Entries' title containing ա : 10000 results

Դրամագործութիւն, ութեան

s.

act of coining money.

· Calfa


Դրամագրութիւն, ութեան

s.

numismatography.

· Calfa


Դրամաթուղթ, թղթոյ, թղթի

s.

bill of exchange;
banknote, bankbill.

· Calfa


Դրամաժողով

adj. s.

that amasses money;
collector, gatherer;
tributary;
collection;
— առնել, լինել, to collect money.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ զտաճարն սրբութեան դրամաժողով ի վարձու կացուցանել. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 3։)

ἁργυρολόγητος Իբր ներգ. լինի Հաւաքօղ դրամոց, հարկահան։ Այլ իբր կր. է Հարկատու, յասելն.


Դրամական, ի, աց

adj.

numismatic;
pecuniary;
nummary.

· Calfa


Դրամակէս

s.

half-penny;
half a drachm;
two pence half-penny.

· Calfa

NBHL (2)

Տայր տասն փող, եւ յետ ժամու ինչ տայր դրամակէս, եւ երկու դրամս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

ἠμισίκλιον dimidiatus siclus Կէս տրամ արծաթ կամ ոսկի. կէս սկեղ.


Դրամակշիռ

s.

drachm, penny.

· Calfa

NBHL (6)

δραχμαῖος, δραχμιαῖος drachmae pretium seu pondus aequans Փող՝ կամ ինչ մի, որ կշռէ տրամ մի, եւ արժէ մի դրամ. որ, եւ երկու ունկի, մի դրաքմայ ըստ ատտիկեցւոց, եւ ըստ աղեքսանդրացւոց երկու, եւ ըստ այլոց այլազգ.

Դրագմէն երկու դրամակշիռ է. դիդրաքմայն չորս դրամակշիռ է. (Անան. չափ եւ կշռ.։)

Ունծայն (կամ ունկի) ՟Ժ՟Բ մթխալ է, որ է ՟Ժ՟Ը դրամակշիռ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)

այլ ըստ Ճ. ՟Զ.

Դրամակշիռս տասն։

Եւ էր կերակուր նորա դրամակշիռս երկոտասան. (Ճ. ՟Ժ.։)


Դրամակոփ, ից

s.

forger, counterfeiter

· Calfa

NBHL (2)

Որ յանձնէ կոփէ զդրամ, այսինքն հարկանէ կամ հատանէ զապախտ դրամ, նման արքունի դրամոյ կնքելոյ. ստակ կոխօղ իր գլխէն.

Իսկ դահեկանահատիցն, եւ դրամակոփիցն զձեռսն հատանել հրամանաւ իշխանաց. (Մխ. դտ.։)


Դրամահատ

s.

minter, coiner, moneyer

· Calfa


Դրամահատութիւն, ութեան

s.

coining, minting of money.

· Calfa


Դրամանոց, աց

s.

money-box or money-case;
bank.

· Calfa


Դրամաշահ, ու

s.

agio.

· Calfa


Դրամատէր, տեառն

s.

capitalist.

· Calfa


Դրամափոխ

s.

money-changer.

· Calfa


Դրամափոխութիւն, ութեան

s.

change;
exchange.

· Calfa


Դրամափորձ

s.

assayer.

· Calfa


Դրամեմ, եցի

va.

to buy or farm for money.

· Calfa

NBHL (2)

Պատրաստել կամ վճարել զդրամս.

Եւ ոչ զծախս նաւու ուղղութեամբ դրամեալ է քո. (Վրք. հց. ՟Թ։)


Դրանդ, ից

s.

jamb, threshold;
door-posts;
portal, entry.

