Definitions containing the research աւանդ : 1430 Results

Վարանեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to throw into uncertainty, to render perplexed, to embarrass, to puzzle.

NBHL (1)

ՎԱՐԱՆԵՄ ՎԱՐԱՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἑξοκέλλω alio averto, pertraho λοχάω , ἑνεδρεύω insidior. Ի վարանս արկանել. պարանել. վարակել. տատամսեցուցանել. այսր անդր տարաբերել. մանաւանդ՝ Պատել դարանակալութեամբ. պաշարել եւ տագնապել իբրեւ ի դարանի.


Վարապան, աց

See full entry →

s.

nose-band;
snaffle;
muzzle.

NBHL (1)

Ասկից վարապան ի ցռուկս քո, եւ դանդանաւանդ ի կզակս քո. (Ես. ՟Լ՟Է. 29. (որ ի Մծբ. ՟Ե. տպ. գրի վարանապան, եւ ի ձ. վարապանակ)։)


Վարդապետեմ, եցի

See full entry →

va.

to indoctrinate, to lecture, to dogmatize;
to teach, to instruct in, to catechise.

NBHL (1)

διδάσκω doceo. Խօսել որպէս զվարդապետ. աւանդել աշակերտելոց զվարդապետութիւն, ուսուցանել զուսանելիս, քարոզել. եւ ուսուցանել զաշակերտսն. աշակերտել. վարժել. կրթել. սորվեցնել.


Վարդապետիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be instructed, teached, to learn, to study.

NBHL (1)

Պինդ ունել զաւանդութիւն՝ զոր վարդապետեցան ի նմանէ. (Նախ. ՟բ. թես.։)


Վարդաջուր, ջրոյ

See full entry →

s.

rose-water.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր ոչ զխորհուրդ մարմնոյ եւ արեան իւրոյ աւանդեաց ի շաքար, ի նուշ, եւ ի վարդաջուր. (Բրսղ. մրկ.։)


Վարմ, ից

See full entry →

s.

net, netting;
snare.

NBHL (1)

Սփռեցից ի վերայ նորա զվարմ իմ, եւ ըմբռնեսցի ընդ պաշարմամբ իմով։ Իբրեւ զվարմ ձգեալ ի գլուխ գահաւանդի՝ զոր որսորդք յորս հաստատեցին։ Արկից ի վերայ նոցա զվարմ իմ, եւ իբրեւ զթռչունս երկնից իջուցից զնոսա։ Որոգայթս իբրեւ զվարմս հաւորսաց կանգնեցին. (Եզեկ. ՟Ժ՟Է. 20։ Ովս. ՟Ե. 1։ է. 12։ Երեմ. ՟Ե. 26։)


Ցնոր, ի

See full entry →

s.

belter.

NBHL (1)

ՑՆՈՐ մանաւանդ ՑՆՈՐՔ. φάσμα, φάντασμα , φαντασία spectrum, species, apparitio, visio, visus, somnium, imaginatio, phantasma, phantasia θάμβος formido. Սին երեւոյթ. երեւակայութիւն. ուրուական նմանութիւն. առ աչօք ինչ. բանդագուշանք արբեցելոց եւ ցնդելոց մտօք. երազ. արհաւիրք. սնոտի իրք եւ զբաղանք. երեւակայական կամ ցնդածի բան, փուճումուճ խենդումենդ մտածմունք.


Ցուցակ, աց

See full entry →

adj. s. math.

showing, indicating;
indicator, sign, mark, token;
catalogue, index, table, list;
repertory;
Ritual;
hand, index;
coefficient;
— վաճառուց, inventory;
— մեռելոց, table of mortality;
— կերակրոց, bill of fare;
— արգելեալ գրոց, index ex-purgatorius, list of prohibited books.

NBHL (1)

ՑՈՒՑԱԿ. Ցանկ բանից գրոց. մանաւանդ Մաշտոց գիրքն ցուցիչ ամենայն կարգաց եկեղեցական օրհնութեանց.


Ցուցական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

demonstrative, indicative;
— առնել, to demonstrate, to evince, to evidence, to prove, to show;
cf. Մատն;
— դերանուն, demonstrative pronoun

NBHL (1)

δεικτικός ostensivus, demonstrativus ἑνδεικτικόν indicium. Ցուցանօղ իւիք օրինակաւ. մանաւանդ որպէս տեսակ նախատիպ. (յն. εἱδικός specialis, formalis. կամ ἱδέα species ) յայտնիչ. երեւեցուցիչ. ցուցակ.


