Definitions containing the research արդար : 1623 results

Դաշնակ, աց

s.

poniard, cimeter, cutlass, dagger, sabre;
piano;
— հարկանել, to play on the piano.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս զհամարձակութիւնն տայր նոցա, նոյնպէս եւ զսաստն յաճախէր. զի պէսպէս դաշնակօք զփրկութիւն ոգւոցն յարդարիցէ. յն. պէսպիսութեամբ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 28։)


Դու, քո

pron.

thou, thee;
ի քէն, from, by or of thee;
thyself;
զքէն, upon thee;
of thee.

· Calfa

NBHL (1)

Մո՛ւտ դու, եւ ամենայն տուն քո ի տապանդ. զի զքեզ տեսի արդար։ Այլ դուք աճեցէ՛ք։ Ընդ ձեզ, եւ ընդ զաւակի ձերում յետ ձեր։ Զոր դուդ ասես։ Զոր դուքդ ասէք։ Զոր ձեզդ ասեմ։ Զոր ի քէնդ կամ ի ձէնջդ։ Այլ դու տէր։ Եւ դու ա՛րքայ. եւ այլն։


Դսրովեմ, եցի

va.

to blame, to condemn, to reprove.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ դսրովեմ, յայնժամ զարդարեմ զարուեստ արարչին. (Ոսկ. մարգար. ՟Բ։ (այլ Ոսկ. յհ. ՟Ա. դրսովել։) Դսրովել՝ գրի, Եղիշ. ՟Գ. ՟Դ. ՟Ը։ Յհ. իմ. երեւ.։ Փիլ. իմաստն.։ Շ. թղթ.։ Նար. ՟Ի՟Թ։ Նար. կ.։)


Եդեմահիւս

adj.

composed of the flowers of Eden;
of choice flowers.

· Calfa

NBHL (1)

Եդեմեհիւս բրաբիոնաւ զարդարեսցուք. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Ելանեմ, ելի

vn.

to go out, to go from the inside to the outside;
to ascend, to go to a higher place;
to be horn, to take rise, to be produced, to proceed, to emanate, to flow from, to derive;
to attain, to arrive;
to agree, to be proper and suitable;
to surmount, to surpass, to go beyond, to overflow, to advance;
to stray;
ելանէ արեգակն, the sun rises or begins to appear on the horizon;
— ի վեր or ի վերայ, to reascend;
to leap over, to cross;
to gush out;
— աքաղաղի ի վերայ մարւոյն, to tread the hen;
— ի վերայ մատակի, to cover a mare, a bitch;
— ի ցամաք, to disembark;
— յորջոյ, to dislodge;
— զմիմեամբք, to concur;
to surpass;
յոգւոց —, to sigh;
ի գլուխ, ի լրումն —, to be ended, finished;
—ի գենաց, ի կենցաղոյս, to make one's exit from this world, to depart this life, to die, to decease;
to become defunct;
— ի հիւանդութենէ, to recover;
— ընդ սուր, զէնս, to commit suicide, to run one's self through with a sword;
ի պխտիւ —, to exalt or raise one's self to honour;
— յանկողինս ուրուք, to commit adultery;
to seduce;
անմասն, դատարկ —, to have no part, to be excluded;
— զհետ ուրուք, to pursue, to give chase;
յաչաց —, to render one's self hateful or odious, to fall in disgrace;
— ըստ չափ, to pass beyond, to exceed;
— կուսին ըստ չափ, to pass the flower of her youth;
— ըստ ձեռն՝ ընդ իշխանութիւն ուրուք, to revolt, to rebel, to rise up against;
— ըստ քաղաքն, ըստ դուռն քաղաքին, to leave the city;
— ի նաւ, to embark;
— ի կառս, ի ձի, to mount in carriage, on horseback;
— ընդ առաջ, to meet, to go out to meet;
— ի պատերազմ, to go to battle;
ի յորս —, to go hunting;
— յանկողինս մահճաց, to go to bed;
ընդ հակառակս —, to oppose one's self to, to resist;
— ընդ ինչ, to occupy one's self, to dedicate one's self to;
ի չարեաց ի չարիս ելին, from one perverseness they passed to another;
յայլոց յայլ ճառս —, to pass from one subjeet of discourse to another;
ընդ գին —, to buy, to traffic;
— ի սիրտ, to think, to conceive an idea;
to hope;
զարդարիլ եւ ընդ ոսկի —, to clothe or adorn one's self with golden apparel;
— իմիք յայդ, to remain, to rest over for the next day;
— յաջողութեան գորղացն ի ձեռս ուրուք, to progress, to succeed, to promote an affair by another persons means;
օրհնեալ լիցիս դու յ— եւ ի մտանել քում, (blessed be thy going out and coming in), God be with you, good luck to you.