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

տե՛ս Անօ։

Հիւնք. յն ϑύρετρον «դուռ» բառից։ Pictet, բ. տպ. հտ. Բ. էջ 327 ևիմո. trot-hwy, արմոր. treuzоu բառերի հետ։

NBHL (8)

Վերացաւ դրանդն. (Ես. ՟Զ. 4։)

Զդրանդսն սեղմեցին վիմօք. (՟Ա. Մակ. ՟Ե. 47։)

Ի դնել ինձ զդրանդս իմ ի մէջ դրանդեաց (կամ դրանդից) նոցա, եւ զսեամս իմ առ սեամս նոցա. (Եզեկ. ՟Խ՟Գ. 8։)

Անկաւ առ դրանդւոյ դրան տան առնն. եւ ձեռն իւր ի վերայ դրանդւոյն. (Դատ. ՟Ժ՟Թ. 26։)

Կացին առաջի դրանդեաց դրան տանն տեառն. (Եզեկ. ՟Ժ. 19։)

Շարժեսցին դրանդիք. (Ամովս. ՟Թ. 1։)

Յետոյ դրանդեաց դրանց քոց. (Ես. ՟Ծ՟Է. 8։)

ԴՐԱՆԴ ԴՐԱՆԴԻ. πρόθυρον, θύρα vestibulum, limen, postis, ostium Առաջք դրան. նախադուռն. արտաքին դուրք. եւ Դուռն. անցք կամ մուտ դրան, բարաւորք, սեամք.


Դրանդի, դեաց

cf. Դրանդ.

· Calfa

NBHL (8)

ԴՐԱՆԴ ԴՐԱՆԴԻ. Առաջք դրան. նախադուռն. արտաքին դուրք. եւ Դուռն. անցք կամ մուտ դրան, բարաւորք, սեամք.

Վերացաւ դրանդն. (Ես. ՟Զ. 4։)

Զդրանդսն սեղմեցին վիմօք. (՟Ա. Մակ. ՟Ե. 47։)

Ի դնել ինձ զդրանդս իմ ի մէջ դրանդեաց (կամ դրանդից) նոցա, եւ զսեամս իմ առ սեամս նոցա. (Եզեկ. ՟Խ՟Գ. 8։)

Անկաւ առ դրանդւոյ դրան տան առնն. եւ ձեռն իւր ի վերայ դրանդւոյն. (Դատ. ՟Ժ՟Թ. 26։)

Կացին առաջի դրանդեաց դրան տանն տեառն. (Եզեկ. ՟Ժ. 19։)

Շարժեսցին դրանդիք. (Ամովս. ՟Թ. 1։)

Յետոյ դրանդեաց դրանց քոց. (Ես. ՟Ծ՟Է. 8։)


Դրանիկ, նկաց

s.

courtier.

· Calfa

NBHL (2)

ԴՐԱՆԻԿ կամ ԴՐԱՆԿ. Որ կայ ի դրան արքունի. կամ Անկեալ առ դուրս.

Ամենայն զօրացն հրամայեաց ելանել ի վերայ մեր, բաց ի դրանկացն. (Խոր. ՟Գ. 37։)


Դրանկ

adj. s. beggar, that begs from door to door.

· Calfa

NBHL (2)

ԴՐԱՆԻԿ կամ ԴՐԱՆԿ. Որ կայ ի դրան արքունի. կամ Անկեալ առ դուրս.

Ամենայն զօրացն հրամայեաց ելանել ի վերայ մեր, բաց ի դրանկացն. (Խոր. ՟Գ. 37։)


Դրասանգ

s.

festoon

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

, ի-ա հլ. «տօնի օր դռան վրայ կախուած ծաղկեայ զարդ» Լծ. ածաբ. ուրիշ վկայութիւն չկայ։

Պատահական է քրդ. [arabic word] derazink կամ [arabic word] terazink «դռան սեմը, դռան փայտեայ զարդերը», որի հևտ lusti, Dict. kurde, էջ 177 համեմա-տաւմ է պրս. dārabzin, darafzīn «յե-նարան, որ լինի յեզերս սօֆայի, փոքր պատուհան, որ լինի ի վերայ դրան», թրք. [arabic word] derabzin, [arabic word] tarab-zan «վանդակորմ, ճաղեր», իբր յն. τρα-τէζιον ձևից։

NBHL (2)

Անկուած ոստոց եւ ծաղկանց ի վերայ դրաց՝ կախեալ յաւուրս տօնից. իտ. ֆէսդօ՛ն.

Փարթամքն ի ձեռն դրասանգացն ձգելոց զառաջին դրանցն պսակեն զմուտս առ ի պայծառութիւն աշխարհապէս տօնիցն. (Լծ. ածաբ.։)


Դրասանգեմ, եցի

va.

to festoon;
to work in festoons.