Ցռուկ, ռկի

See full entry →

s. mar.

snout, muzzle;
rostrum, cut-water, prow;
կապել զ— եղին, to muzzle the ox;
— հարկանել ի ջուրսն, to plunge the nose & mouth under water

NBHL (1)

Դնիցես պախուցս շուրջ զցռկաւ (կամ զցռկով) նորա։ Արկից վարապան ի ցռուկս (կամ ի ցռուկք) քո, եւ դանդանաւանդ ի կզակս քո։ Մի՛ կապեսցես զցռուկ եզին. (Յոբ. խ. 20։ Ես. ՟Լ՟Է. 29։ Օր. ՟Ի՟Ե. 4. եւ ՟Ա. Կոր. ՟Բ. 9։ ՟Ա. Տիմ. ՟Ե. 18։)


Ցփսի, փսւոյ

See full entry →

s.

serge, camlet stuff, woollen stuff;
cf. Խարազն;
— ազնիւ, shawl.

NBHL (1)

ὡμόλινον linum crudum. (լծ. թ. սօֆ ... իսկ եբր. ցէպի. այծ. չէփիճ ). Ձորձ կազմեալ ի մազից այծեաց. մազեղէն, մանաւանդ խոշոր. որ եւ ԽՈՐԳ, ԽԱՐԱԶՆ, ՔՈՒՐՁ.


Փաթաթեմ, եցի

See full entry →

va.

to wrap up, to envelope;
to bandage, to wind round.

NBHL (1)

Զամոնի զարկանելիսն պարաւանդեալ։


Փակ, ոյ, ի

See full entry →

s. adj.

fastening, lock, padlock;
stick;
shut;
— արկանել, to lock, to padlock, to latch, to bolt, to shut.

NBHL (1)

κλεῖθρον, κλείς claustrum, repagulum, sera, clavis. եւ բայիւ σφηνόω obstruo, obsero. Արմատ Փակելոյ. որպէս Փակումն. մանաւանդ՝ Գործի փակելոյ, փակաղակ. փակոց. փականք. փակարան. աղխ.


Փաղանգ, աց

See full entry →

s.

phalanx, legion;
troop.

NBHL (2)

(որ եւ յն. ֆա՛լանքս. լծ. թ. պէօլիւի ). φάλαγξ, -γκος phalanx, peditatus, legio, cohors. Գունդ՝ մանաւանդ հետեւակազօրու. լեգէոն զօրաց. գաս. խումբք. հոյլք.

(ՓԱՂԱՆԳ) Գունդ՝ մանաւանդ հետեւակազօրու. լեգէոն զօրաց. գաս. խումբք. հոյլք.


Փայլեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to shine, to glitter, to gleam, to flash, to sparkle, to glisten, to be resplendent;
to cause to shine, to give a lustre or brightness to, to polish, to furbish, to burnish;
խնդութիւն փայլէ յաչս նորա, joy shines in his looks.

NBHL (1)

Փայլեցին առաքինութեամբ։ Մասունք առաքինութեանցն, որով փայլեցին մարդիկ։ Փայլեաց ի գիրս աւանդականաց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15։ Լմբ. սղ.։ Նար. ՟Լ՟Դ։)


Փայտահատ

See full entry →

cf. Փայտահար.

NBHL (1)

Մանաւանդ՝ որպէս Գործի հատանելոյ զփայտ. որ եւ ՓԱՅՏԱՏ, ՏԱՊԱՐ.


Փարախ, ից

See full entry →

s. fig.

fold, sheep-fold, pen, cattle-shed;
church, convent, hotel;
ժողովել ի —, to bring back to the fold.

NBHL (1)

ποίμνιον ovile ἁγέλη grex. մանաւանդ՝ μάνδρα , λαύρα mandra, stabulum, caula, septum. (որպէս թէ պարաղխ, շուրջ աղխեալ, շրջափակ վայր. իսկ պ. ղէրահէմ, հաւաքումն. ) Դադարք հօտից խաշանց. գոմ ոչխարաց. նմանութեամբ՝ Եկեղեցի եւ վանք. եւ Իջեվան. (յն. աղէ՛լի, մանտռա, լա՛ւռա).


Փարաւաթեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Փերեւետեմ.

NBHL (1)

Տաշի՛ր մանկանն ինչ մանուկն տաղտկայցէ՝ փարաւաթեալ պարաւանդել. այսինքն ի կամիլն պերճանալ՝ նեղիլ իբր կապեալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։)


Օժանդակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

aid, succour, assistance, support, protection.

