Definitions containing the research աստուած : 3773 results

Մահանամ, ացայ

vn.

to die, to expire;
to faint;
to mortify one's body.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ միայն մարմնով, այլեւ հոգւով իսկ մահացան, զի յաստուած մեղան. (Գէ. ես.։)


Մահկանացու, աց

adj.

mortal, subject to death;
mortiferous, deadly;
հէք —քս, we, poor mortals.

· Calfa

NBHL (3)

Եմ եմ եւ ես մարդ մահկանացու հանգոյն ամենեցուն։ Մահկանացուն զիա՞րդ խելամուտ լիցի ճանապարհաց իւրոց։ Բնակութիւն ամենայն մահկանացուի երկիր է։ Երկեար ի մահկանացու մարդոյ։ Մի՛ ի մարմինս մահկանացուս աստուածակերպ ճոխանալ։ Պա՛րտ է մահկանացուիս այսմիկ զգենուլ զանմահութիւն.եւ այլն։

Ամուսնաւորաց եւ մահկանացուաց ազգ է տոհմ աստուածոց նոցա. (Եզնիկ.։)

Ամուսնաւորաց եւ մահկանացուաց ազգ է տոհմ աստուածոց նոցա. (Եզնիկ.։)


Մաղզմայ, ից

s.

patine;
plate, dish.

· Calfa


Մաղթեմ, եցի

va.

to pray, to supplicate, to implore, to beseech;
to wish, to desire;
բարիս — ումեք, to wish one well.

· Calfa


Մամոնայ, ից

s. fig.

Mammon, god of riches;
riches, wealth.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց աստուած ժամանակացս այսոցիկ, այսինքն մամոնայ ժամանակացս այսոցիկ կուրացոյց զմիտս նոցա. (Եփր. ՟բ. կոր. (որպէս եւ արծաթսիրութիւնն կոչի կռապաշտութիւն)։)


Մայրածին

adj.

set and risen again (sun);
born of incest.

· Calfa

NBHL (1)

Ասաց, թէ միհրն աստուած մայրածին է ի մարդկանէ. (Եղիշ. ՟Բ։)


Մանաւանդ

conj. adv.

more, rather, better;
—, -զի, —թէ, above all, chiefly, principally, especially.

· Calfa

NBHL (1)

Երանելի՛ է մանաւանդ տալն՝ քան առնուլն։ Մորմոքէին մանաւանդ ի վերայ բանին։ Լա՛ւ է ինձ մանաւանդ մեռանել, եւ ոչ զի զպարծանս իմ ոք ընդունայն համարիցի։ Այլ այժմիկ ծաներուք զաստուած, մանաւանդ թէ ծանուցայք յաստուծոյ։ Միթէ ո՞չ լուան. մանաւանդ զի ընդ ամենայն իսկ երկիր ել բարբառ նոցա. եւ այլն։


Մանկաբարձ, աց

s.

surgeon-accoucheur, man-midwife;
midwife;
— լինել, to deliver a woman, to perform the office of midwife.

· Calfa

NBHL (1)

Նախ ծնանին, մինչչեւ մտեալ առ նոսա մանկաբարձաց։ Բարի առնէր աստուած մանկաբարձացն։ Երկեան մանկաբարձքն յաստուծոյ. (Ել. ՟Ա. 19=21։)


Մանկագոյն

adj.

youngest, younger, minor, under age.

· Calfa

NBHL (1)

Մկրտչին եւ աստուածաբանին (յովհաննու) անունն (ի) հին գրեանն մի է, բայց մանկագոյն հարքն մեր փոխեալ են, ըստ որում եւ միտք անուանցն այլափոխին. յովանէս՝ ձայն, եւ յովհաննէս՝ հնազանդութիւն. (Վրդն. աւետար.։)


Մանկանամ, ացայ

vn.

to become as a child;
to become strong and vigorous again, to grow young.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօր գթայ հայրն վերին, եւ արարչին մայր ստեղծանէ. այսօր մայր տեառն մանկանայ, որ ծնաւն զօծեալն աստուած. (Տաղ.։)


Մանկասէր

adj.

fond of one's children.

· Calfa

NBHL (1)

Մայր առաքինի, մանկասէր՝ միանգամայն եւ աստուածասէր։ Երեւի արդեօք յայնժամ արտասուօք, որպէս այժմ ոչ արտասուելովս՝ մանկասէր. (Ածաբ. ի մակաբ.։)


Մանուշակ

cf. Մանիշակ.

