Definitions containing the research աստուած : 3773 results

Երեքպատիկ

adj. adv. triple;
trebly.

· Calfa


Երեքսրբեան

adj. s. composed of thiee holies;
praised with the Trisagion;
— երգ, օրհնութիւն, Trisagion.

· Calfa

NBHL (2)

Բնութիւնս մեր երեքսրբենիւն գովեցաւ փառատրութեամբ, միաւորութեամբ առ աստուած բանն. (Գանձ.։)

τρισάγιος ter sanctus, sanctissimus Երիցս սուրբ, եւ ամենասուրբ. նա ինքն աստուած, կամ երրորդութիւն, եւ տէրութիւն նորա.


Երթ, ից

s.

walk, way, gait, departure, journey;
cf. Տոմսակ.

· Calfa

NBHL (2)

Ուր զերթն առնիցէ ջուրն։ Խնդրել ի փարաւոնէ զերթն առ աստուած. (Արշ.։)

Էջ մարմնովն եւ աստուածութեամբն ի գերեզման. երթ հոգւովն եւ աստուածութեամբն ի ստորինս դժոխոց. (Ոսկիփոր.։)


Երթամ, չոգայ, ե՛րթ

vn.

to go, to march, to repair, to follow a road;
— առ հարս՝ զճանապարհ ամենայն երկրի, to sleep with one's fathers, to die;
— զիւրովին, to kill ones self;
— զիւիք, to give ones self up to, to apply ones self;
— զջրոյ, to go to fetch water;
to make water;
— հետի or հետիտս, to go on foot, to walk;
— հետի յօչ կամս, նեղութեամբ or դժուարաւ, to trudge along;
— հեծեալ ի ձի, to go on horseback, to ride;
— կառօք, to go or ride in a carriage;
— սուրհանդակաւ, to travel post;
— չոգեմուղ կառօք, երկաթուղեաւ, to go or travel by rail;
— (ելանել) ի կարիս որովայնի, to go to the water-closet, to stool, to the privy;
երթայ (դիմէ) ի կոտուստ իւր, he hastens to his ruin;
այս ճանապարհ երթայ ի ..., this road leads to ...;
զհետ, զկնի —, to follow;
փախստեայ —, to flee, to take to flight;
յագարի —, to be sacked or plundered;
ի գլուխ —, to finish, to come to an end;
յերդումն —, to swear, to take oath;
զուլամբ — ձիոյ, to trip, to fall headlong as a horse;
երթ ի բաց, ե՛րթ յետս իմ, begone, go away, get you gone, get away, or off with you, be off;
ե՛րթ խաղաղութեամբ, part in peace! Adieu! ողջ երթ, երթ ողջամբ, adieu! God be with you! luck be with you!

· Calfa

NBHL (1)

Զի առ աստուած երթիցեմք». (Ածաբ. ծն.) ա՛յլ ձ. երթայցեմք, որ է սովորականն։


Երիկամունք, մանց

s.

reins, kidney;
bowels, entrails;
խորտակել զ—նս, to break or sprain one's back.

· Calfa

NBHL (1)

Երիկամանց նորա է վկայ աստուած. (Իմ. ՟Ա. 6։)


Երիցագոյն

adj.

more ancient, ancient, elder, eldest, senior;
first, principal.

· Calfa

NBHL (1)

Երիցագունին եւ վեհագունին ամենեցուն պատճառին։ Զվերագոյն եւ զերիցագոյն զծնօղն (զաստուած) ծածկեցին։ Երիցագոյն եւ պատուական օրէնք. (Փիլ.։)


Երիցութիւն, ութեան

s.

antiquity, seniority, full ago;
priesthood.

· Calfa

NBHL (1)

Քեզ ետ աստուած զերիցութիւն. (Դան. ՟Ժ՟Գ. 50։)


Երիցս

adv.

three times, trebly;
very, much;
— ատելի, very hateful, very odious;
— երանելի, very happy, thriee happy, blessed;
— անգամ, three times.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ երիցս երանելւոյ, եւ երիցս բարեբաստիկ ոգւոյ, յորում աստուած ոչ անարգի համարեցաւ բնակել շրջել. (Փիլ. լին.։)


Ընտրութիւն, ութեան

s.

choice, election, suffrage, choosing, wish;
arbitration, deliberative, decision, discernment, distinction, discretion;
option;
scrutiny, taste;
անօթ ընտրութեան, a vessel of mercy, chosen instrument;
— ինքնակամ, liberty, free will;
— առնել, to distinguish;
ընտրութեամբ, by election, or choice.

