտեղեակ. չճանչցօղ. թանըմազ. Ուստի ԱՆԾԱՆՕԹ ԼԻՆԵԼ, անգիտանալ. ἁγνοέω. ignoro.

ՅԱՆԾԱՆՕԹՍ ԼԻՆԵԼ. Օտարանալ. ծածկել զանձն՝ ծպտելով. ἁποξενόομαι. externum me simulo


Անծանօթանամ, ացայ

vn.

to be unknown;
to be disguised.

· Calfa

NBHL (9)

Անծանօթ մնալ կամ ձեւանալ. անգիտելի լինել, եւ օտարանալ. թանըլմամագ.

Անծանօթանալոյն եւ դժուարալուր լուտանացն բան. (Պիտ.։)

Անծանօթացան ի բարեկամաց. (Ոսկիփոր.։)

Միթէ անծանօթացեա՞լ է առ իս փրկութիւնն. (ՃՃ.։)

Ո՞րպէս ընդ ճանաչելն զճշմարտութիւնն՝ եւ անծանօթացաք. (Լմբ. համբ.։)

Զբնութիւնն անծանօթացաւ, եւ զգութ փակեաց ի նմանէ. (Սկեւռ. աղ.։)

Մի՛ անծանօթանալ մեզ ոգւոյն (բժշկութեան ի մեղաց)։ Ամենեքեան անծանօթանային միմեանց ի բանսարկութիւն վնասամտութենէ. (Բրս. հց. եւ Բրս. ի գորդ.։)

Զբարկութիւնն ա՛րկ ի վերայ հեթանոսաց, եւ որ բնաւին անծանօթանան քեզ. (Մխ. երեմ.։)

չճանաչել. մոռանալ. եւ չկամիլ ճանաչել. ἁπογινώσκω.


Definitions containing the research ա : 5914 results

Թորթորիմ, եցայ

vn.

to distil;
to drop, to fall drop by drop.

· Calfa

NBHL (2)

ԹՈՐԹՈՐԵԼ կամ ԹՈՐԹՈՐԻԼ. Ստէպ կամ սաստիկ թորել, ծորիլ. սորսորիլ.

Անձրեւք ջաղբք եւ թորթորեալք. (Յհ. կթ.։)


Թորումն, ման

s.

distillation, ejection, evacuation.

· Calfa

NBHL (4)

Թորելն, իլն. ծորումն. հեղումն. հոսումն. վազելը.

Արտասուացն թորմամբ։ Թորումն արտասուաց. (Յհ. իմ. ատ.։ Բենիկ.։ Ուռպ.։)

Ի թորմանէ բոսորայ կայլակք կաթուածոց. (Նար. մծբ.։)

Արփիափայլ ճառագայթից՝ բազմօրինակ թորման լուսոյդ. (Բենիկ.։)


Թուելութիւն, ութեան

s.

opinion, judgment, mind, advice.

· Calfa

NBHL (2)

Այսպէս կամ այնպէս թուիլն. համարումն. կարծիք.

Որպիսի ինչ ունի յինքեան թուելութիւնս։ Թէպէտ եւ ո՛չ է ճշմարիտ այսպէս թուելութիւնս. (Անյաղթ պերիարմ.։)


Թուեմ, եցի

va.

to number, to count, to calculate;
to rank, to range, to reckon;
եւ զի մի մի —, in a word.

· Calfa

NBHL (25)

դիմազ. ԹՈՒԻ, ին. դիմազ. δοκεῖ, ᾥεται, φαίνεται putatur, videtur, videor, apparet, volo, placet, visum est δοκέω puto Կարծի. երեւի. համարիմ. վարկանիմ. դատիմ. կըսեպուի, կարծեմ, կերեւնայ.

Թուեա՛ զաստեղս, եթէ կարիցես թուել զնոսա։ Իբրեւ զաւազ ծովու, որ ոչ թւեսցի ի բազմութենէ. (Ծն. ՟Ժ՟Ե. 5։ ՟Լ՟Թ. 12։)

Անցանիցեն խաշինք ընդ ձեռն թուողի. (Երեմ. ՟Լ՟Գ. 13։)

Ոչ զմի եւ ոչ զերկու ... եւ ոչ թւել ամենեւին գիտելով. (Պղատ. օրին. ՟Է։)

Թերեւս յոյժ դիւրին իցէ զալիս ծովու թուել ... եւ ոչ զհրամանն Աստուծոյ պատմել բանիւք՝ թէ որչափ ունիցի արագութիւն առ ի գործս. (Վեցօր. ՟Է։)

Ընդ հրեշտակս պարեա՛ց, ընդ առաքեալսն թուեա՛ց. (Մանդ. ՟Ժ՟Ա։)

Յառաջին գունդ աշակերտացն թուեցաւ (Յուդա). (Խոսր.։)

ԹՈՒԻՄ, իմք. կ. Համարեալ լինել, կարծիլ. համարել զանձն. կարծել զինքն.