· Calfa


Հովանաւոր, աց

adj. fig.

shaded, shady, covered;
covering, protecting;
— ապարանք, house shaded by trees;
գահոյք —, bed with testers.

· Calfa

NBHL (1)

Հովանաւոր խնամք աստուածային. (Մաշկ.։)


Հովանի, նւոյ, նեաւ

s. fig. adv.

shadow, shade, umbrage;
auspice, conduct, shield, defence, guard;
— ընդ —նեաւ, in the shade, under the shadow of;
with the protection or under the auspices of;
— լինել, առնել, cf. Հովանաւորեմ;
աւուրք իմ որպէս — անցին, my life has passed away like a shadow.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վանս ծործորու կոչեցեալ՝ ընդ հովանեաւ սուրբ աստուածածնիս (եկեղեցւոյ). (Երզն. մտթ.։)


Հոտ, ոյ, ով

s.

odour, smell;
perfume, scent;
sign, indication;
— անոյշ, անուշից or անուշութեան, grateful odour, sweet, savory smell, perfume, fragrance, cf. Անուշահոտութիւն;
քաղցր, ախորժելի, թեթեւ, սաստիկ, չար —, sweet or fine, agreeable or delicious, slight, strong, disagreeable or bad odour or smell;
— գարշ, stench;
— առնուլ, հանել, to perceive an odour, to smell, to scent, cf. Հոտոտեմ;
— ունել, to smell, to be odorous;
— հարկանել, բուրել, to spread, to exhale an odour;
cf. Հարկանիմ;
ի հեռաստանէ առնու զ— պատերազմի, he smelleth the battle afar off;
ի —ոյ ջրոյ ծաղկեսցի, it will shoot up as soon as the moisture effects it.

· Calfa

NBHL (1)

Հոտ անոյշ եմք քրիստոսի առ աստուած. (՟Բ. Կոր. ՟Բ. 15։)


Հոտոտելիք, լեաց

s.

the smell, the sense of smelling, nose.

· Calfa

NBHL (1)

Զաստուած փառաւորեսցէ եւ հոտոտելիք՝ յընդունել զհոտ անուշութեան իմանալի եւ զգալի աստուածային պարգեւացն. (Խոսր.։)


Հոտոտիմ, եցայ

vn.

to smell, to scent;
to sniff up, to breathe;
to touch, to approach;
— ի հոտ անուշից, to accept the sweet savour or odour.

· Calfa

NBHL (2)

Հոտոտաւ տէր աստուած ի հոտ անուշից։ Ոչ հոտոտեցայց ի հոտ զոհից ձերոց։ Հոտոտեցաւ դեւն զհոտն զայն։ Ի տարեկանս ձեր ոչ հոտոտեցայց։ Իբրեւ զխծուծ, կամ քուղ, յորժամ ի հուր հոտոտիցի.եւ այլն։

Որոց մերձենան եւ հոտոտին ի նա։ Սուրբքն, որք յայսմ հոտոյ եղեն հոտոտեալք։ Առաքինութեանց՝ որ ի սուրբս, յորոց առաւել ցանկութեամբ հոտոտի աստուած. (Նար. երգ.։)


Հունդ, հնդոյ

s.

seed, grain.

· Calfa

NBHL (1)

Զոհք ոչ էին աստուածոցն՝ կենդանիք, այլ՝ հունաւորք, եւ մեղրով թաթաւեալ պտուղք. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Հուպ, հպոյ, հպի, ից

adj. prep. adv.

near, nigh, close, adjacent;
near, close to, by, by the side of;
—, ընդ —, — ընդ, — առ —, ի հպոյ, near, close, at hand;
by and by, shortly, soon, very soon, in a short time;
— լինել, երթալ, մատչել, to be near, to approach, to draw near, to go or come near to, or towards, to go closer to;
to touch.

· Calfa

NBHL (1)

Ծայրս կոչէ զվերինսն զօրութիւնս, եւ զհուպսն առ աստուած. (Մաքս. ի դիոն.։)


Հուր, հրոյ

s. fig. adj.