· Calfa


Դրաստ

cf. Դրախտ;
cf. Դարաստան.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

տե՛ս Դրախտ։

NBHL (3)

Փափկասուն եւ երանալից տնկագործիւր դրաստ. (Պիտ.։)

Ի ձեռն դրաստին տնկագործութեան։ Դրաստն յեղանակաբար ասացեալ է առաքինութիւն. եւ տեղի բուն եւ ընտանի դրաստին՝ եդեմ։ Յամենայնէ ուտել պատուիրէ ի դրաստոջացն. այսինքն յորոց ի դրաստին. (Փիլ. այլաբ.։)

παράδεισος cf. Դրախտ, եւ Դարաստան.


Դրացի, ցւոյ, ցեաց

adj. s. neighbour.

· Calfa

NBHL (11)

Ի դրացւոյ եւ յերդակցէ։ Զդրացի իւր եւ զընկեր իւր։ Դրացեաց քոց, կամ իմոց։ Դրացիք տան իմոյ եւ աղախնայք իմ։ Ի ներքուստ ջրոյ, եւ ի դրացեաց նորա.եւ այլն։

Զդրացի ազգսն կոչէ ատելիս. (Մխ. երեմ.։)

Ի դրացին երթայր ի մակեդոնիա. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Իբրեւ ի դիտանոց ինչ ծովու դրացի. (Բրս. յուդիտ.։)

Ի հեբրայեցւոց լեզուն, եւ ի նորին դրացւոյն յասորին. (Կիւրղ. ծն.։)

Նոքա մերոց դրացեաց արարածոց անուամբքս անուանին. (Եզնիկ.։)

Կորստեան որդիս, եւ մահու դրացիս. (Նար. ՟Կ՟Ը։)

Չորեքտասանն դրացի է հնդետասանին. (Վրդն. ել.։)

Ամենայն ամք՝ իւրեանց արմտեօք չափին եւ լցեալ են. եւ չեն կարօտ փոխ առնուլ ի դրացւոյ. (Իգն.։)

Ուտել եւ ըմպել, եւ ննջել, եւ քուն դրացի մահու. (Վրք. հց. ՟Բ։)

γείτων vicinus, conterminus Դրակից. եւ Մերձաբնակ. ընտանի. սահմանակից, եւ մերձաւոր՝ իրօք կամ նմանութեամբ.


Դրացութիւն, ութեան

s.

neighbourhood.

· Calfa

NBHL (2)

cf. դրակցութիւն.

Վասն դրացութեանն հպելով որոց ոչ է արժան։ Դրացութեանն միանգամայն եւ ազգակցութեան. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Ա։ Փիլ. լին. ՟Դ. 47։)


Դրաքմայ

cf. Դրագմէ.

· Calfa

Etymologies (3) · Adjarian

(որուած նաև դրաքմէ, դրագ-մէ) «դրամ կշիռը և փողը» Անան. շիր. հրտր. Պատկ. էջ 27, 33. հմմտ. դիդրաքմայ «երկ, դրամեան», որից հայաձև երկադրաքմայ կամ երկադրաքմեան (նորագիւտ բառ) Տի-մոթ. կուղ. 289։

= Յն. δραχμή «կշիռ և դրամի անուն», որի ծագումը տե՛ս դրամ բառի տակ. սրանից են փոխառեալ նաև լտ. drachma, եբր. [hebrew word] darkemon, պհլ. dram, պրս. diram, արաբ. [arabic word] ︎ dirham, վրաց. დრაკმა դրաք-մա կամ დრახმა դրախմա ևն. տառռես աա-ռադարձութեան արդիւնք է նտև հյ. տրխանայ 125 դրամ (կշիռ)» Վստկ. 14։-Հիւբշ. 342

Ուղիղ մեկնեց նախ Աւգերեան, Բցտր. չփ. էջ 81, նոյնը յետոյ ՆՀԲ ևն։

NBHL (1)

cf. Դրագմէ, եւ Դրամ։


Դրգալ, ի

s.

spoon;
— մի, spoonful;
խորոփիք —ի, bowl of a spoon.