· Calfa


Ըստերիւրեմ, եցի

va.

cf. Ստերիւրեմ.

· Calfa


Թագակալ, աց

adj.

crowned, that has a crown, reigning, that holds a crown.

· Calfa

NBHL (1)

Յաստուածապաշտ եւ թագակալ տոհմէ. (Ագաթ.։)


Թագաւոր, աց

s.

king;
*bridegroom;
թագաւոր թագաւորաց, the king of kings;
թագաւոր Հայոց, the — of Armenia!
կեցցէ՛ թագաւոր, long live the -!
God save the -!
թագաւոր կենդանեաց, the — of beasts (lion);
թագաւոր թռչնոց, — of birds (eagle);
թագաւոր ծաղկանց, queen (Arm. king) of flowers (rose);
թագաւոր իժ, cf. Արքայիկ՞՞՞օձ;
թագաւորք, certain hymns of the Armenian Church;
թագաւոր կալ յումեքէ ի վերայ աշխարհի ուրուք, to be made — of some country;
թագաւոր առնել, to make —, to cause to reign.

· Calfa


Թագաւորագիր մատեանք

s.

The book of Kings.

· Calfa


Թագաւորական, ի, աց

adj. s.

royal, regal;
royalist;
— ճանապարհ, the king's highway, main road, the highway;
թագաւորական օձ՝ թագաւորական իժ, cf. Արքայիկ՞՞՞օձ.

· Calfa

NBHL (1)

Զսկզբնականի եւ թագաւորականի երրորդութեան զաստուածութիւնն։ Սրբոյ եւ թագաւորականի տեսութիւն երրորդութեան. (Ածաբ. կիպր. եւ Ածաբ. կարկտ.։)


Թագաւորեցուցանեմ, ուցի

va.

to make king, to crown;
թագաւորեցուցի ձեզ թագաւոր, I have given yon a king;
— զճշմարտութիւն, to preach the truth publicly.

· Calfa


Թագաւորութիւն, ութեան

s.

reign, empire;
royalty, crown;
kingdom;
միջոց պարապոյ թագաւորութեան, interregnum;
թագաւորութիւն կամ թագաւորութիւնք, The Book of Kings.

· Calfa


Թագուհի, հւոյ, հեաց

s. fig.

Queen;
church;
moon.

· Calfa

NBHL (1)

Զաստուածասէր թագուհիսդ. որ էին քորք Թէոդոսի փոքու. (Պրպմ. ՟Լ՟Զ։)


Թախանձ, ից

s.

importunity, instance, solicitation, entroaty;
grief, sorrow, trouble;
—ք, dowry, marriage-portion, dower;
— արկանել, to solicit earnestly, to importune, to entreat, cf. Թախանձեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Գովեստ առ ի մարդկանէ եւ յաստուածոցն է արդեօք բարի. եւ թախանձ եւ դժուարագովութիւնք՝ ներհականք սոցա։ Ոչ անիրաւելն զոք, եւ ոչ ի ձեռն ուրուք անիրաւելն թախանձ է իսկ արդեօք, սակայն բարի կամ ազնիւ։ Տեսանելն զքաղաք թախանձ ոչ ունիցի, միոյ տան ձեւ ունելով սորա. (Պղատ. օրին. ՟Բ. եւ ՟Զ։)


Թախանձութիւն, ութեան

s.

cf. Թախանձանք.

· Calfa


Թաղանթ, աց, ոց, ից

s.

membrane, cuticle, pellicle, tegument;
omentum, caul, reticulum;
diaphragm.

· Calfa


Թանձրասիրտ

adj.

thick-witted, rustic, stupid, half-witted, hard, obstinate.