· Calfa


Եկաւորեմ, եցի

vn.

to come.

· Calfa

NBHL (1)

Որ այսօր ի բեթղահէմ եկաւորեաց։ Ի զարդարեալ վերնատունն եկաւորի ... աշակերտօքն։ Եկաւորեալ լինէր ... ի լեառն ձիթենեաց. (Զքր. կթ.։)


Եկաւորիմ, եցայ

vn.

cf. Եկաւորեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ այսօր ի բեթղահէմ եկաւորեաց։ Ի զարդարեալ վերնատունն եկաւորի ... աշակերտօքն։ Եկաւորեալ լինէր ... ի լեառն ձիթենեաց. (Զքր. կթ.։)


Եկեղեցական, ի, աց

adj. s.

ecclesiastic, belonging to the church;
ecclesiastic, clergyman.

· Calfa

NBHL (1)

Պաշտօնէիւք եկեղեցականօք։ Եկեղեցականքս քրիստոնէից՝ ընդ ղեւտականացն։ Յարդարիչն, կամ ամրութիւն եկեղեցականաց. (Նար.։)


Եղջերու, աց

s.

stag;
hart;
բառաչէ —, the stag bells.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր եղջերուք զեղջիւրս ընկենուն, արդարեւ վայր անապատագոյն է։ Ի մարտի երկիւղածութեան ո՛չ երբէք տարցի նապաստակ զերկրորդութիւն եղջերուի. (Փիլ. լիւս.։)


Եմ, ես, է, էի, էիր, էր, եր, իցեմ, եղէ

v. auxil. to be;
է զի, էր զի, է ուրեք, է երբէք զի ..., sometimes;
it happens, it turns out;
ես եմ Աստուած՝ որ Էն, I am that I am;
ես եմ՝ ես եմ նոյն որ ջնջեմ, I am, it is I, it is I who blot out and pardon;
առն միոջ էին երկու որդիք, a certain man had two sons;
էր ամաց երկոտասանից, he was twelve years old;
յունել եմ, I am eating.

· Calfa

NBHL (1)

Իցէ՞ թէ արշաւեսցեն երիվարք ընդ վէմս։ Իցէ՞ թէ արդարասցի կաշառովք անօրէնն։ Իցէ՞ թէ սրբեսցի. (Ամովս. ՟Զ. 13։ Միք. ՟Զ. 11։ Անգ. ՟Բ. 13։)


Եմիփորոն, ի, աւ

s.

pallpallium.

· Calfa

NBHL (1)

Քահանայապետն ունի ի վերայ իւր զպատուական եմիփոռոնն՝ ի փառս, որպէս եւ քրիստոս զխաչն ... Զարդարեալ խաչանկար եմիփոռոնովս. (Լմբ. պտրգ.։)


Ենթակայ, ից

s.

subject.

· Calfa


Եպերանք, անաց

s. pl. blame, contempt.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց եպերանաց է արդար դատաւորին իրաւունքն. (Յճխ. ՟Զ։)


Երաժշտական, ի, աց

adj. s.

musical;
musician;
—ն, music.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ըստ երաժշտական արուեստի յարմարէր զնա։ Իբրեւ գործւով երաժշտականաւ կարասցէ ոք յարմարել։ Յարմարական եւ նուագաւոր բաղաձայնութիւն կատարէր, եւ արդարեւ երաժշտական. (Փիլ.։)


Երաժշտականութիւն, ութեան

s.

music.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ երաժշտականութեան՝ եօթնաղի քնարն գրեթէ քան զամենայն գործիս լաւագոյն է։ Որ յերկնին է երաժշտականութիւն։ Ամենայարմար եւ արդարեւ երկնային երաժշտականութիւն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)


Երախտաւոր, աց

adj. s.

thankful;
benefactor, beneficent, obliging.