NBHL (1)

Օժանդակութեմբն աստուծոյ՝ մատչելի է ի սկիզբն աստուածաւանդն գործոյ։ Քոյով օժանդակութեամբ թեթեւ թռուցեալ վերաբերեր։ Լքելոյս օժանդակութիւն։ Ո՛չ է աւազան կատարեալ առանց օծման օժանդակութեան։ Ունիս այլովք լնուլ զպէտս այնոցիկ՝ օժանդակութեամբ այնմ, որ ունի բանալ եւ լնուլ զպէտս հայցողին. (Յհ. իմ. եկեղ.։ Շ. բարձր.։ Նար. ՟Ձ՟Գ. ՟Ղ՟Գ։ Իգն.։)


Օձտեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to divide, to disunite, to separate, to detach, to sever, to part, to distract, to divert from;
to dissipate, to disperse, to scatter;
to sow discord or strife;
to tear, to lacerate;
to be divided, dissipated, to dissent.

NBHL (1)

Դեւն հրապուրէ, եւ օցտէ ի ճշմարիտ աւանդիցն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)


Օրինակեմ, եցի

See full entry →

va.

to copy, to transcribe;
to figure, to trace, to delineate, to represent, to show;
to give or present as example or model.

NBHL (1)

Մանաւանդ՝ նախանկարել. նշանակել. երեւեցուցանել զօրինակ ինչ. յայտ առնել տպաւորաբար. նմանեցուցանել. յօրինակ բերել. Զմշտնջենաւոր քահանայութիւնդ քո օրինակեաց։ Ոմն օրինակէր զիջանել նորա որպէս զանձրեւ։ Ձմեռն զդժնեայ վդառնութիւն դժոխոցն գաղափարեալ օրինակէ։ Որ ի կեանս վերադարձի բնութեանս դարձմամբ յորդանանու օրինակեցեր ... Ձողաբարձնպատակ օրինակեալ քառաթեւ սուրբ խաչին. եփր։ (Զքր. կթ.։ շար։)


Ածանց, աց, ից

See full entry →
NBHL (1)

ԱԾԱՆՑ մանաւանդ ԱԾԱՆՑՔ. παράγωγον derivativum Բառ ըստ քերականաց՝ ածեալ եւ անցուցեալ՝ այս ինքն վերածեալ ի նախատիպ գոլոյ յայլ վիճակ յաւելուածով աննշան մասնկան, որ տայ զմասնաւոր նշանակութիւն.


Քաջահող

See full entry →

adj.

fertile, rich.

NBHL (1)

Իբրեւ քաջահող արգաւանդ վայր երկրի բուսոյց առաքինութիւնս. (Փիլ. լին. ՟Բ. 49։)


Քաջապտուղ

See full entry →

adj.

producing much or good fruits, abundant, fertile, fruitful.

NBHL (1)

εὕκαρπος fructuosus, faecundus, ferax. Պտղալից. պտղաբեր. բարեբեր. արգասաւոր. արգաւանդ.


Քաջափառ

See full entry →

adj.

very glorious, majestic, magnificent.

NBHL (1)

Եւ դոքսիա, որ թարգման քաջափառ. զոր յեղանակեմք չարափառ, (վատափառ) մանաւանդ՝ քան թէ քաջափառ. (Վրք. ոսկ.։)


Քառաթիւ

See full entry →

adj.

four.

NBHL (1)

Զտաղանդ պատուիրանին ի սեղանաւորս արկանէր՝ աւանդելով պահանջողին, եւ զշահսն բերելով քառաթուի կրկնակաց եւ ի հնգից թիւ կատարուն. (Սկեւռ. ի լմբ.։)


Քառակի

See full entry →

adv.

in four manners or ways.

NBHL (1)

Քառակի երիւք (երկոտասան թուով՝) առաք։ Աղբիւր գետոց քառակի։ Քառակի վտակացն հոսմունք։ Քառակի իրս իմաստից աւանդէ. (Տաղ.։ Ճ. ՟Ժ.։ Երզն. մտթ.։)


Քարագագաթն

See full entry →

cf. Քարագլուխ.

NBHL (1)

Պատահեն միմեանց առ բարձրաւանդակի միոջ բլրով քարագագաթնիւ։ Պատահեն միմեանց առ բարձրաւանդակ քարագագաթն բլրին. (Խոր. ՟Բ. 4։ Ասող. ՟Ա. 6։)


Քարանձաւ, աց

See full entry →

cf. Քարայր;
cf. Քարաժայռ.

NBHL (2)

πέτρα petra, rupes κρημνός praeceps rupes ἑξοχή eminentia. Անձաւ ի քարի. քարայր. եւս եւ Քարաժայռ. ծերպ վիմաց. վէմ սեպացեալ. գահաւանդ. բարձունք.