fire;
fire, heat, spirit, ardour;
passion, love, flame;
fiery, igneous;
—ն անշէջ, hell, hellfire;
շրջմոլիկ —, night-fire, Will-o' the wisp, Jack-o' lantern, ignis fatuus;
— արկանել, վառել, to set on fire, to light, to kindle, to make a fire;
— հարկանել, արկանել, տալ, հրով or —բ դատել, to set fire to, to burn, to set on fire, to inflame;
ի — եւ ի սուր սպառել, մաշել զամենայն, to put every thing to fire and sword, to destroy by burning;
to chastise with fire and sword, to punish severely;
ի — այրիլ, տոչորիլ, to be burnt, consumed by fire;
իւղ արկանել զհրով, to add fuel to the flames;
— առնուլ, to catch or take fire, to fire or blaze up;
չառնուլ —, to miss fire;
— վարեալ բորբոքէր ի գաղղիա, all France was on fire, all in a blaze;
ի — ! ի — ! հարաւ զտանէ, fire ! fire ! the house is on fire !
առ սէր քո տայր զինքն or մատնէր զանձն եւ ի —, he would go through fire and water for your sake.

· Calfa

NBHL (1)

Արկցէ հուր ի տուն աստուածոց նոցա, եւ այրեսցէ զնոսա. (Երեմ. ՟Խ՟Գ. 12. որպէս եւ ՟Խ՟Թ. 27. հուր վառել. եւ Ես. ՟Ծ. 11, հուրբ վառեալ։)


Հպեցուցանեմ, ուցի

va.

to approach.

· Calfa

NBHL (1)

Յաստուած հպեցուցանեն մարդ, եւ ծառայ թուակից առնեն տեառն. (Աթ. ՟Բ։)


Հպիմ, եցայ

vn.

to approach;
to touch, to handle.

· Calfa

NBHL (1)

Հպիլ առ աստուած, կամ ի հոգեւոր շնորհս, իմացմամբ յերկնաւորն, ի պատկառելիսն, ի նմանութիւն, ի մահ մարմնով. (Խոր.։ Սոկր.։ Լմբ. իմ.։ Նար. ՟Ի՟Թ։ Նիւս. կազմ.։ Պրպմ. ձ։)


Հպումն, ման

s.

cf. Հպաւորութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Հպումն յաստուած։ Հաղորդեալ ի ձեռն իմացականին հպման. (Լմբ. սղ.։)


Հռչակաւոր

adj.

famous, renowned, celebrated, far-famed.

· Calfa

NBHL (1)

Պահապանեացն հռչակաւոր եւ ազգական արարեալ զաստուածագործ յարութիւնն. (Ագաթ.։)


Հրաբաժակ, ի

s. fig. adj.

fire-cup;
punishment by fire;
fiery, full of fire.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաբաժակ հոսանօք գետահետեալ ցուցանէ զառուս առաքելական աստուածառաքն վտակաց. (Անան. եկեղ։)


Հրաբեր

adj. chem.

igniferous, producing fire;
pyropherous.

· Calfa

NBHL (1)

Շարժումն հրաբերի կեանք է աստուածասէր. (Վանակ. յոբ.։)


Հրաբուն

adj. fig.

fiery, igneous;
spiritual, celestial, divine.

· Calfa


Հրազինեմ, եցի

va. fig.

to arm or furnish with fire;
to inflame, to kindle.

· Calfa


Հրաժարական, ի, աց

adj. s.

renouncing, abdicating, resigning, taking leave of;
resignation;
leave of absence;
տալ — ողջոյն, to take one's leave, to say good-bye, to bid farewell to;
— կեանք, retired or solitary life.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն աստուածաշունչ գրոց գրեթէ հրաժարական ողջոյն տուեալ. (Պրպմ. (որ է բարեաւ մնալ ասել։))


Հրաժարեմ, եցի

va. vn.

to cause to renounce or abdicate;
to dismiss, to discharge;
to forbid, to prohibit, to interdict;
to renounce, to abstain, to deprive oneself of, to forego, to forbear, to refrain, to desist, to resign;
to deny, to disown, to refuse;
to take leave of, to bid farewell to;
to die, to decease;
— յաղանդոյ, to abjure, to recant, to renounce;
— յաշխարհէ, to renounce the world;
to enter a convent;
— յիշխնանութենէ, to abdicate, to resign, to tender, to lay down or throw up one's commission;
— ի թագաւորութէնէ, to abdicate the crown;
աղաչեմ զքեզ կալ զիս հրաժարեալ, I pray thee have me excused, I beg you excuse me, I pray you to be kindly indulgent towards me.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենեւին հրաժարեցաք յընթերցմանէ աստուածային գրոց. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)


Հրածորան

adj.

diffusing or spreading fire.