· Calfa

NBHL (1)

Երախտաւոր լինել գործովք արդարութեան՝ հօրն երկնաւորի։ Լեալք երախտաւորք եւ կամարարք բարերարին։ Արժանաւոր երախտաւոր վարուք հասանել ի նաւահանգիստն կենաց. (Յճխ. ՟Բ. եւ ՟Դ։ Զորս մարթ է իմանալ եւ ըստ առաջին նշ. որպէս էմէքտար։)


Երամ, ից

s. adj. adv.

troop, flock;
assembly, company;
gathered, assembled;
— —, in several troops, in company;
— թռչնոց, flight;
— հօտից, անգեայց, flock, herd.

· Calfa

NBHL (1)

Խառնեա՛ զսա սուրբ երամից։ Երամք արդարոց, կամ մարգարէից. (Շար.։)


Երամակից, կցի, կցաց

adj.

of the same flock, or company.

· Calfa

NBHL (1)

Լինել արդարոցն երամակից. (Մանդ. ՟Բ։)


Երամապետ, աց

s.

chief, keeper of a flock, or herd, shepherd.

· Calfa

NBHL (1)

Թեւաբուսիկ եղեալ արդարոցն երամք՝ թռչին լուսափայլեալք, նոցին (հրեշտակաց) համակարգելով երամապետիցն խմբից. (Շ. հրեշտ.։)


Երանգ, ոց, աց

s. adv.

dye, colour, hue;
— —, in many colours, variegated.

· Calfa

NBHL (2)

Զաարդարի պատկերս առաքինութեանն երանդովք. (Յհ. իմ. ատ.։)

χρῶμα, χρόα color βαφή tinctura Գոյն զարդարիչ բնական, եւ մանաւանդ արուեստական, որպէս ներկ, նարօտ.


Երանելի, լւոյ, լոյ, լեաց

adj.

happy, blessed;
— առնել, to make happy;
— լինել, to be happy.

· Calfa

NBHL (2)

Երանելի՛ են՝ որ զճանապարհս իմ պահիցեն։ Որ շրջի անարատ յարդարութեան, երանելի որդիս թողու զկնի իւր. (Առակ. ՟Ը. 32։ ՟Ի. 27։)

Զարդարեւ երանելին միտս համբարեալ ստանայի։ Նմանել երանելում եւ բարեբաստիկ բնութեան (աստուծոյ). (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Երանեմ, եցի

va.

to declare happy, to felicitate.

· Calfa

NBHL (1)

Երանէ զվախճան արդարոց. (Իմ. ՟Բ. 16։)


Երանի՜

s.

adj int. happy! cf. Երանութիւն;
— թէ, if it please God! would to Heaven! — նմա որ, happy he who;
— քեզ ! how happy you are! lucky fellow! fortunate man ! — տալ, —ս կարդալ ումեք, to deem or consider some one happy.

· Calfa


Երասան

s.

bridle, curb, rein, snaffle;
halter;
scatch, bit;
— արկանել, to bridle, to put on a halter.

· Calfa


Երասանակ, աց

cf. Երասան.

· Calfa


Երբէք

adv.

sometimes, from time to time;
never, at no time;
—, ոչ —, մի —, never, no, not, for ever;
ոչ — իկեսցէ, — ոչ եկեսցէ, he will never come;
մի —, — մի զլանար, do not refuse him;
է՝ էր —, երբէք երբեք, from time to time, now and then, ever and annon;
— ուրեք, sometimes.