Ի բարձրաւանդակ քարանձաւաց ի վայր հոսեալ։ Ի գահից եւ ի քարանձաւաց գահավէժ առնէին. (Յհ. կթ.։ Լաստ. ՟Ժ՟Գ։)


Քարկոփ

See full entry →

cf. Քարակոփ.

NBHL (1)

Առնուլ ի հնդկայինն աշխարհէ եւ ի տպազ քաղաքէ, մանաւանդ թէ ի քարկոփչաց ... զոսկետեսակն տպազիովն. (Արծր. ՟Ե. 11։)


Քիթ, քթաց

See full entry →

s.

nose;
— կենդանեաց, snout, muzzle;
մեծ, փոքր, սրածայր, շրջեալ, տափակ —, a large, big or bottle, little, pointed, turned up, snub or fiat nose;
զ—ս, ի վեր տանել, to turn up the nose, to look scornful, haughty;
այսրէն ընդ ս-ն դառնալ, to get into the nose, to go the wrong way in swallowing.

NBHL (1)

μυκτήρ, ῤίν naris, -re. Նոյն եւ ռմկ։ Ունչք. ռընզունք. ծայր հոտոտելեաց. մանաւանդ Ցռուկ կենդանեաց.


Քնարան, աց

See full entry →

s. fig.

bed, couch, sleepingroom, dormitory;
grave, tomb;
— մանկան, crib, cradle.

NBHL (1)

Մանաւանդ՝ Գերեզման կամ տապանննջեցելոց.


Քոյինակրօն

See full entry →

adj.

belonging to thy religion.

NBHL (1)

Որ ինչ հայի ի քո կրօնս՝ օրէնս՝ կարգաւորութիւն. Զյոքնահաւաք աւանդս ուղղութեան քոյինակօն լծոյդ քաղցրութեան. (Նար. ՟Լ՟Գ։)


Քուղ, քղոյ

See full entry →

s.

tow, thread, string, yarn.

NBHL (1)

στρέμμα contortum quid, filum, tortum. (լծ. կուղ. ըստ յն. սդրէմմա. ոլորք) Ասղանի. թել ի վշոյ. առասան՝ մանաւանդ նրբաթել. դերձան.


Քրիստոսադիր

See full entry →

adj.

established or ordered by J.-C.

NBHL (1)

Ընդ լծով քրիստոսագի հաւատոցն։ Քրիտոսագիր արդար օրինացն։ Քրիստոսագիր կէտ, կամ կիտիւն։ Քրիսոսագիր աւանդիցս. (Ճ. ՟Ա.։ Ագաթ.։ Կորիւն.։ Յհ. կթ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)


Քրիստոսատուր

See full entry →

adj.

given by J.-C.

NBHL (1)

Ի քրիստոսէ տուեալ. քրիստոսաձիր. քրիստոսաւանդ.


Քրքիր

See full entry →

adj.

ploughed, soft, friable.

NBHL (1)

Այլ է խոշորութիւնհողոյ՝ քարուան, եւ այլ քրքիրն եւ արգաւանդն ի բերս բուսոց. (Վրդն. ծն.։)


Օգնական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

aiding, assisting, helping, auxiliary;
aid, helper, assistant, adjutant, coadjutor, colleague;
— զորք, auxiliary forces, reinforcements, auxiliaries;
— լինել, to help, to aid, to give help to, to succour;
— լինել միմեանց, to help one another;
— իւր առնուլ, to profit by, to avail oneself of զխաւար — առեալ, under cover or favour of the darkness.

NBHL (1)

Մանաւանդ զի զգիշեր եւս իւր օգնական գործակից գտանէր. (՟Բ. Մակ. ՟Ը. 7։)


Օգտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

profit, to derive use or advantage from, to take advantage of, to turn to account, to reap benefit from.

NBHL (1)

Ոչինչ օգտեցան ի հազարապետն լինելոյ, այլ մանաւանդ վնասեցան. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)


Քաղաքամայր

See full entry →

cf. Մայրաքաղաք.

NBHL (1)

μητρόπολις metropolis, urbs prima provinciae. Մայրաքաղաք. մայր քաղաքաց. մանաւանդ՝ վերինն երուսաղէմ.


Քաղցրատուր

See full entry →

adj.

given with gentleness, by fair means.

NBHL (1)

Քաղցրութեամբ տուեալ. քաղցր սիրով աւանդեալ.