Ոչ այսուհետեւ թուիմ կենդանի. (Խոր. ՟Ա. 25։)

Ի վեր վերամբարձ թուէի միշտ նկրտիլ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Մեք՝ որ թուիմքս, թէ եմք ինչ. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)

Որ թուիմքս՝ եթէ հրաժարեցաք յաշխարհէս. (Սարգ. ՟գ. յհ. ՟Գ։)

ἁριθμέω Ի թիւ կամ ընդ թուով արկանել. համարել. հաշուել. եւ Դասել. համրել, սեպել.

Մի՛ թուիցիմք այնուիկ լծընկէցք. (Յհ. կթ.։)

Զի մի՛ թուեցայց ինչ եւ ես ի ներքս բերել յանձնէ իմմէ. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)

Թուէր թէ կայցէ յեզր գետոյ։ Թուէր ի տեսլեան իմում, եթէ կայի։ Ինձ այսպէս թուի։ Զիա՞րդ թուի քեզ։ Նոցա այսպէս թուեցաւ։ Թւեցան յաչս անզգամաց թէ մեռան, եւ այլն։ Սոյնպէս ասի.

Բարւոք կամ բարի, կամ լաւ, կամ հաճոյ, կամ չար թուի ինձ, կամ յաչս իմ, եւ այլն։

Մի՛ թագուցաներ զամօթ քո՝ վասն թուելոյ ոչ դնել գայթակղութիւն. (Կլիմաք.։)

ԹՈՒԱՑ. Ռամկականն ձայնիս Թուեցաւ.

Որում մեղքն դիւր թուաց։ Սքանչելի թուաց նմա հեթանոսաց կոչումն, եւ այլն. (Լմբ. սղ.։)

Գունաւոր թուացեւ հաճոյ քան զբնական գեղն։ Չար թւաց Աստուծոյ. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. սղ.։)

Սրբոցն հարց թուեցեալն, այսինքն արտադրութիւն։ Որպէս ի հիմանէ իւրեանց ի բաց շարժեալք զհեթանոսացն թուեցեալս. (Կիւրղ. գանձ.։)

Սրբոց հարցն թուեցելո՛ցն հետեւիմք. (Պրպմ. ՟Խ՟Գ։)

Սակս այսոցիկ առցուք ի մէջ զթուեցեալն ծերունեացն. (Նախ. ծն.։)

ԹՈՒԵՑԵԱԼՆ, եալքն. գ. որ եւ ԹՈՒԻՔ. իբր յն. տօ՛քսա. δόξα opinio, essentia Կարծիք. վարկ. վարդապետութիւն.


Թուիմ, եցայ

vn.

to be numbered, counted, enumerated;
to be numbered among, aggregated;
to seem, to appear;
to esteem, to believe, to imagine, to fancy;
թուի իմն, թուի թէ, it seems, it appears that;
թուէր զի, it seemed, it appeared that;
թուի ինձ, ինձ այսպէս թուի, it seems to me, I think, I fancy, I believe;
զիա՞րդ թուի քեզ, what do you think of it ? բարուք թուի ինձ, I think it good, I think well of it;
բարւոք թուեցաւ նմա, he thought it proper, right, fit, meet, he deemed it expedient;
չար թուեցաւ առաջի աչաց նորա, he did not approve of it, he was very indignant at it;
եթէ բարւոք թուի քեզ, if you agree to it, if you think fit;
արա որ ինչ բարի թուի առաջի աչաց քոց, do as you think fit;
որպէս ճշմարտութեանն եւ ինձ թուի, as it is in fact, so it seems to me;
չար —, to displease;
չար թուեցաւ նմա or յաչս նորա, it displeased him.

· Calfa


Թուիք, ւեաց

s. pl. opinion, sentiments.