· Calfa

NBHL (1)

Հրածորան աստուածային լուսովն զուարճացեալ լցեր զառաքեալսն։ Այսօր ի շրթունս հողեղինացն հրածորան հեղեալ ի յերկնից. (Շար.։)


Հրակէզ առնեմ

sv.

cf. Հրակիզեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօր աստուածաշունչ քնարն յովհաննէս ի գլուխ ահաւոր եւ հրակէզ մերձենայր. (Թէոդոր. կուս.։)


Հրահանգ, աց

s.

instruction, tuition, education, discipline, teaching;
knowledge, information;
regulations;
system, rules;
diet, regimen, low diet;
—ք զինուորութեան, military discipline;
—ք զինուորաց, military exercises;
evolutions;
ի —ս կրթութեան վարժել զզօրս, to exercise, to drill soldiers;
—ք մարմնոյ, bodily exercises.

· Calfa

NBHL (1)

Յաստուածեղէն եւ յարտաքին հրահանգս. (Շ. բարձր.։)


Հրահանգեմ, եցի

va.

to instruct, to teach, to exercise, to drill, to discipline, to tutor, to train up, to form, to regulate, to civilize, to polish, to fashion.

· Calfa

NBHL (1)

Հրահանգել ի լաւութեան կարգս, կամ ի սրբութիւն։ Սուրբ եւ անբիծ զտեսութիւնն հրահանգել յաստուած. (Յճխ. ՟Բ. ՟Ը. ՟Ի։)


Հրահոսեմ

vn.

to flow like a torrent of fire.

· Calfa

NBHL (1)

Հրահոսեալ յաստուած. (Ճ. ՟Ա.։)


Հրամայական, ի, աց

adj.

imperative, imperious, lordly, dictatorial;
s. gr. imperative mood.

· Calfa


Հրամայեմ, եցի

va.

to command, to order, to enjoin, to impose, to prescribe;
to permit, to allow, to authorize;
to establish, to settle, to dispose;
ոչ —, to forbid, to prohibit, to proscribe, to interdict.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայեա՛ աստուած զօրութեամբ քով։ Գործոցն՝ զոր հրամայաց աստուած առնել։ Որպէս հրամայեաց նմա հրեշտակն, կամ մովսէս, կամ փարաւոն։ Եղեւ զոր հրամայեցերն։ Հրամայեա՛ ինձ գալ առ քեզ ի վերայ ջրոցս։ Հրամայեաց նմա ռոճիկս յիւրոց խորտկացն։ Քահանայքն յերուսաղէմ հրամայեսցեն ի ծախս տեառն։ Հրամայեաց շրթամբք իւրովք։ Աստուած իմ, որ հրամայեցեր զփրկութեանցն յակոբայ։ Որպէս օրէնքն հրամայէին։ Հրամայեցաք, զի եւ այլն։ Լսել զամենայն՝ որ հրամայեալ է քեզ ի տեառնէ.եւ այլն։


Հրաման, աց

s.

command, order, injunction, ordination, behest;
permission, authorization, license, leave;
decree, edict;
հակառակ —, counterorder;
—ք, destiny, fate, lot, fatality;
doom;
— հաւատոց, doctrine of faith;
— պատասխանւոյ, oracle;
անդարձ —, irrevocable order;
— հանել, դնել, տալ, to command, to order, to dispose;
to appoint, to decree;
to give leave, to permit;
— առնուլ, — պատուիրանի առնուլ, to obtain leave;
to receive orders or directions;
— տալ վասն տանն իւրոյ, to make one's will;
ես եդի զ—ս զայս, յինէն ել —ս այս, I have signed this decree;
cf. Զէն;
fire-pot.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՐԱՄԱՆ ՊԱՏԱՍԽԱՆՒՈՅ. χρησμός oraculum, responsum. Պատգամ աստուածային, եւ պատասխանի ի դից, եւս եւ հրաման արքունի։ (Եւս. քր. ՟Ա։ Պտմ. աղեքս. ստէպ։ Եղիշ. ՟Ե։)


Հրամանաբեկ լինիմ

vn.

to perish miserably.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ տանեացն աստուածահար եղեալ՝ հրամանաբեկ լինէր, եւ կործանեալ յերկիր՝ յոգւոցն ցամաքէր. (Կոչ. ՟Զ։)


Հրամանաբեր

s.

courier, messenger;
envoy, ambassador.

· Calfa

NBHL (1)

Զհռչակեալ հրեշտակն (զյհ. մկ), զաստուածպաշտութեան հրամանաբերն. (ՃՃ.։)


Հրամանակատար

s. adj.

executor, proxy;
mandatory;
obedient.

