to render like, to assimilate, to conform, to equalize, to liken;
to imitate, to counterfeit.
Ու՞մ նմանեցուցից զազգս զայս։ Ու՞մ նմանեցուսցուք զարքայութիւն աստուծոյ։ Նմանեցոյց զնա պատկերի մարդոյ.եւ այլն։
to be alike, similar, to resemble, to approach, to be equal with;
to imitate, to follow, to tread in the steps of;
նմանեալ մարդկան, in the human form;
նմանի՛, it suits;
it is very probable;
— եթէ, it seems, it appears.
cf. Նման;
—ք, likeness, image, statue.
Զի մարմնապէս ընդ մարդկան շրջեալ՝ նմանւովն փրկեսցէ զազգս մարդկան. (Աթ. ՟Թ։ (Գտանի եւ նմանւոց՝ առ Դիոն. երկն. )։)
similarity, resemblance, conformity, analogy;
assimilation;
comparison;
uniformity, equality;
imitation;
likeness, image, effigy;
figure, type, form;
parable, example;
ըստ նմանութեան, ի —, in imitation of, after the fashion of;
ըստ նմին նմանութեան, in like manner, likewise;
cf. Բերեմ.
Ի նմանութենէն ապաքէն լինի ճշմարտութիւն խնդրելի։ Նմանութիւնք երեւեալ՝ առժամայնք արդարոցն՝ գուշակք ճշմարտութեան յաւիտենականի, որ գալոցն էր, լինէին. (Ագաթ.։)
cf. Նմանօրէն.
Որպէս յարդարընկալ կամացն ինքնատիրութեամբ արտազանցեաց (Ադամ), նմանունակ եւ մահընկալ, պատուհասիւ՝ բնականաւն զարհուրեցաւ երկիւղիւ. (Թէոդոր. մայրագ.։)
cf. Նմանօրէն.
Որպէս յարդարընկալ կամացն ինքնատիրութեամբ արտազանցեաց (Ադամ), նմանունակ եւ մահընկալ, պատուհասիւ՝ բնականաւն զարհուրեցաւ երկիւղիւ. (Թէոդոր. մայրագ.։)
likewise, equally;
like, same, conformable.
Որպէս յարդարընկալ կամացն ինքնատիրութեամբ արտազանցեաց (Ադամ), նմանունակ եւ մահընկալ, պատուհասիւ՝ բնականաւն զարհուրեցաւ երկիւղիւ. (Թէոդոր. մայրագ.։)
cf. Նոյնօրինակ.
Ողորմութիւն առ դատաստանաւ ի նմանօրինակն ի վեր ընթանայ՝ ասելով. յինէն ուսիր ո՛վ դատաւոր զողորմածութեան շնորհ. է որպէս երկու բառ՝ քան բարդեալ. այսինքն բուն գաղափար, կամ օրինակ համեմատ։
to sleep, to slumber, to lie down, to go to bed;
to repose, to rest;
to die, to expire, to depart this life;
— ընդ կնոջ, to lie with a woman;
— արտաքոյ, to lie abroad, out of doors;
— բացօթեայ, ընդ աստեղօք, to sleep in the open air, to lie under the canopy of heaven;
— աչօք բացօք, to sleep like a hare;
— ի տէր, to go to sleep in Jesus, to rest in God;
— ի հող մահու, to sleep the sleep that knows no waking;
— ընդ հարս իւր, to sleep with one's fathers.
Մարդ՝ որ ի քուն լինի. եւ որ հարցանէ ոք ընդ ննջեցեալն, եւ այլն. (Նար. երգ.։)
sign, mark;
sign, signal, character, symbol;
trace, vestige;
sign, proof, token;
omen;
miracle, prodigy, wonder;
ensign, colours, flag, standard, banner;
the Holy Cross;
betrothal, affiancing;
seal, mark;
central point, centre;
aim, butt;
point;
— կռուոյ, arms;
— յաղթութեան, trophy, triumph, victory;
— or —ս տալ, to give a sign, to beckon;
to signify, to indicate;
to affiance;
— առնուլ, to take aim at, to level at;
ոչ եւս տալ — կենաց, to give no signs of life;
— անձրեւի է, we shall have rain.