· Calfa

NBHL (2)

որ եւ ասի ԹՈՒԵՑԵԱԼՆ. Կարծիք. վարկ. համարումն.

Զի կարծիք եւ թուիք, նմանութիւն եւ ստուերք են սնոտիք. (Յհ. կթ.։)


Թուպ

adj.

thin, puny, ill-developed, half-grown (fruit).

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Անպիտան. տկար.

Նախկին ընձիւղեալ պտուղքն սին եւ թուպ լինին. (Վահր. յայտն.։)


Թուրջ

cf. Թուրմ.

· Calfa

NBHL (5)

Արմատ Թրջելոյ, այսինքն թանալոյ, որպէս Թրջումն. թրջոց.

Ի թուրջ արկանել։ Ի թուրջ դնել. (Վստկ.։)

եւ ստէպ գրի անդ ռամկօրէն.

Իսկ (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Բ.)

Որպէս զգայռիւ ոք իւղս անոյշս ցանիցէ, եւ զթուրջ աղիւսով զբաղսամովնն ազնուականն. ընթերցի՛ր կամ շուրջ զաղիւսով, կամ զթուրծ աղիւսով. (զի յն. է լոկ, զաղիւսով)։


Թռթռեմ, եցի

vn.

to flutter, to flap, to fly about.

· Calfa

NBHL (4)

ԹՌԹՌԱՄ ԹՌԹՌԵՄ կամ ԹՐԹՌԵՄ. Ստէպ թռանիլ իբրեւ զթիթեռն, շարժիլ. ոստոստել. թռչըտիլ, թռթռիլ.

(Զսիրտն) եւ յետ վախճանին տակաւին եւս թնդալ եւ թռթռալ ասեն, իբրեւ առաջին եղեալ, եւ յետոյ ապականեալ. (Փիլ. այլաբ.։)

Զնորափետուր ձագօքն միշտ թռթռելով. (Լաստ. ՟Ժ։)

Կաքաւն զանձն իւր առաջի դնէ որսորդաց, թրթռէ երթայ, ոչ ունել տայ որսորդացն. (զձագս իւր). (Սեբեր. ՟Ժ։)


Թռչնորսութիւն, ութեան

s.

bird-catching;
երթալ ի —, to go shooting, fowling, bird-catching.

· Calfa


Թռչումն, ման

s.

the flight, the flying.

· Calfa

NBHL (4)

Իւրովն գերազանցէ թռչմամբ. (Պիտ.։)

Յարմարս առ ի պէտս թռչման. (Սարգ. յկ. ՟Է։)

Թէ ոչ թագաւորն նոցա թռչման առաջնորդեսցէ։ Եթէ ի թռչման աղերսանքն կասեսցին, ողորմութեանն զօրութիւն զնա թեթեւացուսցէ. (Բրս. գորդ. եւ Բրս. ողորմ.։)

Վարագոյրն ի թռչմանէն ի մէջ ածեալ է. այսինքն ըստ յն. բէ՛դասմա ծագէ ի բէ՛դամէ, որ է թռչել. (Փիլ. ել. ՟Դ. 96։)


Թրեմ, եցի

va. chem.

to knead;
to amalgamate.

· Calfa

NBHL (4)

(արմատ Թրմելոյ եւ Թրջելոյ). φύρω, φυράω macero, subigo, commisceo Զանգանել զալիւր ընդ ջրոյ. շաղել. թանալ եւ ճմլել. շաղուել, ճմռել.

Փութա՛ թրեա՛ գրիւս երիս ալեր նաշհոյ, եւ արա՛ նկանս. (Ծն. ՟Ժ՟Ը. 6։)

Կնոջն հրամայեաց հայս թրել. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)

Հին խմորն ոչ թրի ընդ նոր ալերն. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Թրթուր, թրոյ

vn.

caterpillar, grub.

· Calfa

NBHL (2)

Թրթըրովն մեղաց եկեր. (Արշ.։)

καμπή eruca եւ ἑρυσίβη rubigo. որ եւ ԵՐԵՒԻԼ, ԺԱՆԳ. ... Որդն բազմոտանի եւ բազմագունի՝ ուտիչ բուսոց եւ տնկոց. որ յետոյ փոխի ի թիթեռն, որոյ է սերմն. տե՛ս (Ամովս. ՟Դ. 9։ Յովէլ. ՟Ա. 4։ ՟Բ. 25։ Օր. ՟Ի՟Ը. 42։)


Թրթռեմ, եցի

vn.

to vibrate;
to shudder;
to tremble.