· Calfa


Թարախածոր

cf. Թարախալից.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալի չաստուածոցն ծրարս թարախածորս. (Խոր. առ արծր.։)


Թարգման, աց

s.

translator;
commentator, paraphrast;
interpreter;
translation;
— կալ, լինել ումեք, to be an interpreter.

· Calfa


Թարգմանեմ, եցի

va.

to translate;
to interpret, to explain;
— յանպատրաստից, to translate off hand, extemporally, fluently;
— բառ առ բառ, to translate literally, word for word.

· Calfa


Թարշամեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Թառամեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զբողբոջ աստուածային ցանկութեանցն թարշամեցուցանէ։ Զբոյսս բարեացն թարշամեցուցանել. (Լմբ. սղ.։)


Թաւալեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Թաւալեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ընդունայն զաստուածային բանն լեզուօք թաւալեցուցանել, այլ հաստատել վարուք. իբր յածեցուցանել. (կամ ռմկ. լըղըրճըկել) (Վանակ. յոբ.։)


Թափ, ոյ, ու, ից, ուց

s. adv.

bottom;
depth, profound depth, abyss;
fury, passion;
fire, spirit;
impetuosity, violence;
effort, furious attempt, struggle;
—ք, sheath, scabbard;
—, ընդ —, or զ— անցանել, to penetrate, to pierce, to run through, to bore;
to thread, to spit;
— անկանիլ, մտանել, to run rapidly, to pass through, or traverse with impetuosity, to enter with violence or impetus;
ընդ — անցուցանել՝ — հանել, to pass, to bore, to pierce, to transfix, to thread, to run through;
զ— առեալ շրջել, cf. Թափառիմ;
զ— առնուլ, to prepare for an effort, to gather one's self up;
— տալ, to hurl, to launch, to fling, to throw;
— կրից, fit, outbreak, hurst of passion;
ի —ս դժոխոց, in the depths of hell;
թափն ընդ թափն, penetrative, piercing, with penetration.

· Calfa


Թափանցական, ի, աց

adj.

penetrative, subtile, piercing, pervious.

· Calfa

NBHL (1)

Թափանցական խառնութեամբ յաստուածութեանն ոգի՝ բաղկացոյց զգոյութիւն շնչոյս հրաշապէս. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Թափանցային

cf. Թափանցական.

· Calfa

NBHL (1)

Թափանցական խառնութեամբ յաստուածութեանն ոգի՝ բաղկացոյց զգոյութիւն շնչոյս հրաշապէս. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Թափանցանց

cf. Թափանցական;
ելանել, լինել, բերիլ, to penetrate, to pierce;
— լինել մտաց, to think, to understand, to penetrate, to perceive.

· Calfa

NBHL (2)

Անաստուածի կարծիք են՝ ոչն կարծել զաստուածային ակն ընդ ամենայն թափանցանց լինել. (Փիլ. լին. ՟Ա. 69։)

Յաստուածայնոյն թափանցանց լինելոյ նշուղից. (Յհ. իմ. ատ.։)


Թափանցիկ

adj.

that penetrates, piercing;
transparent, diaphanous;
— լինել, cf. Թափ անցանել.

· Calfa

NBHL (1)

Զաստուածային գիտութեանն ճառագայթս ի բոլոր լրումն եկեղեցւոյն թափանցիկ փայլեցուցանել. (Լմբ. պտրգ.։)


Թափառիմ, եցայ

vn.

to wander, to roam, to be vagrant, vagabond;
to ramble, to rove, to stroll, to range.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ներքս անդ յածի յաստուածային գաւիթսն, եւ ոչ արտաքոյ թափառի. (Փիլ. իմաստն.։)


Թաքնութիւն, ութեան

s.

hiding, occnltation, concealment;
secrecy, mystery, arcanum.

· Calfa


Թելադիր

adj.

that instigates, that advises;
— լինիմ, cf. Թելադրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Թելադիր մեզ եղեն աստուածային ճանապարհին. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Զ։)


Թեր, ի

s.

side, part;
ընտրել զբարին ի մի —, to select, to separate;
լինել ի —է ուրուք, to sustain, to defend, to side with.

· Calfa


Թերաբաց

adj.

half open, half shut, a-jar, on the jar.