Դի՛ր նշան ի ճակատ արանցդ։ Եւ ապա երեւեսցի նշան որդւոյ մարդոյ. (Եզեկ. ՟Թ. 4։ Մտթ. ՟Ի՟Դ. 30։)
performing miracles, doing wonders;
prodigious, marvelous;
thaumaturgus, wonderworker, miracle-monger.
Ի նշանագործ տէրն կարդայր։ Զնշանագործ փրկիչն զաստուած օրհնէին. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 21։ ՟Գ. Մակ. ՟Զ. 23։)
sign, mark;
signal, indication, character, expression, proof;
symbol;
emblem;
label, ticket;
sign, miracle, prodigy;
scepter;
sign-post;
flag, colours, ensign;
— հրոյ, smoke;
flame;
փողք —աց, signal trumpet, bugle;
— դատապարտութեան, judgment, sentence, condemnation;
սուրբ —ք, Sacred Elements;
— հաւատոյ, symbol or formula of faith, Creed;
—ք ախտից, symptoms;
կանգնել յաղթութեան —, to raise a trophy, a monument of victory.
Արա դու քեզ օձ, եւ դիցես զնա ի վերայ նշանակի։ Եւ կացոյց զնա ի վերայ նշանակին։ Զաղեղն իմ եդից յամպս, եւ եղիցի ի նշանակ յաւիտենական ուխտին։ Զգո՛յշ կացէք պահելոյ զշաբաթս իմ. զի նշանակ է ընդ իս եւ ընդ ձեզ յազգս ձեր։ Նշանակ առ զթլփատութիւն՝ կնիք արդարութեան հաւատոյ, որ յանթլփատութենէ անտի. եւ այլն։
symbolically, allegorically, mystically.
Զորս շուրջ զքեւ նշանակաբար զարդարմունք օրինակացդ՝ ի բաց բացեալ, երեւեցո՛ մեզ բացափայլութեամբ. (Դիոն. եկեղ.։)
cf. Նշանական.
Նշանակական իմն է։ Նշանակական վարդապետութիւն, եւ այլն. (Դիոն. եկեղ. եւ Դիոն. թղթ.։)
to signify, to denote, to betoken, to indicate, to declare, to notify, to express, to distinguish;
to signalize;
to characterize;
to note, to mark, to remark;
to figure, to represent, to mean, to signify, to have the sense or a meaning of;
to cross, to make the sign of the cross;
— զգինս, to quote;
— զվաճառս, to ticket.
Յերկուց բնութեանց խոստովանելով՝ նշանակեսցես զնա մարդ միանգամայն եւ աստուած. (Յհ. իմ. երեւ.։)
cf. Հրաշակերտ.
Նշանակերտ յօրինուածով յարդարէ։ Այնչափ նշանակերտ ահագին մեծութիւն գազանացն։ Եւ այսու փոքր զեռնով եւ նշանակերտ գործովն ո՞չ ահա զմեծ զօրութիւն արարչին ուսանիմք. (Վեցօր. ՟Զ. ՟Է։)
to make signs, to beckon, to nod, to wink;
to indicate, to point out.
Առիւծն զօրէն մարդոյ նշանացէր նմա բժշկել զինքն. (Բուզ. ՟Ե. 26։)
signed, marked with a sign;
special, signal, famous, remarkable, notable;
symbolic, mystical;
ensign-bearing;
նաւ մի —աւ դիոսկորացւոց, a ship bearing the sign of Castor and Pollux.