· Calfa

NBHL (4)

ԹՌԹՌԱՄ ԹՌԹՌԵՄ կամ ԹՐԹՌԵՄ. Ստէպ թռանիլ իբրեւ զթիթեռն, շարժիլ. ոստոստել. թռչըտիլ, թռթռիլ.

(Զսիրտն) եւ յետ վախճանին տակաւին եւս թնդալ եւ թռթռալ ասեն, իբրեւ առաջին եղեալ, եւ յետոյ ապականեալ. (Փիլ. այլաբ.։)

Զնորափետուր ձագօքն միշտ թռթռելով. (Լաստ. ՟Ժ։)

Կաքաւն զանձն իւր առաջի դնէ որսորդաց, թրթռէ երթայ, ոչ ունել տայ որսորդացն. (զձագս իւր). (Սեբեր. ՟Ժ։)


Թրթռումն, ման

s.

vibration;
quake, tremour.

· Calfa

NBHL (2)

Նշոյլս իմն արեգակնայինս յորմս փայլակեալ ... եւ ապա արգելեալ ընդդիմարահաւն՝ թրթըռումն եղեւ հրաշափառագոյն. (Առ որս. ՟Զ։)

παλμός vibratio, agitatio, palpitatio Իբր Թռթըռալով ծածանումն, ճօճումն.


Թրթռուն

adj.

vibrating;
oscillating;
trembling;
that shudders, quakes;
— ձայն, thrilling voice.

· Calfa


Թրիք, րքաց

s.

cow's dung;
manure, soil, compost.

· Calfa

NBHL (3)

Հրամմայեաց թրիք ժողովել, եւ արկանել ի գետն. (Սամ. երէց.։)

κόπρος stercus bovis Քակոր եզանց. իբր թրեալ ապաւառ արջառոց. թէզէք. (որպէս եւ գերմ. տրէքց է աղբ. լծ. եւ լտ. սթէ՛րքուս. թ. թէրս. յն. գօ՛բրօս. ռմկ. կիւպրէ, ճիպրէ)

Արկանել ի յալիս գետ յոլով բեռինս թրքաց. (Վրդն. պտմ.։ Տե՛ս եւ Վստկ. ՟Ժ՟Դ։)


Թրծեմ, եցի

va.

to bake or burn (bricks or earthen vessels).

· Calfa

NBHL (2)

ὁπτόα asso, torreo, coquo Պնդացուցանել հրով զթրեալն կամ զթրջեալն. եփուն առնել ի փռան զկաւեղէնս.

Եկա՛յք արկցուք աղիւս, եւ թրծեսցուք զայն հրով. (Ծն. ՟Ժ՟Ա. 3։)


Թրծոց

s.

brick-kiln.

· Calfa

NBHL (3)

Տքնութիւն նորա՝ մաքրել զթըրծոց. (Սիր. ՟Լ՟Ը. 34։)

(Իսկ Թրծոյ, է հոլովականն բառիս ԹՈՒՐԾ, զոր տեսցես։)

κάμινος fornax Փուռն կամ հնոց բրտի ի թրծել զկաւեղէնս.


Թրծումն, ման

s.

burning, baking.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ կարծիք բեկման ի թրծմանէ իցէ. (Մխ. դտ.։)


Թրծուն

adj.

burnt, baked.

· Calfa

NBHL (2)

Պարիսպք Բաբեղոնի ի թրծուն աղիւսոյ եւ ի նաւթոյ կազմեցան. (Եւս. քր. ՟Ա։)

ὁπτός assus, assatus. tossus Թո՛ւրծ. թրծեալ. եփուն. թրծած, փիշկին.


Թրմեմ, եցի

va. chem.

to wet, to soak, to steep;
to knead or mix with water;
to dilute.

· Calfa

NBHL (5)

Տասանորդ նաշհոյ՝ մզեալ իւղով թրմեալ. (Ել. ՟Ի՟Թ. 40։)

Ի յիւղ ւի մեղըր թրմէին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)

Զցորեանն իբրեւ չէր աղացեալ եւ թրմեալ. (Յհ. կթ.։)

Եբեր առաջի նորա թրմեալ հաց, եւ մատոյց նմա։ Թրմեաց արմաւենի. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ. եւ ՟Ի՟Զ։)

φυράω macero, ambigo Թո՛ւրմ առնել. թրջել եւ թրել. զանգանել, շաղել ջրով կամ իւղով. փափկացուցանել. խոնաւացուցանել. շաղուել, կակղցընել, թրջոց դնել.