Քան

See full entry →

prep. conj.

more than, more, under, beneath, over;
as, as well as, as much as;
or;
—եթէ, —թէ, that;
more, than;
անդր —, further, beyond;
ոչ ոք — զնա, no one but he;
առաւել -զե րեսուն եւ հինգ ամք են իմ, I am more than thirty five years old;
զքեզ ըն տրեաց -զազգս ամենայն, he chosed thee before all the nations;
պատրաստ եմք մեռանել —անցանել ընդ օրէնս հայրենիս, we are ready to die, rather than violate our country's laws;
հասաւ — զամենայն սուր, much keener than any other sword;
ո՛րքան քաղաղութիւն է ի տունս շինականաց — ի տունս թագաւորաց, when will peace reign alike in the cottage and in the palace !.

NBHL (1)

Ի մահուանէ երկնչելն ոչ այլ ինչ է, քան եթէ թուիլն իմաստուն գոլ՝ ոչ գոլով։ Ես, ո՛վ արք աթենացիք, համուրելով սիրում զձեզ, բայց հաւանիմ Աստուծոյ մանաւանդ քան եթէ ձեզ. (Պղատ. սոկր.։)


Քանոն

See full entry →

cf. Կանովն.

NBHL (1)

Քանոնումն եւ կանգնումն պիտանանայ եւ հիւսն։ Մատեաւ առ քանուն գահոյիցն։ Իբրեւ զլար եւ զքանոն շինողաց։ Եթէ քանոնն թիւր իցէ, քանի՞ մանաւանդ ոյք ուղղին նովաւ. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։ Յուդթ. ՟Ժ՟Գ. 8։ Վրդն. օրին.։ Սարգ. յկ. ՟Ը։)


Քաշկէն

See full entry →

s.

barley-bread.

NBHL (1)

(յորմէ քեաշկեք, հերիսա) Հաց ինչ, մանաւանդ գարեհաց. նկանակ գարեղէն.


Քաջ, աց

See full entry →

adj. s. adv.

brave, gallant, valiant, courageous, intrepid, valorous, manful, stout, bold, daring;
good, honest, worthy;
clever, excelling in, of good abilities, fit for;
noble, distinguished, eminent;
hero;
tutelar genius;
cf. Մղձաւանջ;
good, well, right, suitably, very, much, very much;
— արանց, emperor, Caesar, Augustus;
— ի բաց, very far;
very, much, much more;
կարի —, կարի իսկ —, very well, as well as can be;
— է, that will do, that is settled;
well, very well !
— լեր ! courage ! be of good cheer ! cf. Կարի;
cf. Վաղ.

NBHL (2)

Մանաւանդ՝ εὗ, ἁγαθός, καλός, βελτίον, βέλτιστος , κρτάτιστος, ἅριστος, γενναῖος bonus, melior, optimus, egregius, generosus, fortis;
fortissimus եւ այլն. Բարի. լաւ. ընտիր. առաքինի. ճարտար. ազնիւ. քաջատոհմիկ. փառաւոր. պատուական. վայելուչ. գեղեցիկ. գովելի եւ առաւելեալ յիմիք կարգի. աղէկ.

Քաջ արանց խոսրով հայոց արքայ։ Սկայազօր արքայն՝ քաջ արանց սէգն տրդատ։ Մանաւանդ վասն քոյոյ հրամանիդ, քաջ արանց տրդատ արքայ հայոց մեծաց. (Խոր. ՟Գ. 48. եւ հռիփս։ Ագաթ. յռջբ։)


Քաջաբեր, ից

See full entry →

adj.

producing much, very fertile, fruitful.

NBHL (1)

εὕφορος fertilis, ferax, fecundus. եւ բայիւ εὑφορέω uberes fructus profero. Բարեբեր. բերրի. արգաւանդ. պազաբեր. եւ Բազմածին. յուռթի.


Քաջաբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fertility, fecundity.

NBHL (1)

εὑφορία, εὑθηνία fertilitas, faecunditas, ubertas. Քաջաբերն գոլ. առատ պտղաբերութիւն. արգաւանդութիւն.


Քաջաբերուն

See full entry →

cf. Քաջաբեր.

NBHL (1)

Զարգաւանդահողսն եւ զքաջաբերաւն անդս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Քակոր, ոյ

See full entry →

s.

animal excrement, ordure;
— արջառոյ, cow-dung, manure.

NBHL (1)

βόλβιτον stercus. Աղբ անասնոց. ապաւառ. գշկուր. թրիք. մանաւանդ չորացեալն.


Քակտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Քակտումն.

NBHL (1)

Ի քակտումն արիանոսաց։ Ի քակտումն սկիւթացւոց աղանգդոյն։ Զնախնի աւանդութեան մերոյ խնդրէր զքակտումն։ Նոքաքակտման էին գոծունեայք. (Խոր.։ Ճ. ՟Բ.։ Փարպ.։ Երզն. մտթ.։)