· Calfa

NBHL (1)

Հնազանդեցուցից զանդամս իմ զէն մեղաց եւ անօրէնութեան, եւ ապա երբէք ուրեք հնազանդեցուցից զէն արդարութեան ի տէր. (Սեբեր. ՟Ժ։)


Երգահան, ից

s. mus.

tragic poet;
composer

· Calfa

NBHL (1)

τραγῳδοποιός tragicus poeta Նուագայարդար. երգայարդար. որ հանէ՝ այսինքն յօրինէ եւ նուագէ զերգս. երաժիշտ. քերթող. մանաւանդ որպէս Ողբերգակ.


Երեւելապէս

adv.

evidently, visibly.

· Calfa

NBHL (1)

Երեւելապէս արդարն (անուն ճշմարտեալ ի նոյ). (Փիլ. իմաստն.։)


Երեւիմ, եցայ

vn.

to appear, to show one's self, to offer one's self;
to dawn;
to bud;
երեւի, it appears;
I think.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն այր երեւի անձին իւրում արդար. (Առակ. ՟Ի՟Ա. 2։)


Երեւոյթ, ւութից

s. adj.

appearance, exterior;
vision;
air, aspect, face, mien, sight;
colour, semblance, indication, display;
feint, false appearance, illusion;
shadow, figure, image;
exhibition, show;
phenomenon;
—ք լուսնի, phases;
—ք բնութեան, the phenomena of nature;
visible, palpable;
notable;
ridicule;
whimsical, chimerical;
առ —ս, externally, outwardly, in appearance.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ զրպարտեաց զնա արդար դատաւորն նախ, մինչեւ եղեւ երեւոյթ չարին. (Յճխ. ՟Զ։)


Երէց, րիցու, րիցունք, րիցանց

adj. s.

elder, senior;
eldest brother;
priest;
երիցանց —, pontiff;
— գահ, the first or highest place.

· Calfa

NBHL (1)

Մովսէս եւ ահարոն երիցունք նորա։ Երիցունք քո զգեցցին զարդարութիւն։ Երիցանց (կամ քահանայից) սորա զգեցուցից զփրկութիւն։ Ձեռնագրեցին նոցա ըստ եկեղեցեաց երիցունս։ Կոչեսցեն զերիցունս եկեղեցւոյ.եւ այլն։


Երիտասարդանամ, ացայ

vn.

to be or become a young man, to make one's self look young again.

· Calfa

NBHL (1)

Ծեր ոմն արդարեւ լեառն ի մէջ երիտասարդացեալ լերանց. (Խոր. ՟Ա. 11։)


Երիտասարդապէս

adv.

youthfully.

· Calfa

NBHL (1)

Թէեւ ծերագոյն էր, երիտասարդապէս յարդարեաց եւ մղեաց զճակատն. (Խոր. ՟Բ. 51։)


Ըստ

prep.

according to, in relation to, as for, conformably with, agreeably to;
proportionably, at the rate of;
after;
near, relatively;
for, as for;
on;
of;
out;
— իս, — իմումս կարծեաց, according to me, in my opinion;
— իւրում կարի, according to capacity, to the best of one's ability;
այր — սրտին Աստուածոյ, a man after Gods own heart;
կին իցէ քո — միտս, if thou hast a wife after thine own heart;
— բախտի եղեալ նորա, fortunately;
— պատկերի մերում եւ — նմանութեան, in our image and likeness;
— հիւսիսոյ Կխրնոյ, north of Erzeroum;
— անձին, upon one's back;
wearing upon, — the shoulders, — the body;
— ճանապարհին, about the streets;
— հրապարակս գնալ, to pass through, or to wander about the public places;
— բնութեան բարի, naturally or essentially good;
ի չափու կալայց զանձն — օրինակի նորա, I shall be governed by his example;
ելանել — քաղաքն, to go out of town;
այր — առնէ, one after the other;
ամ — ամէ, annually, every year;
օր — օրէ, daily, every day;
— նախահօրն յանցանաց, for the sin of the first father;
— չափու եկամտիցն, in proportion to his income;
— աչս դատել, to judge from the appearance;
— իրետրս պատշաճեալ, well proportioned, symmetrical;
— տեղիս տեղիս եւ — աշխարհս աշխարհս, according to the various places, and different provinces;
— տունս ազգացն՝ ոչխար — երդ, a lamb for every family and every house;
հրաժարել — նմանութիւն, to have no equal, unique;
անցանել — ասհմանս քո, to pass through your confines;
— բանս անցանել, to be inexpressible;
— միտս անցանել, to be beyond understanding, to be past finding out, inconceivable, incomprehensible;
անցանել — չափ, to go beyond;
— ակն լինել յումեքէ, to be far from the sight of, alienated;
— ինքեան, of one's self;
naturally, essentially;
— ամենայնի, totally, in all, entirely;
— այնմ, as is said;
as they say;
— իրիք, — իմիք, in some part, in a certain sense, in some way, or manner;
in part;
— որում, as;
since;
therefore;
— որում..., — նմին, or նոյնպէս, or այսպէս, as..., as;
so..., as;
— օրէն, like, after the fashion of;
— նմանէ, after him;
— այսմանէ, like this, similarly, equally;
եւ որ — այսմանէ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ գոյ ըստ նմա մարդ արդար. (Ոսկ. ես.։)