Թրնջի, ջւոյ

s.

bitter-orange-tree.

· Calfa

NBHL (2)

Թրնջենի. ծառ թրնջոյ. որ եւ ԹՈՒՐԻՆՋ ասի.

Թրնջի, թթենի։ Վասն թրնջեաց. զթրնջին, եւ այլն. (Վստկ.։)


Թրջեմ, եցի

va.

to bathe, to wet, to moisten;
to drench, to soak;
to macerate.

· Calfa

NBHL (8)

διαβρέχω, διαβρόχον ποιέω adspergo, humecto, madidum facio, irrigo, perfudo Ի թուրջ դնել, ջրով թրմել. թանալ. թաթախել. տամկացուցանել. ոռոգանել. թրջել, թրջոց դնել, խխում ընել, ջրոտել.

Յամպոցն անձրեւք ի վերայ, եւ կամ առուոցն ի վերայ հոսման թրջիցէ զայն, որ ընդ նովաւն կան. (Նիւս. կազմ.։)

Անթուրծ սափոր ի ջուր թրջի. (Եղիշ. դտ.։)

Թրջել զարմաւենին։ Թրջեսցես պաքսիմատս։ Թրջեցից եւ ես ինձ տերեւս հիւսելոյ։ Թրջեսցե՛ս եւ դու. (Վրք. հց. ՟Ե. եւ ՟Ը։)

Թրջել զնա ի վերոյ եւ ի ներքոյ. (Վրդն. օրին.։)

Նմանութեամբ.

Զանապակն ըմպելով՝ թմբրեալք եւ թրջեալք եւ զըմբրեալք. ( գինովութեան կամ գինիի մէջ թաթղուած) (Փիլ. տեսական.։)

Չամաչե՞ս չթրջի՞ս այնպիսի իրօք հպարտանալ. ամօթով թաթղուիլ կամ քրտնիլ. յն. լոկ, ամաչել. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)


Թրջիմ, եցայ

vn.

to wet one's self;
— գինւով, to get tipsy, to booze;
— ամօթով or առ ամոթոյ, to perspire from shame;
to blush for shame.

· Calfa


Թրքեմ, եցի

vn. va. to evacuate, to void, to go to stool;
— անասնոց, to stale, to dung.

· Calfa


Թփուտ

adj.

thick, bushy, full of hushes;
—ք, thicket, copse, brushwood, bushes.

· Calfa

NBHL (3)

Ի թփուտ մացառս այսր անդր ընթանալով. (Նիւս. կազմ.։)

Ի թփուտս եւ ի մայրիս. (Վրդն. ծն.։)

λόχμη dumetum, fruticetum, virgultum densum Ուր են թուփք խիտ առ խիտ.


Թքթքեմ, եցի

vn.

to spit often, or continually, to be always spitting.

· Calfa

NBHL (2)

Ստէպ թքանել.

Ի ձախ դիւթէ, եւ ի յաջ թքթքէ. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)


Թքումն, ման

s.

spitting, expectoration;
— արեան, spitting of blood.

· Calfa


Թօն, ից

s.

humidity, wet;
rainy weather, rain;
shower.

· Calfa

NBHL (5)

Վասն բազում եւ անչափ թօնից անձրեւաց։ Խորշակաց, կամ թօնից, կամ հիւանդութեանց։ Խորշակս եւ թօնս. (Փիլ. իմաստն.։ եւ Փիլ. քհ. ՟Ե։)

Հոսմամբ թօնիցն բերմամբ հեղեղեն. (Պիտ.։)

Նշան երաշտոյ եւ թօնից երեւի յարեգակն. (Վրդն. ծն.։)

Ծաղիկքն ծառոց ի թօնից եւ ի հողմոց վնասին. (Բրսղ. մրկ.։)

(լծ. ընդ թանալ) ἑξομβρία imbris copia, humoris abundantia Անձրեւ յորդ եւ անչափ, ջաղբ. տեղատարափ. հեղեղ. խոնաւութիւն յոյժ. գիջութիւն. հակառակն Երաշտի, եւ խորշակի. թաթաւ, թացութիւն.