Կարի նշանաւոր էր զօրութեամբ։ Ոչինչ այնպէս նշանաւոր առնէ զմարդ, որպէս առաքինութեանցն հանդէս. (Եւս. քր. ՟Բ։ Շ. մտթ.։)
mark, butt, aim, target;
— or առակ —ի, spectacle, butt, object of derision, laughing-stock;
առակ —ի կացուցանել, յառակ —ի դնել, to expose to the mockery or contempt of the people, to set up to public ridicule;
տեսիլ —ի լինել, to make a show of oneself, to make oneself ridiculous to everybody;
— լինել, կալ, գտանիլ, to become an object of opprobrium, to be a prey or victim to ignominy, to be exposed to dirision;
— կալ կշտամբանաց, to be exposed to the darts of reproach or rebuke;
եդին զիս — իւրեանց, they regarded me with horror, or as an abomination;
եղիցին դիակունք — ընդ երեսս դաշտաց, the carcasses shall lie as dung upon the open field;
— եղէ ես բազմաց, I was as a wonder unto many;
cf. Առակ;
— ի նետաձգութիւն, skilful in archery.
Եղեն ի նշաւակ։ Ի նշաւակ եղիցին։ Եղիցին դիակունք մարդկան նշաւակ ընդ երեսս դաշտաց երկրի։ Թուոց. (՟Ի՟Զ. 11։ Երեմ. ՟Ը. 2։ ՟Թ. 22։)
Տեսիլ նշաւակի եղեւ ամենայն տոհմին իւրոյ եւ գաւառին մարդկան. վասն զի ի խորհրդակցէն ի դիւէն իւրմէ տանջեալ ամս բազումս առաջի ամենեցուն հանապազօր նշաւակօք, եւ այլն. (Փարպ.։)
Նշաւակ խարդախութեամբ աղարտեալ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
mark, trace, sign, vestige, indication;
— գեղոյ, some remains of beauty.
Օրինակ երկնաւորացն են, այսինքն նշմարանք են այսր պաշտաման։ Յաչս այնր ապաշխարութեան, մերս որպէս նշարանք են։ Որպէս եւ նկարիչք՝ զկերպարանս եւ զնշմարանս իրացն ցուցանէին կախարդք. (Եփր. եբր. եւ Եփր. նին. եւ Եփր. ել.։)
to glitter, to glisten, to shine, to sparkle, to flash.
Սոքա զխորհուրդն անպարագիծ աստուածութեան՝ յոգիս մարդկան նշուղեցին լուսոյ նըման. (Երզն. ոտ. երկն.։)
goat-footed.
Պան (այսինքն ամենայն) կոչեցեալ լինի, զի ի բազմաց եղեւ սերմանեալ. արդ զսա աստուած անուանեցին՝ կոչելով նոխազոտն պան. (Նոննոս.։)
ornamented with cypress.
Նոճիւք ճահաւորեալ՝ զարդարեալ.
himself, herself, itself;
he, she, it;
even, equal, identical;
ditto, do, idem or id;
the same, of the same kind, after the same manner, equally, conformably, identically;
մի եւ —, the same;
ի —, ի նմին, together, all at once;
ի —, — ընդ —, ընդ —ս իսկ, ի մի եւ ի —, ի նմին ժամանակի, -ժամայն, —հետայն, soon, very soon, quickly, in the same moment, immediately, directly;
— գործել, to identify.
Ի նմին իսկ յորդւոյս անուանէ վարդապետիմք, զի բնութեան հադորդ. (Ճ. ՟Գ.։)
Զհոգին կամաւ հօր աւանդէր, զհոգիս մարդկան նո՛յն ընծայէր. (Շար.։)
Դատաստան տեառն ճշմարիտ է, եւ արդար է ի նոյն։ Ապաքէն ի նոյն քաղցրացուցեր ինձ եւ քեզ կերակուր։ Եւ տէր յաւելոյր ի փրկեալսն հանապազօր։ Ի նոյն Պետրոս եւ Յովհաննէս ելանէին ի տաճարն).եւ այլն։
Նոցին ահա գտակք լինելով, միշտ անհատ կամօքն նմինց պարապեցին մոլորական վարդապետութեան. (Պիտ.։)
cf. Համազգի.
Առաջին ծառոցն նմանեալ, որ զնոյնազգեաց զնոյնահաս պտուղս վարդապետութեան բերեալ. (Բուզ. ՟Դ. 4։)
isomorphous;
uniform.
Կամեցաւ նոյնաձեւ չափով եւ յօրինուածով յարդարել. (Ասող. ՟Գ. 47։)
conform;
likewise.