· Calfa

NBHL (4)

ԴՐԳԱԼ կամ ԴԳԱԼ կամ ԴՔԱԼ կամ ՏԱՐԳԱԼ. Մի ի սպասուց ի վերայ սեղանոյ առ ըմպելոյ զթան կամ զօշարակ. գործի գոգեալ կիսաբոլոր կամ կէս ձուաձեւ, մեծ կամ փոքր.

Ի տախտէ եւ յաթոռոյ՝ մինչեւ ցպնակ եւ ցդրգալ (կամ ցդգալ). (Կանոն.։)

Երեւէր այրն սկաւառակովն, եւ տայր նմա երիցս անգամ դքալով. (Հ=Յ. մայ. ՟Ի՟Զ.։)

Տարգալ ունել ոսկի, եւ պատառաքաղ. (Խոր. ՟Բ. 44։)


Դրդեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Դրդեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Դրդեցոյց զդաւիթ թուել զիսրայէլ. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ա. 1։)


Դրդուաղեմ

vn.

to stammer, to lisp.

· Calfa

NBHL (2)

ԴՐԴՈՒԱՂԵԱԼ. cf. Գրգուաղել.

Ամենայն մարմինն (աղքատի) դրդուաղեալ եւ երիճացեալ թափառի. (Մանդ. ՟Ը։)


Դրդուեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Դրդուեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Որ զկայան շարժեալ դրդուեցուցանէ. (Փիլ. այլաբ.։)

Դրդուեցոյց զբազումս ի սուրբ ուխտէն։ Եւ ոչ վերինք դրդուեցուցանեն. (Եղիշ. ՟Ա. եւ ՟Բ։)


Դրժանք, անաց

s.

infringment, contravention, faithlessness.

· Calfa

NBHL (11)

Մի՛ այլոց դրժանք զմեզ վնասեսցեն. (Խոսր.։)

Դժրանօք չարին, կամ աւազակաց. (Լմբ.։ Տօնակ.։ Շ. ՟ա. յհ.։)

Դրժանք տերեւաթափ լինելոյ. (Լմբ. սղ.։)

Հալածակա՛ն լինի վասն կարծեաց ինչ դրժանաց. (Վրդն. պտմ.։)

ԴԺՐԱՆՔ որ եւ ԴՐԺԱՆՔ. նաց. գ. Նենգ. պատրանք, դաւ, դաւաճանութիւն. անիրաւութիւն.

Ընդ աղտեղագոյն նիւթոյ ըստ դժրանաց խառնեսցի (ոսկին). (Նիւս. երգ.։)

Բնութիւնս մեր ոսկեղէն ոմն էր. ապա ի դժրանաց չարին աղտեղեցաւ. (Իգն.։)

Եւ ոչ նուազ ի դժրանաց, ի սուտանուն քրիստոնէաց. (Յիսուս որդի.։)

Զայս ամենայն դժրանս դաւաճանութեան ոչ ծանեաւ արկադէոս։ Զդժրանս եւդոքսիայ. (Վրք. ոսկ.։)

Անկասկած ի դժրանաց. (Լծ. ածաբ.։)

ԴՐԺԱՆՔ ἑπιβολή insidiae որ եւ ԴԺՐԱՆՔ. Դաւ. նենգ. պատրանք. զրկանք. վնաս. վնասակարութիւն. խարդախանք. անիրաւութիւն.


Դրոշմած, ոց

s.

medal.

· Calfa

NBHL (2)

Դրոշմեալ ինչ. նկարագիր. պատկեր.

Զի՞նչ է գեղեցկութիւն. նկար բարութեան, ծաղիկ՝ որ թարշամի, դրոշմած շնչաւոր, տեսիլ ցանկալի. (Պիտառ.։)


Դրոշմաւոր

adj.

marked.

· Calfa

NBHL (5)

Ունօղ զդրոշմ, զկնիք, զնշան, զխարան.

Ի հովուաց, որ զիւրեանցն արածեն զհօտս դրոշմաւորս, եւ ո՛չ զօտարաց եւ աննշանս. (Իգն.։)

Ունկն դրոշմաւոր. (Ի գիրս խոսր. եւ ի Տօնակ.)