Թօնընկէցք

s.

shower, storm, tempest;
— են օդք, it threatens a storm;
there is a storm gathering.

· Calfa

NBHL (2)

ὅμβρος imber Իբր Ընկեցմունք թօնից. արկածք յորդ անձրեւաց. թօն. տեղ տարափոյ.

Առնին անձրեւայոյզք, եւ թօնընկէցք, եւ բալաձիգք, եւ ձիւնաբերք. (Վեցօր. ՟Զ. յորմէ եւ Շիր.։)


Թօնուտ

adj.

wet, showery, stormy.

· Calfa

NBHL (2)

Անձրեւուտ. խոնաւուտ. խիստ թաց. նէմնաք.

Յորժամ խորշակ իցէ, առատ ջուրբ արբուցանել (զերկիր). իսկ յորժամ թօնուտ, զառաւելեալն արգելլով՝ ընդ այլ առնել զգնացն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 14։)


Կբնիմ, եցայ

vn.

to cling to, to crawl on the ground.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր նոյն ընդ Կափչիլ. կբչիլ, փակչիլ.

(Տունկ որթոյ) առաւել ես տարածեալ կբնի յիւրացման զնստագոյն եւ յոյժ խորին վայրս երկրի. (Պիտ.։)


Կեդրոն

cf. Կենդրոն.

· Calfa

NBHL (1)

cf. Կենդրոն։ (Ա՛յլ է եւ յտկ. անուն ԿԵԴՐՈՆ. յորմէ Կեցրոնեան ձոր)։


Կեղեմ, եցի

va. fig.

to wound, to hurt;
to embitter, to gall, to ulcerate, to vex, to torment.

· Calfa

NBHL (9)

Որպէս թէ Կեղով տանջել, կամ կեղեքել, եւ նեղել յոյժ. լլկել. եւ իբրու խեղդել եւ քաղել զոգին. չարչրկել. ... որպէս ἐλκόω ulcero, exulcero.

Կամ ἑπιτρίβω attero.

Կամ κατωδυνάω dolore afficio, contristo.

Նոքա ի մնոյն կեղեալք, եւ սոքա անհոգ. (Լմբ. իմ.։)

զաղքատութիւնն (այսինքն զաղքատսն) կեղել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։)

կեղէին զնոսա ի գործ խիստ կաւոյ եւ աղիւսակի. (Ել. ՟Ա. 14։)

Միշտ կեղէր զանազան հնարիւք եւ փորձանօք. (Սոկր.։)

Որ պարտոյ տէրն էր, նեղէր կեղէր դարձուցանել անդրէն զպարտսն. (Ճ. ՟Թ.։)

Եւ այնպէս չարալլուկ կտտանօք կեղէին զկեանս նոցա. (տպ. կեղեքէին. Սարգ. յկ. ՟Ժ։)


Կեղեւեմ, եցի

va.

to bark;
to peel, to pare;
to shell;
to scale.

· Calfa

NBHL (4)

λεπίζω decortico, desquamo. Մերկել ի կեղեւոյ. հանել զկեղեւ, զկեղեւանս, զթեփս. քերծուլ. կորզել.

Առ յակոբ գաւազան, եւ կեղեւեաց զնոսա. (Ծն. ՟Լ. 37։)

Տուբիթայ կեղեւել զլուսն յաչաց նորա։ Կեղեւեցան եւ անկան լուսունքն յաչաց նորա. (Տոբ. ՟Գ. 25։ ՟Ժ՟Ա. 14։)

Կեղեւեաց ձուլեաց զամենայն, եւ առ նա զարծաթն եւ զոսկին (որ էր պատեալ զամենայն վայրօք տաճարին). (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 24։)


Կրծեմ, եցի

va.

to gnaw, to nibble;
to corrode, to canker;
to eat, to consume, to destroy;
to take or carry away.

· Calfa

NBHL (6)

ἁποκνίζω, διατρώγω carpo, rodo, vellico. Ատամբք կորզել շորթել զուտելի միսն յանուտելի ոսկերաց. ատամամբք քարշելով ուտել. կեղեքել. կրծել, փրցընել.

Կեր ... եւ կրծեսցես. (՟Ա. Թագ. ՟Դ. 24։)

Կրծէին զմարմինս սրբոցն. (Ճ. ՟Բ.։)

Հանապազ կրծելով զշղթայսն. (Խոր. ՟Բ. 58։)

Նմանութեամբ՝ Բաժին ինչ կորզել.