Ըստգիւտ, ի, ից

s. adj. adv.

accusation, blame, reprimand, censure, reprehension, reproach, stain, imputation, criticism;
defect, fault, wrong;
blamable, reprehensible;
— լինել, to be blamed, or scolded;
to accuse, to charge with, to blame, to scold, to censure, to condemn;
to know, to be informed of, to understand;
— լինել ինիք, to obtain, to succeed in, to enjoy, or realize one's wishes;
— յանձն առնուլ, to be blameworthy, to be in the wrong;
reprehensibly;
culpably;
with shame, or remorse.

· Calfa

NBHL (1)

Չեւ եւս արդար է ըստգիւտ լինել նմա. (Փիլ. սամփս.։)


Թագ, աց, ից

s. va.

crown, diadem, royal crown;
the Crown or regal authority, kingdom;
glory, honour;
— պապական, tiara, the pope's crown;
— եպիսկոպոսական, mitre;
— ոսկի, crown of gold;
cf. Պսակ;
— առնուլ, to become king, to reign, cf. Թագաւորեմ;
թագ ազնուականաց ―, coronet;
թագ դնել, կապել (անձին), to crown one's self, to put on the crown, to bind on the diadem;
թագ դնել (այլում), to crown, to place a crown on the head of, to cause to rule, cf. Թագաւորեմ;
եդաւ զթագ զասիացւոց, he crowned himself with the diadem of Asia;
թագաւ / թագիւ պսակիլ, to be crowned;
առնուլ զթագ ուրուք, to mount another's throne;
թագ ի գլուխ, crowned, wearing a crown on the head.

· Calfa

NBHL (1)

Թագ կապեալ ի գլուխն. է զարդարել զմեռեալն որպէս թագաւոր։


Թագադիտակ

adj.

royal, regal, kingly;
crowned.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ դիտակն զարդարեալ է թագաւ. կամ արքայակերպ.


Թագազարդ

adj.

crowned, adorned with a crown.

· Calfa

NBHL (1)

Թագիւ զարդարեալ. պսակաւոր. թագաւոր.


Թագազարդեմ, եցի

vn.

to crown, to adorn with a crown.

· Calfa

NBHL (1)

Թագիւ զարդարել. թագաւոր կամ թագաւորակերպ առնել. պսակել.


Թաղանթազարդ

adj.

cf. Թաղանթագէղ.

· Calfa

NBHL (1)

Զարդարուն թաղանթով.