դնի իբր այն որ ի սուրբ ասի,

Բլթակ մի ունկան։


Դրուագ, աց

s.

incrustation;
sculp-ture;
ceiling, wainscoting;
thin plate of metal;
emblem;
well finished work.

· Calfa

NBHL (11)

Զարդք սեանցն, եւ դրուագք նոցա արծաթիք։ Դրուագք սեանցն, եւ խոյօղք նոցա։ Դրուագս կռածոյս՝ նուարտանս սեղանոյն. (Ել. ՟Լ՟Ը. 11. 12. 17։ Թուոց. ՟Ժ՟Զ. 38։)

Այս դրուակ՝ մեծ եւ հաւաստի պատմութեամբ լինի. (Խոր. ՟Բ. 7։)

Դարձեալք անդրէն յառաջին դրուակն. (Փարպ.։)

Յառաջին դրուագին գոհացաւ, կամ այսպէս դնէ զսկիզբն. (Խոսր. ժմ.։)

Խաղաղութեամբ քո քրիստոս փրկիչ մեր ... այս դրուակ է, զոր ասէ երանելի յոհան, թէ վասն այսահարացն կարգեալ է. (Խոսր. պտրգ.։)

Յոյժ դիւրին է ժողովել ի գրոց դրուագս բանից. (Սարկ. հանգ.։)

Դրուակօք խանդաղատականօք։ Դրուագս դրութեան այսմ սոփերի։ Դրուագս բղխման բանիս. (Նար.։)

Դրուակ մի ի կարգէն կարդա՛. (Ոսկիփոր.։)

Ընդ աւետարանի, եւ հարցն դրուակի։ Ընդ դրուակի կաթուղիկէ եկեղեցւոյ։ Ընդ հարցն դրուագի. (Դամասկ.։)

ԴՐՈՒԱԿ կամ ԴՐՈՒԱԳ. Հիւսուած, կամ գլուխ բանի. հատուած. պարբերութիւն. վարդապետութիւն. աւանդութիւն. իբր θέσις, περιοχή thesis, periocha եւ այլն.

ԴՐՈՒԱԳ կամ ԴՐՈՒԱԿ. ψαλίς, ἁγκύλη, λεπίς fornix, laquear, cochlea, lamina Դիր, կամ դրութիւն առ ի զարդ. եդեալ ագոյցք. ոլորք. յօրինուած պէսպէս՝ ի գլուխ սեանց, եւ ի պէտս.


Դրուագական, ի, աց

adj.

emblematic.

· Calfa


Դրուագեմ, եցի

va.

to incrust;
to sculpture;
to ceil;
to wainscot;
to ornament, to embellish, to plaster.

· Calfa

NBHL (5)

Դրուագել զտունն ոսկւով, կամ մայրիւք. (եւ այլն. ՟Գ. Թագ. ՟Զ. 9. 13. 21. 30։ ՟Բ. Մնաց. ՟Գ. 5։)

Սպիտակ կտաւովք ի ներքոյ դրուագեալք զհանգստարան սրբոցն. (Ճ. ՟Ա.։)

Պարծեսցուք ի դրուագել աղքատութիւնս. այսինքն շուրջ պատել. (Լմբ. սղ.։)

Աջ եւ ահեակ՝ պարագրելոցն դրուագի. (Դամասկ.։)

περιέχω, κοιλοσταθμέω, ξυλόω cingo, circumdo, circumcamero, contingo Պատել. շուրջ դնել. յօրինել՝ տախտակամած կամ կամարաձեւ.


Դրուագիչ

s.

veneerer;
plater.

· Calfa


Դրուատ, ից

s.

eulogy, praise.