Նախ ընդ երկուս բաժանել (զաշխարհն հայոց) երկու թագաւորօքս արշակունօք՝ զորս կացուցաք. ապա եւ ընդ նոսա կրծել ջանսցուք՝ աղքատացուցանել։ Բազում գաւառք կրծեալք հատեալք այսր անդր. (Բուզ. ՟Ե. 1։)


Կրծում, կրծի

va.

cf. Կրծեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձեալ ունէր ընկերն նորա զհացն, եւ ոչ կրծոյր ի նմանէ. (Եփր. թագ.։)


Կրծլի

adj.

rapacious, ravenous, greedy.

· Calfa

NBHL (2)

ԿՐԾԼԻ կամ ԿԾԼԻ. Կրծօղ՝ որպէս զմուկն. յափշտակօղ. ագահ. գող. կծծի. կծուծ.

Գողակիցք են դողոց, կծծիք կրծելիք (կամ կծլիք), ժլատք, ագահք. (Խոր. ՟Գ. 68։)


Կրկնխւոր

gr.

cf. Կրկնակ.

· Calfa


Կրկնոց, աց

s.

mantle, cloak;
hooded cloak;
pilot-coat.

· Calfa

NBHL (7)

ԿՐԿՆՈՑ διπλοΐς, -ΐδος diplois, -oidis;
duplicata laena, tunica, amictus, toga, pallium, chlamys եւ այլն.

որ եւ ասի ԿՐԿՆԱԿԻ. Կրկնեալ կամ երկրորդ զգեստ ի վերայ առաջնոյն. վերարկու. արկանելիք. քղամիդ. փիլոն. աղաբողոն, թիկնոց։

Կրկնոց փոքրիկ առնէր նմա։ Արկեալ զիւրեւ կրկնոց։ Բուռն եհար զտանոյ կրկնոցի նորա։ արկեալ զիրաւունս հանգոյն կրկնոցի։ Ա՛րկ զքեւ զկրկնոցն արդարութեան յաստուծոյ։ արկիցեն որպէս կրկնոցն արդարութեան յաստուծոյ։ Արկցեն որպէս կրկնոց զամօթ իւրեանց զիւրեամբք. եւ այլն։

Պճնումն հանդերձից՝ իշխանաց է, եւ կրկնոցաց՝ քաղաքացեաց. (Մաշտ. սքեմ.։)

ի կրկնոցս վերջաւորս փողփողեալս. (Անան. եկեղ.։)

ԿՐԿՆՈՑ 2 (ի, ից.) գ. Կրկնութիւն ամուսնութեան սխալական՝ կարծելով վախճանեալ զամուսինն բացական.

կրկնոցից ապաշխարութիւնն ի վերայ եղիցի։ Նոյնպէս եւ զկրկնոցն ապաշխարեսցեն. (Մխ. դտ.։)


Կրկնոց, ից

s.

bigamy contracted in ignorance.

· Calfa

NBHL (7)

ԿՐԿՆՈՑ διπλοΐς, -ΐδος diplois, -oidis;
duplicata laena, tunica, amictus, toga, pallium, chlamys եւ այլն.

որ եւ ասի ԿՐԿՆԱԿԻ. Կրկնեալ կամ երկրորդ զգեստ ի վերայ առաջնոյն. վերարկու. արկանելիք. քղամիդ. փիլոն. աղաբողոն, թիկնոց։

Կրկնոց փոքրիկ առնէր նմա։ Արկեալ զիւրեւ կրկնոց։ Բուռն եհար զտանոյ կրկնոցի նորա։ արկեալ զիրաւունս հանգոյն կրկնոցի։ Ա՛րկ զքեւ զկրկնոցն արդարութեան յաստուծոյ։ արկիցեն որպէս կրկնոցն արդարութեան յաստուծոյ։ Արկցեն որպէս կրկնոց զամօթ իւրեանց զիւրեամբք. եւ այլն։

Պճնումն հանդերձից՝ իշխանաց է, եւ կրկնոցաց՝ քաղաքացեաց. (Մաշտ. սքեմ.։)

ի կրկնոցս վերջաւորս փողփողեալս. (Անան. եկեղ.։)

ԿՐԿՆՈՑ 2 (ի, ից.) գ. Կրկնութիւն ամուսնութեան սխալական՝ կարծելով վախճանեալ զամուսինն բացական.