Թանգար

s.

merchant;
shopkeeper;
retailer;
inn-keeper

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ արդարասցի թանգար ի մեղաց. (Սիր. ՟Ի՟Զ. 28։)


Թափ, ոյ, ու, ից, ուց

s. adv.

bottom;
depth, profound depth, abyss;
fury, passion;
fire, spirit;
impetuosity, violence;
effort, furious attempt, struggle;
—ք, sheath, scabbard;
—, ընդ —, or զ— անցանել, to penetrate, to pierce, to run through, to bore;
to thread, to spit;
— անկանիլ, մտանել, to run rapidly, to pass through, or traverse with impetuosity, to enter with violence or impetus;
ընդ — անցուցանել՝ — հանել, to pass, to bore, to pierce, to transfix, to thread, to run through;
զ— առեալ շրջել, cf. Թափառիմ;
զ— առնուլ, to prepare for an effort, to gather one's self up;
— տալ, to hurl, to launch, to fling, to throw;
— կրից, fit, outbreak, hurst of passion;
ի —ս դժոխոց, in the depths of hell;
թափն ընդ թափն, penetrative, piercing, with penetration.

· Calfa


Թափօր, ի, աւ

s. adv.

religious procession;
ի — ելանել, to go in procession;
—ական լեառն, mount Tabor;
—ապէս, processionally.

· Calfa

NBHL (1)

Ելանեն խաչիւ եւ մոմեղինով ի դուրս, եւ օրհնեն զանդաստանն ... եւ այլ ոչ ելանեն ի թափօր մինչեւ ի ծառզարդարն. (Տօնաց.։)


Թեթեւացուցանեմ, ուցի

va. fig.

to lighten, to disburden;
to relieve, to ease;
to relieve, to alleviate, to assuage, to lighten, to allay;
— զձեռն յումեքէ, to withdraw one's hand, to cease to afflict;
ապաշաւ թեթեւացուցանէ զյանցանս, repentance extenuates a fault.

· Calfa

NBHL (1)

Թեթեւացո՛ զկողմն արդարութեան քո։ Թեթեւացոյց զինքն, եւ թոյլ ետ տանել զկտաւն՝ որ ի ներքոյ իւր էր. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Թերեւս

adv.

perhaps, it may be;
certainly, also, already;
եւ — յիրաւի, in truth, truly, really, indeed;
եւ ոչ —, եւ ոչ իսկ —, ոչ ինչ —, certainly not;
— մոռացա՞ն, have they perhaps forgotten ? — ո՞չ է այսպէս, is it not so ? — ասել, to doubt, to have doubts, to question.

· Calfa

NBHL (1)

ἵσως, τάχα, τυχόν forsan, forsitan, fortassis, forte (իբրու Տակաւին թերի). Գուցէ. իցէ՛ թէ. արդեօք. արդարեւ, ապաքէն։ (Ծն. ՟Լ՟Բ. 20։ Յոբ. ՟Գ. 10։ Իմ. ՟Ժ՟Գ. 6։ Ղկ. ՟Ժ՟Գ. 9։ ՟Ի. 13։ Հռ. ՟Ե. 7։ Փիլիմ. 15։)


Զովարար

adj. s.

refreshing, cooling, refrigerative;
refreshment.

· Calfa

NBHL (1)

Աղբիւր զովարար՝ արդարութեան պասքելոցն. (Կիւրղ. խչ.։)


Զուարթածաղիկ

adj.

smiling, florid, young, graceful;
— հասակ, sprightly youth, youthfulness;
— մանկութիւն, infancy, childhood, the prime of life, best time of life;
— ալիք, gray-beard.

· Calfa

NBHL (1)

Զուարթածաղիկ առ ամենայն առաքինութիւնս։ Զուարթածաղիկ ուրախութիւն։ Զուարթածաղիկ զարդարել. (Յճխ. ՟Ժ։)


Զուգաբարբառ

cf. Զուգաձայն.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի զուգաբար բաժանել ընդ ինքն զջրաբաշխութեան ծաւալումն՝ արդարակ հարթութեամբն. (Պիտ.։)


Զուգահասակ

adj.

of equal age;
of the same height.

· Calfa

NBHL (1)

Մի են հոգի եւ մարմին՝ զուգահասակք եւ հանգիտապատիւք։ Զարդարել խոհական իմաստութեամբ եւ զուգահասակ դստերօք կուսիցն շնորհաց. (Երզն. մտթ.։)


Զուգապատիւ

cf. Հանգիտապատիւ.

· Calfa