· Calfa

Etymologies (4) · Adjarian

, ի-ա հլ. (յետնաբար ի հլ.) «գո-վեստ, գովասանք» Ոսկ. ա. թես. գ. (գրծ. դրուատօք). Խոր., որից՝ դրուատիք (-եաց, -եօք) Ագաթ. Ոսկ. մ. ա. 15. Փրպ., դրուատել Պիտ. Նանայ., դրուատանք Կիւրղ. ղկ., նա-խադրուատ Թէոդ. մայրագ., շնորհադրուատ Թէօդ. խչ., յոգնադրուատ Կիր., բազմադը-բուատ Նար. խչ.։

-Հպրս. *druwata-ձևից (Marouart Յա-շարձան, 292), որի հետ հմմտ. զնղ. drva-tat-(< druvatāt) «առողջութիւն». նոյն բառը պարսկականում դարձել է drut կամ drōt նշանակութեան նոր փոփոխութիւննե-րով, այսպէս՝ պհլ. drut, drōt «առողջու-թիւն, բարօրութիւն, բարև», drútīk «քա-ղաքավար», pa-drūt «օրհնութիւն», պազենդ. drūδ «ողջոյն, խաղաղութիւն, բարօբու-թիւն», պրս. [arabic word] durōd «օրհնութիւն, բա-րեմաղթութիւն, աղօթք» (Horn, էջ 123) «առողջութիւն, բարօրութիւն, բարև, ա-ղօթք, գովեստ. դրուատիք» (Zenker), «ող-ջոյն կամ խաղաղութիւն» (ԳԴ), [arabic word] du-rōdan «գովել, ներբողել», padrud «ողջոյն, մնաք բարով, հրաժեշտ».-բոլորի արմատն է զնդ. drva, հպրս. duruva-«առողջ» = սանս. dhruvá-«ամուր, հաստատ, մնայուն» (Bartholomae, էջ 782)։-Հիւբշ. 146։

Ուղիղ մեկնեց նախ Պատկ. Maтep. I. 9, որից յետոյ Müller, WZKM, 5, 352 և Հիւնք.։

ՓՈԽ (borrowing) Վրաց. დროატიդրոատի (տե՛ս Մառ, Հայ.-վրաց. յարաբերութ. էջ 41)։

NBHL (1)

cf. Դրուատիք։


Դրուատեմ, եցի

va.

to praise, to give praises, to celebrate.

· Calfa

NBHL (5)

Յօտարազգեացն դրուատեցաւ. (Պիտ.։)

Դրուատեցին զշաւիղ խորհրդոյ մտաց խնդրողին։ Դրուատեալ ես սուրբ պանծալի նշան։ Ծով դրուատի ունակ մարգարտի. (Նար.։)

Դոյզն ինչ դրուատել զշնորհս կաթողիկէ եկեղեցւոյ. (Նանայ.։)

Դրուատեսցուք աստուածային նշանիս։ Դրուատել աստուածածնին բարեբանեալ ծննդեանն. (Ճ. ՟Գ.։)

ἑπαινέω laudo Գովել. ներբողել. բարեբանել. գովութիւն ընծայել.


Դրուատիք, տեաց

cf. Դրուատ.

· Calfa

NBHL (5)

ԴՐՈՒԱՏԻՔ ԴՐՈՒԱՏՈՒՄՆ. ἕπαινος laus որ եւ ԴՐՈՒԱՏ, ԴՐՈՒԱՏԱՆՔ. Գովեստ. ներբողանի. յաւէժական բարեբանութիւն.

Մահ ընկալեալ փոխանակ ընդ դրուատեացն։ Բան դրուատեաց։ Դրուատիս գովութեան։ Բազում դրուատիս։ Մեծի դրուատեաց արժանաւոր։ Մեծաւ դրուատօք (կամ դրուատեօք). (Ագաթ.։ Կանոն.։ Փարպ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Զ։)

Ազգի ազգի դրուատիս տայցեն։ Յաստուծոյ գտանես դրուատիս։ Դրուատօքն պարարէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Գ։)

Ըստ արժանի հօրն դրուատից։ Ուրախութիւնք եւ դրուատք։ Համառօտագիծ դրուատից։ Զնկար անկուածի ճառիս դրուատի (կամ դրուագի). (Խոր. ՟Գ. 67։ Արիստակ. նաւակատ.։ Նար. խչ. եւ Նար. առաք.։)

Ասէ պարսաւանօք զդրուատումնն, սեաւ եմ ես, եւ գեղեցիկ. (Բրս. ապաշխ.։)


Դրուատումն, ման

s.

cf. Դրուատ.