(Ներքին բանին)՝ ազդմամբ յանձն բանական՝ նոյնատիպ ի նախատպէն տպաւորիլ անանջատապէս ըստ ներքին մարդոյն. (Տօնակ.։)
after the same manner, in like manner, equally, as much as, as well as, also, idem;
նոյնպիսի —սւոյ սեաց, even, like, equal, alike, the same.
Անսուրբն ի քեզ եւ սուրբն նոյնպէս կերիցեն։ Կաթիլ հանէ զմարդ ի տանէ, նոյնպէս եւ կին անզգամ ի տանէ իւրմէ զայր.եւ այլն։
like, the same;
—, զ—, cf. Նոյնպէս.
Ամենայն մարդիկ նոյն օրինակ մոլեգնէին։ Նոյն օրինակ կատարեաց զուխտն՝ զոր եդ ընդ հարսն։ Նոյն օրինակ բնակեսցէ ի ջուրս. (Ագաթ.։)
new, fresh, young;
novel, recent, modern;
strange, extraordinary, curious;
inexperienced, unpracticed, new, raw;
newly, lately, freshly, recently;
— ինչ, curiosity;
— ոմն ղեւոնդիոս, like a second Leontius;
— նորոգող բնութեան մերոյ, the renewer of our nature;
ամիս —ոց, the month of first fruits;
—, cf. Նորանոր;
ի —ումն or —ումս, at present;
under the new dispensation, according to the christian law;
now, in the present age.
(եբր. նատր. պ. նէվ, նու. սանս. նա՛վա. լտ. նօ՛վուս. դաղմ. նօ՛վի . յն. նէ՛օս, եւ գէնօ՛ս. որ է թ. եէնի ). νέος, καινός novus πρόσφατος recens . Այժմուս. արդի. մատաղ. դեռաբոյս. դեռածին. կրտսեր. այն ինչ եղեալ կամ գտեալ. ներկայ (ժամանակ կամ օրէնք), եւ ինչ մի օտար. անլուր. չեւ ի գործ արկեալ, եւ այլն.
Նոր արարած, մարդ, պատուիրան, օրհնութիւն. հոգի. սիրտ։ Անուն նոր։ Նոր Երուսաղէմ։ Նոր երկինք, եւ նոր երկիր։ Երգէին զերգս նորս։ Ի նոր ճաշակսն վայելեսցեն։ Նոր անձրեւօք կարկտի. եւ այլն։
Լինել նոր մարդ՝ հանելով նոր օրհնութիւն՝ նոր պատարագաւս ի նոր կիւրակէիս. (Արշ.։)
new-fangled, newly invented or discovered, new, recent, modern.
Զաշակերտութիւն նորագիւտ վարդապետութեան խմբէին ուսուցանել. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)
to renovate, to renew;
to restore;
to do something new, extraordinary, miraculous.
Նորագործ աստուածապէս ճարտարապետեալ. արդարեւ ներգործեաց, զի զերկիրս երկին արար. (Խոսր. պտրգ.։)
renewing;
a miracle, an extraordinary or marvelous thing, deed or act.
Մին աստուածային նորագործութեամբ, եւ միւսն՝ հաղորդութեամբ ընտանեգունի բնութեան։ Նա զայսոսիկ եւ կանխաւ սքանչելագործեաց, որպէս զի դիւրին մեզ յեղելոցն լինիցի հաւատալ այսմիկ նորագործութեան. (Սարկ. աղ. եւ Սարկ. մարդեղ.։)
newmade.
Զանլինելի զյոյսն առաջի գնէր իբրեւ տղայ մանկան՝ անփորձ եւ անկիրթ նորաթեք մարդոյն. (Եղիշ. ՟Բ։)
ripening grape.
Ծաղիկք մարդկութեանս այգւոյ, կամ նորախայծ վկայական խաղողոյ (մանկունք Բեթղեհեմի). (Հ. կիլիկ.։)
new-born;
regenerate;
springing up afresh, budding anew;
—ծնեալ յաւազանէ, just christened;
կին —ծին, recently delivered woman.