· Calfa

NBHL (1)

Առժամայն հրամանակատար լինէր աստուածային պատուիրանաց. (Կաղանկտ.։)


Հրամանակարգ բան

cf. Հրամանակարգք.

· Calfa

NBHL (2)

ՀՐԱՄԱՆԱԿԱՐ ԿԱՐԳ. ՀՐԱՄԱՆԱԿԱՐԳ ԲԱՆ. δόγμα dogma. Հրամանական կարգաւորութիւն եւ բան աստուածային. վարդապետութիւն հաւատոյ եւ վարուց. (ըստ յն, տօ՛ղմա ).

Հրամանակարգ բանիցն սկիզբն առնել։ Այսոքիկ ի հրամանակարգ (կամ ի կամակարգ) բանից աստուածպատութենէ, եւ ի գործոց բարութենէ։ Ի մտի ձերում անկեալ հաստատեալ կացցեն հրամանակար կարգն աստուածութեան. (Կոչ. ՟Դ։ Ուր թարգմանի եւ Հրամանական կամաց վարդապետութիւն։)


Հրամանակարգք

s.

tenet, dogma.

· Calfa

NBHL (2)

Հրամանակարգ բանիցն սկիզբն առնել։ Այսոքիկ ի հրամանակարգ (կամ ի կամակարգ) բանից աստուածպատութենէ, եւ ի գործոց բարութենէ։ Ի մտի ձերում անկեալ հաստատեալ կացցեն հրամանակար կարգն աստուածութեան. (Կոչ. ՟Դ։ Ուր թարգմանի եւ Հրամանական կամաց վարդապետութիւն։)

ՀՐԱՄԱՆԱԿԱՐ ԿԱՐԳ. ՀՐԱՄԱՆԱԿԱՐԳ ԲԱՆ. δόγμα dogma. Հրամանական կարգաւորութիւն եւ բան աստուածային. վարդապետութիւն հաւատոյ եւ վարուց. (ըստ յն, տօ՛ղմա ).


Հրամանատուութիւն, ութեան

s.

cf. Հրամանատրութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Կալ ըստ աստուածային հրամանատուութեան ի հնազանդութիւն թագաւորացն։ Յաստուածային հրամանատուութենէն թռչնոյ՝ ժամ էր այնուհետեւ հաւուն խօսելոյ. (Փարպ.։)

Յաստուածուստ հրամանատուութեանցն սպասահարկեալ. (Անան. եկեղ։)


Հրամանատրութիւն, ութեան

s.

command, order, ordination;
leave, license, permission.

· Calfa

NBHL (1)

Զմի խնդրեցի ի տեառնէ ... զհրամանատրութիւն տաճարի նորա։ Առ հեղիաս առաքելութիւն աստուածային հրամանատրութեանն. (Նար. կ. ՟Ղ՟Գ։)


Հրամանատրեմ, եցի

va.

cf. Հրաման տամ;
to deliver an oracle.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւթ ոմն գոլով անդ՝ հրամանատրեաց։ Յորժամ կամէր աստուածն (նոցա) հրամանատրել նոցա. (Նոննոս.։ (Գրի անդ եւ Հրամատրել։))


Հրանամ, ացայ

vn. fig.

to ignite, to become fire, to be on fire, to kindle, to be inflamed;
to catch or take fire, to burn, to be lighted, set on fire;
to take fire, to be all fire, blaze or excitement.

· Calfa


Հրանուտ

adj.

all fire, ardent, burning.

· Calfa

NBHL (1)

Հրանուտ եւ արփիահրաշ ճառագայթիւք։ Հրանուտ եւ աստուածպետական սուրբ հոգին. (Զքր. կթ. ծն. եւ Զքր. կթ. մկրտ.։)


Հրաշ, ի, ից

s. adj. adv.

cf. Հրաշք;
wonder-struck, astonished;
— առ —, admirably, wonderfully;
wonders, prodigy;
—ք ջրաբաշխականք, hydraulic paradox.

· Calfa

NBHL (1)

Որով հրաշիւ զիւրն հաստատէ աստուածութիւն. (Պրպմ. ՟Լ՟Զ։)


Հրաշագործ

cf. Սքանչելագործ.

· Calfa

NBHL (1)

θαυματουργός qui miracula edit եւ mirificus. Որ գործէ հրաշս. սքանչելագործ. նշանագործ. որ տիարպէս զաստուծոյ ասի. հրաշք գործօղ .... եւ իբր Հրաշագործական, որ ասի զաստուածային իրաց.