· Calfa

NBHL (5)

ԴՐՈՒԱՏԻՔ ԴՐՈՒԱՏՈՒՄՆ. ἕπαινος laus որ եւ ԴՐՈՒԱՏ, ԴՐՈՒԱՏԱՆՔ. Գովեստ. ներբողանի. յաւէժական բարեբանութիւն.

Մահ ընկալեալ փոխանակ ընդ դրուատեացն։ Բան դրուատեաց։ Դրուատիս գովութեան։ Բազում դրուատիս։ Մեծի դրուատեաց արժանաւոր։ Մեծաւ դրուատօք (կամ դրուատեօք). (Ագաթ.։ Կանոն.։ Փարպ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Զ։)

Ազգի ազգի դրուատիս տայցեն։ Յաստուծոյ գտանես դրուատիս։ Դրուատօքն պարարէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Գ։)

Ըստ արժանի հօրն դրուատից։ Ուրախութիւնք եւ դրուատք։ Համառօտագիծ դրուատից։ Զնկար անկուածի ճառիս դրուատի (կամ դրուագի). (Խոր. ՟Գ. 67։ Արիստակ. նաւակատ.։ Նար. խչ. եւ Նար. առաք.։)

Ասէ պարսաւանօք զդրուատումնն, սեաւ եմ ես, եւ գեղեցիկ. (Բրս. ապաշխ.։)


Դրուժան

cf. Դրժող.

· Calfa

Etymologies (4) · Adjarian

«խաբեբայ, նենգաւոր, խար-դախ» Ճառընտ. (երկու անգամ)=Վրք. և վկ Ա. 536. ուրիշ վկայութիւն ւկայ։

= Հպրս. draužana-, draujana-«ստա-խօս» (Bartholomae, 769), պհլ. [other alphabet] ︎ drōžan «ստախօս», drōžanān «չարք, ան-արդարք», պազենդ. drōžan «ապօրինի», drožangar «կեղծութիւն, խարդախութիւն», drōžani նոյն նշ. բոլորն էլ ծագում են իրանեան druj արմատից, որի վրալ տե՛ս նախորդը։ Ածանցումը տեղի է ունեցած ի-րանեանների մօտ և հայերը նոյն բառը պատրաստ ձևի տակ նրանցից փոխ են ա-ռել։-Հիւրշ. 146։

Ուղիղ մեկնեց նախ Եւրոպա, 1849, էջ 200, իբր հպրս. դարուժանա «չարա-գործ»։

ԳՒՌ (dialectal) Ասլ. դ'րիւժա, Սվ. դրռջան «շատ անհանդարտ (տղայ)», Եւդ. դռջան, Ննխ. ըո-ջան (գիւղերում կայ և ըռժանգ, Չալթը գիւ-ղում՝ դոջան) «դաժանաբարոյ, անհամբու--կռուասէր», Մն. Պլ. Ռ. Սեբ. դըռջան՝ անյայտ նշանակութեամբ անարգական ածական, որ տրւում է մի՛միայն յոյներին (առևմտեան տառադարձութեամբ՝ տռճա՛ն հոռոմ, տրո-հա՛ն շուն)։ Նոյն բառը՝ ըստ Ս. Մխիթարեան. Բիւր. 1898, 865 ունին նաև Անգորայի թրքա-խօս հայերը՝ «խոշոր» նշանակութեամբ օր. dərǰan gibi kedi «տռճանի պէս կատու». Մխիթարեան աւելացնում է թէ «այս բառի աւանռութիւնը պակասում է»։

NBHL (4)

Դրժօղ. խարդախ. չար. դժնեայ.

Ո՛վ չարագործ եւ դրուժան։ Ո՛վ չարադեւ դրուժան այր՝ թշնամի արդարութեանն. (Ճ. ՟Ա.։)

ԴՐՈՒԺԱՆ ա.գ.

Երկագլուխ դրուժանս այս՝ չար ցանկութիւն, եւ ագահութիւն. զայս գազան առաջինքն մամոնայ անուանեցին. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Դրօշագործութիւն, ութեան

s.

statuary, sculpture.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Արձանագործութիւն. գործելն զարձանս կռոց.

Անտի հասեալ կարգէր ի փիւնիկեցիս գործ դրոշագործութեան. (Եզնիկ.։)


Դրօշած

cf. Դրօշեալ.