Առաքեալքն, եւ աւետարանին կոչումն՝ նորածին մարդիկ (սուրբ աւազանաւն). (Մեկն. ղկ.։)
lately finished or ended;
young, raw, inexpert.
Մեզ եւ որք ըստ մեզ վարդապետքն են նորակատարից անձանց. (Դիոն. ածայ.։)
newly built or constructed;
strange, stupendous;
newly ordained.
Թագաւորական նորակերտ զարդարեալ ձորձ. (Ոսկիփոր.։)
innovation or novelty in religious matters;
superstition.
Հնարագիտութիւն կռոց ... նորակրօնութեամբ մարդկան եմուտ յաշխարհս. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 14.) (ա՛յլ ձ. նորակրօնաւորութեամբ, կամ նորակրօնաւորութեամբ)։
young, tender.
νεοήλιξ, ἠλικία νεαζούσα juvenis, juvenilis aetatis. Մանկահասակ. ծաղկահասակ. առոյգ. տղայ. երիտասարդ.
Եւ իբր Մանկական, երիտասարդական.
new-married, bride.
Իբրեւ զկին նորահարսն՝ մնացեալ յայրութեան։ Ոչ կարէր յիշել անդ կին նորահարսն զսէր փեսայի։ Նման իմն էր նորահարսն կնոջ։ Նորահարսունք յարանց բաժանեալք։ Եկեղեցիք մեր իբրեւ զնորահարսն զարդարեալ. (Լաստ.։)
newly converted;
neophyte, proselyte.
Զարհուրեցուցին զնորահաւատս մարդկանն։ Զնորահաւատիցն ասէ։ Դուք նորահաւատք էք։ Զնորահաւատն Դաւիթ ըմբռնեալ խոշտանկէր. (Ագաթ.։ Սահակ. արմաւ։ Ճ. ՟Գ.։ Յհ. կթ.։)
strange, unheard of, innovated, invented or published lately;
false, erroneous.
novelty, innovation;
strangeness.
καινοφωνία novitas vocum. Նոր բան եւ վարդապետութիւն՝ անլուր եւ օտար եւ մոլոր.
new-fashioned, innovated, newly found out or invented;
modish, capricious, fantastical;
—ք, fashion, mode, novelty;
նորաձեւս առնել՝ ձեւել՝ մուծանել, cf. Նորաձեւեմ.
καινότμιτος, καινότερος novus, insolens. Որ ինչ է նոր ձեւով, անսովոր, անկարգ. նորակերպ. նորագիւտ. նորահնար. նոր եւ վայելչազարդ.
Նորաձեւս առնեն բնութիւնքն. աստուած՝ մարդ լինի. իմա՛ ըստ յն. նորաձեւ առնին, կամ նորաձեւին։
to innovate, to introduce any novelty or innovation, fashion or mode.
Որք նորաձեւենն զհաւատս (մոլորութեամբ)։ Զի կանգնեսցէ որոց ի յերկրիս զյարութիւն. զոր եւ ինքն նորաձեւեաց մարդոյս բնութեամբ. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)
newly entered, young;
novice;
—ք, innovation;
—ս նորոգել, to introduce innovations or novelties.
Որ արդ եւս նորամուտ հարսունք. (՟Գ. Մակ. ՟Ա. 11։)
prodigious, marvelous, astonishing, surprising, wonderful;
unheard of, extraordinary, incredible, paradoxical, phenomenal, monstrous;
— ինչ, phenomenon, prodigy, paradox.
Զարարածն (զստեղծումն մարդոյ) նորանշան ընծայեցուցանէ, թէ ստեղծ որպէս ձեռօք, եւ փչեաց կենդանի՝ որպէս թէ բերանով. (Եզնիկ.։)
newly, recently, freshly.
Վասն վարդապետութեանցն՝ զոր առնեն նորապէս յանձանց իւրեանց, եւ վասն օրհնութեանցն. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 17։)
fond of novelty or news, modish, fashionable;
fashionist.
Որ արդ եւս նորոգ ամուսնութիւնք ի միմեանս հասեալ թերալից ուրախութեամբ նորասէր առագաստիցն. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 5։)