· Calfa

NBHL (1)

Ի թերաբաց աստուածային փայլմանէն անշշունչ կային. (Ճշ.։)


Թերամիտ

adj.

mistrustful, irresolute.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր յաստուածային բնութիւնն վերաբերեն թերամիտքն։ Լծ. (ածաբ.։)


Թերավարժ, ից

adj.

unpractised, young, unexercised, new, unversed.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞րքան տմարդութիւն էր թերավարժ աշակերտի առ ի յաստուածային խորհրդոյս ձեռնարկել քննութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)


Թերեւս

adv.

perhaps, it may be;
certainly, also, already;
եւ — յիրաւի, in truth, truly, really, indeed;
եւ ոչ —, եւ ոչ իսկ —, ոչ ինչ —, certainly not;
— մոռացա՞ն, have they perhaps forgotten ? — ո՞չ է այսպէս, is it not so ? — ասել, to doubt, to have doubts, to question.

· Calfa


Զմայլիմ, եցայ

vn.

to be charmed, delighted;
to enjoy;
to take one's fill of, to glut one's self with, to be satiated, glutted, to be intoxicated, enraptured.

· Calfa


Զոհեմ, եցի

va.

to immolate, to sacrifice.

· Calfa


Զոյգ, զուգից

adj. adv. s.

even;
conjoined, united, equal, alike, similar;
level, without odds, equally;
close to;
conjointly, with, together;
pair, couple;
—ք, —ք կշռոց, balance;
a coach and two or four;
— պարանոցին, nape of the neck;
— մի եղանց, a yoke of oxen or bullocks;
—ք իշոց, a couple of asses;
—ք կաքաւուց, ատրճանակաց, brace of partridges, of pistols;
— մի կօշկաց, a pair of boots;
—, — ընդ, directly, forthwith, as soon;
— ընդ բանին եղեւ, no sooner said than done;
—ս —ս, in pairs, by twos, two and two.

· Calfa

NBHL (1)

Քառասուն աւուրս, եւ զոյգ գիշերս։ Հինգ կանգուն երկայնութիւն էր, եւ ի զուգից լայնութիւն։ Երկայնութիւն եւ լայնութիւն զոյգ ունի։ Ինքնասէր եւ անաստուած է միտքն, որ կարծէն զոյգ գոլ Աստուծոյ։ Ո՛չ զոյգ ինչ, եւ ո՛չ լաւագոյն քան զԱստուած (կայ ինչ)։ Որ բախտիւք անզոյգ են, եւ զոյգ եւ նման ազգակցութեամբ վարին։ Զոյգս տալով անզուգից։ Զուգիւ թուովն. եւ այլն. (Փիլ.։)


Զոյգերկնային

adj.

God-like, divine.

· Calfa

NBHL (1)

ἱσόθεος եւ Զուգաստուած. aequalis deo, vel coelestibus Իբր զուգերկնային. Հաւասար երկնայնոյն, կամ Աստուծոյ.


Զովող, աց

s.

companion, fellow, comrade, mate;
school-fellow, fellow-student;
associate, partaker;
accomplice, party, abettor, follower.

· Calfa


Զովողակից

s.

cf. Զովող.

· Calfa


Զուարթառատ

adj.

generous, liberal;
— տուրք, liberality.

· Calfa


Զուարթուն, թնոց

adj. s.

sprightly, lively, vigilant;
angel.

· Calfa


Զուարճալից

cf. Զուարճալի.

· Calfa


Զուարճակից

cf. Զուարթակից.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմատեսակ աստուածային առաքինութեանցն է զարդ զուարճակից (եղելոց) հոգւոյն. (Նիւս. երգ.։)


Զուարճանամ, ացայ

vn. fig.

to enjoy, to rejoice, to delight in any thing, to be delighted, to amuse one's self, to be diverted, to play;
to laugh, to jest, to divert one's self;
to flourish;
— սրտի, to rejoice one's heart, to solace;
— ընդ գեզ, to be delighted with beauty;
— իբրեւ զգալարի, to flourish like an herb;
զուարճացեալ ալիք, grey, hairs, hoariness.

· Calfa