· Calfa

NBHL (2)

Դարձեալ յերգ արկեալ հենգնէ զդրօշած կռոցն. (Ոսկ. ես.։)

cf. Դրօշեալ, եւ Դրոշուած.


Դրօշակ, աց

s.

hem, skirt, streamer, pennant;
flag;
banner, ensign, standard, colour;
cf. Դրօշ.

· Calfa

Etymologies (4) · Adjarian

, ի-ա հլ. «զգեստի ծայրը, քը-ղանցք» ՍԳր. Եփր. թգ. 352. գրուած է նաև դրովշակ Ճառընտ. (տարբեր է դրօշակ «դրօշ», որի վրայ տե՛ս վերը դրօշ)։

= Ջնդ. *drafšaka-, որ գործածուած է միայն drafšakavaiti բառի մէջ. այս րառը գործածուած է իբրև վերադիր՝ pusā-«պր-սակ, թագ» բառի. ըստ Darmesteter նշանա-կում է «avec des bandelettes rulsselan-tes», ըստ Bartlolomae, 772՝ «mit Bándern geschmuckt», որ համապատասխանում է «ի վերջաւորս փողփողեալս» դարձուածին։ Ծագում է զնդ. drafša-«դրօշակ» բառից։

ՆՀԲ արաբ. պրս. թըրազ «կերպ, ձև», րիզէ «կտո՞ր», տիրազ «երկար» բառերի հետ։ Ուղիղ մեկնութիւնը տուաւ Lag. Ges. Abhd. 62, որ Հիւբշ. 147 հաստա-տապէս ընդունած չէ։ Հիւնք. դրօշ բա-ռից։

ԳՒՌ (dialectal) Մրշ. դուրուշօգ «փոքրիկ լաթ, որ մանևեևների տակն են դնում, միզաշոր»։

NBHL (5)

Տե՛ս (Մտթ. Թ. 20։ Զաք. Ը. 23։ Ա. Մնաց. ԺԹ. 4։ Անգ. Բ. 13։ Իսկ Ճ. Գ.) գրի.

ար. պ. թըրազ, րիզէ, տիրազ. Քղանցք հանդերձի. երկայնեալ մասն զգեստուց, վերջաւորք, ծոպք. փէշ.

Տեռատեսն մերձեցաւ ի դրովշակս նորա։

Զի զնպատակ դրօշակաց ղեկավարացն տեսցեն (ի միգի). (Մագ. ԻԸ։)

Մերթ՝ մանաւանդ առ յետինս, որպէս Դրօշ. պայրագ.


Դրօշակիր, կրաց

s.

ensign, standard-bearer;
gonfalon-bearer;
banneret.

· Calfa

NBHL (5)

Գունդ զօրացն յառաջանան դրօշակիրքն եւ նշանաւորքն. (Ոսկ. ի խաչել.։)

Վիրօք պարծիցի, որպէս դրօշակիրքն դրօշօքն. (Ոսկ. գաղ.։)

Դրօշակիրքն ունէին զդրօշքն։ Առաւել աղաղակէին զդրօշակրացն. (Ճ. ՟Ժ.։)

Դրօշակիր, որ է նշանատար. (Մարթին.։)

σημειοφόρος signifer, vexillifer Որ բարձեալ կրէ զդրօշ. նշանակիր. պայրագտար.


Դրօշաւոր, աց

adj.

banneret;
ensign.

· Calfa


Դրօշեալ, ելոց

s.

sculpture, image, idol, statue;
— գիրք նուիրականք, hieroglyphics.

· Calfa


Դրօշուած, ոց

s.

sculpture, image.

· Calfa

NBHL (4)

Զկամարսն եւ զկոզակս, եւ զդրօշուածս զամենայն։ Քերոբս եւ արմաւենիս եւ դրօշուածս. (՟Գ. Թագ. ՟Զ. 18. 19։)

Այս դրօշուած իւղեալ. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)

Շինեալ եւ տուն հովանոց մահարձանօք սքանչելի դրօշուածովք. (Խոր. ՟Բ. 87։)

ἑγκολάπτον celatum, celatura Քանդակ. փորուած. եւ Քանդակումն. փորագրութիւն.