կրկնոցից ապաշխարութիւնն ի վերայ եղիցի։ Նոյնպէս եւ զկրկնոցն ապաշխարեսցեն. (Մխ. դտ.։)


Կրկնութիւն, ութեան

s. mus. gr. med.

increase;
repetition, reiteration, reply, answer, rejoinder;
da capo;
reduplication;
paroxysm;
— հիւանդոթեան, relapse.

· Calfa


Կրկնումն, ման

s.

cf. Կրկնութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ոք աղարտիցէ զկրկնումն բանից։ Ճ. (՟Ե.։)


Կրկովիմ, եցայ

vn.

to have the eyes starting from their sockets.

· Calfa

NBHL (2)

ԿՐԿՈՎԻՄ կամ ԿՈԿՈՎԻՄ. Բառ ռմկ. իբր ՇԼանալ. վնասիլ աչաց, կամ ի դուրս ցցուիլ.

առիւծն եհար ապտակ ի ծնօտս գայլուն, եւ կրկովեցան (կամ կոկովեցաւ) աչք նորա։ Աչք գայլոյն ուսոյց զիս, որ արտաքս կրկովեցան. (Ոսկիփոր.։)


Կրկջեմ, եցի

vn.

to chuck, to churr;
cf. Կաքաւ.

· Calfa


Կրկտեմ, եցի

va. fig.

to seek, to search, to rummage;
to sift, to dive into, to examine, to explore.

· Calfa

NBHL (6)

Քաղել որպէս զկրկուտ, կամ կտել կտտել կրկին եւ կրկին զնոյն իրս. զի նշանակէ, Ի խնդիր ելանել կամ քաղել. հետազօտել. մանր զննել. փնտռտել, տնտղել.

Այլք զգերեզմանս կրկտեն. (յորմէ Գերեզմանակրկիտ) (Եզնիկ.։)

Ի գերեզմանաց կրկտեաց հան զնոսա. (Եփր. համաբ.։)

Մատուցեալ յայլոց ական զշիւղ կրկտեն. (Փարպ.։)

Զառակն քննել եւ մանր կրկտել. ((յն. մի բայ). Ոսկ. յհ. ՟Բ. 12։)

զինչ հարկ իցէ զայնպիսի իրս մանր կրկտել. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Կրճիւն

s.

gnashing, grinding or chattering of the teeth.

· Calfa

NBHL (3)

ԿՐՃԻՒՆ ԿՐՃՈՒՄՆ. Կրճելն ատամանց. որ եւ ԿՐՃՏՈՒՄՆ. քըճըրտամա.

Ա՛ծ զմտաւ զկրճիւն ատամանցն. (Բրսղ. մրկ.։)

Կրճումն ատամանց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։ Եփր. յղ. գող.։ Նար.։ Լմբ. եւ այլն։)


Կրճումն, ման

s.

cf. Կրճիւն.

· Calfa

NBHL (5)

ԿՐՃՄՈՒՆՔ կամ ԿՈՃՄՈՒՆՔ. որպէս Կնճռումն. խորշոմիլն. կռնճմտիլը. իտ. grinza. լտ. ruga. յն. ῤυπίς, ἁμαρυγύ.

Կրճումն ատամանց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։ Եփր. յղ. գող.։ Նար.։ Լմբ. եւ այլն։)

ԿՐՃԻՒՆ ԿՐՃՈՒՄՆ. Կրճելն ատամանց. որ եւ ԿՐՃՏՈՒՄՆ. քըճըրտամա.

Ա՛ծ զմտաւ զկրճիւն ատամանցն. (Բրսղ. մրկ.։)

Ձեռնագէտական է, յորժամ պարզելով զձեռս, վասն կրճմանցն (կամ կորճմանցն) որ ի նոսա, ասիցեմք, այս ինչնմա կայ եւ մնայ. (Նոննոս.։)


Կրմղութիւն, ութեան

s.

wild, untamed or unbroken state.

· Calfa

NBHL (2)

ἁδάμαστον indomitum esse, indomabiis vir. Կրմուղ տրմուղ գոլն. անվարժն լինել կամ շատնելն սանձի. ամեհութիւն.

Զառիւծոյն (կերպարան ի հրեշտակս) ցուցանել վարկանելի է զիշխանութիւնն, եւ զուժգնութիւն, եւ զկրմղութիւն. (Դիոն. երկն.։)